Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy

CZESC OGOLNA

Rozdzial I
Zakres obowiazywania

Art. 1. 1. Wykonywanie orzeczen w postepowaniu karnym, w postepowaniu w sprawach o przestepstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postepowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porzadkowych i srodkow przymusu skutkujacych pozbawienie wolnosci odbywa sie wedlug przepisow niniejszego kodeksu, chyba ze ustawa stanowi inaczej.

2. W postepowaniu wykonawczym w kwestiach nie uregulowanych w niniejszym kodeksie stosuje sie odpowiednio przepisy Kodeksu postepowania karnego.

Rozdzial II
Organy postepowania wykonawczego

Art. 2. Organami postepowania wykonawczego sa:

1) sad pierwszej instancji,

2) sad penitencjarny,

3) prezes sadu lub upowazniony sedzia,

4) sedzia penitencjarny,

5) dyrektor zakladu karnego, aresztu sledczego, a takze dyrektor okregowy i Dyrektor Generalny Sluzby Wieziennej albo osoba kierujaca innym zakladem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz komisja penitencjarna,

6) sadowy kurator zawodowy,

7) sadowy lub administracyjny organ egzekucyjny,

8) urzad skarbowy,

9) odpowiedni terenowy organ administracji rzadowej lub samorzadu terytorialnego,

10) inny organ uprawniony przez ustawe do wykonywania orzeczen.

Art. 3. 1. Sad, ktory wydal orzeczenie w pierwszej instancji, jest wlasciwy rowniez w postepowaniu dotyczacym wykonania tego orzeczenia, chyba ze ustawa stanowi inaczej.

2. W sprawach zastrzezonych w niniejszym kodeksie dla sadu penitencjarnego wlasciwy jest ten sad penitencjarny, w ktorego okregu przebywa skazany, chyba, ze ustawa stanowi inaczej. Sadem penitencjarnym jest sad okregowy.

3. W stosunku do osob skazanych przez sad wojskowy, w sprawach okreslonych w 2, orzeka wojskowy sad garnizonowy.

4. W sprawach o wykroczenia sad rejonowy jest wlasciwy do wykonywania orzeczen wydanych przez sad oraz rozstrzygniec wydanych przez kolegium do spraw wykroczen.

5. W sprawach o wykroczenia orzekanie dotyczace wykonania rozstrzygniec kolegiow do spraw wykroczen nalezy do sadu rejonowego, w ktorego okregu rozstrzygniecie jest albo ma byc wykonywane, z wyjatkiem spraw zastrzezonych dla sadu penitencjarnego.

[UWAGA, z dniem 17 pazdziernika 2004 r. uchyla sie 4 i 5 - na podstawie Dz. U. Nr 142 z 2003 r., poz. 1380]

Rozdzial III
Skazany

Art. 4. 1. Kary, srodki karne, zabezpieczajace i zapobiegawcze wykonuje sie w sposob humanitarny, z poszanowaniem godnosci ludzkiej skazanego. Zakazuje sie stosowania tortur lub nieludzkiego albo ponizajacego traktowania i karania skazanego.

2. Skazany zachowuje prawa i wolnosci obywatelskie. Ich ograniczenie moze wynikac jedynie z ustawy oraz z wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia.

Art. 5. 1. Skazany jest podmiotem okreslonych w niniejszym kodeksie praw i obowiazkow.

2. Skazany ma obowiazek stosowac sie do wydanych przez wlasciwe organy polecen zmierzajacych do wykonania orzeczenia.

Art. 6. 1. Skazany moze skladac wnioski o wszczecie postepowania przed sadem i brac w nim udzial jako strona oraz wnosic zazalenia na postanowienia wydane w postepowaniu wykonawczym, chyba ze ustawa stanowi inaczej.

2. Skazany moze skladac wnioski, skargi i prosby do organow wykonujacych orzeczenie.

3. Jezeli wnioski, o ktorych mowa w 1 i 2, oraz skargi i prosby, o ktorych mowa w 2, oparte sa na tych samych podstawach faktycznych, wlasciwy organ moze wydac zarzadzenie o pozostawieniu ich bez rozpoznania.

Art. 7. 1. Skazany moze zaskarzyc do sadu decyzje organu wymienionego w art. 2 pkt 3-6 i 10 z powodu jej niezgodnosci z prawem, jezeli ustawa nie stanowi inaczej.

2. Skargi rozpoznaje sad wlasciwy zgodnie z art. 3. W sprawach dotyczacych odbywania kary pozbawienia wolnosci, kary aresztu, kary porzadkowej, srodka przymusu skutkujacego pozbawienie wolnosci, wykonywania orzeczenia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu oraz srodka zabezpieczajacego polegajacego na umieszczeniu w zakladzie zamknietym sadem wlasciwym jest sad penitencjarny.

3. Skarga na decyzje, o ktorej mowa w 1, przysluguje skazanemu w terminie 7 dni od dnia ogloszenia lub doreczenia decyzji; decyzje oglasza sie lub dorecza wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o przyslugujacym skazanemu prawie, terminie i sposobie wniesienia skargi. Skarge wnosi sie do organu, ktory wydal zaskarzona decyzje. Jezeli organ, ktory wydal zaskarzona decyzje, nie przychyli sie do skargi, przekazuje ja wraz z aktami sprawy bezzwlocznie do wlasciwego sadu.

4. Sad powolany do rozpoznania skargi moze wstrzymac wykonanie zaskarzonej decyzji. Odmowa wstrzymania nie wymaga uzasadnienia.

5. Po rozpoznaniu skargi sad orzeka o utrzymaniu w mocy, uchyleniu albo zmianie zaskarzonej decyzji; na postanowienie sadu zazalenie nie przysluguje.

Art. 8. 1. W postepowaniu wykonawczym skazany moze korzystac z pomocy obroncy ustanowionego w tym postepowaniu.

2. W postepowaniu przed sadem skazany musi miec obronce, jezeli:

1) jest gluchy, niemy lub niewidomy,

2) zachodzi uzasadniona watpliwosc co do jego poczytalnosci,

3) nie ukonczyl 18 lat,

4) nie wlada jezykiem polskim.

3. Skazany pozbawiony wolnosci moze porozumiewac sie ze swoim obronca lub pelnomocnikiem bedacym adwokatem lub radca prawnym podczas nieobecnosci innych osob. Korespondencja z tymi osobami nie podlega cenzurze i zatrzymaniu, a rozmowy w trakcie widzen i telefoniczne nie podlegaja kontroli. Nadzor nad korespondencja z obronca moze byc wykonany przez otwarcie listu wylacznie wtedy, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, ze list zawiera przedmioty, ktorych dotyczy zakaz posiadania, przechowywania, przekazywania, przesylania lub obrotu. Czynnosci otwarcia dokonuje sie w obecnosci skazanego i zawiadamia sie o niej sedziego penitencjarnego, podajac jej powod i wynik. Przepis art. 225 3 Kodeksu postepowania karnego stosuje sie odpowiednio.

Rozdzial IV

Postepowanie wykonawcze

Oddzial 1

Wykonywanie orzeczen

Art. 9. 1. Postepowanie wykonawcze wszczyna sie bezzwlocznie, gdy orzeczenie stalo sie wykonalne.

2. Orzeczenie staje sie wykonalne z chwila uprawomocnienia, chyba ze ustawa stanowi inaczej.

Art. 10. 1. Policja w zakresie postepowania wykonawczego wykonuje polecenia sadu.

2. Przepis 1 stosuje sie odpowiednio rowniez do Zandarmerii Wojskowej oraz dowodcy wojskowego, jezeli skazany jest zolnierzem.

3. Przepis 1 stosuje sie odpowiednio rowniez do Agencji Bezpieczenstwa Wewnetrznego, Strazy Granicznej oraz innych organow, jezeli postepowanie wykonawcze dotyczy spraw, ktore zgodnie z przepisami prawa naleza do ich wlasciwosci.

4. Organy i instytucje panstwowe, organy samorzadu terytorialnego oraz stowarzyszenia i organizacje spoleczne w zakresie swojego dzialania udzielaja pomocy organom wykonujacym orzeczenia.

Art. 11. 1. Sad, kierujac orzeczenie do wykonania, przesyla jego odpis lub wyciag, ze wzmianka o wykonalnosci, a w wypadku orzeczenia prawomocnego - z data jego uprawomocnienia sie, odpowiedniemu organowi powolanemu do wykonywania orzeczenia. Sad przesyla dyrektorowi zakladu karnego lub aresztu sledczego orzeczenie wraz z uzasadnieniem, jezeli zostalo sporzadzone i nie zawiera informacji niejawnych stanowiacych tajemnice panstwowa, oraz dane zawierajace imie, nazwisko i adres pokrzywdzonego.

2. Sad pierwszej instancji po wydaniu wyroku skazujacego przesyla dyrektorowi zakladu karnego lub aresztu sledczego posiadane w sprawie informacje dotyczace osoby skazanego, w tym dane o uprzedniej karalnosci oraz zastosowanych wobec niego srodkach wychowawczych lub poprawczych, informacje pozwalajace na identyfikacje skazanego, a w szczegolnosci numer Automatycznego Systemu Identyfikacji Daktyloskopijnej (AFIS), numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludnosci (PESEL), rysopis oraz opis znakow szczegolnych i tatuazy, a takze zdjecie skazanego, odpisy orzeczen i opinii lekarskich oraz psychologicznych, w tym stwierdzajacych u skazanego uzaleznienie od alkoholu, srodkow psychotropowych i odurzajacych, a po uprawomocnieniu sie wyroku, na wniosek dyrektora zakladu lub aresztu - rowniez akta sadowe.

3. Minister Sprawiedliwosci, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, okresla, w drodze rozporzadzenia, szczegolowy zakres informacji przesylanych dyrektorowi zakladu karnego lub aresztu sledczego, o ktorych mowa w 2, majac na uwadze koniecznosc zebrania danych osobopoznawczych niezbednych do dokonania prawidlowej klasyfikacji skazanego dla indywidualnego z nim postepowania zmierzajacego do realizacji celow, jakim ma sluzyc wykonanie kary pozbawienia wolnosci.

. 4. W razie skazania tymczasowo aresztowanego lub osoby odbywajacej kare pozbawienia wolnosci, sad zawiadamia o tym odpowiednio dyrektora aresztu sledczego lub zakladu karnego.

5. Organ, o ktorym mowa w 1, zawiadamia sad o przystapieniu do wykonania orzeczenia oraz o zakonczeniu jego wykonywania.

Art. 12. O prawomocnych skazaniach osob podlegajacych obowiazkowi sluzby wojskowej lub sluzby w formacjach obrony cywilnej na kare pozbawienia wolnosci bez zawieszenia jej wykonania, jak rowniez o zmianach dotyczacych wykonywania kary pozbawienia wolnosci, sad zawiadamia rowniez organy wlasciwe w sprawach powszechnego obowiazku obrony, na zasadach i w trybie okreslonych w odrebnych przepisach.

Art. 13. 1. Organ wykonujacy orzeczenie oraz kazdy, kogo orzeczenie bezposrednio dotyczy, moze zwrocic sie do sadu, ktory je wydal, o rozstrzygniecie watpliwosci co do wykonania orzeczenia lub zarzutow co do obliczenia kary.

2. (uchylony)

3. Na postanowienie w przedmiocie okreslonym w 1 zazalenie przysluguje rowniez organowi okreslonemu w art. 2 pkt 5-10 oraz kazdemu, kogo orzeczenie bezposrednio dotyczy.

Art. 14. 1. W postepowaniu wykonawczym organ wykonujacy orzeczenie moze zarzadzic zebranie informacji dotyczacych skazanego, w szczegolnosci w drodze wywiadu srodowiskowego przeprowadzonego przez kuratora sadowego. W razie uzasadnionych watpliwosci co do tozsamosci skazanego organ wykonujacy orzeczenie moze zazadac ustalenia jego tozsamosci przez Policje.

2. Minister Sprawiedliwosci okresli, w drodze rozporzadzenia, w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw wewnetrznych i z Ministrem Obrony Narodowej, inne organy powolane do przeprowadzenia wywiadu srodowiskowego, uwzgledniajac w szczegolnosci jego zakres oraz tryb przeprowadzania.

Art. 15. 1. Sad umarza postepowanie wykonawcze w razie przedawnienia wykonania kary, smierci skazanego lub innej przyczyny wylaczajacej to postepowanie.

2. Jezeli zachodzi dlugotrwala przeszkoda uniemozliwiajaca postepowanie wykonawcze, a w szczegolnosci jezeli nie mozna ujac skazanego albo nie mozna wykonac wobec niego orzeczenia z powodu choroby psychicznej lub innej przewleklej, ciezkiej choroby, postepowanie zawiesza sie w calosci lub w czesci na czas trwania przeszkody.

3. Zawieszenie postepowania wykonawczego nie wstrzymuje biegu przedawnienia, chyba ze skazany uchyla sie od wykonania kary. Okres wstrzymania biegu przedawnienia nie moze przekroczyc 10 lat.

4. Wykonywanie kary pozbawienia wolnosci, kary aresztu lub srodka przymusu w tej samej lub innej sprawie wstrzymuje bieg przedawnienia.

Art. 16. (uchylony)

Art. 17. 1. Sad, kierujac do wykonania orzeczenie o pozbawieniu wolnosci, zawiadamia:

1) sad opiekunczy, jezeli zachodzi potrzeba opieki nad dziecmi skazanego,

2) wlasciwy organ, jezeli zachodzi potrzeba opieki nad osoba niedolezna lub chora, ktora opiekowal sie skazany, albo potrzeba przedsiewziecia niezbednych czynnosci do ochrony mienia lub mieszkania skazanego.

2. O poczynionych wystapieniach i wydanych zarzadzeniach zawiadamia sie skazanego.

Oddzial 2

Postepowanie przed sadem

Art. 18. 1. W postepowaniu wykonawczym sad orzeka postanowieniem.

2. W kwestiach nie wymagajacych postanowienia prezes sadu lub upowazniony sedzia wydaje zarzadzenia.

3. W kwestiach nie wymagajacych postanowienia sadu penitencjarnego zarzadzenia wydaje sedzia penitencjarny.

Art. 19. 1. Sad orzeka na wniosek prokuratora, skazanego albo jego obroncy oraz z urzedu, a jezeli ustawa tak stanowi - na wniosek innych osob.

2. Wniosek lub skarge mozna zglosic na pismie lub ustnie. W wypadku ustnego zgloszenia spisuje sie protokol.

Art. 20. 1. W postepowaniu wykonawczym sad orzeka jednoosobowo.

2. Zazalenie wnosi sie do sadu, ktory wydal zaskarzone postanowienie; zostaje ono przekazane bezzwlocznie zarzadzeniem wraz z aktami sprawy do sadu wyzszej instancji, chyba ze sad orzekajacy w tym samym skladzie przychyli sie do zazalenia.

3. Sad wyzszej instancji rozpoznaje zazalenie jednoosobowo.

Art. 21. W postepowaniu przed sadem prokurator jest strona; w szczegolnosci moze skladac wnioski i wnosic zazalenia na postanowienia wydane w postepowaniu wykonawczym.

Art. 22. 1. O terminie i celu posiedzenia sadu zawiadamia sie prokuratora, skazanego i jego obronce, a takze sadowego kuratora zawodowego w zakresie jego dzialania, a w razie potrzeby inne osoby, o ktorych mowa w art. 19 1. Biora oni udzial w posiedzeniu, jednakze ich niestawiennictwo nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, z wyjatkiem obroncy w wypadkach okreslonych w art. 8 2, chyba ze sad orzeka na korzysc lub zgodnie z wnioskiem skazanego.

2. Sad moze dopuscic do udzialu w posiedzeniu rowniez inne osoby niz wymienione w 1, jezeli ich udzial moze miec znaczenie dla rozstrzygniecia.

3. Udzial sadowego kuratora zawodowego w posiedzeniu jest obowiazkowy, jezeli sad uzna to za konieczne.

Art. 23. 1. Sad moze zarzadzic sprowadzenie skazanego na posiedzenie sadu.

2. Sad moze zlecic przesluchanie skazanego sadowi wezwanemu, w ktorego okregu skazany przebywa.

3. Jezeli postepowanie sadowe dotyczy skazanego pozbawionego wolnosci, posiedzenie moze odbyc sie w zakladzie, w ktorym on przebywa.

Art. 24. 1. Jezeli ujawnia sie nowe lub poprzednio nie znane okolicznosci istotne dla rozstrzygniecia, sad moze w kazdym czasie zmienic lub uchylic poprzednie postanowienie.

2. Niedopuszczalna jest zmiana lub uchylenie postanowienia, przewidzianego w 1, na niekorzysc skazanego po uplywie 3 miesiecy od dnia uprawomocnienia sie postanowienia.

Oddzial 3

Postepowanie egzekucyjne

Art. 25. 1. Egzekucje zasadzonych roszczen cywilnych, orzeczonej grzywny, swiadczenia pienieznego, naleznosci sadowych oraz zobowiazania okreslonego w art. 52 Kodeksu karnego prowadzi sie wedlug przepisow Kodeksu postepowania cywilnego, jezeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej.

2. Przepis 1 stosuje sie rowniez do wykonania postanowien o zabezpieczeniu roszczen cywilnych bedacych przedmiotem postepowania karnego oraz grzywny.

3. W pierwszej kolejnosci podlegaja zaspokojeniu zasadzone roszczenia cywilne majace na celu naprawienie szkody lub zadoscuczynienie za doznana krzywde.

Art. 26. Do tytulow egzekucyjnych maja zastosowanie przepisy art. 776-795 Kodeksu postepowania cywilnego.

Art. 27. Egzekucje srodka karnego przepadku oraz nawiazki na rzecz Skarbu Panstwa prowadzi urzad skarbowy wedlug przepisow o postepowaniu egzekucyjnym w administracji, jezeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 28. 1. Orzeczone w stosunku do jednego z malzonkow, pozostajacych we wspolnosci majatkowej, kary grzywny, nawiazki i naleznosci sadowe podlegaja zaspokojeniu z odrebnego majatku skazanego oraz z wynagrodzenia za prace lub za inne uslugi swiadczone przez niego osobiscie, jak rowniez z praw tworcy wynalazku, wzoru uzytkowego oraz projektu racjonalizatorskiego. Jezeli zaspokojenie z tych zrodel okaze sie niemozliwe, egzekucja moze byc prowadzona z majatku wspolnego. Niemoznosc zaspokojenia z majatku odrebnego skazanego stwierdza sie w protokole.

2. Egzekucja z majatku wspolnego jest niedopuszczalna w razie skazania za przestepstwo, ktorym pokrzywdzony jest malzonek skazanego albo osoby, w stosunku do ktorych malzonek ten obciazony jest obowiazkiem alimentacyjnym.

3. W razie skierowania egzekucji do majatku wspolnego, malzonek skazanego moze zadac ograniczenia lub wylaczenia w calosci zaspokojenia naleznosci, wymienionych w 1, z majatku wspolnego lub niektorych jego skladnikow, jezeli skazany nie przyczynil sie lub przyczynil sie w stopniu nieznacznym do powstania tego majatku albo do nabycia okreslonych jego skladnikow lub jezeli zaspokojenie z majatku wspolnego tych naleznosci jest sprzeczne z zasadami wspolzycia spolecznego.

Art. 29. 1. Z chwila prawomocnego orzeczenia srodka karnego przepadku wobec jednego z malzonkow pozostajacych we wspolnosci majatkowej, przedmioty majatkowe, ktorych dotyczy przepadek lub ktore podlegaja egzekucji przepadku rownowartosci przedmiotow lub korzysci, traca z mocy prawa charakter skladnikow majatku wspolnego. Od tej chwili stosuje sie do nich odpowiednio przepisy o wspolwlasnosci w czesciach ulamkowych, przy czym udzial Skarbu Panstwa stanowi czesc orzeczona przepadkiem. Malzonek skazanego moze wystapic odpowiednio z zadaniem okreslonym w art. 28 3.

2. Przepis 1 stosuje sie odpowiednio w wypadku orzeczenia srodka karnego przepadku przedmiotow objetych innym rodzajem wspolwlasnosci lacznej.

Art. 29a. 1. Przy egzekucji srodka karnego przepadku korzysci majatkowej uzyskanej z popelnienia przestepstwa lub jej rownowartosci domniemywa sie, ze rzeczy oraz prawa majatkowe, ktore sa we wladaniu skazanego po orzeczeniu tego srodka, nalezaly do niego juz w chwili wydania orzeczenia.

2. Osoba fizyczna, w stosunku do ktorej dziala domniemanie ustanowione w art. 45 4 Kodeksu karnego, moze wnosic o wylaczenie z jego zakresu przedmiotow majatkowych, ktorych laczna wartosc wedlug oszacowania organu egzekucyjnego nie przekracza przecietnego szesciomiesiecznego dochodu tej osoby; wniosek o wylaczenie zglasza sie do tego organu.

3. W razie nieuwzglednienia wniosku, o ktorym mowa w 2, osoba zainteresowana moze w drodze powodztwa zadac wylaczenia przedmiotow z zakresu domniemania i zwolnienia ich od egzekucji lub dokonanego zabezpieczenia.

Art. 29b. 1. Pozew przeciwko Skarbowi Panstwa o obalenie domniemania ustanowionego w art. 45 4 Kodeksu karnego jest tymczasowo wolny od oplat sadowych, a w razie oddalenia powodztwa powod jest obowiazany uiscic oplaty na zasadach ogolnych.

2. Jezeli w celu obalenia domniemania powod powoluje sie na nabycie odplatne, powinien wskazac zrodlo nabycia i udowodnic pochodzenie potrzebnych do nabycia srodkow.

3. Sprzedaz ruchomosci lub nieruchomosci nie moze nastapic przed prawomocnym rozstrzygnieciem sprawy.

Art. 30. W sprawach wytoczonych przeciwko Skarbowi Panstwa reprezentuje go prezes sadu okregowego lub urzad skarbowy w sprawach, w ktorych wykonal wyrok w zakresie orzeczonego nim przepadku.

Art. 31. W razie dokonania prze dluznik Skarbu Panstwa czynnosci prawnej z pokrzywdzeniem wierzyciela, z powodztwem wystepuje prezes sadu okregowego lub urzad skarb lub urzad skarb lub urzad skarbowy w sprawach, w ktorych wykonuje orzeczenie.

Rozdzial V
Nadzor penitencjarny

Art. 32. Nadzor nad legalnoscia i prawidlowoscia wykonywania kary pozbawienia wolnosci, kary aresztu, tymczasowego aresztowania, zatrzymania oraz srodka zabezpieczajacego zwiazanego z umieszczeniem w zakladzie zamknietym, a takze kar porzadkowych i srodkow przymusu skutkujacych pozbawienie wolnosci sprawuje sedzia penitencjarny.

Art. 33. 1. Sedzia penitencjarny wizytuje zaklady karne, areszty sledcze oraz inne miejsca, w ktorych przebywaja osoby pozbawione wolnosci. Ma on prawo wstepu w kazdym czasie, bez ograniczen, do tych zakladow, aresztow i miejsc oraz poruszania sie po ich terenie, przegladania dokumentow i zadania wyjasnien od administracji tych jednostek.

2. Sedzia penitencjarny ma prawo przeprowadzania podczas nieobecnosci innych osob rozmow z osobami pozbawionymi wolnosci oraz badania ich wnioskow, skarg i prosb.

Art. 34. 1. Sedzia penitencjarny uchyla sprzeczna z prawem decyzje organu wymienionego w art. 2 pkt 5 i 6, o ile dotyczy ona osoby pozbawionej wolnosci.

2. Na decyzje sedziego skazanemu i organom okreslonym w 1 przysluguje skarga do sadu penitencjarnego, w ktorego okregu wydano decyzje.

3. Przepisy art. 7 3-5 stosuje sie odpowiednio.

4. W wypadku stwierdzenia niezgodnego z prawem pozbawienia wolnosci, sedzia penitencjarny niezwlocznie zawiadamia o tym organ, do ktorego dyspozycji osoba pozbawiona wolnosci pozostaje, a w wypadku odbywania przez nia kary lub wykonywania wobec niej srodka, o ktorym mowa w art. 32 - organ, ktory skierowal orzeczenie do wykonania, a w razie potrzeby zarzadza zwolnienie takiej osoby.

Art. 35. 1. Jezeli zdaniem sedziego penitencjarnego zachodzi potrzeba wydania decyzji nie nalezacej do jego wlasciwosci, a w szczegolnosci decyzji o charakterze administracyjnym, przekazuje on swoje spostrzezenia wraz z odpowiednimi wnioskami wlasciwemu organowi.

2. Organ wymieniony w 1 zawiadamia sedziego penitencjarnego, w terminie 14 dni albo w innym wyznaczonym przez sedziego terminie, o zajetym stanowisku. Jezeli sedzia penitencjarny uzna to stanowisko za niezadowalajace, przedstawia sprawe organowi nadrzednemu nad organem wymienionym w 1; organ nadrzedny zawiadamia sedziego o sposobie zalatwienia sprawy.

3. W wypadku powtarzania sie razacych uchybien w funkcjonowaniu zakladu karnego, aresztu sledczego lub innego miejsca, w ktorym przebywaja osoby pozbawione wolnosci albo gdy istniejace w nim warunki nie zapewniaja poszanowania praw osob tam przebywajacych, sedzia penitencjarny wystepuje do wlasciwego organu nadrzednego z wnioskiem o usuniecie w okreslonym terminie istniejacych uchybien. Jezeli w wymienionym terminie uchybienia te nie zostaly usuniete, sedzia penitencjarny wystepuje z wnioskiem do wlasciwego ministra o zawieszenie dzialalnosci badz likwidacje w calosci lub w czesci okreslonego zakladu, aresztu lub miejsca.

Art. 36. Minister Sprawiedliwosci okresli, w drodze rozporzadzenia, sposob, zakres i tryb sprawowania nadzoru penitencjarnego, uwzgledniajac w szczegolnosci legalnosc i prawidlowosc wykonywania kary pozbawienia wolnosci, sposob eliminowania stwierdzonych uchybien oraz sposoby dokumentowania i przeprowadzania tego nadzoru, a takze rodzaj i typ zakladu karnego.

Rozdzial VI
Zatarcie skazania

Art. 37. 1. W przedmiocie zatarcia skazania orzeka sad, chyba ze zatarcie nastapilo z mocy prawa.

2. Jezeli w pierwszej instancji wyroki wydalo kilka sadow, wlasciwy jest sad, ktory jako ostatni wydal wyrok skazujacy. Jezeli orzekaly sady roznego rzedu, wlasciwy jest sad wyzszego rzedu.

3. Wniosek skazanego o zatarcie skazania, zlozony przed uplywem roku od wydania postanowienia odmawiajacego zatarcia, mozna pozostawic bez rozpoznania.

Rozdzial VII
Uczestnictwo spoleczenstwa w wykonywaniu orzeczen oraz pomoc w spolecznej readaptacji skazanych

Art. 38. 1. W wykonywaniu kar, srodkow karnych, zabezpieczajacych i zapobiegawczych, w szczegolnosci zwiazanych z pozbawieniem wolnosci, moga wspoldzialac stowarzyszenia, fundacje, organizacje oraz instytucje, ktorych celem dzialania jest realizacja zadan okreslonych w niniejszym rozdziale, jak rowniez koscioly i inne zwiazki wyznaniowe oraz osoby godne zaufania.

2. Podmioty, o ktorych mowa w 1, moga w porozumieniu z dyrektorem zakladu karnego lub aresztu sledczego uczestniczyc w prowadzeniu dzialalnosci resocjalizacyjnej, spolecznej, kulturalnej, oswiatowej, sportowej i religijnej w tych zakladach lub aresztach.

Art. 39. 1. Przedstawiciele stowarzyszen, fundacji, organizacji i instytucji, o ktorych mowa w art. 38 1, kosciolow i innych zwiazkow wyznaniowych oraz osoby godne zaufania moga uczestniczyc w radach oraz innych organach kolegialnych - powolywanych przez Prezesa Rady Ministrow, Ministra Sprawiedliwosci lub podlegle mu organy albo wojewodow - ktorych zadaniem jest swiadczenie pomocy skazanym i ich rodzinom albo koordynowanie wspoldzialania spoleczenstwa z zakladami karnymi i aresztami sledczymi. Przedstawiciele ci oraz osoby godne zaufania moga tez uczestniczyc w spolecznej kontroli nad wykonywaniem kar, srodkow karnych, zabezpieczajacych i zapobiegawczych.

2. Prezes Rady Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowy zakres i tryb uczestnictwa podmiotow wymienionych w art. 38 1 w wykonywaniu kar i srodkow karnych oraz zabezpieczajacych i zapobiegawczych, a takze spolecznej kontroli, o ktorej mowa w 1, uwzgledniajac w szczegolnosci cele, jakim powinno sluzyc uczestnictwo tych podmiotow w zakresie zapobiegania przestepczosci i readaptacji spolecznej, warunki, jakim powinien odpowiadac przedstawiciel podmiotu, oraz charakter uczestnictwa.

Art. 40. 1. W celu koordynowania wspoldzialania organow panstwowych i przedstawicieli spoleczenstwa w zapobieganiu przestepczosci i wykonywaniu orzeczen oraz w celu swiadczenia pomocy w readaptacji spolecznej, a takze wykonywania kontroli spolecznej i dokonywania oceny polityki penitencjarnej, Prezes Rady Ministrow powoluje Rade Glowna do Spraw Spolecznej Readaptacji i Pomocy Skazanym, zwana dalej "Rada Glowna".

2. W sklad Rady Glownej wchodza przedstawiciele wymiaru sprawiedliwosci, Ministrow: Sprawiedliwosci, Pracy i Polityki Socjalnej, Zdrowia i Opieki Spolecznej, Edukacji Narodowej, Spraw Wewnetrznych i Administracji oraz Obrony Narodowej, a takze Policji i Sluzby Wieziennej. W sklad Rady Glownej moga tez wchodzic przedstawiciele stowarzyszen, fundacji, organizacji i instytucji, o ktorych mowa w art. 38 1, kosciolow i innych zwiazkow wyznaniowych, a takze zwiazkow zawodowych, i samorzadu zawodowego, przedstawiciele nauki oraz osoby godne zaufania, mogace przyczynic sie do realizacji celow wymienionych w 1.

3. Stosownie do potrzeb, wojewoda moze powolac terenowe rady do spraw spolecznej readaptacji i pomocy skazanym, zwane dalej "radami terenowymi". Do skladu rady terenowej zaprasza sie rowniez przedstawicieli organow odpowiedniego szczebla, o ktorych mowa w 2, a takze organow samorzadu terytorialnego. Do uczestniczenia w pracach rady terenowej mozna zaprosic rowniez przedstawicieli innych podmiotow, o ktorych mowa w 2. Rady terenowe wykonuja zadania okreslone w 1.

4. Prezes Rady Ministrow okresla, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady i tryb powolywania oraz dzialania Rady glownej i rad terenowych.

Art. 41. 1. W celu ulatwienia spolecznej readaptacji, a w szczegolnosci przeciwdzialania powrotowi do przestepstwa, powinno udzielac sie skazanym oraz ich rodzinom niezbednej pomocy, zwlaszcza materialnej, medycznej, w znalezieniu pracy i zakwaterowaniu, a takze porad prawnych.

2. Pomocy, o ktorej mowa w 1, udzielaja wlasciwe organy administracji rzadowej i samorzadu terytorialnego oraz kuratorzy sadowi; pomocy tej moga rowniez udzielac podmioty, o ktorych mowa w art. 38 1.

Art. 42. 1. Skazany moze ustanowic, na pismie, jako swojego przedstawiciela osobe godna zaufania, za jej zgoda, zwlaszcza sposrod przedstawicieli stowarzyszen , fundacji oraz instytucji, o ktorych mowa w art. 38 1.

2. Przedstawiciel skazanego, o ktorym mowa w 1, moze dzialac wylacznie w interesie skazanego i w tym celu skladac w jego imieniu wnioski, skargi i prosby do wlasciwych organow oraz instytucji, stowarzyszen, fundacji, organizacji, kosciolow i innych zwiazkow wyznaniowych.

3. Prezes sadu, upowazniony sedzia, a w toku posiedzenie sad, moze na wniosek skazanego dopusc do udzialu w posterowaniu przed sadem przedstawiciela skazanego, o ktorym mowa w 1. Na postanowienie sadu zazalenie nie przysluguje.

Art. 43. 1. Tworzy sie fundusz pomocy postpenitencjarnej, ktorego przychodami sa srodki pieniezne pochodzace z potracen w wysokosci 20% wynagrodzenia przyslugujacego za prace skazanych zatrudnionych w formach okreslonych w art. 121 2 oraz uzyskane w wyniku wykonania kary dyscyplinarnej wymienionej w art. 143 1 pkt 7, a takze pochodzace z dotacji, darowizn, zapisow, zbiorek i innych zrodel. Ze srodkow tych udziela sie pomocy osobom pozbawionym wolnosci, zwalnianym z zakladow karnych i aresztow sledczych oraz ich rodzinom. W wyjatkowych wypadkach ze srodkow tych mozna udzielic pomocy rowniez osobom pokrzywdzonym przestepstwem i ich rodzinom. Fundusz pomocy postpenitencjarnej jest srodkiem specjalnym w rozumieniu ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148, Nr 45, poz. 391, Nr 65, poz. 594 i Nr 96, poz. 874).

2. Stowarzyszenia, fundacje ,organizacje i instytucje, o ktorych mowa w art. 38 1, jak rowniez koscioly inne zwiazki wyznaniowe moga otrzymywac z funduszu pomocy postpenitencjarne srodki na udzielanie pomocy, w tym na zapewnienie czasowego zakwaterowania osobom zwolnionych z zakladu karnego lub aresztu sledczego.

3. Minister Sprawiedliwosci okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady i tryb tworzenia funduszu pomocy postpenitencjarnej, udzielania pomocy osobom pozbawionym wolnosci oraz zwalnianym z zakladow karnych i aresztow sledczych oraz ich rodzinom, a takze pokrzywdzonym przestepstwem i ich rodzinom, uwzgledniajac rodzaj pomocy i sposob podzialu srodkow z tego funduszu na taka pomoc.

CZESC SZCZEGOLNA

Rozdzial VIII

Grzywna

Art. 44. 1. Skazanego na grzywne sad wzywa do jej uiszczenia w terminie 30 dni.

2. W razie bezskutecznego uplywu wyznaczonego terminu grzywne sciaga sie w drodze egzekucji.

Art. 45. 1. Jezeli egzekucja grzywny okaze sie bezskuteczna lub z okolicznosci sprawy wynika, ze bylaby ona bezskuteczna, sad moze zamienic grzywne nieprzekraczajaca stu dwudziestu stawek dziennych, po uprzednim wyrazeniu zgody przez skazanego, na prace spolecznie uzyteczna, przyjmujac, ze dziesiec stawek dziennych jest rownowaznych miesiacowi pracy spolecznie uzytecznej, z zaokragleniem do pelnego miesiaca. Prace spolecznie uzyteczna okresla sie w miesiacach; ustalajac wymiar godzin pracy w stosunku miesiecznym, sad kieruje sie wskazaniami zawartymi w art. 53 Kodeksu karnego.

2. Do wykonywania pracy, o ktorej mowa w 1, stosuje sie odpowiednio przepisy art. 35 1 Kodeksu karnego oraz art. 53, art. 54-58, art. 60, 62 i 63.

3. Przepisy 1 i 2 stosuje sie odpowiednio do grzywny okreslonej kwotowo, z tym ze gorna granica grzywny podlegajacej zamianie nie moze przekroczyc 240.000 zlotych, a miesiac pracy spolecznie uzytecznej jest rownowazny grzywnie w kwocie do 20.000 zlotych.

Art. 46. 1. Jezeli skazany, mimo mozliwosci, nie uisci grzywny w terminie ani tez nie podejmie orzeczonej zastepczej formy jej wykonania okreslonej w art. 45 i zostanie stwierdzone, ze nie mozna jej sciagnac w drodze egzekucji, sad orzeka wykonanie zastepczej kary pozbawienia wolnosci przyjmujac, ze jeden dzien pozbawienia wolnosci jest rownowazny dwom stawkom dziennym; kara zastepcza nie moze przekraczac 12 miesiecy pozbawienia wolnosci, jak rowniez gornej granicy kary pozbawienia wolnosci za dane przestepstwo, a jezeli ustawa nie przewiduje za dane przestepstwo kary pozbawienia wolnosci, gorna granica zastepczej kary pozbawienia wolnosci nie moze przekroczyc 6 miesiecy.

2. W razie gdy grzywna zostala uiszczona lub sciagnieta w drodze egzekucji tylko w czesci albo tylko w czesci wykonana w formie pracy spolecznie uzytecznej, sad okresla wymiar zastepczej kary pozbawienia wolnosci wedlug zasad przewidzianych w 1.

3. Sad moze warunkowo zawiesic wykonanie zastepczej kary pozbawienia wolnosci na okres proby, ktory wynosi od roku do 2 lat. Przepisy art. 69 1 i 2 oraz art. 75 Kodeksu karnego stosuje sie odpowiednio.

4. Przepisy 1-3 stosuje sie odpowiednio do grzywny okreslonej kwotowo, z tym ze jeden dzien pozbawienia wolnosci jest rownowazny grzywnie w kwocie od 20 do 4.000 zlotych.

Art. 47. 1. Jezeli grzywna zostala uiszczona w czesci, prezes sadu lub upowazniony sedzia zarzadza zmniejszenie kary zastepczej w sposob odpowiadajacy stosunkowi kwoty zaplaconej do wysokosci grzywny.

2. Od zastepczej kary pozbawienia wolnosci lub wykonywania pracy, o ktorej mowa w art. 45 1, skazany moze sie w kazdym czasie zwolnic przez zlozenie kwoty pienieznej przypadajacej jeszcze do uiszczenia tytulem grzywny.

3. W uzasadnionych wypadkach sad moze na wniosek skazanego, wobec ktorego orzeczono wykonanie zastepczej kary pozbawienia wolnosci, zamienic te kare na wykonywanie pracy, o ktorej mowa w art. 45 1. W takim wypadku przepisy art. 45 i 46 stosuje sie odpowiednio. Ponowna zamiana zastepczej kary pozbawienia wolnosci na wykonywanie pracy, o ktorej mowa w art. 45 1, jest niedopuszczalna.

4. Jezeli skazany uiscil w wymaganym terminie co najmniej polowe grzywny, a egzekucja pozostalej czesci okazala sie bezskuteczna, sad orzekajac wykonanie zastepczej kary pozbawienia wolnosci moze okreslic jej wymiar, stosujac, zgodnie z art. 46, przeliczenie korzystniejsze dla skazanego od przeliczenia przyjetego w wyroku. Przepis stosuje sie odpowiednio do wykonywania pracy, o ktorej mowa w art. 45 1.

Art. 48. Przed wydaniem postanowienia okreslajacego wymiar kary zastepczej sad w razie potrzeby wysluchuje skazanego lub jego obronce.

Art. 49. 1. Sad moze odroczyc wykonanie grzywny albo rozlozyc ja na raty na czas nie przekraczajacy 1 roku, liczac od dnia wydania pierwszego postanowienia w tym zakresie, jezeli natychmiastowe jej wykonanie pociagneloby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciezkie skutki.

2. W wypadkach zaslugujacych na szczegolne uwzglednienie, a zwlaszcza wowczas, gdy wysokosc grzywny jest znaczna, mozna rozlozyc grzywne na raty na okres do 3 lat.

3. Sad moze w kazdym czasie postanowic w mysl 1 lub 2, az do calkowitego wykonania grzywny albo odbycia przez skazanego w calosci zastepczej kary pozbawienia wolnosci.

Art. 50. 1. Sad odwoluje odroczenie wykonania grzywny lub rozlozenia jej na raty, jezeli ujawnily sie nowe lub poprzednio nie znane okolicznosci, istotne dla rozstrzygniecia; art. 24 2 niema zastosowania.

2. Rozlozenie grzywny na raty mozna odwolac rowniez wowczas, gdy skazany uchybil terminowi platnosci chocby jednej raty, chyba ze wykaze, iz nastapilo to z przyczyn od niego niezaleznych.

Art. 51. Jezeli skazany, z przyczyn od niego niezaleznych, nie moze uiscic grzywny, a wykonanie tej kary w innej drodze okazalo sie niemozliwe lub niecelowe, sad moze, w szczegolnie uzasadnionych wypadkach, grzywne w calosci lub czesci umorzyc; nie zarzadza sie egzekucji, jezeli z okolicznosci sprawy wynika, ze bylaby ona bezskuteczna.

Art. 52. Udzielajac skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolnosci, sad penitencjarny moze, jezeli istnieja podstawy do przyjecia, ze skazany uisci grzywne dobrowolnie, wstrzymac uprzednio zarzadzone wykonanie zastepczej kary pozbawienia wolnosci, stosujac jednoczesnie art. 49; wowczas okres odroczenia sciagniecia grzywny lub rozlozenia na raty biegnie od dnia wydania postanowienia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu.

Rozdzial IX
Kara ograniczenia wolnosci

Art. 53. 1. Wykonanie kary ograniczenia wolnosci ma na celu wzbudzenie w skazanym woli ksztaltowania jego spolecznie pozadanych postaw, w szczegolnosci poczucia odpowiedzialnosci oraz potrzeby przestrzegania porzadku prawnego.

2. Skazany ma obowiazek pracowac sumiennie oraz przestrzegac ustalonych w miejscu pracy porzadku i dyscypliny.

3. Sad poucza skazanego o jego prawach i obowiazkach oraz o konsekwencjach wynikajacych z uchylania sie od odbywania kary.

Art. 54. Kare ograniczenia wolnosci wykonuje sie w miejscu zamieszkania lub zatrudnienia skazanego albo w niewielkiej odleglosci od tego miejsca, chyba ze wazne wzgledy przemawiaja za wykonaniem kary w innym miejscu.

Art. 55. 1. Nadzor nad wykonywaniem kary ograniczenia wolnosci oraz orzekanie w sprawach dotyczacych wykonania tej kary naleza do sadu rejonowego, w ktorego okregu kara jest lub ma byc wykonywana.

2. Czynnosci zwiazane z organizowaniem i kontrolowaniem wykonywania kary ograniczenia wolnosci wykonuje sadowy kurator zawodowy. Przepisy o dozorze i kuratorze sadowy stosuje sie odpowiednio.

Art. 56. 1. W razie orzeczenia kary ograniczenia wolnosci sad przesyla odpis orzeczenia podmiotowi zatrudniajacemu wskazanemu przez wlasciwy organ samorzadu terytorialnego, ktory jest organem zalozycielskim dla tego podmiotu, badz wskazanemu przez sad innemu zakladowi pracy, placowce sluzby zdrowia lub opieki spolecznej, instytucji albo organizacji niosacej pomoc charytatywna, wzglednie reprezentujacej spolecznosc lokalna.

2. Jezeli w wyroku nie wskazano rodzaju lub miejsca pracy albo zachodzi potrzeba zmiany tego rozstrzygniecia, sad wykonujacy orzeczenie okresla je przy kierowaniu do wykonania orzeczenia, uwzgledniajac w miare mozliwosci prosbe skazanego lub wniosek kuratora sadowego. Zmiana okreslonego przez ten sad rodzaju pracy lub miejsca jej wykonywania moze nastapic rowniez zarzadzeniem sedziego.

3. Podmioty, dla ktorych organem zalozycielskim jest organ samorzadu terytorialnego, obowiazane do przyjecia skazanych w celu wykonywania nieodplatnej kontrolowanej pracy na cele spoleczne, wyznacza wlasciwy organ samorzadu terytorialnego, zas inne zaklady pracy, placowki sluzby zdrowia lub opieki spolecznej oraz inne instytucje lub organizacje niosace pomoc charytatywna, wzglednie reprezentujace spolecznosc lokalna - wyznacza sad za ich zgoda.

Art. 57. 1. Sad wzywa skazanego do stawienia sie w wyznaczonym terminie do wskazanego zakladu, placowki, instytucji lub organizacji. Skierowania do zakladu, placowki, instytucji lub organizacji sad moze dokonac na posiedzeniu z udzialem ich przedstawicieli.

2. (uchylony)

Art. 57a. 1. Rozpoczecie odbywania kary orzeczonej na podstawie art. 35 1 Kodeksu karnego nastepuje w dniu, w ktorym skazany przystapil do wykonywania wskazanej pracy.

2. Rozpoczecie odbywania kary orzeczonej na podstawie art. 35 2 Kodeksu karnego nastepuje w pierwszym dniu okresu, w ktorym dokonuje sie potracenia skazanemu z wynagrodzenia za prace.

Art. 58. 1. Zaklady pracy, placowki, instytucje lub organizacje, w ktorych jest wykonywana kara ograniczenia wolnosci, maja obowiazek zawiadamiac sadowego kuratora zawodowego w terminach przez kuratora okreslonych o rodzaju przydzielonej skazanemu pracy, jego stosunku do pracy oraz o tym, czy skazy przestrzegal porzadku prawnego, jak rowniez o zakonczeniu wykonywania pracy. Zaklady pracy, placowki, instytucje lub organizacje maja obowiazek wyznaczenia pracownikow odpowiedzialnych za organizowanie pracy skazanych i jej przebieg.

2. Jezeli skazany nie stawil sie w terminie do pracy lub ja porzucil albo nie przestrzega ustalonego porzadku i dyscypliny, zaklad pracy, placowka, instytucja lub organizacja bezzwlocznie zawiadamia o tym sadowego kuratora zawodowego.

3. Kwoty odpowiadajace wynagrodzeniu, jakie za wykonana nieodplatna kontrolowana prace na cele spoleczne nalezaloby zaplacic, gdyby zostala wykonana na podstawie umowy o prace lub umowy o swiadczenie uslug, przeznacza sie w szczegolnosci na cele zwiazane z organizowaniem i kontrolowaniem pracy skazanych.

4. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, tryb wyznaczania przez wlasciwy organ samorzadu terytorialnego podmiotow, w ktorych wykonywana jest kara ograniczenia wolnosci oraz praca, o ktorej mowa w art. 45 1, uwzgledniajac w szczegolnosci obowiazki zakladow, podmiotow, placowek, instytucji i organizacji, o ktorych mowa w art. 56 1, w zakresie wykonywania tej kary i pracy, ubezpieczenia skazanych, oraz szczegolowe zasady gospodarowania srodkami uzyskanymi z wykonywania tej kary i pracy, jak rowniez szczegolowe zasady wynagradzania wyznaczonych pracownikow, o ktorych mowa w 1.

Art. 59. 1. Jezeli w stosunku do skazanego zatrudnionego, zamiast obowiazku wykonywania wskazanej pracy, orzeczono potracanie okreslonej czesci wynagrodzenia za prace, sad przesyla odpis orzeczenia zakladowi pracy zatrudniajacemu skazanego, podajac jednoczesnie, na czyja rzecz maja byc dokonywane potracenia i dokad powinny byc wplacane, a nadto wskazujac, z jakich skladnikow wynagrodzenia za prace i w jaki sposob nalezy ich dokonywac.

2. Wplacajac wynagrodzenie skazanemu, potraca sie okreslona w orzeczeniu czesc wynagrodzenia i bezzwlocznie przekazuje potracona kwote stosownie do otrzymanych wskazan, zawiadamiajac o tym sad. Koszty zwiazane z przekazywaniem tych kwot odlicza sie od dokonywanych potracen.

Art. 60. Sad, a takze sadowy kurator zawodowy moga w kazdym czasie zadac od skazanego wyjasnien dotyczacych przebiegu odbywania kary ograniczenia wolnosci i w tym celu wzywac skazanego do osobistego stawiennictwa.

Art. 61. 1. Jezeli wzgledy wychowawcze za tym przemawiaja, sad moze w okresie wykonywania kary ograniczenia wolnosci ustanawiac, rozszerzac lub zmieniac obowiazki, o ktorych mowa w art. 36 2 Kodeksu karnego, albo od wykonania tych obowiazkow zwolnic, jak rowniez oddac skazanego pod dozor lub od dozoru zwolnic.

2. Z tych samych wzgledow sad moze zmniejszyc orzeczona liczbe godzin wykonywanej pracy w stosunku miesiecznym lub wysokosc miesiecznych potracen z wynagrodzenia za prace, jednak nie wiecej niz do granicy ustawowego minimum okreslonego w art. 35 1 i 2 Kodeksu karnego.

Art. 62. 1. Sad moze odroczyc wykonanie kary ograniczenia wolnosci na czas do 6 miesiecy, jezeli natychmiastowe wykonanie kary pociagneloby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciezkie skutki.

2. Sad odracza wykonanie kary ograniczenia wolnosci w razie powolania skazanego do czynnej sluzby wojskowej, do czasu ukonczenia tej sluzby. Wobec takiego skazanego sad moze zastosowac odpowiednio przepisy art. 336 3 i 4 Kodeksu karnego.

3. Sad moze odwolac odroczenie wykonania kary ograniczenia wolnosci w razie ustania przyczyny, dla ktorej zostalo udzielone, lub w wypadku, gdy skazany nie korzysta z odroczenia kary zgodnie z celem, w jakim zostalo udzielone, albo razaco narusza porzadek prawny.

Art. 63. 1. Jezeli stan zdrowia skazanego uniemozliwia wykonanie kary ograniczenia wolnosci, sad udziela przerwy w odbywaniu kary do czasu ustania przeszkody.

2. Sad moze udzielic przerwy w odbywaniu kary ograniczenia wolnosci do roku ze wzgledow, o ktorych mowa w art. 62 1.

3. Przepisy art. 62 2 i 3 stosuje sie odpowiednio.

Art. 63a. W szczegolnie uzasadnionych wypadkach sad moze zmienic forme obowiazku wykonywania pracy, przyjmujac 20 godzin pracy na cele spoleczne za rownowazne 10% wynagrodzenia za prace; orzeczona praca nie moze przekroczyc 40 godzin w stosunku miesiecznym.

Art. 64. W razie niewykonania pelnego wymiaru pracy albo niedokonania calosci potracen z wynagrodzenia za prace lub niewykonania innych obowiazkow zwiazanych z kara ograniczenia wolnosci w okresie, na jaki kare te orzeczono - sad orzeka o tym, czy i w jakim zakresie kare te uznac za wykonana ze wzgledu na osiagniete cele tej kary, chyba ze chodzi o obowiazek naprawienia szkody lub zadoscuczynienia.

Art. 65. 1. Jezeli skazany uchyla sie od odbywania kary ograniczenia wolnosci, sad zamienia ja na zastepcza kare grzywny, przyjmujac jeden dzien kary ograniczenia wolnosci za rownowazny jednej stawce dziennej; sad okresla w takim wypadku wysokosc jednej stawki dziennej - kierujac sie wskazaniami zawartymi w art. 33 3 Kodeksu karnego. Uchylaniem sie moze byc rowniez uporczywe naruszanie ciazacych na nim obowiazkow, jak tez uchylanie sie od dozoru.

2. Jezeli orzeczenie zastepczej kary grzywny byloby niecelowe z uwagi na brak mozliwosci jej uiszczenia lub sciagniecia w drodze egzekucji, sad okresla zastepcza kare pozbawienia wolnosci przyjmujac, ze jeden dzien zastepczej kary pozbawienia wolnosci jest rownowazny dwom dniom ograniczenia wolnosci, i orzeka jej wykonanie.

3. Jezeli skazany, mimo mozliwosci uiszczenia zastepczej kary grzywny, nie uisci jej w terminie, a zostanie stwierdzone, ze nie mozna jej sciagnac w drodze egzekucji, sa orzeka wykonanie zastepczej kary pozbawienia wolnosci, kierujac sie odpowiednio zasadami okreslonymi w 2.

4. Jezeli ustawa nie przewiduje za dane przestepstwo kary pozbawienia wolnosci, gorna granica zastepczej kary pozbawienia wolnosci nie moze przekroczyc 6 miesiecy.

5. Sad moze wstrzymac wykonanie zastepczej kary pozbawienia wolnosci w wypadku, gdy skazany podejmie nakazana prace i podda sie rygorom z nia zwiazanym; wstrzymanie nastepuje do czasu wykonania orzeczonej kary ograniczenia wolnosci.

6. (uchylony)

Art. 66. 1. Orzekanie w przedmiocie zmian w sposobie wykonywania kary ograniczenia wolnosci oraz w przedmiocie wykonania kary zastepczej, a takze zwolnienia od reszty kary moze nastapic rowniez na wniosek sadowego kuratora zawodowego.

2. Wniosku skazanego lub jego obroncy o zwolnienie od reszty kary ograniczenia wolnosci zlozonego przed uplywem 3 miesiecy od wydania poprzedniego postanowienia w tym przedmiocie nie rozpoznaje sie az do uplywu tego okresu.

3. Zwalniajac skazanego od reszty kary ograniczenia wolnosci, sad zawiadamia o tym zaklad pracy, placowke, instytucje lub organizacje, w ktorej skazany odbywal kare.

Rozdzial X

Kara pozbawienia wolnosci

Oddzial 1

Cele wykonywania kary

Art. 67. 1. Wykonywanie kary pozbawienia wolnosci ma na celu wzbudzanie w skazanym woli wspoldzialania w ksztaltowaniu jego spolecznie pozadanych postaw, w szczegolnosci poczucia odpowiedzialnosci oraz potrzeby przestrzegania porzadku prawnego i tym samym powstrzymania sie od powrotu do przestepstwa.

2. Dla osiagniecia celu okreslonego w 1 prowadzi sie zindywidualizowane oddzialywanie na skazanych w ramach okreslonych w ustawie systemow wykonywania kary, w roznych rodzajach i typach zakladow karnych.

3. W oddzialywaniu na skazanych, przy poszanowaniu ich praw i wymaganiu wypelniania przez nich obowiazkow, uwzglednia sie przede wszystkim prace, zwlaszcza sprzyjajaca zdobywaniu odpowiednich kwalifikacji zawodowych, nauczanie, zajecia kulturalno-oswiatowe i sportowe, podtrzymywanie kontaktow z rodzina i swiatem zewnetrznym oraz srodki terapeutyczne.

Oddzial 2

Zaklady karne

Art. 68. Zaklady karne podlegaja Ministrowi Sprawiedliwosci.

Art. 69. Kare pozbawienia wolnosci wykonuje sie, z zastrzezeniem art. 87 4, w nastepujacych rodzajach zakladow karnych:

1) zakladach karnych dla mlodocianych,

2) zakladach karnych dla odbywajacych kare po raz pierwszy,

3) zakladach karnych dla recydywistow penitencjarnych,

4) zakladach karnych dla odbywajacych kare aresztu wojskowego.

Art. 70. 1. Zaklady karne wymienione w art. 69 moga byc organizowane jako:

1) zaklady karne typu zamknietego,

2) zaklady karne typu polotwartego,

3) zaklady karne typu otwartego.

2. Zaklady karne, o ktorych mowa w 1, roznia sie w szczegolnosci stopniem zabezpieczenia, izolacji skazanych oraz wynikajacymi z tego ich obowiazkami i uprawnieniami w zakresie poruszania sie w zakladzie i poza jego obrebem.

Art. 71. Minister Sprawiedliwosci moze, w drodze rozporzadzenia, tworzyc, zgodnie z ustalonymi w niniejszym kodeksie celami wykonywania kary pozbawienia wolnosci i z ustalonymi zasadami klasyfikacji skazanych, zaklady karne inne niz wymienione w art. 69 lub ustalic inny niz okreslony w art. 81 system wykonywania kary, uwzgledniajac w szczegolnosci potrzeby w zakresie sprawdzania nowych srodkow i metod oddzialywania na skazanych.

Art. 72. 1. Zakladem karnym kieruje dyrektor, a wyodrebnionym oddzialem moze kierowac podlegajacy dyrektorowi kierownik.

2. Funkcjonariusze i pracownicy zakladu karnego, w ktorym skazany przebywa, a takze osoby kierujace jego praca lub innymi zajeciami sa, w zakresie wykonywanych przez nich czynnosci sluzbowych, przelozonymi skazanego.

3. Zaklady karne moga byc tworzone jako samodzielne zaklady lub jako wyodrebnione oddzialy zakladow karnych i aresztow sledczych. Kilka zakladow moze posiadac wspolna administracje badz wydzielone sluzby.

4. Minister Sprawiedliwosci, w drodze zarzadzenia, tworzy i znosi zaklady karne, majac na wzgledzie istniejace potrzeby w tym zakresie.

4a. Dyrektor Generalny Sluzby Wieziennej, w drodze zarzadzenia, okresla przeznaczenie zakladow karnych, uwzgledniajac w szczegolnosci potrzebe zapewnienia oraz racjonalnego wykorzystania miejsc zakwaterowania dla wszystkich grup skazanych.

5. Minister Sprawiedliwosci, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, w drodze zarzadzenia, tworzy i znosi zaklady karne dla odbywajacych kare aresztu wojskowego, majac na wzgledzie istniejace potrzeby w tym zakresie oraz koniecznosc zapewnienia warunkow szkolenia wojskowego osob w nich przebywajacych.

Art. 73. 1. W zakladzie karnym utrzymuje sie dyscypline i porzadek w celu zapewnienia bezpieczenstwa i realizacji zadan kary pozbawienia wolnosci, w tym ochrony spoleczenstwa przed przestepczoscia.

2. Dyrektor ustala porzadek wewnetrzny zakladu karnego.

Art. 74. 1. Zmiane okreslonego w wyroku rodzaju i typu zakladu karnego, a takze orzeczonego systemu terapeutycznego wykonywania kary moze orzec tylko sad penitencjarny, z zastrzezeniem, ze w wypadku ucieczki skazanego z zakladu karnego typu polotwartego albo otwartego lub niezgloszenia sie do takiego zakladu po jego opuszczeniu na podstawie stosownego zezwolenia, decyzje o skierowaniu skazanego do danego rodzaju i typu zakladu karnego podejmuje komisja penitencjarna.

2. Jezeli po wydaniu postanowienia przez sad penitencjarny zajda nowe okolicznosci uzasadniajace zmiane typu zakladu karnego i systemu terapeutycznego, decyzje w tym przedmiocie moze podjac komisja penitencjarna.

Art. 75. 1. W zakladach karnych dzialaja komisje penitencjarne.

2. W sklad komisji penitencjarnej dyrektor zakladu karnego powoluje funkcjonariuszy i pracownikow tego zakladu. Do udzialu w pracach komisji, z glosem doradczym, dyrektor moze zapraszac takze inne osoby godne zaufania, zwlaszcza przedstawicieli stowarzyszen, fundacji, organizacji i instytucji, o ktorych mowa w art. 38 1, oraz kosciolow i innych zwiazkow wyznaniowych.

Art. 76. 1. Do zakresu dzialania komisji penitencjarnej nalezy:

1) kierowanie skazanego do wlasciwego zakladu karnego, jezeli nie okreslil tego sad w wyroku,

2) kierowanie skazanego do okreslonego systemu odbywania kary, jezeli nie okreslil tego sad w wyroku,

3) ustalanie indywidualnych programow oddzialywan na skazanego i dokonywanie ocen ich wykonywania,

4) dokonywanie ocen okresowych postepow skazanego w resocjalizacji,

5) kwalifikowanie skazanych do nauczania w szkolach i na kursach,

6) kwalifikowanie skazanych, o ktorych mowa w art. 84 2, do zakladow karnych dla mlodocianych oraz skazanych, o ktorych mowa w art. 96 3, do odbywania kary w oddzialach terapeutycznych,

7) kwalifikowanie skazanego, o ktorym mowa w art. 88 4, jako wymagajacego osadzenia w zakladzie karnym typu zamknietego w warunkach zapewniajacych ochrone spoleczenstwa i bezpieczenstwo zakladu, oraz wymienionego w art. 88 3, jako wymagajacego osadzenia w tym zakladzie w wyznaczonym oddziale lub celi oraz dokonywanie, co najmniej raz na 3 miesiace, weryfikacji tych decyzji,

8) weryfikowanie indywidualnych programow oddzialywania albo indywidualnych programow terapeutycznych, a takze kierowanie i wycofywanie skazanych z oddzialow terapeutycznych,

9) wyrazanie opinii w sprawach przyznania skazanemu przepustki, o ktorej mowa w art. 91 pkt 7 lub art. 92 pkt 9, oraz nagrody, o ktorej mowa w art. 138 1 pkt 7 lub 8, wowczas gdy sa one udzielane:

a) po raz pierwszy,

b) po przerwie trwajacej dluzej niz 6 miesiecy,

c) po powstaniu istotnych zmian w sytuacji prawnej lub rodzinnej skazanego,

10) wyrazanie opinii w sprawach:

a) przyznania nagrody, o ktorej mowa w art. 138 1 pkt 7 lub 8, skazanemu skierowanemu do odbywania kary w zakladzie karnym typu zamknietego,

b) projektu porzadku wewnetrznego zakladu karnego oraz zmiany tego porzadku,

c) innych przekazanych jej przez dyrektora,

11) podejmowanie decyzji w sprawie korzystania przez skazanego z uprawnien okreslonych w art. 107 oraz zwolnienia z wykonywania pracy, na podstawie art. 121 7,

12) wykonywanie innych zadan przewidzianych w ustawie i w przepisach wydanych na jej podstawie.

2. Jezeli decyzja komisji penitencjarnej w przedmiocie klasyfikacji jest sprzeczna z prawem, o jej zmianie lub uchyleniu orzeka sad penitencjarny; art. 7 5 stosuje sie odpowiednio.

3. W wypadku okreslonym w 2 decyzje komisji penitencjarnej moze takze uchylic dyrektor okregowy Sluzby Wieziennej albo Dyrektor Generalny Sluzby Wieziennej.

Art. 77. 1. W zakladzie karnym dyrektor moze powolywac takze inne organy kolegialne, w sklad ktorych moga wchodzic rowniez osoby spoza zakladu.

2. Organy kolegialne moga podejmowac zadania zwiazane z oddzialywaniem na skazanych, zwlaszcza z organizacja ich zatrudnienia i przygotowywaniem do zwolnienia oraz ze wspolpraca z instytucjami, organizacjami, stowarzyszeniami i fundacjami swiadczacymi pomoc skazanym i ich rodzinom.

Art. 78. 1. Kare pozbawienia wolnosci w zakladzie karnym wykonuja funkcjonariusze Sluzby Wieziennej oraz pracownicy tego zakladu.

2. Dyrektor Generalny lub dyrektor okregowy Sluzby Wieziennej moga wydawac dyrektorom zakladow karnych polecenia niezbedne dla prawidlowego i praworzadnego wykonywania kary pozbawienia wolnosci oraz realizowania kierunkow pracy resocjalizacyjnej, a takze uchylac wydane przez nich decyzje sprzeczne z prawem.

Oddzial 3

Wykonywanie kary i jej indywidualizacja

Art. 79. 1. Skazanego na kare pozbawienia wolnosci lub zastepcza kare pozbawienia wolnosci sad wzywa do stawienia sie w zakladzie karnym w wyznaczonym terminie wraz z dokumentem stwierdzajacym tozsamosc. W uzasadnionych wypadkach sad moze polecic doprowadzenie skazanego do zakladu karnego bez wezwania.

2. Jezeli skazany, mimo wezwania, nie stawil sie w zakladzie karnym, sad poleca go doprowadzic. Kosztami doprowadzenia sad obciaza skazanego.

3. Jezeli skazanym jest zolnierz, a sad zarzadza doprowadzenie go do zakladu karnego, obowiazek doprowadzenia spoczywa na wlasciwych organach wojskowych.

Art. 79a. 1. Przy przyjeciu do zakladu karnego skazany okazuje dokument stwierdzajacy tozsamosc, podaje dane osobowe, informuje o zmianie danych osobowych, o miejscu zameldowania lub przebywania bez zameldowania, o uprzedniej karalnosci, o stanie zdrowia, a takze o ciazacych na nim zobowiazaniach alimentacyjnych. Skazany moze byc takze poddany czynnosciom majacym na celu jego identyfikacje, a w szczegolnosci: sfotografowaniu, ogledzinom zewnetrznym ciala, pobraniu odciskow oraz okazaniu innym osobom.

2. Skazany przekazuje do depozytu dokumenty, pieniadze, przedmioty wartosciowe i inne przedmioty, ktorych nie moze posiadac w celi.

Art. 79b. 1. Skazanego przyjetego do zakladu karnego umieszcza sie w celi przejsciowej, na okres niezbedny, nie dluzej jednak niz na 14 dni, dla poddania go wstepnym badaniom lekarskim, zabiegom sanitarnym i wstepnym badaniom osobopoznawczym oraz zapoznania z podstawowymi aktami prawnymi dotyczacymi wykonywania kary pozbawienia wolnosci i porzadkiem wewnetrznym zakladu karnego.

2. Umieszczenia w celi przejsciowej nie stosuje sie do skazanego przetransportowanego z innego zakladu karnego albo aresztu sledczego, jezeli byl juz poddany badaniom i zabiegom, o ktorych mowa w 1.

3. Skazanego informuje sie o obliczonym okresie wykonywania kary. Przyjecie informacji do wiadomosci skazany potwierdza podpisem.

Art. 80. 1. Jezeli te sama osobe skazano na kilka nie podlegajacych laczeniu kar skutkujacych pozbawienia wolnosci, wykonuje sie je w takiej kolejnosci, w jakiej uprawomocnily sie orzeczenia, ktorymi wymierzono te kary.

1a. Orzeczenia prawomocne wykonuje sie przed orzeczeniami nieprawomocnymi. Kary porzadkowe i srodki przymusu wykonuje sie w pierwszej kolejnosci.

2. Sedzia penitencjarny moze zarzadzic wykonanie kar i srodkow w innej kolejnosci niz okreslona w 1, jezeli wzgledy penitencjarne za tym przemawiaja.

3. W wypadku skierowania do wykonania orzeczenia o zastosowaniu srodka zabezpieczajacego wobec skazanego, ktory odbywa kare wymierzona innym orzeczeniem, o kolejnosci wykonania kary i srodka zabezpieczajacego rozstrzyga sedzia penitencjarny.

4. Pierwszy dzien kary konczy sie dnia nastepnego od jej rozpoczecia.

5. Jezeli wobec tej samej osoby wykonuje sie kilka kar skutkujacych pozbawienie wolnosci, dzien zakonczenia wykonania poprzedniej kary jest dniem rozpoczecia wykonywania kolejnej.

Art. 81. Kare pozbawienia wolnosci wykonuje sie w systemie:

1) programowanego oddzialywania,

2) terapeutycznym,

3) zwyklym.

Art. 82. 1. W celu stwarzania warunkow sprzyjajacych indywidualnemu postepowaniu ze skazanymi, zapobieganiu szkodliwym wplywom skazanych zdemoralizowanych oraz zapewnieniu skazanym bezpieczenstwa osobistego, wyboru wlasciwego systemu wykonywania kary, rodzaju i typu zakladu karnego oraz rozmieszczenia skazanych wewnatrz zakladu karnego - dokonuje sie ich klasyfikacji.

2. Klasyfikacji skazanych dokonuje sie majac na wzgledzie w szczegolnosci:

1) plec,

2) wiek,

3) uprzednie odbywanie kary pozbawienia wolnosci,

4) umyslnosc lub nieumyslnosc czynu,

5) czas pozostalej do odbycia kary pozbawienia wolnosci,

6) stan zdrowia fizycznego i psychicznego, w tym stopien uzaleznienia od alkoholu, srodkow odurzajacych lub psychotropowych,

7) stopien demoralizacji i zagrozenia spolecznego.

8) rodzaj popelnionego przestepstwa.

3. Podstawa klasyfikacji sa w szczegolnosci badania osobopoznawcze.

Art. 83. 1. Skazanego poddaje sie w miare potrzeby, za jego zgoda, badaniom psychologicznym, a takze psychiatrycznym. Sedzia penitencjarny moze zarzadzic przeprowadzenie badan bez zgody skazanego.

2. Badania, o ktorych mowa w 1, przeprowadza sie przede wszystkim w odpowiednich osrodkach diagnostycznych.

3. Minister Sprawiedliwosci, w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw zdrowia, w drodze rozporzadzenia, powoluje osrodki diagnostyczne, o ktorych mowa w 2, oraz okresli zasady organizacji i warunki przeprowadzania badan w tych osrodkach. Rozporzadzenie uwzgledni potrzebe:

1) wyjasnienia psychologicznych i socjologicznych procesow zachowania skazanego,

2) zdiagnozowania ewentualnych zaburzen psychicznych skazanego,

3) okreslenia ewentualnego postepowania leczniczego i rehabilitacyjnego

- w celu podjecia wlasciwej decyzji klasyfikacyjnej i okreslenia warunkow indywidualnego oddzialywania na skazanego.

Art. 84. 1. W zakladzie karnym dla mlodocianych odbywaja kare skazani, ktorzy nie ukonczyli 21 roku zycia; w uzasadnionych wypadkach skazany moze odbywac kare w tym zakladzie po ukonczeniu 21 roku zycia.

2. Jezeli jest to uzasadnione potrzebami oddzialywania, dorosly skazany po raz pierwszy, wyrozniajacy sie dobra postawa, moze, za swoja zgoda, odbywac kare w zakladzie karnym dla mlodocianych; korzysta on wtedy z takich uprawnien jak mlodociany.

3. Mlodocianego, ktoremu pozostalo co najmniej 6 miesiecy do nabycia prawa do ubiegania sie o warunkowe zwolnienie lub sprawiajacego trudnosci wychowawcze, poddaje sie badaniom psychologicznym; przepisy art. 83 stosuje sie odpowiednio.

Art. 85. W zakladzie karnym dla odbywajacych kare po raz pierwszy osadza sie rowniez skazanych odbywajacych zastepcza kare pozbawienia wolnosci orzeczona w tej samej sprawie oraz skazanych na kare pozbawienia wolnosci nie wymienionych w art. 86.

Art. 86. W zakladzie karnym dla recydywistow penitencjarnych odbywaja kare dorosli skazani za przestepstwo umyslne na kare pozbawienia wolnosci lub zastepcza kare pozbawienia wolnosci oraz ukarani za wykroczenia umyslne zasadnicza lub zastepcza kara aresztu, ktorzy uprzednio juz odbywali takie kary lub kare aresztu wojskowego za umyslne przestepstwa lub wykroczenia, chyba ze szczegolne wzgledy resocjalizacyjne przemawiaja za skierowaniem ich do zakladu karnego dla odbywajacych kare po raz pierwszy.

Art. 87. 1. Kobiety odbywaja kare pozbawienia wolnosci odrebnie od mezczyzn.

2. Skazana kobieta odbywa kare w zakladzie karnym typu polotwartego, chyba ze stopien demoralizacji lub wzgledy bezpieczenstwa przemawiaja za odbywaniem kary w zakladzie karnym innego typu.

3. Kobiecie ciezarnej lub karmiacej zapewnia sie opieke specjalistyczna.

4. W celu umozliwienia matce pozbawionej wolnosci sprawowania stalej i bezposredniej opieki nad dzieckiem organizuje sie przy wskazanych zakladach karnych domy dla matki i dziecka, w ktorych dziecko moze przebywac na zyczenie matki do ukonczenia trzeciego roku zycia, chyba ze wzgledy wychowawcze lub zdrowotne, potwierdzone opinia lekarza albo psychologa, przemawiaja za oddzieleniem dziecka od matki albo za przedluzeniem lub skroceniem tego okresu. Decyzje w tym zakresie wymagaja zgody sadu opiekunczego. Do matek pozbawionych wolnosci sprawujacych stala i bezposrednia opieke nad dzieckiem przepisu art. 69 nie stosuje sie.

5. Minister Sprawiedliwosci okresli, w drodze rozporzadzenia, tryb przyjmowania dzieci matek pozbawionych wolnosci do domow dla matki i dziecka przy wskazanych zakladach karnych oraz szczegolowe zasady organizowania i dzialania tych placowek, uwzgledniajac sytuacje, o ktorych mowa w 3-4, a takze potrzeby w zakresie zabezpieczenia prawidlowego rozwoju dziecka.

Art. 87a. 1. Wykonujac kare wobec skazanych sprawujacych stala piecze nad dzieckiem do lat 15, uwzglednia sie w szczegolnosci potrzebe inicjowania, podtrzymywania i zaciesniania ich wiezi uczuciowej z dziecmi, wywiazywania sie z obowiazkow alimentacyjnych oraz swiadczenia pomocy materialnej dzieciom, a takze wspoldzialania z placowkami opiekunczo-wychowawczymi, w ktorych te dzieci przebywaja.

2. Skazani sprawujacy stala piecze nad dziecmi, ktore przebywaja w placowkach opiekunczo-wychowawczych, powinni byc w miare mozliwosci osadzani w odpowiednich zakladach karnych, polozonych najblizej miejsca pobytu dzieci.

Art. 88. 1. Skazanego odbywajacego kare w systemie programowanego oddzialywania osadza sie w zakladzie karnym typu polotwartego, chyba ze szczegolne okolicznosci uzasadniaja osadzenie go w zakladzie karnym typu zamknietego.

2. Skazanego za przestepstwo nieumyslne lub odbywajacego zastepcza kare pozbawienia wolnosci albo kare aresztu osadza sie w zakladzie karnym typu polotwartego, chyba ze szczegolne okolicznosci przemawiaja za osadzeniem go w zakladzie karnym innego typu.

3. Skazanego stwarzajacego powazne zagrozenie spoleczne albo powazne zagrozenie dla bezpieczenstwa zakladu osadza sie w zakladzie karnym typu zamknietego w warunkach zapewniajacych wzmozona ochrone spoleczenstwa i bezpieczenstwo zakladu.

4. W zakladzie karnym, o ktorym mowa w 3, osadza sie rowniez skazanego za przestepstwo popelnione w zorganizowanej grupie albo zwiazku majacym na celu popelnianie przestepstw, chyba ze szczegolne okolicznosci przemawiaja przeciwko takiemu osadzeniu.

5. Skazanego na kare dozywotniego pozbawienia wolnosci albo na kare 25 lat pozbawienia wolnosci osadza sie w zakladzie karnym typu zamknietego.

6. W zakladzie karnym typu zamknietego mozna takze osadzic, ze wzgledu na zagrozenie spoleczne albo zagrozenie dla bezpieczenstwa zakladu:

1) skazanego za przestepstwo nieumyslne, odbywajacego zastepcza kare pozbawienia wolnosci, osobe odbywajaca kare aresztu oraz skazane kobiety, a takze innych skazanych, ktorych wlasciwosci i warunki osobiste, sposob zycia przed popelnieniem przestepstwa, zachowanie po dokonaniu przestepstwa, negatywna ocena postawy i zachowania w areszcie sledczym, wzgledy bezpieczenstwa zakladu albo inne szczegolne okolicznosci wskazuja, ze nalezy wobec nich wykonywac kare w warunkach zwiekszonej izolacji i zabezpieczenia,

2) skazanego, ktory podczas pobytu w areszcie sledczym lub zakladzie karnym naruszyl w powaznym stopniu dyscypline i porzadek,

3) skazanego przebywajacego dotychczas w zakladzie karnym typu otwartego lub polotwartego, jezeli negatywna ocena jego postawy i zachowania, a takze wzgledy bezpieczenstwa zakladu wskazuja, ze nalezy wobec niego wykonywac kare w warunkach zwiekszonej izolacji i zabezpieczenia,

4) skazanego, ktory popelnil przestepstwo o znacznym stopniu spolecznej szkodliwosci, jezeli jego postawa i zachowanie przemawiaja za przebywaniem w zakladzie karnym typu zamknietego.

Art. 88a. 1. Skazanego, o ktorym mowa w art. 88 3, osadza sie w wyznaczonym oddziale lub celi zakladu karnego typu zamknietego, zawiadamiajac o tym sedziego penitencjarnego.

2. Przepis 1 stosuje sie do skazanego, ktorego wlasciwosci, warunki osobiste, motywacje, sposob zachowania sie przy popelnieniu przestepstwa, rodzaj i rozmiar ujemnych nastepstw przestepstwa, sposob zachowania sie w trakcie pobytu w zakladzie karnym lub stopien demoralizacji stwarzaja powazne zagrozenie spoleczne albo powazne zagrozenie dla bezpieczenstwa zakladu i ktory:

1) popelnil przestepstwo, w szczegolnosci:

a) zamachu na:

- niepodleglosc lub integralnosc Rzeczypospolitej Polskiej,

- konstytucyjny ustroj panstwa lub konstytucyjne organy Rzeczypospolitej Polskiej,

- zycie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,

- jednostke Sil Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej,

b) ze szczegolnym okrucienstwem,

c) wziecia lub przetrzymania zakladnika albo w zwiazku z wzieciem zakladnika,

d) uprowadzenia statku wodnego lub powietrznego,

e) z uzyciem broni palnej, materialow wybuchowych albo latwo palnych,

2) podczas uprzedniego lub obecnego pozbawienia wolnosci stwarzal zagrozenie dla bezpieczenstwa zakladu karnego lub aresztu sledczego w ten sposob, ze:

a) byl organizatorem lub aktywnym uczestnikiem zbiorowego wystapienia w zakladzie karnym lub areszcie sledczym,

b) dopuscil sie czynnej napasci na funkcjonariusza publicznego lub inna osobe zatrudniona w zakladzie karnym lub areszcie sledczym,

c) byl sprawca zgwalcenia albo znecal sie nad skazanym, ukaranym lub tymczasowo aresztowanym,

d) uwolnil sie lub usilowal uwolnic sie z zakladu karnego typu zamknietego lub aresztu sledczego albo podczas konwojowania poza terenem takiego zakladu lub aresztu.

Art. 88b. W zakladzie karnym typu zamknietego skazani, o ktorych mowa w art. 88a 2, odbywaja kare w nastepujacych warunkach:

1) cele mieszkalne oraz miejsca i pomieszczenia wyznaczone do: pracy, nauki, przeprowadzania spacerow, widzen, odprawiania nabozenstw, spotkan religijnych i nauczania religii oraz zajec kulturalno-oswiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu wyposaza sie w odpowiednie zabezpieczenia techniczno-ochronne,

2) cele mieszkalne pozostaja zamkniete cala dobe i sa czesciej kontrolowane niz te, w ktorych osadzeni sa skazani, wobec ktorych nie podjeto decyzji, o ktorej mowa w art. 76 1 pkt 7,

3) skazani moga uczyc sie, pracowac, bezposrednio uczestniczyc w nabozenstwach, spotkaniach religijnych i nauce religii oraz korzystac z zajec kulturalno-oswiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu, tylko w oddziale, w ktorym sa osadzeni,

4) poruszanie sie skazanych po terenie zakladu karnego odbywa sie pod wzmocnionym dozorem i jest ograniczone tylko do niezbednych potrzeb,

5) skazanych poddaje sie kontroli osobistej przy kazdorazowym wyjsciu i powrocie do cel,

6) spacer skazanych odbywa sie w wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym dozorem,

7) sposob osobistego kontaktowania sie przedstawicieli podmiotow okreslonych w art. 38 1 ze skazanymi okresla kazdorazowo dyrektor zakladu karnego,

8) widzenia skazanych odbywaja sie w wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym dozorem. Skazani nie moga korzystac z widzen w obecnosci skazanych, wobec ktorych nie podjeto decyzji, o ktorej mowa w art. 76 1 pkt 7,

9) widzenia moga byc udzielane w sposob uniemozliwiajacy bezposredni kontakt z osobami odwiedzajacymi, jezeli zachodzi powazne zagrozenie bezpieczenstwa osob odwiedzajacych. Decyzje w tej sprawie podejmuje dyrektor zakladu karnego. Nie dotyczy to osob, o ktorych mowa w art. 8 3. Jednak na zadanie tych osob widzen udziela sie w sposob uniemozliwiajacy bezposredni kontakt ze skazanymi. W czasie korzystania z widzen skazani nie moga spozywac artykulow zywnosciowych i napojow,

10) skazani nie moga korzystac z wlasnej odziezy i obuwia.

Art. 89. 1. Jezeli postawa i zachowanie skazanego za tym przemawiaja, przenosi sie go z zakladu karnego typu zamknietego do zakladu typu polotwartego lub otwartego.

2. Przepis 1 stosuje sie odpowiednio przy przenoszeniu skazanego z zakladu typu polotwartego.

3. Skazanego na kare dozywotniego pozbawienia wolnosci mozna przeniesc do zakladu karnego typu polotwartego po odbyciu przez niego co najmniej 15 lat, a do zakladu typu otwartego - po odbyciu przez niego co najmniej 20 lat kary.

4. Ujemna ocena postawy i zachowania skazanego, a takze wzgledy bezpieczenstwa moga powodowac przeniesienie go do zakladu karnego typu polotwartego lub zamknietego.

Art. 90. W zakladzie karnym typu zamknietego:

1) cele mieszkalne skazanych moga byc otwarte w porze dziennej przez okreslony czas, jezeli wzgledy bezpieczenstwa nie stoja temu na przeszkodzie,

2) skazani moga byc zatrudniani poza terenem zakladu karnego w pelnym systemie konwojowania,

3) zajecia kulturalno-oswiatowe i sportowe oraz nauczanie organizuje sie w obrebie zakladu karnego,

4) ruch skazanych po terenie zakladu karnego odbywa sie w sposob zorganizowany i pod dozorem,

5) skazani moga korzystac z wlasnej bielizny i obuwia, a za zezwoleniem dyrektora zakladu karnego - takze z odziezy,

6) skazani moga korzystac z dwoch widzen w miesiacu, a za zgoda dyrektora zakladu karnego wykorzystac je jednorazowo,

7) widzenia skazanych podlegaja nadzorowi administracji zakladu karnego; rozmowy skazanych w trakcie widzen podlegaja kontroli administracji zakladu karnego,

8) korespondencja skazanych podlega cenzurze administracji zakladu karnego, z wyjatkiem korespondencji, o ktorej mowa w art. 8 3, art. 102 pkt 11 i art. 103 1, ktora moze podlegac jedynie nadzorowi,

9) rozmowy telefoniczne skazanych podlegaja kontroli administracji zakladu karnego.

Art. 91. W zakladzie karnym typu polotwartego

1) cele mieszkalne skazanych pozostaja otwarte w porze dziennej, natomiast w porze nocnej moga byc zamkniete,

2) skazani moga byc zatrudniani poza terenem zakladu karnego w systemie zmniejszonego konwojowania lub bez konwojenta, w tym rowniez na pojedynczych stanowiskach pracy,

3) skazanym mozna zezwalac na uczestniczenie w nauczaniu, szkoleniu oraz w zajeciach terapeutycznych organizowanych poza terenem zakladu karnego,

4) skazani moga brac udzial w organizowanych przez administracje poza terenem zakladu karnego grupowych zajeciach kulturalno-oswiatowych lub sportowych,

5) skazani moga poruszac sie po terenie zakladu karnego w czasie i miejscach ustalonych w porzadku wewnetrznym,

6) skazani moga korzystac z wlasnej odziezy, bielizny i obuwia,

7) skazanym mozna udzielac przepustek z zakladu karnego, nie czesciej niz raz na dwa miesiace, lacznie na okres nie przekraczajacy 14 dni w roku,

8) skazani moga korzystac z trzech widzen w miesiacu, ktore za zgoda dyrektora zakladu karnego moga byc polaczone,

9) widzenia skazanych podlegaja nadzorowi administracji zakladu karnego; rozmowy skazanych w trakcie widzen moga podlegac kontroli administracji zakladu karnego,

10) korespondencja skazanych moze podlegac cenzurze administracji zakladu karnego,

11) rozmowy telefoniczne skazanych moga podlegac kontroli administracji zakladu karnego.

Art. 91a. W zakladach karnych dla mlodocianych typu zamknietego i polotwartego skazani maja ponadto prawo do dodatkowego widzenia w miesiacu.

Art. 92. W zakladzie karnym typu otwartego:

1) cele mieszkalne skazanych pozostaja otwarte przez cala dobe,

2) skazanych zatrudnia sie przede wszystkim poza terenem zakladu karnego, bez konwojenta, na pojedynczych stanowiskach pracy,

3) skazanym mozna zezwalac na uczestniczenie w nauczaniu, szkoleniu oraz zajeciach terapeutycznych organizowanych poza terenem zakladu karnego,

4) skazani moga brac udzial w organizowanych przez administracje, poza terenem zakladu karnego, grupowych zajeciach kulturalno-oswiatowych lub sportowych,

5) skazanym mozna zezwalac na udzial w zajeciach i imprezach kulturalno-oswiatowych lub sportowych organizowanych poza terenem zakladu karnego,

6) skazani moga poruszac sie po terenie zakladu karnego w czasie i miejscach ustalonych w porzadku wewnetrznym,

7) skazani moga korzystac z wlasnej odziezy, bielizny i obuwia,

8) skazani moga otrzymywac z depozytu zakladu karnego pieniadze pozostajace do ich dyspozycji,

9) skazanym mozna udzielac przepustek z zakladu karnego, nie czesciej niz raz w miesiacu, lacznie na okres nie przekraczajacy 28 dni w roku,

10) skazany moze korzystac z nieograniczonej liczby widzen,

11) widzenia skazanych moga podlegac nadzorowi administracji zakladu karnego. Rozmowy skazanych w trakcie widzen nie podlegaja kontroli administracji zakladu karnego,

12) skazanym, w miare mozliwosci, stwarza sie warunki do przygotowywania dodatkowych posilkow we wlasnym zakresie,

13) korespondencja skazanych nie podlega cenzurze administracji zakladu karnego,

14) rozmowy telefoniczne skazanych nie podlegaja kontroli administracji zakladu karnego.

Art. 93. Do przepustek okreslonych w art. 91 pkt 7 i art. 92 pkt 9 stosuje sie odpowiednio przepisy art. 139 1, 2, 5, 7 i 8 oraz art. 140.

Art. 94. Skazany na kare aresztu wojskowego odbywa kare w zakladzie karnym typu otwartego, chyba ze szczegolne wzgledy przemawiaja za potrzeba osadzenia skazanego w zakladzie karnym innego typu.

Art. 95. 1. W systemie programowanego oddzialywania odbywaja kare skazani mlodociani, a takze skazani dorosli, ktorzy po przedstawieniu im projektu programu oddzialywania wyrazaja zgode na wspoludzial w jego opracowaniu i wykonaniu.

2. W programach oddzialywania ustala sie zwlaszcza: rodzaje zatrudnienia i nauczania skazanych, ich kontakty przede wszystkim z rodzina i innymi osobami bliskimi, wykorzystywanie czasu wolnego, mozliwosci wywiazywania sie z ciazacych na nich obowiazkow oraz inne przedsiewziecia niezbedne dla przygotowania skazanych do powrotu do spoleczenstwa.

3. Wykonywanie programow oddzialywania podlega okresowym ocenom; programy te moga ulegac zmianom.

4. Jezeli zachodza warunki okreslone w art. 96, skazanego przenosi sie do odbywania kary w systemie terapeutycznym. Skazanego doroslego przenosi sie do odbywania kary w systemie zwyklym, jezeli nie przestrzega on wymagan ustalonych w programie oddzialywania.

Art. 96. 1. W systemie terapeutycznym odbywaja kare skazani z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi, uposledzeni umyslowo, a takze uzaleznieni od alkoholu albo innych srodkow odurzajacych lub psychotropowych oraz skazani niepelnosprawni fizycznie - wymagajacy oddzialywania specjalistycznego, zwlaszcza opieki psychologicznej, lekarskiej lub rehabilitacyjnej.

2. W systemie terapeutycznym odbywaja kare rowniez skazani, o ktorych mowa w art. 95 1 Kodeksu karnego.

3. Jezeli przemawiaja za tym wzgledy lecznicze i wychowawcze, w oddziale terapeutycznym moga odbywac kare takze inni skazani, za ich zgoda.

4. Kare pozbawienia wolnosci w systemie terapeutycznym wykonuje sie przede wszystkim w oddziale terapeutycznym o okreslonej specjalizacji.

Art. 97. 1. Wykonujac kare w systemie terapeutycznym, uwzglednia sie w postepowaniu ze skazanymi w szczegolnosci potrzebe zapobiegania poglebianiu sie patologicznych cech osobowosci, przywracania rownowagi psychicznej oraz ksztaltowania zdolnosci wspolzycia spolecznego i przygotowania do samodzielnego zycia.

2. Wykonywanie kary dostosowuje sie do potrzeb w zakresie leczenia, zatrudnienia, nauczania i wymagan higienicznosanitarnych. Jezeli wzgledy zdrowotne tego wymagaja, organizuje sie zatrudnienie w warunkach pracy chronionej.

3. Skazanych, ktorzy nie wymagaja juz oddzialywania specjalistycznego, o ktorym mowa w art. 96, przenosi sie do odpowiedniego systemu wykonywania kary.

Art. 98. W systemie zwyklym skazany moze korzystac z dostepnego w zakladzie karnym zatrudnienia, nauczania oraz zajec kulturalno-oswiatowych i sportowych.

Art. 99. 1. Zastepcza kare pozbawienia wolnosci wykonuje sie w systemie zwyklym, w miare mozliwosci w oddzieleniu od innych skazanych, chyba ze szczegolne wzgledy przemawiaja za skierowaniem skazanego do innego systemu.

2. Ukarani kara aresztu orzeczona za wykroczenie lub karami porzadkowymi oraz osoby, wobec ktorych zastosowano srodki przymusu skutkujace pozbawienie wolnosci, odbywaja je oddzielnie od skazanych, w systemie zwyklym, chyba ze szczegolne wzgledy przemawiaja za skierowaniem do innego systemu.

3. Jezeli wobec skazanego wykonywana jest kolejno kara pozbawienia wolnosci, a nastepnie kara orzeczona za wykroczenie albo kara porzadkowa lub srodek przymusu skutkujacy pozbawienie wolnosci, to w czasie wykonywania tej kary lub srodka skazany pozostaje w takim systemie wykonywania kary, do jakiego zostal skierowany w czasie odbywania kary pozbawienia wolnosci.

Art. 100. Skazany odbywa kare we wlasciwym zakladzie karnym, polozonym, w miare mozliwosci, najblizej jego miejsca zamieszkania. Przeniesienie skazanego do innego zakladu moze nastapic tylko z uzasadnionych powodow.

Oddzial 4

Prawa i obowiazki skazanego

Art. 101. Skazanego po osadzeniu w zakladzie karnym nalezy bezzwlocznie poinformowac o przyslugujacych mu prawach i ciazacych na nim obowiazkach, a zwlaszcza umozliwic mu zapoznanie sie z przepisami niniejszego kodeksu i regulaminu organizacyjno-porzadkowego wykonywania kary pozbawienia wolnosci, oraz poddac odpowiednim badaniom lekarskim i zabiegom sanitarnym.

Art. 102. Skazany ma prawo w szczegolnosci do:

1) odpowiedniego ze wzgledu na zachowanie zdrowia wyzywienia, odziezy, warunkow bytowych, pomieszczen oraz swiadczen zdrowotnych i odpowiednich warunkow higieny,

2) utrzymywania wiezi z rodzina i innymi osobami bliskimi,

3) korzystania z wolnosci religijnej,

4) otrzymywania zwiazanego z zatrudnieniem wynagrodzenia oraz do ubezpieczenia spolecznego w zakresie przewidzianym w odrebnych przepisach, a takze pomocy w uzyskiwaniu swiadczen inwalidzkich,

5) ksztalcenia i samoksztalcenia oraz wykonywania tworczosci wlasnej, a za zgoda dyrektora zakladu karnego do wytwarzania i zbywania wykonanych przedmiotow,

6) korzystania z urzadzen i zajec kulturalno-oswiatowych i sportowych, radia, telewizji, ksiazek i prasy,

7) komunikowania sie z obronca, pelnomocnikiem, wlasciwym kuratorem sadowym oraz wybranym przez siebie przedstawicielem, o ktorym mowa w art. 42

8) komunikowania sie z podmiotami, o ktorych mowa w art. 38 1,

9) zapoznawania sie z opiniami, sporzadzonymi przez administracje zakladu karnego, stanowiacymi podstawe podejmowanych wobec niego decyzji,

10) skladania wnioskow, skarg i prosb organowi wlasciwemu do ich rozpatrzenia oraz przedstawiania ich, w nieobecnosci innych osob, administracji zakladu karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Sluzby Wieziennej, sedziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi Praw Obywatelskich,

11) prowadzenia korespondencji, bez jej cenzurowania, z organami scigania, wymiaru sprawiedliwosci i innymi organami panstwowymi, samorzadowymi oraz z Rzecznikiem Praw Obywatelskich.

Art. 103. 1. Skazani, ich obroncy i pelnomocnicy oraz wlasciwe organizacje pozarzadowe maja prawo kierowac skargi do organow powolanych na podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolita polska umow miedzynarodowych dotyczacych ochrony praw czlowieka. Korespondencja, w tych sprawach, osob pozbawionych wolnosci powinna byc bezzwlocznie przekazywana do adresata i nie podlega cenzurze.

2. Przepis art. 8 3 stosuje sie odpowiednio.

Art. 104. Korzystanie przez skazanego z przyslugujacych mu praw powinno nastepowac w sposob nie naruszajacy praw innych osob oraz nie zaklocajacy ustalonego w zakladzie karnym porzadku.

Art. 105. 1. Skazanemu nalezy umozliwiac utrzymywanie wiezi przede wszystkim z rodzina i innymi osobami bliskimi przez widzenia, korespondencje, rozmowy telefoniczne, paczki i przekazy pieniezne, a w uzasadnionych wypadkach, za zgoda dyrektora zakladu karnego, rowniez przez inne srodki lacznosci, oraz ulatwiac utrzymywanie kontaktow z podmiotami, o ktorych mowa w art. 38 1.

2. Skazany cudzoziemiec moze prowadzic korespondencje z wlasciwym urzedem konsularnym, a w razie braku takiego urzedu - z wlasciwym przedstawicielstwem dyplomatycznym oraz korzystac z widzen z urzednikiem konsularnym lub wykonujacym funkcje konsularne pracownikiem przedstawicielstwa dyplomatycznego.

3. Zakres i sposob kontaktow, o ktorych mowa w 1 i 2, w szczegolnosci nadzor nad widzeniami, cenzura korespondencji, kontrolowanie rozmow w trakcie widzen i telefonicznych, sa uzaleznione od rodzaju i typu zakladu karnego, w ktorym skazany odbywa kare, a takze od wymogow indywidualnego oddzialywania, z wyjatkiem prawa do otrzymywania paczek.

4. Dyrektor zakladu karnego podejmuje decyzje dotyczace zatrzymania korespondencji w zakladach karnych typu zamknietego i polotwartego, a w zakladach karnych typu polotwartego takze cenzurowania korespondencji oraz kontrolowania rozmow w trakcie widzen i telefonicznych, z wyjatkiem wypadkow okreslonych w art. 8 3, art. 102 pkt 11 i art. 103 1, jezeli wymagaja tego wzgledy bezpieczenstwa zakladu lub porzadku publicznego, powiadamiajac o tym sedziego penitencjarnego oraz skazanego. Dyrektor zakladu karnego moze zezwolic na przekazanie skazanemu waznej wiadomosci zawartej w zatrzymanej korespondencji.",

b) dodaje sie 5-7 w brzmieniu:

" 5. Dolaczonych do akt osobowych kopii korespondencji przed jej ocenzurowaniem oraz korespondencji zatrzymanej nie udostepnia sie skazanemu.

6. Dyrektor zakladu karnego podejmuje decyzje dotyczace zatrzymania otrzymywanych i przesylanych przez skazanych paczek lub ich zniszczenia, jezeli wymagaja tego wzgledy bezpieczenstwa zakladu lub porzadku publicznego, powiadamiajac o tym sedziego penitencjarnego oraz skazanego. Zniszczenie paczek odbywa sie na podstawie odrebnych przepisow.

7. Skazany otrzymuje pisemne potwierdzenie odbioru w zakladzie karnym wysylanej przez niego korespondencji urzedowej. Na kopercie umieszcza sie odcisk stempla z nazwa zakladu karnego oraz odnotowuje sie date jej odbioru.

Art. 105a. 1. Widzenie trwa 60 minut. W tym samym dniu skazanemu udziela sie tylko jednego widzenia, z zastrzezeniem art. 90 pkt 6 i art. 91 pkt 8.

2. W widzeniu moga uczestniczyc nie wiecej niz dwie osoby pelnoletnie. Liczba osob niepelnoletnich nie podlega ograniczeniu. Osoby do lat 15 moga korzystac z widzen tylko pod opieka osob pelnoletnich.

3. Skazani, o ktorych mowa w art. 87a, maja prawo do dodatkowego widzenia z dziecmi.

4. Widzenie z osoba niebedaca czlonkiem rodziny lub inna osoba bliska skazany moze otrzymac za zezwoleniem dyrektora zakladu karnego.

5. Widzenia odbywaja sie pod nadzorem funkcjonariusza, w sposob umozliwiajacy bezposredni kontakt skazanego z osoba odwiedzajaca, przy oddzielnym stoliku.

6. W czasie widzenia zezwala sie na spozywanie artykulow zywnosciowych i napojow zakupionych przez odwiedzajacych na terenie zakladu karnego.

7. W razie naruszenia przez skazanego lub osobe go odwiedzajaca ustalonych zasad odbywania widzenia, moze byc ono przerwane lub zakonczone przed czasem.

8. Szczegolowe warunki i zasady odbywania widzen dyrektor zakladu karnego podaje do wiadomosci, w formie ogloszenia, w miejscu dostepnym dla odwiedzajacych.

9. Ograniczenia wynikajace z 1, 2 i 5 nie maja zastosowania do widzen skazanego z osobami wymienionymi w art. 8 3 i art. 105 2.

Art. 105b. 1. Skazany ma prawo korzystac, na wlasny koszt, z samoinkasujacego aparatu telefonicznego.

2. W uzasadnionych wypadkach dyrektor zakladu karnego moze zezwolic skazanemu na skorzystanie z innego, niz okreslony w 1, aparatu na koszt abonenta lub skazanego, a jezeli skazany nie posiada srodkow pienieznych, na koszt zakladu karnego.

3. W wypadkach zagrozenia porzadku publicznego lub zagrozenia dla bezpieczenstwa zakladu dyrektor zakladu karnego moze na czas okreslony pozbawic skazanego uprawnienia, o ktorym mowa w 1.

Art. 106. 1. Skazany ma prawo do wykonywania praktyk religijnych i korzystania z poslug religijnych oraz bezposredniego uczestniczenia w nabozenstwach odprawianych w zakladzie karnym w dni swiateczne i sluchania nabozenstw transmitowanych przez srodki masowego przekazu, a takze do posiadania niezbednych w tym celu ksiazek, pism i przedmiotow.

2. Skazany ma prawo do uczestniczenia w prowadzonym w zakladzie karnym nauczaniu religii, brania udzialu w dzialalnosci charytatywnej i spolecznej kosciola lub innego zwiazku wyznaniowego, a takze do spotkan indywidualnych z duchownym kosciola lub innego zwiazku wyznaniowego, do ktorego nalezy; duchowni ci moga odwiedzac skazanych w pomieszczeniach, w ktorych przebywaja.

3. Korzystanie z wolnosci religijnej nie moze naruszac zasad tolerancji ani zaklocac ustalonego porzadku w zakladzie karnym.

4. Minister Sprawiedliwosci, po zasiegnieciu opinii odpowiednich wladz duchownych kosciolow i innych zwiazkow wyznaniowych, okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady wykonywania praktyk religijnych i korzystania z poslug religijnych w zakladach karnych i aresztach sledczych, majac na wzgledzie potrzebe zapewnienia warunkow dla indywidualnego i zbiorowego uczestnictwa osob osadzonych w tych zakladach i aresztach w nabozenstwach i spotkaniach.

Art. 107. 1. Skazani za przestepstwo popelnione z motywacji politycznej, religijnej lub przekonan ideowych odbywaja kare w oddzieleniu od skazanych za inne przestepstwa; maja prawo do korzystania z wlasnej odziezy, bielizny i obuwia oraz nie podlegaja obowiazkowi pracy.

2. Z uprawnien, o ktorych mowa w 1, nie korzystaja skazani za przestepstwa popelnione z uzyciem przemocy.

Art. 108. 1. Administracja zakladu karnego ma obowiazek podejmowania odpowiednich dzialan celem zapewnienia skazanym bezpieczenstwa osobistego w czasie odbywania kary.

2. Skazany jest obowiazany poinformowac niezwlocznie przelozonego o zagrozeniach dla jego bezpieczenstwa osobistego oraz unikac tych zagrozen.

Art. 109. 1. Skazany otrzymuje trzy razy dziennie posilki, o odpowiedniej wartosci odzywczej, w tym co najmniej jeden posilek goracy, z uwzglednieniem zatrudnienia i wieku skazanego, a w miare mozliwosci takze wymogow religijnych i kulturowych oraz napoj do zaspokajania pragnienia. Skazany, ktorego stan zdrowia tego wymaga, otrzymuje wyzywienie wedlug wskazan lekarza.

2. Minister Sprawiedliwosci okresla, w drodze rozporzadzenia, wartosc dziennej normy wyzywienia oraz rodzaje diet wydawanych osobom osadzonym w zakladach karnych i aresztach sledczych, uwzgledniajac w szczegolnosci wiek, rodzaj wykonywanej pracy, stan zdrowia oraz wplyw warunkow izolacji wieziennej na zasady zywienia.

Art. 110. 1. Skazanego osadza sie w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej.

2. Powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadajaca na skazanego, wynosi nie mniej niz 3 m2. Cele wyposaza sie w odpowiedni sprzet kwaterunkowy zapewniajacy skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny doplyw powietrza i odpowiednia do pory roku temperature, wedlug norm okreslonych dla pomieszczen mieszkalnych, a takze oswietlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy.

3. Urzadzenia sanitarne w zakladzie karnym typu polotwartego i otwartego moga byc usytuowane poza celami mieszkalnymi.

4. Przy umieszczaniu skazanego w celi mieszkalnej bierze sie pod uwage w szczegolnosci:

1) decyzje klasyfikacyjna,

2) koniecznosc oddzielenia skazanego od tymczasowo aresztowanego,

3) potrzebe zapewnienia porzadku oraz bezpieczenstwa w zakladzie karnym,

4) zalecenia lekarskie, psychologiczne i rehabilitacyjne,

5) potrzebe ksztaltowania wlasciwej atmosfery wsrod skazanych,

6) koniecznosc zapobiegania samoagresji i popelnianiu przestepstw w trakcie odbywania kary.

Art. 110a. 1. Skazany ma prawo posiadac w celi dokumenty zwiazane z postepowaniem, ktorego jest uczestnikiem, artykuly zywnosciowe i wyroby tytoniowe, srodki higieny osobistej, przedmioty osobistego uzytku, zegarek, listy oraz fotografie czlonkow rodziny i innych osob bliskich, przedmioty kultu religijnego, materialy pismienne, notatki osobiste, ksiazki, prase i gry swietlicowe.

2. Dyrektor zakladu karnego moze zezwolic skazanemu na posiadanie w celi sprzetu audiowizualnego, komputerowego oraz innych przedmiotow, w tym takze podnoszacych estetyke pomieszczenia lub bedacych wyrazem kulturalnych zainteresowan skazanego, jezeli posiadanie tych przedmiotow nie narusza zasad porzadku i bezpieczenstwa obowiazujacych w zakladzie karnym.

3. Skazany nie moze posiadac w celi albo przekazywac do depozytu w trakcie pobytu w zakladzie karnym przedmiotow, ktorych wymiary lub ilosc naruszaja obowiazujacy porzadek albo utrudniaja konwojowanie. Przedmioty te przesyla sie, na koszt skazanego, do wskazanej przez niego osoby, instytucji lub organizacji. W uzasadnionym wypadku przedmioty te moga byc przeslane na koszt zakladu karnego.

4. Skazany nie moze posiadac, poza depozytem, srodkow lacznosci oraz przedmiotow i dokumentow, ktore moga stanowic zagrozenie dla porzadku lub bezpieczenstwa w zakladzie karnym.

Art. 111. 1. Skazany otrzymuje do uzytku, z zakladu karnego, odpowiednia do pory roku odziez, bielizne oraz obuwie, o ile nie korzysta z wlasnych. Skazanemu zapewnia sie warunki niezbedne do utrzymania higieny osobistej, w szczegolnosci otrzymuje on z zakladu karnego posciel oraz inne srodki do utrzymania higieny i czystosci w celi.

2. W czasie przeprowadzania czynnosci procesowych, transportowania oraz w innych uzasadnionych wypadkach skazany korzysta z wlasnej odziezy, bielizny i obuwia, chyba ze sa one nieodpowiednie ze wzgledu na pore roku lub zniszczone albo jezeli przemawiaja przeciwko temu wzgledy bezpieczenstwa.

Art. 112. 1. Skazany korzysta z niezbednego dla zdrowia wypoczynku, w szczegolnosci z prawa do co najmniej godzinnego spaceru i 8-godzinnego czasu przeznaczonego na sen w ciagu doby. Skazana, o ktorej mowa w art. 87 3 i 4, ma prawo do korzystania z dluzszego spaceru.

2. W razie naruszenia przez skazanego ustalonego sposobu odbywania spaceru, spacer moze byc zakonczony przed czasem.

Art. 113. 1. Skazany przekazuje do depozytu srodki pieniezne i przedmioty wartosciowe posiadane w zakladzie karnym. Srodki pieniezne pozostawione w depozycie nie podlegaja oprocentowaniu.

2. Do dyspozycji skazanego pozostaja srodki pieniezne pozostale po wywiazaniu sie z ciazacych na nim zobowiazan objetych egzekucja oraz po dokonaniu gromadzenia srodkow, o ktorych mowa w art. 126 1.

3. Srodki pieniezne, o ktorych mowa w 2, skazany moze przekazac na wybrany rachunek bankowy, ksiazeczke oszczednosciowa lub pozostawic w depozycie.

4. Na pisemny wniosek skazanego wydaje sie mu z depozytu przedmioty wartosciowe niezajete podczas postepowania egzekucyjnego oraz jezeli nie zakloca to ustalonego w zakladzie karnym porzadku i nie narusza uprawnien innych osob.

5. Na pisemny wniosek skazanego i na jego koszt przekazuje sie srodki pieniezne i przedmioty wartosciowe pozostajace do jego dyspozycji na rzecz okreslonych osob, instytucji i organizacji; w uzasadnionych wypadkach koszty przekazania moze pokryc zaklad karny.

6. Wolne od egzekucji sa:

1) zapomogi przyznane skazanemu przez dyrektora zakladu karnego,

2) srodki pieniezne, otrzymane przez skazanego w danym miesiacu, w wysokosci 10% jednego przecietnego miesiecznego wynagrodzenia pracownikow.

7. W wypadku zezwolenia na czasowe opuszczenie przez skazanego zakladu karnego lub udzielenia mu przepustki, na jego pisemny wniosek, dokonuje sie wyplaty pozostajacych do jego dyspozycji srodkow pienieznych.

Art. 113a. 1. Skazany ma prawo co najmniej trzy razy w miesiacu dokonywac zakupow artykulow zywnosciowych i wyrobow tytoniowych oraz innych artykulow dopuszczonych do sprzedazy w zakladzie karnym, za srodki pieniezne pozostajace do jego dyspozycji w depozycie. Skazana, o ktorej mowa w art. 87 3 i 4, ma prawo do dokonywania dodatkowych zakupow artykulow zywnosciowych.

2. Skazanemu umozliwia sie dokonanie pierwszego zakupu nie pozniej niz trzeciego dnia roboczego po przyjeciu do zakladu karnego.

3. Skazany ma prawo otrzymac raz na kwartal paczke z zywnoscia o ciezarze nieprzekraczajacym wraz z opakowaniem 5 kg. W uzasadnionym wypadku skazany moze otrzymac, za zgoda dyrektora zakladu karnego, paczke przekraczajaca dopuszczalny ciezar.

4. Skazany moze, za zezwoleniem dyrektora zakladu karnego, otrzymywac paczki z niezbedna mu odzieza, bielizna, obuwiem i innymi przedmiotami osobistego uzytku oraz srodkami higieny, a po pozytywnym zaopiniowaniu przez lekarza - rowniez z lekami; wydawanie lekow odbywa sie na zasadach ustalonych przez lekarza.

5. Paczki podlegaja kontroli w obecnosci skazanego. W paczkach nie moga byc dostarczane artykuly, ktorych sprawdzenie jest niemozliwe bez naruszenia w istotny sposob ich substancji, jak tez artykuly w opakowaniach utrudniajacych kontrole ich zawartosci, a takze przedmioty, o ktorych mowa w art. 110a 4.

6. Artykuly zywnosciowe, uznane przez lekarza lub innego upowaznionego pracownika sluzby zdrowia zakladu karnego za nienadajace sie do spozycia, podlegaja zniszczeniu w obecnosci skazanego.

7. Dyrektor zakladu karnego moze, na wniosek lub po zasiegnieciu opinii lekarza, zezwolic skazanemu, ze wzgledu na stan jego zdrowia, na dokonywanie dodatkowych zakupow artykulow zywnosciowych i otrzymywanie paczek o wiekszym ciezarze.

Art. 114. Skazanemu, ktory nie ma mozliwosci zarobkowania oraz nie posiada niezbednych srodkow materialnych, dyrektor zakladu karnego moze przyznac miesieczna zapomoge w wysokosci do 1/10 przecietnego miesiecznego wynagrodzenia pracownikow.

Art. 115. 1. Skazanemu zapewnia sie bezplatne swiadczenia zdrowotne, leki i artykuly sanitarne.

2. Protezy, przedmioty ortopedyczne i srodki pomocnicze zapewnia sie skazanemu bezplatnie, jezeli ich brak moglby pogorszyc stan zdrowia lub uniemozliwic odbywanie kary pozbawienia wolnosci, a w innych wypadkach odplatnie.

3. Minister Sprawiedliwosci, w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw zdrowia, okresli, w drodze rozporzadzenia, warunki i sposob zaopatrzenia osob osadzonych w zakladach karnych i aresztach sledczych w protezy, przedmioty ortopedyczne i srodki pomocnicze dostarczane tym osobom bezplatnie, a takze warunki odplatnosci w wypadkach, gdy nie sa spelnione przeslanki do uzyskania ich bezplatnie, majac na wzgledzie ochrone zdrowia osob osadzonych w zakladach karnych i aresztach sledczych, ich mozliwosci zarobkowe oraz prawidlowosc wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar i srodkow przymusu skutkujacych pozbawienie wolnosci, a takze normalne funkcjonowanie w warunkach izolacji wieziennej.

4. Swiadczenia zdrowotne udzielane sa skazanemu przede wszystkim przez zaklady opieki zdrowotnej dla osob pozbawionych wolnosci.

5. Pozawiezienne zaklady opieki zdrowotnej wspoldzialaja ze sluzba zdrowia w zakladach karnych w zapewnieniu skazanym swiadczen zdrowotnych, gdy konieczne jest w szczegolnosci:

1) natychmiastowe udzielenie swiadczen zdrowotnych ze wzgledu na zagrozenie zycia lub zdrowia skazanego,

2) przeprowadzenie specjalistycznych badan, leczenia lub rehabilitacji skazanego,

3) zapewnienie swiadczen zdrowotnych skazanemu, ktory korzysta z przepustki lub czasowego zezwolenia na opuszczenie zakladu karnego.

6. W szczegolnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakladu karnego, po zasiegnieciu opinii lekarza zakladu karnego, moze zezwolic skazanemu, na jego koszt, na leczenie przez wybranego przez niego innego lekarza, niz zakladu okreslonego w 4, oraz na korzystanie z dodatkowych lekow i innych srodkow medycznych.

7. Skazanemu odbywajacemu kare pozbawienia wolnosci w zakladzie karnym typu zamknietego swiadczenia zdrowotne sa udzielane w obecnosci funkcjonariusza niewykonujacego zawodu medycznego; na wniosek funkcjonariusza lub pracownika wieziennego zakladu opieki zdrowotnej dla osob pozbawionych wolnosci, swiadczenia zdrowotne moga byc udzielane skazanemu bez obecnosci funkcjonariusza niewykonujacego zawodu medycznego.

8. Skazanemu odbywajacemu kare pozbawienia wolnosci w zakladzie karnym typu polotwartego swiadczenia zdrowotne moga byc udzielane na wniosek osoby wykonujacej swiadczenie w obecnosci funkcjonariusza niewykonujacego zawodu medycznego, jezeli wymaga tego bezpieczenstwo tej osoby.

9. Minister Sprawiedliwosci, w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw zdrowia, okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady, zakres i tryb udzielania swiadczen zdrowotnych osobom pozbawionym wolnosci przez zaklady opieki zdrowotnej dla osob pozbawionych wolnosci, majac na uwadze koniecznosc zapewnienia osobom pozbawionym wolnosci opieki zdrowotnej takze przez pozawiezienne publiczne zaklady opieki zdrowotnej, jezeli udzielenie takiej opieki przez zaklady przeznaczone dla osob pozbawionych wolnosci nie jest mozliwe, w szczegolnosci z powodu braku wyposazenia zakladow karnych i aresztow sledczych w specjalistyczny sprzet medyczny.

10. Minister Sprawiedliwosci oraz minister wlasciwy do spraw zdrowia okresla, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady, zakres i tryb wspoldzialania zakladow opieki zdrowotnej ze sluzba zdrowia w zakladach karnych i aresztach sledczych w zapewnieniu swiadczen zdrowotnych osobom pozbawionym wolnosci, gdy konieczne jest w szczegolnosci natychmiastowe udzielenie swiadczenia zdrowotnego ze wzgledu na zagrozenie zycia lub zdrowia osoby pozbawionej wolnosci, przeprowadzenie specjalistycznego badania, leczenia lub rehabilitacji osoby pozbawionej wolnosci, a takze zapewnienie swiadczenia zdrowotnego osobie pozbawionej wolnosci korzystajacej z przepustki lub czasowego zezwolenia na opuszczenie zakladu karnego lub aresztu sledczego.

Art. 116. 1. Skazany ma obowiazek przestrzegania przepisow okreslajacych zasady i tryb wykonywania kary, ustalonego w zakladzie karnym porzadku oraz wykonywania polecen przelozonych i innych osob uprawnionych, a w szczegolnosci:

1) poprawnego zachowania sie,

2) przestrzegania higieny osobistej i czystosci pomieszczen, w ktorych przebywa,

2a) niezwlocznego zawiadomienia przelozonego o chorobie wlasnej oraz o zauwazonych objawach chorobowych u innego skazanego,

3) poddania sie - niezaleznie od obowiazkow okreslonych w przepisach o zwalczaniu chorob zakaznych wenerycznych i gruzlicy, alkoholizmu i narkomanii - przewidzianym przepisami badaniom, leczeniu, zabiegom lekarskim, sanitarnym oraz rehabilitacji, a skazany, co do ktorego sedzia penitencjarny zarzadzil przeprowadzenie badan psychologicznych lub psychiatrycznych, dodatkowo - udzielania osobom prowadzacym badania informacji o stanie zdrowia, przebytych chorobach i urazach oraz warunkach, w jakich sie wychowywal, oraz wykonywania zleconych przez psychiatre lub psychologa czynnosci niezbednych dla potrzeb badania,

4) wykonywania pracy, jezeli przepisy szczegolne, takze wynikajace z prawa miedzynarodowego, nie przewiduja zwolnienia od tego obowiazku, oraz wykonywania prac porzadkowych w obrebie zakladu karnego,

5) dbalosci o mienie zakladu karnego oraz instytucji lub podmiotu gospodarczego, w ktorym jest zatrudniony,

6) poddania sie czynnosciom majacym na celu identyfikacje osoby.

2. W wypadkach uzasadnionych wzgledami porzadku lub bezpieczenstwa skazany podlega kontroli osobistej. Z tych samych wzgledow kontroli podlegaja rowniez cele i inne pomieszczenia, w ktorych skazany przebywa, znajdujace sie w nich przedmioty, a takze przedmioty jemu dostarczane lub przekazywane przez niego innej osobie. Kontrole celi i innych pomieszczen przeprowadza sie podczas nieobecnosci skazanych.

3. Kontrola osobista polega na ogledzinach ciala oraz sprawdzeniu odziezy, bielizny i obuwia, a takze przedmiotow posiadanych przez skazanego. Ogledziny ciala oraz sprawdzenie odziezy i obuwia przeprowadza sie w pomieszczeniu, podczas nieobecnosci osob postronnych oraz osob odmiennej plci i dokonywane sa za posrednictwem osoby tej samej plci.

4. Kontrola moze byc przeprowadzona w kazdym czasie. W razie koniecznosci dopuszczalne jest naruszenie plomb gwarancyjnych oraz uszkodzenie kontrolowanych przedmiotow w niezbednym zakresie.

5. Znalezione w czasie kontroli przedmioty, ktorych skazany nie moze posiadac, podlegaja zatrzymaniu, zas przedmioty, ktorych wlasciciela ustalono, przekazuje sie do depozytu albo przesyla sie na koszt skazanego, do wskazanej przez niego osoby, instytucji lub organizacji. W uzasadnionym wypadku przedmioty te moga byc przeslane na koszt zakladu karnego. Przedmioty i notatki, ktorych wlasciciela nie ustalono, podlegaja zniszczeniu, pieniadze zas oraz przedmioty wartosciowe przekazuje sie na rzecz Skarbu Panstwa albo na pomoc postpenitencjarna.

6. Decyzje w sprawach, o ktorych mowa w 4 i 5, podejmuje dyrektor zakladu karnego. Ze zniszczenia przedmiotow i notatek oraz przekazania pieniedzy i przedmiotow wartosciowych sporzadza sie protokol.

Art. 116a. Skazanemu nie wolno:

1) uczestniczyc w grupach organizowanych bez zgody lub wiedzy wlasciwego przelozonego,

2) poslugiwac sie wyrazami lub zwrotami wulgarnymi, obelzywymi albo gwara przestepcow,

3) uprawiac gier hazardowych,

4) spozywac alkoholu oraz uzywac srodkow odurzajacych lub substancji psychotropowych,

5) odmawiac przyjmowania posilkow dostarczanych przez administracje zakladu karnego w celu wymuszenia okreslonej decyzji lub postepowania, a takze powodowac u siebie uszkodzenia ciala lub rozstroju zdrowia, jak rowniez naklaniac lub pomagac w dokonywaniu takich czynow,

6) wykonywac tatuazy i zezwalac na ich wykonywanie na sobie, jak rowniez naklaniac lub pomagac w dokonywaniu takich czynow,

7) porozumiewac sie z osobami postronnymi oraz osadzonymi w innej celi, jezeli naruszaloby to ustalony w zakladzie karnym porzadek,

8) samowolnie zmieniac celi mieszkalnej, miejsca wyznaczonego do spania, stanowiska pracy i miejsca wykonywania zleconej czynnosci,

9) zmieniac wygladu zewnetrznego w sposob utrudniajacy identyfikacje, w szczegolnosci poprzez zgolenie lub zapuszczenie przez skazanego wlosow, brody lub wasow albo zmiane ich koloru, chyba ze uzyska na to zgode dyrektora zakladu karnego.

Art. 117. Skazanego, u ktorego stwierdzono uzaleznienie od alkoholu albo srodkow odurzajacych lub psychotropowych, obejmuje sie za jego zgoda odpowiednim leczeniem i rehabilitacja; w razie jej braku - o stosowaniu leczenia lub rehabilitacji orzeka sad penitencjarny.

Art. 118. 1. W wypadku gdy wykonywanie kary pozbawienia wolnosci moze zagrazac zyciu skazanego lub spowodowac dla jego zdrowia powazne niebezpieczenstwo, dyrektor zakladu karnego, na wniosek lekarza, niezwlocznie powiadamia o tym sedziego penitencjarnego.

2. W wypadku gdy zyciu skazanego grozi powazne niebezpieczenstwo, stwierdzone co najmniej przez dwoch lekarzy, mozna dokonac koniecznego zabiegu lekarskiego, nie wylaczajac chirurgicznego, nawet mimo sprzeciwu skazanego.

3. W wypadku sprzeciwu skazanego o dokonaniu zabiegu orzeka sad penitencjarny.

4. W naglym wypadku, jezeli zachodzi bezposrednie niebezpieczenstwo smierci skazanego, o koniecznosci zabiegu decyduje lekarz.

Art. 119. 1. Skazany, ktory w celu wymuszenia okreslonej decyzji lub postepowania organu wykonawczego lub uchylenie sie od ciazacego na nim obowiazku powoduje u siebie uszkodzenie ciala lub rozstroj zdrowia, niezaleznie od odpowiedzialnosci dyscyplinarnej, moze byc obciazony w calosci lub w czesci kosztami zwiazanymi z leczeniem.

2. O obciazeniu kosztami, o ktorych mowa w 1, orzeka sad penitencjarny.

Art. 120. 1. W razie wyrzadzenia przez skazanego z jego winy szkody w mieniu zakladu karnego, nieprzekraczajacej dwukrotnej wysokosci przecietnego miesiecznego wynagrodzenia pracownikow, dyrektor tego zakladu moze zobowiazac skazanego do naprawienia tej szkody przez zaplate odpowiedniej kwoty pienieznej; decyzje dyrektora wraz z uzasadnieniem dorecza sie zainteresowanemu.

Oddzial 5

Zatrudnienie

Art. 121. 1. Skazanemu zapewnia sie w miare mozliwosci swiadczenie pracy.

2. Skazanego zatrudnia sie na podstawie skierowania do pracy albo umozliwia sie skazanemu wykonywanie pracy zarobkowej w ramach umowy o prace, umowy zlecenia, umowy o dzielo, umowy o prace nakladcza lub na innej podstawie prawnej.

3. Zatrudnienie skazanego nastepuje za zgoda i na warunkach okreslonych przez dyrektora zakladu karnego, zapewniajacych prawidlowy przebieg odbywania kary pozbawienia wolnosci.

4. Nieprzestrzeganie przez skazanego lub podmiot zatrudniajacy warunkow zatrudnienia, okreslonych przez dyrektora zakladu karnego, stanowi podstawe cofniecia zgody. O cofnieciu zgody powiadamia sie pisemnie skazanego i podmiot zatrudniajacy.

5. Dyrektor zakladu karnego moze cofnac zgode na zatrudnienie skazanego lub wykonywanie przez niego pracy zarobkowej z przyczyn zwiazanych z funkcjonowaniem zakladu karnego, a zwlaszcza z jego bezpieczenstwem. O cofnieciu zgody powiadamia sie pisemnie skazanego oraz podmiot zatrudniajacy.

6. Zdolnosc skazanego do pracy oraz w miare potrzeby rodzaj, warunki i czas pracy okresla lekarz.

7. Z wykonywania pracy mozna zwolnic skazanego ksztalcacego sie lub z innych waznych powodow.

8. W stosunku do skazanych pracujacych, w zakresie nieuregulowanym w niniejszym kodeksie, stosuje sie przepisy prawa pracy.

9. W stosunku do skazanych zatrudnionych na podstawie skierowania do pracy nie stosuje sie przepisow prawa pracy, z wyjatkiem przepisow dotyczacych czasu pracy oraz bezpieczenstwa i higieny pracy.

10. Skazany na kare dozywotniego pozbawienia wolnosci odbywajacy kare w zakladzie karnym typu zamknietego moze wykonywac prace wylacznie na terenie zakladu karnego.

Art. 122. 1. Przy kierowaniu do pracy uwzglednia sie w miare mozliwosci zawod, wyksztalcenie, zainteresowania i potrzeby osobiste skazanego. Jezeli skazanego zatrudnia sie na podstawie skierowania do pracy, zatrudnienie przy pracach szkodliwych dla zdrowia wymaga jego pisemnej zgody.

2. Prace zapewnia sie przede wszystkim skazanym zobowiazanym do swiadczen alimentacyjnych, a takze majacym szczegolnie trudna sytuacje materialna, osobista lub rodzinna.

Art. 122a. 1. Skazanego instruuje sie o sposobie wykonywania przydzielonej pracy, szkoli w zakresie przepisow bezpieczenstwa i higieny pracy, przepisow przeciwpozarowych oraz obslugi maszyn i urzadzen, a takze zapoznaje z podstawowymi zasadami i normami pracy oraz zasadami wynagradzania za prace.

2. Skazany jest obowiazany pracowac sumiennie i wydajnie, przestrzegac dyscypliny i regulaminu pracy, przepisow porzadkowych, przeciwpozarowych oraz bezpieczenstwa i higieny pracy, a takze dbac o porzadek w miejscu pracy, jak rowniez o stan obslugiwanych maszyn i urzadzen.

Art. 123. 1. Praca skazanego jest odplatna, z zastrzezeniem art. 123a. Zasady wynagradzania za prace ustala sie w porozumieniu zawieranym przez dyrektora zakladu karnego lub w umowie zawieranej przez skazanego. Przy skierowaniu skazanego do prac administracyjno-porzadkowych na terenie zakladu karnego, wynagrodzenie za prace ustala dyrektor tego zakladu.

2. Wynagrodzenie przyslugujace skazanemu zatrudnionemu w pelnym wymiarze czasu pracy ustala sie w sposob zapewniajacy osiagniecie co najmniej polowy minimalnego wynagrodzenia okreslonego na podstawie odrebnych przepisow, przy przepracowaniu pelnego miesiecznego wymiaru czasu pracy lub wykonaniu pelnej miesiecznej normy pracy. W wypadku przepracowania niepelnej miesiecznej normy czasu pracy lub niewykonania pelnej miesiecznej normy pracy wynagrodzenie wyplaca sie proporcjonalnie do ilosci czasu pracy lub wykonanej normy pracy. W razie zatrudnienia skazanego w niepelnym wymiarze czasu pracy najnizsze wynagrodzenie ustala sie w kwocie proporcjonalnej do liczby godzin zatrudnienia, biorac za podstawe polowe minimalnego wynagrodzenia.

3. Skazanemu wynagrodzenie przysluguje tylko za prace wykonana, z zastrzezeniem 4.

4. Skazanemu przysluguje wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy jedynie w wypadku, gdy byl gotow do jej wykonania, a doznal przeszkod z przyczyn dotyczacych podmiotu zatrudniajacego.

5. Podmiot moze na czas przestoju powierzyc skazanemu, za zgoda dyrektora zakladu karnego, inna odpowiednia prace, za ktorej wykonanie przysluguje wynagrodzenie przewidziane za te prace.

6. Skazanemu przysluguje wynagrodzenie za czas przestoju spowodowanego warunkami atmosferycznymi jedynie w wypadku, gdy tak stanowi porozumienie lub umowa, o ktorych mowa w 1.

Art. 123a. 1. Za prace porzadkowe oraz pomocnicze wykonywane na rzecz jednostek organizacyjnych Sluzby Wieziennej lub za prace porzadkowe na rzecz samorzadu terytorialnego, w wymiarze nieprzekraczajacym 90 godzin miesiecznie, wynagrodzenie skazanemu nie przysluguje.

2. Skazanemu, za jego pisemna zgoda lub na jego wniosek, dyrektor moze zezwolic na nieodplatne zatrudnienie przy pracach publicznych na rzecz organow administracji publicznej oraz przy pracach wykonywanych na cele charytatywne, a takze przy pracach porzadkowych i pomocniczych wykonywanych na rzecz jednostek organizacyjnych Sluzby Wieziennej.

3. W celu przyuczenia do wykonywania pracy skazanemu, za jego pisemna zgoda, mozna zezwolic na wykonywanie nieodplatnej pracy w przywieziennych zakladach pracy, przez okres nie dluzszy niz 1 miesiac.

4. Za wykonywane prace nieodplatne moga byc skazanemu przyznawane nagrody.

Art. 124. 1. Skazanemu zatrudnionemu odplatnie na podstawie skierowania do pracy lub umowy o prace nakladcza przysluguje po roku nieprzerwanej pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolnosci, zwolnienie od pracy przez okres 14 dni roboczych, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, a skazanemu zatrudnionemu nieodplatnie - 14 dni zwolnienia od pracy, bez prawa do wynagrodzenia. Skazany nie moze zrzec sie prawa do zwolnienia od pracy.

2. Wymiar urlopu wypoczynkowego przyslugujacego skazanemu zatrudnionemu na podstawie umowy o prace wynosi 18 dni roboczych.

3. Skazany w okresie urlopu wypoczynkowego lub zwolnienia od pracy, o ktorych mowa w 1 i 2, korzysta z uprawnien do:

1) dodatkowego lub dluzszego widzenia,

2) dodatkowego zakupu artykulow zywnosciowych i wyrobow tytoniowych oraz przedmiotow dopuszczonych do sprzedazy w zakladzie karnym,

3) dluzszych spacerow,

4) pierwszenstwa lub czestszego udzialu w zajeciach kulturalno-oswiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu.

4. Zakres uprawnien, o ktorych mowa w 3, okresla dyrektor zakladu karnego indywidualnie dla kazdego skazanego.

Art. 125. 1. Skazany otrzymuje w calosci, bez potracen w wysokosci 20% na cele pomocy, o ktorej mowa w art. 43, dodatki za prace uciazliwa, niebezpieczna lub szkodliwa dla zdrowia, nagrody regulaminowe i przyslugujace mu z tytulu zatrudnienia, premie za oszczednosc surowca, wynagrodzenie za racjonalizatorstwo i wynalazczosc oraz wynagrodzenie za prace wykonywana ponad okreslona norme pracy lub norme czasu pracy.

2. Z przypadajacego skazanemu wynagrodzenia za prace, po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osob fizycznych, wolne jest w kazdym czasie od egzekucji 60%.

Art. 126. 1. Ze srodkow finansowych otrzymywanych przez skazanego, z wyjatkiem zapomog, o ktorych mowa w art. 113 6 pkt 1, gromadzi sie srodki pieniezne, przekazywane skazanemu w chwili zwolnienia z zakladu karnego, przeznaczone na przejazd do miejsca zamieszkania i na utrzymanie, do wysokosci jednego przecietnego miesiecznego wynagrodzenia pracownikow; ze srodkow tych nie prowadzi sie egzekucji i na wniosek skazanego mozna je przekazac na ksiazeczke oszczednosciowa.

2. Gromadzeniu podlega:

1) 50% kwoty zdeponowanej przez skazanego przy przyjeciu do zakladu karnego, jednak nie wiecej niz kwota odpowiadajaca wysokosci jednego przecietnego miesiecznego wynagrodzenia pracownikow,

2) 50% z przypadajacego skazanemu miesiecznie wynagrodzenia za prace po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osob fizycznych, jednak nie wiecej niz kwota 4% jednego przecietnego miesiecznego wynagrodzenia pracownikow,

3) 50% kazdego z wplywow pienieznych skazanego niewymienionych w pkt 1 i 2, jednak nie wiecej niz kwota 4% jednego przecietnego miesiecznego wynagrodzenia pracownikow.

3. Gromadzenia kwot, okreslonych w 2 pkt 2 i 3, dokonuje sie po potraceniu naleznosci dochodzonych w postepowaniu egzekucyjnym.

4. Zgromadzona kwota podlega kazdorazowo uzupelnieniu w razie wzrostu przecietnego miesiecznego wynagrodzenia pracownikow. Uzupelnienia dokonuje sie z wplywow pienieznych skazanego uzyskanych od pierwszego dnia miesiaca nastepujacego po dniu ogloszenia wzrostu.

Art. 127. 1. Okresy pracy, za ktora przysluguje wynagrodzenie, wykonywanej przez skazanego w czasie odbywania kary pozbawienia wolnosci, z wyjatkiem prac, o ktorych mowa w art. 123a 1, 2 i 3, sa okresami skladkowymi na zasadach okreslonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracownikow i ich rodzin.

2. Skazany zwalniany z zakladu karnego, zatrudniany w czasie odbywania kary pozbawienia wolnosci na podstawie skierowania do pracy, otrzymuje zaswiadczenie o wykonywaniu pracy.

Art. 128. 1. Okresy wykonywania przez skazanego odplatnego zatrudnienia, z wylaczeniem pracy wykonywanej na podstawie umow cywilnoprawnych, wlicza sie do okresu pracy, od ktorego zaleza uprawnienia pracownicze, z zastrzezeniem 2 i 3.

2. Przepisu 1 nie stosuje sie, jezeli w mysl przepisu prawa lub postanowienia ukladu zbiorowego pracy do stazu pracy wlicza sie tylko okresy zatrudnienia w danym zakladzie pracy, w okreslonej branzy albo okreslonych stanowiskach lub pracy wykonywanej w szczegolnych warunkach.

3. Okresu pracy, o ktorym mowa w 1, nie wlicza sie do okresu pracy:

1) od ktorego zalezy nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego lub innego swiadczenia przyslugujacego z uplywem roku pracy lub okresu krotszego niz rok,

2) wymaganego do zajmowania okreslonego stanowiska pracy.

Art. 129. 1. Rada Ministrow moze okreslac, w drodze rozporzadzenia, zasady i tryb powierzania podmiotom gospodarczym, instytucjom lub organizacjom wykonywania okreslonych zadan w zakresie zatrudnienia i nauczania skazanych oraz opieki postpenitencjarnej.

2. (skreslony)

3. Minister Sprawiedliwosci okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady zatrudniania skazanych, z uwzglednieniem rodzajow zatrudnienia, zasad wynagradzania skazanych zatrudnionych odplatnie na podstawie skierowania do pracy, udzielania skazanym zwolnien od pracy lub urlopow wypoczynkowych, przyczyn i sposobow usprawiedliwiania niewykonywania pracy oraz dokumentowania zatrudnienia.

Oddzial 6

Nauczanie

Art. 130. 1. W zakladach karnych prowadzi sie nauczanie obowiazkowe w zakresie szkoly podstawowej i gimnazjum, a takze umozliwia sie nauczanie w zakresie ponadpodstawowym (ponadgimnazjalnym) i na kursach zawodowych. Zawodowe szkolenie kursowe moze byc w calosci lub czesciowo odplatne.

2. Zaklad karny ma obowiazek prowadzenia nauczania, stosownie do mozliwosci i uzdolnien mlodocianych skazanych, o ktorych mowa w 3.

3. Pierwszenstwo w uzyskaniu mozliwosci objecia nauczaniem w szkole ponadpodstawowej (ponadgimnazjalnej) i na kursach zawodowych maja skazani, ktorzy nie maja wyuczonego zawodu albo po odbyciu kary nie beda mogli go wykonywac, a takze nie ukonczyli 21 roku zycia.

4. Skazanym nie posiadajacym wystarczajacych srodkow pienieznych udostepnia sie nieodplatnie niezbedne podreczniki i pomoce naukowe.

5. W uzasadnionych wypadkach skazany moze, na wlasny koszt, ksztalcic sie w szkolach poza obrebem zakladu karnego za zgoda dyrektora zakladu. Koszty ksztalcenia skazanego poza obrebem zakladu karnego, ze wzgledu na szczegolne okolicznosci, moga byc poniesione przez zaklad karny.

6. W wypadku zaistnienia powaznych przyczyn uniemozliwiajacych skazanemu realizacje obowiazku nauczania mozliwe jest czasowe zwolnienie go z realizacji tego obowiazku.

Art. 131. 1. Skazani moga za zgoda dyrektora zakladu karnego uczyc sie w szkolach poza obrebem zakladu karnego, jezeli spelniaja ogolnie obowiazujace wymagania w oswiacie publicznej, zachowuja sie poprawnie oraz nie zagrazaja porzadkowi prawnemu.

2. Dyrektor moze zezwolic skazanemu na udzial w konsultacjach i zdawanie egzaminow poza zakladem karnym, jezeli spelnia on warunki wymienione w 1.

3. Przepisu 2 nie stosuje sie do skazanych na kare dozywotniego pozbawienia wolnosci.

Art. 132. Praca w warsztatach szkolnych i praktyczna nauka zawodu jest obowiazkowa, jezeli wynika z programu nauczania. Praktyczna nauka zawodu moze byc polaczona z praca produkcyjna, jezeli jest to zgodne z tym programem.

Art. 133. Skazanemu wywiazujacemu sie z obowiazkow ucznia po roku nauki mozna udzielic 14-dniowego urlopu, jezeli nie ma on prawa do takiego urlopu z tytulu wykonywanej pracy, w ramach ktorego korzysta on z takich uprawnien i ulg, jakie w okresie urlopu przysluguja skazanemu pracujacemu.

Art. 134. Minister Sprawiedliwosci, w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw oswiaty i wychowania, okresla, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady i tryb prowadzenia nauczania w zakladach karnych, warunki i tryb realizacji obowiazku nauczania i zwalniania skazanych z tego obowiazku, warunki oraz tryb ponoszenia odplatnosci za ksztalcenie poza obrebem zakladu karnego, uwzgledniajac w szczegolnosci rodzaje i formy uzyskiwania przez skazanego wyksztalcenia i kwalifikacji zawodowych w warunkach zakladu karnego, specyfike prowadzonego nauczania w warunkach izolacji wieziennej, w tym koniecznosc zapewnienia dyscypliny i porzadku podczas nauczania.

Oddzial 7

Dzialalnosc kulturalno-oswiatowa, spoleczna, kultura fizyczna i zajecia sportowe

Art. 135. 1. W zakladach karnych stwarza sie skazanym warunki odpowiedniego spedzania czasu wolnego. W tym celu organizuje sie zajecia kulturalno-oswiatowe, wychowania fizycznego i sportowe oraz pobudza aktywnosc spoleczna skazanych.

2. W kazdym zakladzie karnym prowadzi sie zwlaszcza wypozyczalnie ksiazek i prasy dla skazanych oraz stwarza mozliwosc korzystania z urzadzen audiowizualnych w swietlicach i w celach mieszkalnych. Korzystajac z tych urzadzen skazany nie moze zaklocac ustalonego porzadku w zakladzie.

Art. 136. 1. Skazanym mozna zezwolic na tworzenie zespolow w celu prowadzenia dzialalnosci kulturalnej, oswiatowej, spolecznej i sportowej. Z tych wzgledow mozna rowniez zezwolic na nawiazywanie kontaktow oraz na wspoldzialanie z odpowiednimi stowarzyszeniami, organizacjami i instytucjami. W szczegolnosci mozna zezwolic na podejmowanie prac na cele publiczne, jak rowniez na realizacje innych spolecznie uznanych celow.

2. Dyrektor zakladu karnego moze powolac rzecznikow skazanych w celu powierzania im zadan opiniotworczych i konsultacyjnych.

Art. 136a. 1. W zakladach karnych mozna zezwolic na dobrowolne gromadzenie przez skazanych srodkow finansowych przeznaczonych na pomoc skazanym oraz ich rodzinom znajdujacym sie w trudnej sytuacji materialnej lub na cele spoleczne.

2. Zasady gromadzenia srodkow finansowych, o ktorych mowa w 1, ustala dyrektor zakladu karnego, po zapoznaniu sie z opiniami skazanych.

3. Wnioski skazanych dotyczace wydatkowania zgromadzonych srodkow finansowych, o ktorych mowa w 1, wymagaja zatwierdzenia przez dyrektora zakladu karnego.

Oddzial 8

Nagrody i ulgi

Art. 137. Skazanemu wyrozniajacemu sie dobrym zachowaniem w czasie odbywania kary moga byc przyznawane nagrody. Nagroda moze byc rowniez przyznana skazanemu w celu zachecenia go do poprawy zachowania.

Art. 138. 1. Nagrodami sa:

1) zezwolenie na dodatkowe lub dluzsze widzenie,

2) zezwolenie na widzenie bez osoby dozorujacej,

3) zezwolenie na widzenie w oddzielnym pomieszczeniu, bez osoby dozorujacej,

4) zatarcie wszystkich lub niektorych kar dyscyplinarnych,

5) nagroda rzeczowa lub pieniezna,

6) (uchylony)

7) zezwolenie na widzenie bez dozoru, poza obrebem zakladu karnego, z osoba najblizsza lub osoba godna zaufania, na okres nie przekraczajacy jednorazowo 30 godzin,

8) zezwolenie na opuszczenie zakladu karnego bez dozoru, na okres nie przekraczajacy jednorazowo 14 dni,

9) pochwala,

10) zezwolenie na czestsze branie udzialu w zajeciach kulturalno-oswiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu,

11) zezwolenie na przekazanie osobie wskazanej przez skazanego upominku,

12) zezwolenie na odbywanie widzen we wlasnej odziezy,

13) zezwolenie na otrzymanie dodatkowej paczki zywnosciowej,

14) zezwolenie na dokonywanie dodatkowych zakupow artykulow zywnosciowych i wyrobow tytoniowych oraz przedmiotow dopuszczonych do sprzedazy w zakladzie karnym,

15) zezwolenie na telefoniczne porozumienie sie skazanego ze wskazana przez niego osoba na koszt zakladu karnego.

2. (uchylony)

Art. 139. 1. Nagrody wymienione w art. 138 1 pkt 7 lub 8 mozna przyznac skazanemu, ktorego postawa w czasie odbywania kary uzasadnia przypuszczenie, ze w czasie pobytu poza zakladem karnym bedzie przestrzegal porzadku prawnego, po odbyciu przez niego co najmniej polowy, tej czesci kary po ktorej moglby byc warunkowo przedterminowo zwolniony, lub polowy kary nieprzekraczajacej 6 miesiecy.

2. Przyznanie nagrod wymienionych w art. 138 1 pkt 7 lub 8 tymczasowo aresztowanemu, majacemu prawa i obowiazki skazanego odbywajacego kare pozbawienia wolnosci, wymaga wydania zarzadzenia o zgodzie przez organ, do ktorego dyspozycji pozostaje.

3. Laczna liczba nagrod wymienionych w art. 138 1 pkt 7 nie moze przekroczyc 28 w roku.

4. Laczny czas trwania nagrod wymienionych w art. 138 1 pkt 8 nie moze przekroczyc 28 dni w roku.

5. Skazanemu odbywajacemu kare dozywotniego pozbawienia wolnosci nagroda wymieniona w art. 138 1 pkt 7 lub 8 moze byc przyznana po odbyciu co najmniej 15 lat kary.

6. Przyznanie nagrody wymienionej w art. 138 1 pkt 7 lub 8 skazanemu odbywajacemu kare 25 lat pozbawienia wolnosci albo kare dozywotniego pozbawienia wolnosci, w zakladzie karnym typu zamknietego, wymaga zgody sedziego penitencjarnego.

7. Nagrody wymienione w art. 138 1 pkt 7 lub 8 dyrektor zakladu karnego przyznaje z urzedu lub na pisemny wniosek przelozonego skazanego. Dyrektor zakladu karnego moze upowaznic kierownika wyodrebnionego oddzialu do przyznawania nagrody wymienionej w art. 138 1 pkt 7.

8. Jezeli po przyznaniu nagrody, okreslonej w art. 138 1 pkt 7 lub 8, wystapia nowe okolicznosci uzasadniajace przypuszczenie, ze skazany w czasie pobytu poza zakladem karnym nie bedzie przestrzegal porzadku prawnego, albo jezeli skazany korzystajacy z nagrody okreslonej w art. 138 1 pkt 7 lub 8 zostanie zatrzymany przez uprawniony organ w zwiazku z naruszeniem przez niego porzadku prawnego w trakcie trwania nagrody, organ, ktory przyznal nagrode, podejmuje decyzje o cofnieciu nagrody badz o zamianie nagrody na inna. W wypadku, o ktorym mowa w 2, powiadamia sie organ, ktory wydal zarzadzenie.

9. Skazanemu, ktory, korzystajac z nagrod wymienionych w art. 138 1 pkt 7 i 8, naduzyl zaufania, a w szczegolnosci nie powrocil do zakladu karnego w wyznaczonym terminie, nie udziela sie tych nagrod przez okres co najmniej 6 miesiecy od udzielenia ostatniej nagrody.

Art. 140. 1. W razie korzystania przez skazanego z nagrod wymienionych w art. 138 1 pkt 7 lub 8 albo z zezwolenia, o ktorym mowa w art. 141a lub w art. 165 2, ma on obowiazek bezzwlocznego zgloszenia sie do jednostki Policji, wlasciwej terytorialnie dla miejsca jego przebywania w okresie korzystania z zezwolenia, w celu potwierdzenia miejsca pobytu.

2. Skazany korzystajacy z zezwolen, o ktorych mowa w 1, w kazdym przypadku zmiany miejsca pobytu ma obowiazek bezzwlocznego zgloszenia sie do jednostki Policji wlasciwej terytorialnie dla nowego miejsca jego przebywania.

3. Dyrektor zakladu karnego moze zobowiazac skazanego, korzystajacego z zezwolen, o ktorych mowa w 1, do okreslonego zachowania sie, a zwlaszcza do przebywania w okreslonych w zezwoleniu miejscach pobytu lub czestszego zglaszania sie do jednostki Policji.

4. Czasu przebywania skazanego poza zakladem karnym, na podstawie zezwolen, o ktorych mowa w 1, nie odlicza sie od okresu odbywania kary, chyba ze sedzia penitencjarny zarzadzi inaczej w wypadku, gdy skazany w tym czasie naduzyl zaufania.

Art. 141. 1. W wypadkach szczegolnie uzasadnionych warunkami rodzinnymi lub osobistymi skazanego nagrody moga byc stosowane jako ulgi.

2. Nie przyznaje sie jako ulg nagrod wymienionych w art. 138 1 pkt 7 lub 8.

3. Ulgi przyznaje dyrektor zakladu karnego lub osoba przez niego upowazniona na prosbe skazanego lub osoby najblizszej albo na wniosek przelozonego skazanego.

4. (uchylony)

Art. 141a. 1. W wypadkach szczegolnie waznych dla skazanego mozna mu zezwolic na opuszczenie zakladu karnego, na czas nieprzekraczajacy 5 dni, w miare potrzeby pod konwojem funkcjonariusza Sluzby Wieziennej lub w asyscie innej osoby godnej zaufania.

2. W stosunku do osadzonych w zakladzie karnym typu zamknietego zezwolenia, o ktorym mowa w 1, udziela sedzia penitencjarny, a w wypadkach niecierpiacych zwloki - dyrektor zakladu karnego.

3. Udzielenie zezwolenia, o ktorym mowa w 1, tymczasowo aresztowanemu majacemu prawa i obowiazki skazanego odbywajacego kare pozbawienia wolnosci wymaga wydania zarzadzenia o zgodzie przez organ, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

4. Przepis art. 139 8 stosuje sie odpowiednio.

Oddzial 9

Kary dyscyplinarne

Art. 142. 1. Skazany podlega odpowiedzialnosci dyscyplinarnej za zawinione naruszenie nakazow lub zakazow wynikajacych z ustawy, regulaminu lub innych przepisow wydanych na jej podstawie albo ustalonego w zakladzie karnym lub miejscu pracy porzadku, zwane dalej "przekroczeniem".

2. Jezeli przekroczenie zawiera znamiona wykroczenia, skazany podlega odpowiedzialnosci dyscyplinarnej, chyba ze wykroczenie popelnione zostalo w czasie pobytu poza obrebem zakladu karnego.

Art. 143. 1. Karami dyscyplinarnymi sa:

1) nagana,

2) pozbawienie wszystkich lub niektorych nie wykorzystanych przez skazanego nagrod lub ulg albo zawieszenie ich wykonania, na okres do 3 miesiecy,

3) pozbawienie korzystania z udzialu w niektorych zajeciach kulturalno-oswiatowych lub sportowych, z wyjatkiem korzystania z ksiazek i prasy, na okres do 3 miesiecy,

4) pozbawienie mozliwosci otrzymania paczek zywnosciowych, na okres do 3 miesiecy,

5) pozbawienie lub ograniczenie mozliwosci dokonywania zakupow artykulow zywnosciowych lub wyrobow tytoniowych, na okres do 3 miesiecy,

6) udzielanie widzen w sposob uniemozliwiajacy bezposredni kontakt z osoba odwiedzajaca, na okres do 3 miesiecy,

7) obnizenie przypadajacej skazanemu czesci wynagrodzenia za prace, nie wiecej niz o 25 proc., na okres do 3 miesiecy,

8) umieszczenie w celi izolacyjnej na okres do 28 dni.

2. Kar dyscyplinarnych wymienionych w 1 pkt 4, 5 lub 8 nie stosuje sie wobec kobiet ciezarnych, karmiacych lub sprawujacych opieke nad wlasnymi dziecmi w domach matki i dziecka.

3. Kare dyscyplinarna, o ktorej mowa w 1 pkt 8, mozna wymierzyc skazanemu, ktory popelnil przekroczenie naruszajace w powaznym stopniu obowiazujaca w zakladzie karnym dyscypline i porzadek. Kara ta polega na osadzeniu skazanego pojedynczo w celi oraz uniemozliwieniu mu kontaktu z innymi skazanymi; w trakcie jej wykonywania skazanego pozbawia sie mozliwosci:

1) korzystania z widzen i samoinkasujacych aparatow telefonicznych,

2) korzystania ze sprzetu audiowizualnego i komputerowego,

3) bezposredniego uczestniczenia, wspolnie z innymi skazanymi, w nabozenstwach, spotkaniach religijnych i nauce religii; na zadanie skazanego nalezy mu jednak umozliwic bezposrednie uczestniczenie w nabozenstwie w warunkach uniemozliwiajacych mu kontakt z innymi skazanymi,

4) korzystania z udzialu w zajeciach kulturalno-oswiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu, z wyjatkiem korzystania z ksiazek i prasy,

5) dokonywania zakupow artykulow zywnosciowych i wyrobow tytoniowych,

6) otrzymania paczki zywnosciowej w kwartale nastepujacym bezposrednio po kwartale, w ktorym kara zostala wymierzona,

7) uczestniczenia w nauczaniu i zatrudnieniu poza cela,

8) korzystania z wlasnej odziezy, obuwia oraz wyrobow tytoniowych.

Art. 144. 1. Kary dyscyplinarne okreslone w art. 143 1 pkt 4-8 wymierza dyrektor zakladu karnego, a inne kary - rowniez osoba przez niego upowazniona.

2. Kary dyscyplinarne wymierza sie z urzedu lub na pisemny wniosek przelozonego skazanego.

3. Decyzja o ukaraniu kara dyscyplinarna powinna zawierac dokladne okreslenie przekroczenia popelnionego przez skazanego.

4. Decyzje o ukaraniu kara dyscyplinarna sporzadza sie na pismie i podaje do wiadomosci skazanemu, a gdy wzgledy wychowawcze za tym przemawiaja - rowniez innym skazanym lub innym osobom. Przepis ten ma zastosowanie rowniez do decyzji o uchyleniu, darowaniu, odroczeniu, zamianie, zawieszeniu lub przerwaniu kary dyscyplinarnej, a takze o odstapieniu od ukarania dyscyplinarnego.

Art. 145. 1. Wymierzajac kare dyscyplinarna uwzglednia sie stopien zawinienia i zasady indywidualizacji, majac w szczegolnosci na wzgledzie rodzaj i okolicznosci czynu, stosunek do popelnionego przekroczenia, dotychczasowa postawe, cechy osobowosci i stan zdrowia skazanego oraz cele wychowawcze.

2. Przed wymierzeniem kary dyscyplinarnej wysluchuje sie obwinionego, zapoznaje sie z opinia wychowawcy, a jezeli zachodzi potrzeba - rowniez skladajacego wniosek o ukaranie oraz z opiniami innych osob, a takze z zeznaniami swiadkow. Postepowanie moze odbywac sie w obecnosci innych skazanych, jezeli przemawiaja za tym wzgledy wychowawcze.

3. Przed wymierzeniem skazanemu kary dyscyplinarnej okreslonej w art. 143 1 pkt 8 lekarz albo psycholog wydaje pisemna opinie o jego zdolnosci do odbycia tej kary. Wymierzenie tej kary w wymiarze powyzej 14 dni wymaga zgody sedziego penitencjarnego.

4. Przed wymierzeniem skazanemu kary dyscyplinarnej, okreslonej w art. 143 1 pkt 4 i 5, ktoremu ze wzgledu na stan zdrowia zezwolono na dokonywanie dodatkowych zakupow artykulow zywnosciowych lub otrzymywanie paczek o wiekszym ciezarze albo korzystajacemu z diety, zasiega sie opinii lekarza co do skutkow dla stanu zdrowia skazanego wymierzenia tej kary.

5. Po zasiegnieciu opinii lekarza dyrektor podejmuje decyzje o ewentualnym odroczeniu wykonania tej kary.

Art. 146. 1. Za jedno przekroczenie wymierza sie tylko jedna kare dyscyplinarna. W wypadku gdy skazany popelnil wiecej przekroczen, zanim zostal ukarany za ktorekolwiek z nich, wymierza sie jedna kare, odpowiednio surowsza.

2. Ponowne wymierzenie kary dyscyplinarnej nie moze nastapic w taki sposob, aby byla ona bezposrednio przedluzeniem odbywania takiej samej kary, chyba ze laczny okres trwania wymierzonych kar nie przekracza przewidzianej granicy czasu trwania tej kary.

3. W wypadkach uzasadnionych wzgledami wychowawczymi mozna odstapic od ukarania dyscyplinarnego, wykonanie wymierzonej kary zawiesic na okres do 3 miesiecy, zmienic ja na inna mniej dolegliwa lub kare darowac. Po uplywie okresu zawieszenia wymierzona kare uwaza sie za wykonana.

4. Jezeli w okresie zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej skazany dopuscil sie ponownie przekroczenia, zawieszona kara ulega wykonaniu, chyba ze dyrektor zakladu karnego postanowi inaczej.

Art. 147. 1. Nie mozna wymierzyc kary dyscyplinarnej, jezeli od dnia powziecia przez przelozonego wiadomosci o popelnieniu przekroczenia uplynelo 14 dni lub od dnia popelnienia przekroczenia - 30 dni. Nie mozna rozpoczac wykonywania kary dyscyplinarnej po uplywie 14 dni od jej wymierzenia.

2. Terminy okreslone w 1 nie biegna, jezeli skazany przebywa poza obrebem zakladu karnego bez zezwolenia lub w zwiazku z leczeniem wyniklym z samouszkodzenia lub z zasadnego zastosowania wobec niego srodkow przymusu bezposredniego, a takze w okresie zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej.

3. Przedawnienie wykonania kary dyscyplinarnej nie biegnie w czasie wykonywania takiej samej kary, wymierzonej wczesniej.

Art. 148. 1. Wymierzona kare dyscyplinarna wykonuje sie bezzwlocznie. Sedzia penitencjarny moze wstrzymac wykonanie kary dyscyplinarnej na czas potrzebny do wyjasnienia okolicznosci uzasadniajacych jej wymierzenie, a takze uchylic kare dyscyplinarna z powodu jej niezasadnosci lub przekazywac sprawe dyrektorowi zakladu karnego do ponownego rozpoznania.

2. Jezeli stan zdrowia skazanego uniemozliwia odbycie wymierzonej kary dyscyplinarnej w calosci lub w czesci, wykonywanie jej nalezy odroczyc lub przerwac albo zamienic na taka kare dyscyplinarna, ktora skazany moze odbyc. Decyzje w tym wzgledzie podejmuje dyrektor zakladu karnego, po zasiegnieciu opinii lekarza.

3. W czasie wykonywania kary dyscyplinarnej umieszczenia w celi izolacyjnej lekarz lub psycholog kontroluje zdolnosc skazanego do odbywania tej kary.

4. W czasie wykonywania kary dyscyplinarnej, o ktorej mowa w 3, dyrektor zakladu karnego moze, w wypadkach uzasadnionych wzgledami rodzinnymi, osobistymi lub wychowawczyni, zezwolic skazanemu na widzenie lub rozmowe telefoniczna.

Art. 149. Jezeli zostaly ujawnione nowe fakty lub dowody nie znane przedtem, wskazujace na to, iz ukarany jest niewinny, dyrektor zakladu karnego uchyla kare dyscyplinarna i uznaje ja za niebyla oraz podejmuje stosowna decyzje majaca na celu uchylenie skutkow ukarania.

Oddzial 10

Odroczenie i przerwa wykonania kary pozbawienia wolnosci

Art. 150. 1. Wykonanie kary pozbawienia wolnosci w wypadku choroby psychicznej lub innej ciezkiej choroby uniemozliwiajacej wykonywanie tej kary sad odracza do czasu ustania przeszkody.

2. Za ciezka chorobe uznaje sie taki stan skazanego, w ktorym umieszczenie go w zakladzie karnym moze zagrazac zyciu lub spowodowac dla jego zdrowia powazne niebezpieczenstwo.

Art. 151. 1. Sad moze odroczyc wykonanie kary pozbawienia wolnosci na okres do 6 miesiecy, jezeli natychmiastowe wykonanie kary pociagneloby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciezkie skutki, a takze w razie wystapienia okolicznosci, o ktorej mowa w art. 248.

2. Okres odroczenia biegnie od dnia wydania postanowienia w tym przedmiocie.

3. Odroczenie moze byc udzielone kilkakrotnie, jednakze laczny okres odroczenia nie moze przekroczyc roku, chyba ze chodzi o kobiete ciezarna lub w okresie 3 lat po urodzeniu dziecka i sprawowania nad nim opieki.

Art. 152. Jezeli odroczenie wykonania kary nie przekraczajacej 2 lat pozbawienia wolnosci trwalo przez okres co najmniej jednego roku - sad moze warunkowo zawiesic wykonanie tej kary na zasadach okreslonych w art. 69-75 Kodeksu karnego.

Art. 153. 1. Sad penitencjarny udziela przerwy w wykonaniu kary w wypadku okreslonym w art. 150 1 do czasu ustania przeszkody.

2. Sad penitencjarny moze udzielic przerwy w wykonaniu kary, jezeli przemawiaja za tym wazne wzgledy zdrowotne, rodzinne lub osobiste. Przepis art. 151 3 stosuje sie odpowiednio.

3. Nie mozna udzielic przerwy przed uplywem roku od dnia ukonczenia poprzedniej przerwy i powrotu po niej do zakladu karnego, chyba ze zachodzi wypadek choroby psychicznej lub innej ciezkiej choroby skazanego albo inny wypadek losowy.

4. Udzielajac przerwy w wykonaniu kary, sad moze zobowiazac skazanego do utrzymania w okresie tej przerwy kontaktu z sadowym kuratorem zawodowym w miejscu pobytu, niezmieniania bez jego zgody miejsca pobytu, podjecia staran o znalezienie pracy zarobkowej lub meldowania sie we wskazanej jednostce Policji.

5. Sadem penitencjarnym wlasciwym miejscowo do udzielania dalszych przerw oraz do udzielania przerwy, o ktorej mowa w 3, jest sad, ktory udzielil pierwszej przerwy.

Art. 154. 1. Zlozenie zazalenia na postanowienie o udzieleniu przerwy powoduje wstrzymanie wykonania postanowienia do czasu jego uprawomocnienia sie. Postanowienie podlega jednak wykonaniu bezzwlocznie, jezeli zostalo wydane na wniosek prokuratora albo jezeli prokurator oswiadczyl, ze nie sprzeciwia sie udzieleniu przerwy.

2. Zazalenie wniesione przez prokuratora podlega rozpoznaniu w terminie 14 dni.

Art. 155. 1. Jezeli przerwa w wykonywaniu kary pozbawienia wolnosci trwala co najmniej jeden rok, a skazany odbyl co najmniej 6 miesiecy kary - sad penitencjarny moze warunkowo zwolnic skazanego z odbycia reszty kary na zasadach okreslonych w art. 77 Kodeksu karnego, przy czym zwolnienie moze nastapic w kazdym czasie, bez ograniczen wynikajacych z art. 78 i 79 Kodeksu karnego.

2. Przepisu 1 nie stosuje sie, jezeli kara pozbawienia wolnosci zostala orzeczona na okres powyzej 3 lat.

Art. 156. 1. Odroczenie wykonania kary sad moze odwolac w razie ustania przyczyny, dla ktorej zostalo udzielone, lub w wypadku, gdy skazany nie korzysta z odroczenia w celu, w jakim zostalo udzielone, albo razaco narusza porzadek prawny.

2. Przepis 1 stosuje sie odpowiednio do przerwy w wykonaniu kary, z tym ze odwolanie przerwy moze nastapic rowniez z powodu niewykonywania obowiazkow okreslonych w art. 153 4; postanowienie o odwolaniu przerwy wydaje sad penitencjarny, ktory jej udzielil.

3. Jezeli w czasie przerwy w odbywaniu kary skazany popelnil przestepstwo, w zwiazku z ktorym zostalo zastosowane tymczasowe aresztowanie, kara pozbawienia wolnosci, ktorej odbywanie zostalo przerwane, podlega wykonaniu z mocy prawa.

Art. 157. Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolnosci wobec zolnierza sad odwolac rowniez na wniosek wlasciwego dowodcy.

Art. 158. Wniosek o zwolnienie od wykonania kary pozbawienia wolnosci, o ktorej mowa w art. 336 3 i 4 Kodeksu karnego, moze zlozyc rowniez dowodca jednostki. Termin zawity do zlozenia wniosku uplywa w dniu ukonczenia sluzby przez zolnierza.

Oddzial 11

Warunkowe przedterminowe zwolnienie

Art. 159. Warunkowo zwolnionego sad penitencjarny moze w okresie proby oddac pod dozor kuratora sadowego, osoby godnej zaufania, stowarzyszenia, organizacji lub instytucji, do ktorej dzialalnosci nalezy troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym, oraz nalozyc na niego obowiazki okreslone w art. 72 1 Kodeksu karnego. Wobec skazanego, o ktorym mowa w art. 64 Kodeksu karnego, oraz mlodocianego, ktory popelnil przestepstwo umyslne, a takze wobec skazanego na kare dozywotniego pozbawienia wolnosci, oddanie pod dozor kuratora sadowego jest obowiazkowe.

Art. 160. 1. Sad penitencjarny odwoluje warunkowe zwolnienie, jezeli zwolniony w okresie proby popelnil przestepstwo umyslne, za ktore orzeczono prawomocnie kare pozbawienia wolnosci bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

2. Sad penitencjarny moze odwolac warunkowe zwolnienie, jezeli zwolniony w okresie proby razaco narusza porzadek prawny, w szczegolnosci popelnil inne przestepstwo lub zostala orzeczona kara inna niz okreslona w 1 albo gdy uchyla sie od dozoru, wykonywania nalozonych obowiazkow lub orzeczonych srodkow karnych. Przed odwolaniem warunkowego zwolnienia sad penitencjarny, o ile jest to mozliwe, wysluchuje skazanego lub jego obronce.

3. W razie odwolania warunkowego zwolnienia nie zalicza sie na poczet kary okresu spedzonego na wolnosci.

Art. 161. 1. O warunkowym zwolnieniu orzeka sad penitencjarny; posiedzenie powinno odbyc sie w zakladzie karnym.

2. Wniosek o warunkowe zwolnienie moze zlozyc rowniez dyrektor zakladu karnego lub sadowy kurator zawodowy.

3. Wniosku skazanego lub jego obroncy, zlozonego przed uplywem 3 miesiecy od wydania postanowienia o odmowie warunkowego zwolnienia, nie rozpoznaje sie az do uplywu tego okresu.

Art. 162. 1. Sad penitencjarny powinien wysluchac przedstawiciela administracji zakladu karnego, a takze wysluchac sadowego kuratora zawodowego, jezeli skladal wniosek o warunkowe zwolnienie, oraz uwzglednic ugode zawarta w wyniku mediacji.

2. Zazalenie wniesione przez prokuratora podlega rozpoznaniu w terminie 14 dni. Przepis art. 154 1 stosuje sie odpowiednio.

3. Na postanowienie odmawiajace udzielenia warunkowego zwolnienia przysluguje zazalenie dyrektorowi zakladu karnego lub sadowemu kuratorowi zawodowemu, jezeli skladali wniosek o warunkowe zwolnienie.

Art. 163. 1. W sprawach zwiazanych z wykonaniem orzeczenia o warunkowym zwolnieniu oraz w sprawie odwolania warunkowego zwolnienia wlasciwy jest sad penitencjarny, ktory udzielil zwolnienia, a jezeli zwolniony pozostaje pod dozorem - sad penitencjarny, w ktorego okregu dozor jest wykonywany.

2. Sad penitencjarny moze, w granicach przewidzianych w art. 80 1 i 2 Kodeksu karnego, zmienic okres proby. Sad moze rowniez w okresie proby ustanawiac, rozszerzac lub zmieniac obowiazki wymienione w art. 72 1 Kodeksu karnego albo od wykonania nalozonych obowiazkow zwolnic, jak rowniez oddac skazanego pod dozor lub od dozoru zwolnic.

3. (uchylony)

4. W okresie proby kurator sadowy, osoba, stowarzyszenie, organizacja lub instytucja, pod ktorej dozor oddano zwolnionego, informuje sad o jego zachowaniu, w szczegolnosci o tym, czy wykonuje on nalozone obowiazki i przestrzega porzadku prawnego.

Oddzial 12

Zwalnianie skazanych z zakladow karnych i warunki udzielania im pomocy

Art. 164. 1. Okres do 6 miesiecy przed przewidywanym warunkowym zwolnieniem lub przed wykonaniem kary stanowi, w miare potrzeby, czas niezbedny na przygotowanie skazanego do zycia po zwolnieniu, zwlaszcza dla nawiazania kontaktu z kuratorem sadowym lub podmiotami, o ktorych mowa w art. 38 1. Okres ten ustala, za zgoda skazanego, komisja penitencjarna.

2. Okres, o ktorym mowa w 1, moze rowniez wyznaczyc sad penitencjarny w postanowieniu o udzieleniu lub odmowie warunkowego zwolnienia, jezeli uzna to za niezbedne.

Art. 165. 1. W okresie, o ktorym mowa w art. 164, skazany powinien w miare mozliwosci odbywac kare w zakladzie karnym polozonym najblizej przyszlego miejsca zamieszkania.

2. Skazanemu mozna zezwolic na opuszczenie zakladu karnego, lacznie na czas do 14 dni, zwlaszcza w celu podejmowania staran o uzyskanie po zwolnieniu odpowiednich mozliwosci zamieszkania i pracy. Zezwolenie na opuszczenie zakladu mozna przyznac skazanemu, ktorego postawa w czasie odbywania kary uzasadnia przypuszczenie, ze w czasie pobytu poza zakladem karnym bedzie przestrzegal porzadku prawnego. Zezwolenia udziela dyrektor zakladu karnego. Przepis art. 139 8 stosuje sie odpowiednio.

3. Kurator sadowy lub podmioty, o ktorych mowa w art. 38 1, ustalaja ze skazanym zakres niezbednej pomocy w spolecznej readaptacji i sposob jej udzielenia.

4. Jezeli skazany nie posiada dokumentu tozsamosci, administracja zakladu karnego podejmuje czynnosci niezbedne do otrzymania przez niego takiego dokumentu. Skazany ma obowiazek wspoldzialania w tym zakresie.

Art. 166. 1. Zwalnianym skazanym, majacym trudnosci w znalezieniu zatrudnienia, zakwaterowania oraz otrzymania niezbednej pomocy lekarskiej, wlasciwe organy lub instytucje udzielaja niezbednej doraznej pomocy.

2. Dyrektor zakladu karnego zwalniajac skazanego udziela mu stosownych informacji o mozliwosciach uzyskania niezbednej pomocy.

3. Skazanemu zwalnianemu z zakladu karnego, ktory nie dysponuje wystarczajacymi srodkami wlasnymi i nie ma zapewnionych na wolnosci dostatecznych srodkow utrzymania, dyrektor zakladu karnego moze udzielic pomocy pienieznej w chwili zwolnienia w wysokosci do 1/3 przecietnego miesiecznego wynagrodzenia pracownikow lub jej odpowiedni ekwiwalent.

Art. 167. 1. Skazany, przed zwolnieniem z zakladu karnego, ma prawo zwrocic sie do sadu penitencjarnego z wnioskiem o zastosowanie wzgledem niego dozoru sadowego kuratora zawodowego, zwlaszcza jesli oczekujace go warunki zycia po zwolnieniu z zakladu karnego moga mu utrudniac spoleczna readaptacje.

2. Oddajac skazanego pod dozor sadowego kuratora zawodowego sad penitencjarny moze za zgoda skazanego nalozyc na niego obowiazki, o ktorych mowa w art. 72 1 Kodeksu karnego.

3. Skazanemu oddanemu pod dozor i wypelniajacemu nalozone na niego obowiazki zapewnia sie w miare mozliwosci tymczasowe zakwaterowanie i udziela pomocy w otrzymaniu zatrudnienia w miejscach oraz instytucjach wskazanych przez sadowego kuratora zawodowego.

4. Czas trwania dozoru, o ktorym mowa w 1, nie moze przekraczac 2 lat; czasu tego nie okresla sie z gory. Sad penitencjarny moze orzec o zaniechaniu dozoru, jezeli skazany nie przestrzega polecen sadowego kuratora zawodowego lub nie wykonuje nalozonych obowiazkow.

Art. 167a. 1. Przy zwolnieniu z zakladu karnego skazany otrzymuje, za pokwitowaniem, znajdujace sie w depozycie dokumenty, pieniadze, przedmioty wartosciowe i inne przedmioty, jezeli nie zostaly zatrzymane albo zajete w drodze zabezpieczenia lub egzekucji.

2. Skazany otrzymuje ponadto swiadectwo zwolnienia z zakladu karnego oraz zaswiadczenie o zatrudnieniu. Skazany wymagajacy leczenia otrzymuje skierowanie do lekarza specjalisty lub do szpitala, jezeli takie sa wskazania lekarskie oraz wyniki wykonanych badan diagnostycznych niezbednych dla dalszego postepowania leczniczego lub diagnostycznego.

3. Jako ekwiwalent pomocy pienieznej, o ktorej mowa w art. 166 3, skazany moze otrzymac przy zwolnieniu stosowna do pory roku odziez, bielizne, obuwie, bilet na przejazd, a takze artykuly zywnosciowe na czas podrozy. Decyzje w tym zakresie podejmuje dyrektor zakladu karnego.

4. Jezeli osoba zwolniona z zakladu karnego wymaga leczenia szpitalnego, a jej stan zdrowia nie pozwala na przeniesienie do publicznego zakladu opieki zdrowotnej, pozostaje ona na leczeniu w zakladzie karnym do czasu, gdy jej stan zdrowia pozwoli na takie przeniesienie.

5. Przepis 4 ma zastosowanie, jezeli osoba zwolniona wyraza zgode na dalsze leczenie w zakladzie karnym, co powinno byc potwierdzone jej podpisem w indywidualnej dokumentacji medycznej. W razie niemoznosci wyrazenia tej zgody przez osobe zwolniona, decyzje o pozostawieniu jej na leczeniu w zakladzie karnym podejmuje dyrektor zakladu karnego na wniosek lekarza. Wobec osoby, o ktorej mowa w 4, stosuje sie przepisy porzadkowe obowiazujace w zakladzie karnym. Przepisy art. 118 1, 2 i 4 stosuje sie odpowiednio.

6. Jezeli zwalniany skazany jest niezdolny z powodow zdrowotnych do samodzielnego powrotu do miejsca zameldowania lub miejsca przebywania bez zameldowania, administracja zakladu karnego jest obowiazana w okresie poprzedzajacym zwolnienie nawiazac kontakt z rodzina, osoba bliska lub wskazana przez skazanego inna osoba i powiadomic ja o terminie zwolnienia. W wypadku gdy dzialania administracji zakladu karnego okazaly sie bezskuteczne, administracja zakladu karnego jest obowiazana udzielic zwolnionemu pomocy w udaniu sie do miejsca zameldowania lub miejsca przebywania bez zameldowania albo publicznego zakladu opieki zdrowotnej.

7. Jezeli osoba, o ktorej mowa w 4, nie wyraza zgody na dalsze leczenie w zakladzie karnym, lekarz poucza ja o mozliwych nastepstwach zdrowotnych odmowy leczenia. Fakt odmowy powinien byc potwierdzony podpisem zwolnionego w indywidualnej dokumentacji medycznej, a w wypadku odmowy podpisu - notatka urzedowa na te okolicznosc.

Art. 168. Jezeli termin zwolnienia skazanego odbywajacego kare przypada na dzien ustawowo wolny od pracy, zwolnienie to nastepuje w dniu poprzedzajacym ten termin.

Oddzial 13

Informowanie pokrzywdzonego o opuszczeniu przez skazanego zakladu karnego

Art. 168a. 1. Na wniosek pokrzywdzonego, odpowiednio, sedzia penitencjarny lub dyrektor zakladu karnego niezwlocznie zawiadamia pokrzywdzonego, jego przedstawiciela ustawowego lub osobe, pod ktorej stala piecza pokrzywdzony pozostaje, o zwolnieniu skazanego z zakladu karnego po odbyciu kary, o ucieczce skazanego z zakladu karnego, a takze o wydaniu decyzji o udzieleniu skazanemu:

1) przepustki, o ktorej mowa w art. 91 pkt 7 i w art. 92 pkt 9,

2) czasowego zezwolenia na opuszczenie zakladu karnego bez dozoru lub bez konwoju funkcjonariusza Sluzby Wieziennej albo asysty innej osoby godnej zaufania, o ktorym mowa w art. 138 1 pkt 7 lub 8, art. 141a 1 oraz art. 165 2,

3) przerwy w wykonaniu kary,

4) warunkowego zwolnienia.

2. O prawie do zlozenia wniosku, o ktorym mowa w 1, poucza pokrzywdzonego sad, kierujac orzeczenie do wykonania.

Rozdzial XI
Wykonywanie dozoru, warunkowego umorzenia postepowania i warunkowego zawieszenia wykonania kary

Oddzial 1

Dozor

Art. 169. 1. Skazany, na ktorego nalozono obowiazki, a takze oddany pod dozor, obowiazany jest przestrzegac obowiazkow ustanowionych przez sad na okres proby lub zwiazanych z dozorem.

2. Skazany oddany pod dozor obowiazany jest bezzwlocznie, a najpozniej w ciagu 7 dni od powziecia wiadomosci o oddaniu go pod dozor, zglosic sie do kuratora sadowego tego sadu rejonowego, w okregu ktorego dozor ma byc wykonywany.

3. Skazany obowiazany jest stawic sie na wezwanie sadu lub kuratora sadowego i udzielac wyjasnien co do przebiegu dozoru i wykonywania nalozonych na niego obowiazkow, umozliwic kuratorowi wejscie do mieszkania oraz informowac go o zmianie miejsca zatrudnienia, zamieszkania lub pobytu.

4. Dozor wykonuje sie w miejscu zamieszkania lub pobytu skazanego, jezeli ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 170. 1. Sprawowanie dozoru powierza sie kuratorowi sadowemu tego sadu rejonowego, w okregu ktorego srodek ten jest lub ma byc wykonywany.

2. Sprawowanie dozoru moze byc powierzone takze stowarzyszeniu, organizacji lub instytucji, do ktorych dzialalnosci nalezy troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym, albo osobie godnej zaufania; powierzenie dozoru nastepuje na ich wniosek lub za ich zgoda.

Art. 171. 1. Kuratorami sadowymi sa kuratorzy zawodowi i spoleczni.

2. Zadaniem kuratora sadowego, a takze innych osob, stowarzyszen, organizacji i instytucji wykonujacych dozor jest pomoc w readaptacji spolecznej skazanego. Kontrola scislego wykonywania przez skazanego nalozonych na niego obowiazkow i polecen ma na celu wychowawcze oddzialywanie i zapobieganie powrotowi do przestepstwa.

Art. 172. 1. Kurator sadowy, ktoremu powierzono dozor nad skazanym, powinien nawiazac z nim bezzwlocznie kontakt i poinformowac go o jego obowiazkach i uprawnieniach.

2. Kurator sadowy obowiazany jest do skladania sadowi okresowych sprawozdan z przebiegu dozoru w szczegolnosci ma obowiazek bezzwlocznego powiadomienia sadu o popelnieniu przez skazanego przestepstwa lub o innym razacym naruszeniu przez niego porzadku prawnego.

Art. 173. 1. Sadowy kurator zawodowy organizuje i prowadzi dzialania majace na celu pomoc skazanemu w spolecznej readaptacji oraz kieruje praca sadowych kuratorow spolecznych i innych osob wykonujacych dozor samodzielnie lub z upowaznienia stowarzyszen, organizacji i instytucji.

2. Do zakresu dzialania sadowego kuratora zawodowego nalezy w szczegolnosci:

1) kontrolowanie zachowania skazanego w okresie proby,

2) skladanie wnioskow o zmiane okresu proby w sprawach dotyczacych wykonywania postanowienia o warunkowym zwolnieniu,

3) skladanie wnioskow o ustanowienie, rozszerzenie lub zmiane obowiazkow w okresie proby, o zwolnienie od wykonania tych obowiazkow albo o oddanie pod dozor lub zwolnienie od dozoru,

4) skladanie wnioskow o odroczenie lub o przerwe wykonania kary lub o odwolanie odroczenia lub przerwy wykonania kary,

5) skladanie wnioskow o warunkowe zwolnienie i o odwolanie warunkowego zwolnienia,

6) skladanie wnioskow o zarzadzenie wykonania kary, ktorej wykonanie warunkowo zawieszono, oraz o wykonanie kary zastepczej,

7) skladanie wnioskow o wszczecie postepowan dotyczacych wykonania kary ograniczenia wolnosci,

8) udzielanie pomocy z funduszu pomocy postpenitencjarnej,

9) branie udzialu w posiedzeniach sadu w przedmiocie wykonywania srodkow karnych zwiazanych z poddaniem sprawcy probie, jezeli sprawca oddany byl pod dozor lub w sprawach wszczetych na wniosek kuratora,

10) podejmowanie czynnosci majacych na celu przygotowanie skazanego do zwolnienia z zakladu karnego.

Art. 174. Do zakresu dzialania sadowego kuratora spolecznego nalezy w szczegolnosci:

1) odwiedzanie osob, ktorych dotyczy postepowanie, w miejscu ich zamieszkania lub pobytu, w tym rowniez w zakladach karnych, oraz kontaktowanie sie z ich rodzina,

2) zadanie niezbednych informacji i wyjasnien od osob znajdujacych sie w okresie proby, objetych dozorem lub tych, na ktore nalozono obowiazki,

3) wspoldzialanie z wlasciwymi stowarzyszeniami, organizacjami i instytucjami w zakresie poprawy warunkow bytowych i zdrowotnych, zatrudnienia i szkolenia osob, ktorych dotyczy postepowanie wykonawcze,

4) wspoldzialanie z administracja zakladow karnych w zakresie odpowiedniego przygotowania skazanych do zwolnienia,

5) przegladanie akt sadowych i sporzadzanie z nich odpisow w zwiazku z wykonywaniem czynnosci zleconych przez sad,

6) przeprowadzanie wywiadow srodowiskowych i zbieranie niezbednych informacji od organow administracji rzadowej, samorzadu terytorialnego, zakladow pracy, stowarzyszen, organizacji i instytucji,

7) podejmowanie innych czynnosci niezbednych dla prawidlowego wykonywania kar, srodkow karnych i srodkow zabezpieczajacych,

8) udzielanie skazanym innej stosownej pomocy.

Art. 175. 1. Stowarzyszenia, organizacje i instytucje, ktorym powierzono sprawowanie dozoru, obowiazane sa w szczegolnosci do:

1) bezzwlocznego wyznaczenia przedstawiciela do wykonywania czynnosci zwiazanych z dozorem oraz udzielania mu pomocy w prawidlowym ich wykonywaniu,

2) utrzymywania, przez wyznaczonego przedstawiciela, niezbednych kontaktow z sadem i sadowym kuratorem zawodowym,

3) zapewnienia, aby wyznaczony przedstawiciel wykonywal prawidlowo powierzone mu czynnosci zwiazane z dozorem oraz przedstawial sadowi okresowe sprawozdania o zachowaniu sie skazanego w okresie proby.

2. Do osoby godnej zaufania oraz przedstawiciela stowarzyszenia, organizacji i instytucji stosuje sie odpowiednio art. 174, chyba ze ustawa stanowi inaczej.

Art. 176. Minister Sprawiedliwosci okresla, w drodze rozporzadzenia, szczegolowy zakres praw i obowiazkow kuratorow sadowych, stowarzyszen, organizacji , instytucji oraz osob, ktorym powierzono sprawowanie dozoru, a takze zasady i tryb wykonywania dozoru stosowanego w zwiazku z orzeczonymi karami, srodkami karnymi, zabezpieczajacymi i profilaktycznymi oraz tryb wyznaczania przedstawicieli przez stowarzyszenia, organizacje i instytucje.

Oddzial 2

Warunkowe umorzenie postepowania karnego

Art. 177. W sprawach zwiazanych z wykonywaniem orzeczenia o warunkowym umorzeniu postepowania karnego wlasciwy jest sad, ktory w danej sprawie orzekal w pierwszej instancji, jednakze w stosunku do osoby oddanej pod dozor, w kwestiach dotyczacych wykonania tego srodka oraz obowiazkow zwiazanych z okresem proby, wlasciwy jest sad rejonowy, w ktorego okregu dozor jest lub ma byc wykonywany.

Oddzial 3

Warunkowe zawieszenie wykonania kary

Art. 178. 1. W sprawach zwiazanych z wykonaniem orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary oraz w sprawie zarzadzenia wykonania zawieszonej kary wlasciwy jest sad, ktory w danej sprawie orzekal w pierwszej instancji, jednakze w stosunku do osoby skazanej przez sad powszechny pozostajacej pod dozorem wlasciwy jest sad rejonowy, w ktorego okregu dozor jest lub ma byc wykonywany.

2. Przed wydaniem postanowienia w przedmiocie zarzadzenia wykonania zawieszonej kary, sad powinien wysluchac skazanego lub jego obronce, chyba ze zachodza okolicznosci zarzadzenia wykonania kary okreslone w art. 75 1 Kodeksu karnego.

Rozdzial XII
Srodki karne

Oddzial 1

Pozbawienie praw publicznych

Art. 179. W razie orzeczenia pozbawienia praw publicznych sad zawiadamia:

1) wlasciwy dla miejsca ostatniego zamieszkania lub pobytu skazanego odpowiedni organ administracji publicznej,

2) Kancelarie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jezeli skazany ma order, odznaczenie lub tytul honorowy,

3) organy i instytucje, w ktorych skazany pelnil ostatnio funkcje objete utrata,

4) organ wlasciwy w sprawach powszechnego obowiazku obrony, w ktorego ewidencji skazany figuruje.

Oddzial 2

Zakazy

Art. 180. W razie orzeczenia zakazu zajmowania okreslonego stanowiska lub wykonywania okreslonego zawodu, sad przesyla odpis wyroku wlasciwemu organowi administracji rzadowej lub samorzadu terytorialnego oraz pracodawcy albo instytucji, w ktorej skazany zajmuje objete zakazem stanowisko lub wykonuje objety zakazem zawod. Jezeli skazany zajmuje stanowisko kierownicze lub inne odpowiedzialne stanowisko, sad przesyla odpis wyroku rowniez wlasciwej jednostce nadrzednej.

Art. 181. W razie orzeczenia zakazu prowadzenia okreslonej dzialalnosci gospodarczej, sad przesyla odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rzadowej lub samorzadu terytorialnego, wlasciwemu dla miejsca zamieszkania skazanego lub dla miejsca prowadzenia dzialalnosci gospodarczej objetej zakazem.

Art. 182. 1. W razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdow, sad przesyla odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rzadowej lub samorzadu terytorialnego wlasciwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jezeli skazany prowadzil pojazd wykonujac prace zarobkowa, o orzeczeniu sad zawiadamia ponadto pracodawce, u ktorego skazany jest zatrudniony.

2. Organ, do ktorego przestano orzeczenie zawierajace zakaz prowadzenia pojazdow, zobowiazany jest cofnac uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie moze wydac tych uprawnien w okresie obowiazywania zakazu.

Art. 183. Jezeli skazany, w zwiazku z wykonywanym przez siebie zawodem lub prowadzeniem okreslonej dzialalnosci gospodarczej, nalezy do zrzeszenia zawodowego, stowarzyszenia, zwiazku lub cechu albo innej organizacji gospodarczej, sad zawiadamia je o orzeczeniu zakazu wykonywania zawodu lub prowadzenia okreslonej dzialalnosci gospodarczej.

Art. 184. Przesylajac odpis wyroku, w ktorym orzeczono srodek karny wymieniony w niniejszym oddziale lub oddziale 1, albo zawiadomienie o wymierzeniu takiego srodka, sad podaje na podstawie tresci wyroku date poczatkowa, od ktorej nalezy liczyc okres wykonywania tego srodka.

Art. 185. Pracodawcy lub instytucje wymienione w art. 180 i 181 podejmuja stosowne decyzje i bezzwlocznie zawiadamiaja o tym sad, ktory w razie stwierdzenia nieprawidlowosci nakazuje je usunac.

Art. 186. Jezeli wobec skazanego zastosowano art. 72 1 Kodeksu karnego, przepisy art. 180 i 181 stosuje sie odpowiednio.

Oddzial 3

Przepadek

Art. 187. Sad bezzwlocznie po uprawomocnieniu sie wyroku przesyla jego odpis lub wyciag urzedowi skarbowemu, wlasciwemu ze wzgledu na siedzibe sadu pierwszej instancji, w celu wykonania srodka karnego w postaci orzeczonego przepadku lub nawiazki na rzecz Skarbu Panstwa.

Art. 188. 1. Wykonujac srodek karny przepadku, urzad skarbowy przejmuje w posiadanie skladniki mienia wymienione w wyroku.

2. Wykonujac srodek karny przepadku przedmiotow, rownowartosci takich przedmiotow, korzysci osiagnietych z przestepstwa albo rownowartosci takich korzysci, urzad skarbowy, w razie potrzeby, ustala skladniki mienia objetego przepadkiem, przed ich przejeciem.

3. Przed przystapieniem do przejecia skladnikow mienia, o ktorych mowa w 1 lub 2, urzad skarbowy nie ma obowiazku wczesniejszego wzywania osoby, u ktorej sie znajduja, do ich wydania.

4. Przejete nieruchomosci urzad skarbowy przekazuje w zarzad wlasciwym organom administracji publicznej.

5. Przejete rzeczy ruchome, wierzytelnosci i inne prawa majatkowe urzad skarbowy spienieza wedlug przepisow o egzekucji swiadczen pienieznych w postepowaniu egzekucyjnym w administracji.

6. Przejete przedmioty o wartosci historycznej, naukowej lub artystycznej spienieza sie, gdy wskazane przez wojewodzkiego konserwatora zabytkow panstwowe muzeum, biblioteka lub archiwum nie wyraza zgody na ich nieodplatne nabycie.

Art. 189. Przepadek rzeczy glownej obejmuje rowniez przynaleznosci tej rzeczy, chyba ze co innego wynika z orzeczenia.

Art. 190. 1. Orzeczony srodek karny przepadku nie narusza praw rzeczowych ograniczonych obciazajacych objete przepadkiem skladniki mienia, z wyjatkiem hipoteki i zastawu, ktore wygasaja, a wierzytelnosci zabezpieczone tymi prawami podlegaja zaspokojeniu do wysokosci sumy uzyskanej ze spieniezenia skladnikow mienia lub ich wartosci, gdy nie zostana spieniezone i nie podlegaja zniszczeniu.

2. Zaspokojenie wierzyciela, ktorego wierzytelnosc jest zabezpieczona hipoteka lub zastawem, jezeli przedmiot zastawu nie podlega spieniezeniu, nastepuje po oszacowaniu nieruchomosci lub przedmiotu zastawu. Oszacowanie nieruchomosci, wedlug przepisow o egzekucji z nieruchomosci, urzad skarbowy zleca komornikowi sadowemu.

Art. 191. 1. Podstawe ujawnienia Skarbu Panstwa jako wlasciciela nieruchomosci w ksiedze wieczystej oraz podstawe wykreslenia obciazajacych ja hipotek stanowi orzeczenie o zastosowaniu srodka karnego przepadku, ktore nieruchomosci tej dotyczy.

2. W razie wytoczenia przez osobe trzecia powodztwa o zwolnienie nieruchomosci od wykonania srodka karnego przepadku, wpis wlasnosci Skarbu Panstwa do ksiegi wieczystej moze nastapic po prawomocnym oddaleniu powodztwa.

Art. 192. 1. W razie uchylenia orzeczenia o przepadku, darowania tego srodka lub zwolnienia rzeczy w wyniku wniesionego powodztwa, skladniki mienia przejete w trakcie wykonania srodka karnego zwraca sie uprawnionemu. W razie niemoznosci zwrotu, Skarb Panstwa odpowiada za szkode, ktora poniosl uprawniony.

2. Osoba, ktorej zwraca sie przedmioty objete przepadkiem lub wyplaca odszkodowanie w ramach odpowiedzialnosci, o ktorej mowa w 1, obowiazana jest do zwrotu Skarbowi Panstwa sum zaplaconych wierzycielom na podstawie art. 190 do wysokosci wartosci zwroconych skladnikow mienia lub wyplaconego odszkodowania. Jezeli zwrotowi podlega nieruchomosc, wierzytelnosc Skarbu Panstwa zabezpiecza sie przez wpis hipoteki przymusowej w ksiedze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomosci. Podstawe wpisu stanowi postanowienie o zabezpieczeniu, wydane przez urzad skarbowy.

3. W zakresie nie uregulowanym w niniejszej ustawie do odpowiedzialnosci, o ktorej mowa w 1, stosuje sie przepisy Kodeksu cywilnego.

Art. 193. 1. Jezeli orzeczono przepadek przedmiotow dolaczonych do akt sprawy lub przechowywanych w sadowej skladnicy dowodow, sad wydaje te przedmioty wlasciwemu organowi skarbowemu.

2. Jezeli orzeczono przepadek przedmiotow zabezpieczonych i oddanych na przechowanie, sad nakaze instytucji lub osobie, ktorej przedmioty te oddano na przechowanie, aby wydala je wlasciwemu urzedowi skarbowemu.

Art. 194. Minister Sprawiedliwosci moze okreslic, w drodze rozporzadzenia, wykaz przedmiotow, ktore w razie orzeczenia ich przepadku przekazuje sie bezposrednio innym organom niz organ egzekucyjny wymieniony w art. 187, majac na uwadze w szczegolnosci wlasciwosc tych organow oraz rodzaj przedmiotow podlegajacych przekazaniu.

Art. 195. Jezeli wartosc przedmiotow, ktorych przepadek orzeczono, jest nieznaczna, sad pozostawia je w aktach sprawy albo zarzadza ich zniszczenie. Z czynnosci zniszczenia sporzadza sie protokol.

Art. 195a. 1. Jezeli jednym postanowieniem zabezpieczono grozacy przepadek oraz grzywne, obowiazek naprawienia szkody lub zadoscuczynienia za doznana krzywde, swiadczenie pieniezne albo nawiazke, sad lub prokurator, ktory wydal to postanowienie, moze zlecic jego wykonanie w calosci organowi okreslonemu w art. 187.

2. W wypadku, o ktorym mowa w 1, jezeli orzeczono przepadek, urzad skarbowy prowadzi rowniez egzekucje orzeczonej jednoczesnie grzywny i zasadzonych od skazanego kosztow sadowych oraz egzekucje orzeczonego obowiazku naprawienia szkody lub zadoscuczynienia za doznana krzywde, swiadczenia pienieznego albo nawiazki.

Oddzial 4

Naprawienie szkody, zadoscuczynienie, nawiazka i swiadczenie pieniezne

Art. 196. 1. W razie orzeczenia obowiazku naprawienia szkody lub zadoscuczynienia na rzecz osoby, ktora nie brala udzialu w sprawie, nawiazki lub swiadczenia pienieznego, sad, z urzedu i bez pobierania jakichkolwiek oplat, przesyla tytul egzekucyjny pokrzywdzonemu lub innej osobie uprawnionej.

2. Przy podziale sumy uzyskanej z egzekucji - naleznosci z tytulu obowiazku naprawienia szkody, nawiazki lub swiadczenia pienieznego podlegaja zaspokojeniu w kolejnosci przewidzianej dla naleznosci wierzycieli, ktorzy prowadzili egzekucje, wedlug przepisow Kodeksu postepowania cywilnego, chyba ze ze wzgledu na rodzaj naleznosci podlegaja zaspokojeniu w kolejnosci wyzszej.

Oddzial 5

Podanie wyroku do publicznej wiadomosci

Art. 197. 1. Sad okresla sposob podania wyroku do publicznej wiadomosci, jezeli nie okreslono tego w wyroku.

2. Na postanowienie w tym przedmiocie zazalenie przysluguje takze pokrzywdzonemu, chocby nie byl strona w procesie.

Art. 198. 1. W razie orzeczenia podania wyroku do publicznej wiadomosci przez ogloszenie w czasopismie, sad przesyla odpis wyroku lub wyciag z wyroku, ze wzmianka dotyczaca prawomocnosci, redakcji okreslonego w wyroku czasopisma, z poleceniem wydrukowania w jednym z najblizszych jego numerow.

2. Redakcja czasopisma ma obowiazek zawiadomic sad o wykonaniu polecenia, przesylajac jednoczesnie egzemplarz, w ktorym zamieszczono ogloszenie; w razie nieprawidlowosci sad nakazuje je usunac.

Art. 199. 1. W razie orzeczenia podania wyroku do publicznej wiadomosci w inny sposob, sad - zgodnie z trescia wyroku - wydaje komu nalezy odpowiednie polecenie, przesylajac jednoczesnie odpis wyroku lub wyciag z wyroku ze wzmianka o prawomocnosci.

2. Ten, kto otrzymal polecenie, ma obowiazek je wykonac w czasie, miejscu i w sposob okreslony przez sad oraz bezzwlocznie zawiadomic o tym sad, ktory w razie zauwazenia nieprawidlowosci nakazuje je usunac.

Rozdzial XIII
Srodki zabezpieczajace

Art. 200. 1. Srodki zabezpieczajace zwiazane z umieszczeniem sprawcy w zakladzie zamknietym, przewidziane w Kodeksie karnym, wykonuje sie w zakladach psychiatrycznych i w zakladach leczenia odwykowego.

2. Zaklady psychiatryczne, o ktorych mowa w 1, moga byc organizowane jako zaklady dysponujace warunkami:

1) podstawowego zabezpieczenia,

2) wzmocnionego zabezpieczenia,

3) maksymalnego zabezpieczenia.

3. Zaklady leczenia odwykowego, o ktorych mowa w 1, moga byc organizowane jako zaklady dysponujace warunkami wzmocnionego zabezpieczenia.

4. Zaklady, o ktorych mowa w 2 pkt 1 i 2, podlegaja wlasciwej jednostce samorzadu terytorialnego.

5. Zaklady, o ktorych mowa w 2 pkt 3, podlegaja ministrowi wlasciwemu do spraw zdrowia.

Art. 200a. Do zamknietego zakladu psychiatrycznego dysponujacego warunkami maksymalnego zabezpieczenia kieruje sie sprawce, jezeli:

1) jego powtarzajace sie zachowania zagrazajace zyciu lub zdrowiu innych osob lub powodujace niszczenie przedmiotow znacznej wartosci nie moga byc opanowane w zamknietym zakladzie psychiatrycznym dysponujacym warunkami wzmocnionego zabezpieczenia,

2) nie jest mozliwe zapobiezenie samowolnemu oddaleniu sie z zamknietego zakladu psychiatrycznego dysponujacego wzmocnionymi warunkami zabezpieczenia sprawcy, stwarzajacego znaczne zagrozenie poza zakladem.

Art. 200b. Do zamknietego zakladu psychiatrycznego lub do zakladu leczenia odwykowego dysponujacego warunkami wzmocnionego zabezpieczenia kieruje sie sprawce, jezeli:

1) jego zachowania zagrazajace zyciu lub zdrowiu innych osob lub powodujace niszczenie przedmiotow znacznej wartosci nie moga byc opanowane w zamknietym zakladzie psychiatrycznym lub w zakladzie leczenia odwykowego, dysponujacym warunkami podstawowego zabezpieczenia,

2) nie jest mozliwe zapobiezenie samowolnemu oddaleniu sie z zamknietego zakladu psychiatrycznego lub z zakladu leczenia odwykowego, dysponujacego warunkami podstawowego zabezpieczenia sprawcy, stwarzajacego zagrozenie poza zakladem.

Art. 200c. Do zamknietego zakladu psychiatrycznego lub do zakladu leczenia odwykowego dysponujacego warunkami podstawowego zabezpieczenia kieruje sie sprawce, ktory nie kwalifikuje sie do zakladu psychiatrycznego lub do zakladu leczenia odwykowego, o ktorych mowa w art. 200a oraz w art. 200b.

Art. 201. 1. W celu zapewnienia wlasciwego miejsca wykonywania srodkow zabezpieczajacych, o ktorych mowa w art. 200 1 i 2, minister wlasciwy do spraw zdrowia powoluje komisje psychiatryczna do spraw srodkow zabezpieczajacych.

2. Wykonujac orzeczenie o zastosowaniu srodka zabezpieczajacego zwiazanego z umieszczeniem w zamknietym zakladzie psychiatrycznym lub w zakladzie leczenia odwykowego, sad, po zasiegnieciu opinii komisji psychiatrycznej do spraw srodkow zabezpieczajacych, okresla rodzaj zakladu, o ktorym mowa w art. 200 2 lub 3, i przesyla odpis orzeczenia wraz z poleceniem doprowadzenia sprawcy wlasciwej stacji pogotowia ratunkowego, wlasciwej jednostce Policji lub wlasciwemu organowi wojskowemu, a odpis orzeczenia i polecenie przyjecia - kierownikowi wlasciwego zakladu.

3. Jezeli sprawca przebywa w zakladzie karnym albo w areszcie sledczym, polecenie doprowadzenia sad przesyla dyrektorowi tego zakladu lub aresztu, zalaczajac odpis orzeczenia.

4. Minister wlasciwy do spraw zdrowia, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwosci, okresla, w drodze rozporzadzenia, tryb powolywania i zadania komisji psychiatrycznej do spraw srodkow zabezpieczajacych, jej sklad oraz wykaz zamknietych zakladow psychiatrycznych i zakladow leczenia odwykowego przeznaczonych do wykonywania srodkow zabezpieczajacych, a takze ich pojemnosc i warunki zabezpieczenia, z uwzglednieniem szczegolowych zasad kierowania do takich zakladow, postepowania ze sprawcami w nich umieszczonymi oraz regulamin organizacyjno-porzadkowy wykonywania srodkow zabezpieczajacych, majac na uwadze w szczegolnosci poddanie sprawcy umieszczonego w zamknietym zakladzie psychiatrycznym lub w zakladzie leczenia odwykowego wlasciwemu leczeniu lub terapii, przeciwdzialanie zachowaniom sprawcy zagrazajacym zyciu i zdrowiu innych osob lub powodujacym niszczenie przedmiotow znacznej wartosci oraz zapobiezenie samowolnemu oddaleniu sie sprawcy stwarzajacego zagrozenie poza zakladem.

Art. 202. Sprawce, wobec ktorego wykonywany jest srodek zabezpieczajacy, obejmuje sie odpowiednim postepowaniem leczniczym, terapeutycznym i rehabilitacyjnym, a takze resocjalizacyjnym, ktorego celem jest poprawa stanu jego zdrowia i zachowania, w stopniu umozliwiajacym powrot do zycia w spoleczenstwie i dalsze leczenie w warunkach poza zakladem.

Art. 203. 1. Kierownik zakladu zamknietego, w ktorym wykonuje sie srodek zabezpieczajacy, nie rzadziej niz co 6 miesiecy przesyla do sadu opinie o stanie zdrowia sprawcy umieszczonego w tym zakladzie i o postepach w leczeniu lub terapii; opinie taka obowiazany jest przeslac bezzwlocznie, jezeli w zwiazku ze zmiana stanu zdrowia sprawcy uzna, ze jego dalsze pozostawanie w zakladzie nie jest konieczne.

2. Sad moze w kazdym czasie zadac opinii o stanie zdrowia i stosowanym leczeniu lub terapii oraz ich wynikow wobec sprawcy umieszczonego w zakladzie, o ktorym mowa w 1.

Art. 204. Sad, nie rzadziej niz co 6 miesiecy, a w wypadku uzyskania opinii, ze dalsze pozostawanie sprawcy w zamknietym zakladzie, w ktorym wykonuje sie srodek zabezpieczajacy, nie jest konieczne, bezzwlocznie orzeka w przedmiocie dalszego stosowania tego srodka. W razie potrzeby sad zasiega opinii innych bieglych.

Art. 204a. Wobec sprawcy umieszczonego w zamknietym zakladzie psychiatrycznym lub w zakladzie leczenia odwykowego mozna stosowac srodki przymusu bezposredniego na zasadach, w trybie i w sposob okreslony w przepisach o ochronie zdrowia psychicznego.

Art. 204b. W zakladach, o ktorych mowa w art. 200 2 pkt 2 i 3 oraz w 3, dopuszcza sie kontrolowanie przedmiotow posiadanych przez sprawcow oraz pomieszczen, w ktorych oni przebywaja. Przepisy art. 116 4-6 stosuje sie odpowiednio.

Art. 204c. Osobiste kontakty sprawcy przebywajacego w zakladzie, o ktorym mowa w art. 200 2 pkt 2 lub 3 albo w 3, z osobami odwiedzajacymi moga odbywac sie tylko za zgoda kierownikow tych zakladow. Mozna odmowic udzielenia takiej zgody, w szczegolnosci gdy kontakty te powoduja wzrost ryzyka zachowan niebezpiecznych.

Art. 205. Do wykonania srodkow zabezpieczajacych, ktore polegaja na zakazie zajmowania okreslonych stanowisk, wykonywania okreslonego zawodu lub prowadzenia okreslonej dzialalnosci gospodarczej, przepadku albo zakazie prowadzenia pojazdow, stosuje sie art. 180-193 i art. 195.

Rozdzial XIV
Naleznosci sadowe

Art. 206. 1. Sad wzywa osobe zobowiazana do uiszczenia kosztow sadowych lub pienieznej kary porzadkowej do ich zaplacenia w terminie 30 dni, a w razie bezskutecznego uplywu tego terminu naleznosci te sciaga sie w drodze egzekucji.

2. W zakresie odraczania, rozkladania na raty i umarzania naleznosci sadowych, stosuje sie odpowiednio art. 49-51, przy czym okres odroczenia wykonania albo rozlozenia na raty pienieznej kary porzadkowej nie moze przekroczyc 6 miesiecy.

3. Przepisy 1 i 2 maja odpowiednie zastosowanie do wykonania orzeczenia o nawiazce na rzecz Skarbu Panstwa oraz do obowiazku uiszczenia kwoty pienieznej, stanowiacej rownowartosc orzeczonego przepadku, z tym ze okres odroczenia wykonania tych naleznosci albo rozlozenia na raty nie moze przekroczyc 1 roku.

Rozdzial XV
Tymczasowe aresztowanie

Art. 207. Wykonanie tymczasowego aresztowania sluzy realizacji celow, dla ktorych ten srodek zastosowano, a w szczegolnosci zabezpieczeniu prawidlowego toku postepowania karnego.

Art. 207a. Sposob wykonywania tymczasowego aresztowania nie moze naruszac uprawnien procesowych tymczasowo aresztowanego.

Art. 208. 1. Areszty sledcze podlegaja Ministrowi Sprawiedliwosci.

2. Tymczasowe aresztowanie wykonuje sie w aresztach sledczych.

3. Areszty sledcze moga byc tworzone jako samodzielne areszty lub jako wyodrebnione oddzialy zakladow karnych. Kilka aresztow sledczych moze posiadac wspolna administracje badz wydzielone sluzby.

4. Aresztem sledczym kieruje dyrektor; wyodrebnionym oddzialem moze kierowac podlegajacy dyrektorowi kierownik.

5. Minister Sprawiedliwosci, w drodze zarzadzenia, tworzy i znosi areszty sledcze, majac na wzgledzie istniejace potrzeby w tym zakresie.

6. Dyrektor Generalny Sluzby Wieziennej okresla, w drodze zarzadzenia, przeznaczenie aresztow sledczych, uwzgledniajac w szczegolnosci potrzebe zapewnienia oraz racjonalnego wykorzystania miejsc zakwaterowania dla wszystkich tymczasowo aresztowanych.

Art. 209. Do wykonywania tymczasowego aresztowania stosuje sie odpowiednio przepisy odnoszace sie do wykonywania kary pozbawienia wolnosci, ze zmianami wynikajacymi z przepisow niniejszego rozdzialu.

Art. 210. Przyjmujac tymczasowo aresztowanego do aresztu sledczego nalezy go bezzwlocznie poinformowac o przyslugujacych mu prawach i ciazacych na nim obowiazkach, a zwlaszcza umozliwic mu zapoznanie sie z przepisami niniejszego kodeksu i regulaminu organizacyjno-porzadkowego wykonywania tymczasowego aresztowania, oraz poddac odpowiednim badaniom lekarskim i zabiegom sanitarnym.

Art. 211. 1. Po przyjeciu tymczasowo aresztowanego do aresztu sledczego bezzwlocznie zawiadamia sie o tym organ, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

2. Tymczasowo aresztowany ma prawo, bezzwlocznie po osadzeniu go w areszcie sledczym, zawiadomic o miejscu swojego pobytu osobe najblizsza albo inna osobe, stowarzyszenie, organizacje lub instytucje, a takze swojego obronce. Tymczasowo aresztowany cudzoziemiec ma ponadto prawo powiadomic wlasciwy urzad konsularny, a w razie braku takiego urzedu - wlasciwe przedstawicielstwo dyplomatyczne.

3. Tymczasowo aresztowanego zwalnia sie w dniu, w ktorym uplywa termin zastosowania tymczasowego aresztowania.

4. Bezposrednio przed zwolnieniem z aresztu sledczego tymczasowo aresztowanemu udziela sie stosownych informacji majacych na celu przygotowanie go do zycia po zwolnieniu, w tym takze o zakresie pomocy postpenitencjarnej oraz o instytucjach i organach udzielajacych tej pomocy.

5. Administracja aresztu sledczego jest obowiazana udzielic zwalnianemu pomocy w udaniu sie do miejsca zameldowania lub miejsca zamieszkania albo do publicznego zakladu opieki zdrowotnej.

6. Wykonywanie tymczasowego aresztowania ustaje po rozpoczeciu wykonywania srodka zabezpieczajacego, o ktorym mowa w art. 94 1 i art. 96 1 Kodeksu karnego.

7. W wypadku skierowania do wykonania orzeczenia o zastosowaniu srodka zabezpieczajacego wymienionego w 6 wobec osoby tymczasowo aresztowanej takze w innej sprawie, wykonanie tego srodka nastepuje po uchyleniu w tej sprawie tymczasowego aresztowania.

Art. 212. 1. Tymczasowo aresztowani powinni byc rozmieszczani w areszcie sledczym w sposob zapobiegajacy ich wzajemnej demoralizacji. W szczegolnosci nalezy oddzielac niekaranych od uprzednio odbywajacych kare pozbawienia wolnosci oraz mlodocianych od doroslych, chyba ze szczegolne wzgledy wychowawcze przemawiaja za umieszczeniem doroslego z mlodocianym lub mlodocianymi. Przy rozmieszczaniu tymczasowo aresztowanych w oddzialach i celach mieszkalnych bierze sie pod uwage w szczegolnosci:

1) koniecznosc oddzielenia tymczasowo aresztowanych od skazanych, a takze tymczasowo aresztowanych funkcjonariuszy organow powolanych do ochrony bezpieczenstwa publicznego albo funkcjonariuszy i pracownikow Sluzby Wieziennej, pracownikow organow wymiaru sprawiedliwosci i scigania od pozostalych tymczasowo aresztowanych,

2) potrzebe zapewnienia porzadku i bezpieczenstwa w areszcie sledczym,

3) zalecenia lekarskie, psychologiczne i rehabilitacyjne,

4) potrzebe ksztaltowania wlasciwej atmosfery wsrod tymczasowo aresztowanych,

5) koniecznosc zapobiegania samoagresji i popelnianiu przestepstw podczas tymczasowego aresztowania.

2. Przy rozmieszczaniu tymczasowo aresztowanych administracja aresztu sledczego uwzglednia wskazania organu, do ktorego dyspozycji pozostaja, majace na celu zabezpieczenie prawidlowego toku postepowania karnego i zapewnienia bezpieczenstwa w areszcie.

3. Jezeli zachodzi koniecznosc izolowania tymczasowo aresztowanych od siebie, organ, do ktorego dyspozycji pozostaja, informuje o tym dyrektora aresztu sledczego.

Art. 212a. 1. Komisja penitencjarna kwalifikuje tymczasowo aresztowanego jako stwarzajacego powazne zagrozenie spoleczne albo powazne zagrozenie dla bezpieczenstwa aresztu oraz dokonuje, co najmniej raz na 3 miesiace, weryfikacji decyzji w tym przedmiocie. O podjetych decyzjach zawiadamia sie organ, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, oraz sedziego penitencjarnego.

2. Tymczasowo aresztowanego, o ktorym mowa w 1, osadza sie w wyznaczonym oddziale lub celi aresztu sledczego w warunkach zapewniajacych wzmozona ochrone spoleczenstwa i bezpieczenstwo tego aresztu, zawiadamiajac o tym sedziego penitencjarnego.

3. Tymczasowo aresztowanego podejrzanego o popelnienie przestepstwa w zorganizowanej grupie albo w zwiazku majacym na celu popelnianie przestepstw osadza sie w areszcie sledczym w warunkach zapewniajacych wzmozona ochrone spoleczenstwa i bezpieczenstwo aresztu, chyba ze szczegolne okolicznosci przemawiaja przeciwko takiemu osadzeniu.

4. Przepisy 1 i 2 stosuje sie do tymczasowo aresztowanego, ktorego wlasciwosci, warunki osobiste, sposob zachowania sie w trakcie pobytu w areszcie sledczym lub stopien demoralizacji stwarzaja powazne zagrozenie spoleczne albo powazne zagrozenie dla bezpieczenstwa aresztu sledczego i ktory:

1) jest podejrzany o popelnienie przestepstwa, w szczegolnosci:

a) zamachu na:

- niepodleglosc lub integralnosc Rzeczypospolitej Polskiej,

- konstytucyjny ustroj lub konstytucyjny organ Rzeczypospolitej Polskiej,

- zycie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,

- jednostke Sil Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej,

b) ze szczegolnym okrucienstwem,

c) wziecia lub przetrzymania zakladnika albo w zwiazku z wzieciem zakladnika,

d) uprowadzenia statku wodnego lub powietrznego,

e) z uzyciem broni palnej, materialow wybuchowych albo latwo palnych,

2) podczas uprzedniego lub obecnego pozbawienia wolnosci stwarzal zagrozenie dla bezpieczenstwa zakladu karnego lub aresztu sledczego w ten sposob, ze:

a) byl organizatorem lub aktywnym uczestnikiem zbiorowego wystapienia w zakladzie karnym lub areszcie sledczym,

b) dopuscil sie czynnej napasci na funkcjonariusza publicznego lub inna osobe zatrudniona w zakladzie karnym lub areszcie sledczym,

c) byl sprawca zgwalcenia albo znecal sie nad skazanym, ukaranym lub tymczasowo aresztowanym,

d) uwolnil sie lub usilowal uwolnic sie z zakladu karnego typu zamknietego lub aresztu sledczego albo podczas konwojowania poza terenem takiego zakladu lub aresztu.

Art. 212b. W areszcie sledczym tymczasowo aresztowany, o ktorym mowa w art. 212a, przebywa w nastepujacych warunkach:

1) cele mieszkalne oraz miejsca i pomieszczenia wyznaczone do: pracy, nauki, przeprowadzania spacerow, widzen, odprawiania nabozenstw, spotkan religijnych i nauczania religii oraz zajec kulturalno-oswiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu wyposaza sie w odpowiednie zabezpieczenia techniczno-ochronne,

2) cele mieszkalne sa czesciej kontrolowane niz te, w ktorych osadza sie tymczasowo aresztowanego, wobec ktorego nie podjeto decyzji, o ktorej mowa w art. 212a 1,

3) tymczasowo aresztowany moze uczyc sie, pracowac, bezposrednio uczestniczyc w nabozenstwach, spotkaniach religijnych i nauce religii oraz korzystac z zajec kulturalno-oswiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu tylko w oddziale, w ktorym jest osadzony,

4) poruszanie sie tymczasowo aresztowanego po terenie aresztu sledczego odbywa sie pod wzmocnionym dozorem i jest ograniczone tylko do niezbednych potrzeb,

5) tymczasowo aresztowanego poddaje sie kontroli osobistej przy kazdorazowym wyjsciu i powrocie do celi,

6) spacer tymczasowo aresztowanego odbywa sie w wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym dozorem,

7) sposob osobistego kontaktowania sie przedstawicieli podmiotow okreslonych w art. 38 1 z tymczasowo aresztowanym okresla kazdorazowo dyrektor aresztu sledczego,

8) widzenia odbywaja sie w wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym dozorem. W czasie korzystania z widzen w sposob uniemozliwiajacy bezposredni kontakt z osobami odwiedzajacymi tymczasowo aresztowany nie moze spozywac artykulow zywnosciowych i napojow. Widzenia nie moga odbywac sie w obecnosci tymczasowo aresztowanego, wobec ktorego nie podjeto decyzji, o ktorej mowa w art. 212a 1,

9) tymczasowo aresztowany nie moze korzystac z wlasnej odziezy i obuwia.

Art. 212c. 1. Tymczasowo aresztowanego poddaje sie badaniom osobopoznawczym, w zakresie niezbednym dla zapobiegania wzajemnej demoralizacji tymczasowo aresztowanych oraz zapewnienia porzadku i bezpieczenstwa w areszcie. Jezeli konieczne jest przeprowadzenie badan psychologicznych lub psychiatrycznych, dokonuje sie ich na zasadach okreslonych w art. 83 1 i 2 oraz art. 84 3.

2. O zarzadzeniu badan psychiatrycznych zawiadamia sie organ, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

Art. 213. W wypadkach okreslonych w Kodeksie postepowania karnego tymczasowe aresztowanie wykonuje sie poza aresztem sledczym w zakladzie leczniczym wskazanym przez organ, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje. Organ ten okresla rowniez warunki umieszczenia tymczasowo aresztowanego we wskazanym zakladzie leczniczym.

Art. 214. 1. Poza wyjatkami przewidzianymi w przepisach niniejszego rozdzialu, tymczasowo aresztowany korzysta co najmniej z takich uprawnien, jakie przysluguja skazanemu odbywajacemu kare pozbawienia wolnosci w systemie zwyklym w zakladzie karnym typu zamknietego i nie stosuje sie do niego ograniczen innych niz te, ktore sa konieczne do zabezpieczenia prawidlowego toku postepowania karnego, utrzymania porzadku i bezpieczenstwa w areszcie sledczym oraz zapobiezenia wzajemnej demoralizacji tymczasowo aresztowanych.

2. O uzyciu srodka przymusu bezposredniego, broni lub psa sluzbowego wzgledem tymczasowo aresztowanego zawiadamia sie bezzwlocznie organ, do ktorego dyspozycji pozostaje.

Art. 215. 1. Tymczasowo aresztowany ma prawo do porozumiewania sie z obronca lub pelnomocnikiem bedacym adwokatem albo radca prawnym podczas nieobecnosci innych osob oraz korespondencyjnie. Jezeli organ, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, zastrzeze przy widzeniu obecnosc swoja lub osoby upowaznionej - widzenie odbywa sie w sposob wskazany przez ten organ.

2. Tymczasowo aresztowanemu nalezy umozliwic przygotowanie sie do obrony.

Art. 216. 1. Tymczasowo aresztowany moze korzystac z wlasnej odziezy, bielizny i obuwia, chyba ze zakloca to porzadek ustalony w areszcie sledczym lub sprzeciwiaja sie temu wzgledy bezpieczenstwa lub wzgledy sanitarne. Tymczasowo aresztowany nie moze posiadac srodkow lacznosci, urzadzen technicznych sluzacych do rejestrowania i odtwarzania informacji, sprzetu komputerowego, a takze, poza depozytem, przedmiotow i dokumentow, ktore moga utrudniac prawidlowy tok postepowania karnego.

2. Tymczasowo aresztowany moze za zgoda organu, do ktorego dyspozycji pozostaje, oraz dyrektora aresztu korzystac z wyzywienia, srodkow leczniczych i higieny otrzymywanych spoza aresztu sledczego.

3. Organ, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, moze ograniczyc lub okreslic sposob korzystania przez tymczasowo aresztowanego z uprawnien, o ktorych mowa w 1 i 2.

Art. 216a. 1. W czasie przeprowadzania czynnosci procesowych, transportowania oraz w innych uzasadnionych wypadkach, tymczasowo aresztowany korzysta z wlasnej odziezy, bielizny i obuwia, chyba ze sa one nieodpowiednie ze wzgledu na pore roku lub zniszczone albo jezeli przemawiaja przeciwko temu wzgledy bezpieczenstwa lub organ dysponujacy zarzadzi inaczej.

2. Przepis 1 stosuje sie odpowiednio do tymczasowo aresztowanego zolnierza sluzby czynnej. W czasie czynnosci procesowych wystepuje on w umundurowaniu, z oznakami posiadanych stopni wojskowych, a jezeli nie posiada wlasciwego umundurowania, korzysta z innej wlasnej odziezy, bielizny i obuwia.

Art. 217. 1. Tymczasowo aresztowany moze uzyskac widzenie po wydaniu zarzadzenia o zgodzie na widzenie przez organ, do ktorego dyspozycji pozostaje. W wypadku gdy tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku organow, wymagana jest zgoda na widzenie kazdego z nich, chyba ze organy te zarzadza inaczej.

2. Widzenia odbywaja sie pod nadzorem funkcjonariusza Sluzby Wieziennej w sposob uniemozliwiajacy bezposredni kontakt tymczasowo aresztowanego z osoba odwiedzajaca.

3. Organ, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, moze zezwolic na udzielenie widzenia w sposob inny niz okreslony w 2.

4. W razie udzielenia widzenia w sposob umozliwiajacy bezposredni kontakt tymczasowo aresztowanego z osoba odwiedzajaca, tymczasowo aresztowany moze spozywac artykuly zywnosciowe i napoje zakupione przez osoby odwiedzajace na terenie aresztu sledczego. Na zadanie osoby odwiedzajacej widzenia udziela sie w sposob uniemozliwiajacy bezposredni kontakt z tymczasowo aresztowanym.

5. W wypadku tymczasowo aresztowanego, o ktorym mowa w art. 212a, dyrektor aresztu sledczego powiadamia organ, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, o istnieniu powaznego niebezpieczenstwa dla osoby odwiedzajacej oraz ze konieczne jest udzielenie widzenia wylacznie w sposob uniemozliwiajacy bezposredni kontakt z tymczasowo aresztowanym.

6. Organ, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, moze ograniczyc lub okreslic sposob korzystania przez tymczasowo aresztowanego z prawa do kontaktowania sie z duchownymi swiadczacymi poslugi religijne lub innymi osobami, jezeli wymaga tego koniecznosc zapewnienia prawidlowego toku postepowania karnego.

Art. 217a. 1. Korespondencja tymczasowo aresztowanego podlega zatrzymaniu, cenzurze lub nadzorowi organu, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, chyba ze organ ten zarzadzi inaczej. W wypadku gdy tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku organow, jego korespondencje przesyla sie temu organowi, ktorego postanowienie wprowadzono do wykonania jako pierwsze, chyba ze organy te zarzadza inaczej.

2. Jezeli organ, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, nie zarzadzi zatrzymania, cenzury lub nadzoru korespondencji tymczasowo aresztowanego, decyzje te moze podjac dyrektor aresztu sledczego, ktory powiadamia tymczasowo aresztowanego, sedziego penitencjarnego oraz organ, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, o przyczynach jej zatrzymania, ocenzurowania lub nadzoru. Przepis art. 105 4 stosuje sie odpowiednio.

Art. 217b. 1. Korespondencje urzedowa administracja aresztu sledczego bezzwlocznie dorecza lub podaje do wiadomosci tymczasowo aresztowanemu, ktory podpisem i data potwierdza jej odbior lub przyjecie jej tresci do wiadomosci. W razie odmowy potwierdzenia czyni sie o tym wzmianke na pismie urzedowym lub potwierdzeniu odbioru.

2. Korespondencje tymczasowo aresztowanego, w tym takze korespondencje z organami powolanymi na podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolita Polska umow miedzynarodowych dotyczacych ochrony praw czlowieka, z Rzecznikiem Praw Obywatelskich oraz z organami panstwowymi i samorzadowymi, przesyla sie adresatowi za posrednictwem organu, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

Art. 217c. Tymczasowo aresztowany nie moze korzystac z aparatu telefonicznego oraz innych srodkow lacznosci przewodowej i bezprzewodowej.

Art. 217d. Udzielenie tymczasowo aresztowanemu zezwolenia, o ktorym mowa w art. 141a 1, wymaga wydania zarzadzenia o zgodzie przez organ, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

Art. 218. 1. Tymczasowo aresztowany ma obowiazek wykonywania prac porzadkowych w obrebie aresztu sledczego; przy innych pracach moze zostac zatrudniony tylko za jego zgoda. Zatrudnienie poza obrebem aresztu sledczego wymaga ponadto wydania zarzadzenia o zgodzie przez organ, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

2. Tymczasowo aresztowany zatrudniony odplatnie otrzymuje wynagrodzenie pomniejszone o kwote potracen, o ktorych mowa w art. 43 1.

3. Tymczasowo aresztowany moze byc za jego zgoda zatrudniony nieodplatnie w obrebie aresztu sledczego.

Art. 219. Tymczasowo aresztowany moze rozporzadzac posiadanymi w areszcie sledczym pieniedzmi, przedmiotami wartosciowymi i innymi przedmiotami, w tym wplacac pieniadze na rachunek bankowy, chyba ze organ, do ktorego dyspozycji pozostaje, zarzadzi inaczej.

Art. 220. Ze srodkow finansowych otrzymywanych przez tymczasowo aresztowanego nie podlega egzekucji kwota do wysokosci polowy przecietnego miesiecznego wynagrodzenia pracownikow, niezbedna na pokrycie kosztow przejazdu z aresztu sledczego do miejsca zamieszkania i na utrzymanie w ciagu najblizszych dni po zwolnieniu. Przepis art. 126 stosuje sie odpowiednio.

Art. 221. 1. Tymczasowo aresztowanemu wyrozniajacemu sie przestrzeganiem porzadku wewnetrznego w areszcie sledczym oraz zasad okreslonych w regulaminie organizacyjno-porzadkowym wykonywania tymczasowego aresztowania moga byc przyznawane nagrody.

2. Nagrodami sa:

1) zezwolenie na indywidualny wystroj celi mieszkalnej,

2) dodatkowy lub dluzszy spacer,

3) zezwolenie na otrzymanie dodatkowej paczki zywnosciowej lub otrzymanie paczki przekraczajacej dopuszczalny ciezar,

4) indywidualne odstepstwo od porzadku wewnetrznego aresztu sledczego, w zakresie ustalonym przez dyrektora aresztu sledczego,

5) zezwolenie na czestsze branie udzialu w zajeciach kulturalno-oswiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu,

6) zezwolenie na dluzsze widzenie,

7) zezwolenie na dokonywanie dodatkowych zakupow artykulow zywnosciowych i wyrobow tytoniowych oraz przedmiotow dopuszczonych do sprzedazy w areszcie sledczym,

8) zatarcie wszystkich lub niektorych kar dyscyplinarnych,

9) nagroda rzeczowa lub pieniezna.

Art. 221a. Poruszanie sie tymczasowo aresztowanych po terenie aresztu sledczego, nauczanie i zatrudnienie, bezposrednie uczestniczenie w nabozenstwach, spotkaniach religijnych i nauczaniu religii oraz korzystanie z widzen, spacerow, kapieli, zajec kulturalno-oswiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu, a takze ich udzial w czynnosciach procesowych, odbywa sie z uwzglednieniem koniecznosci zabezpieczenia prawidlowego toku postepowania karnego.

Art. 222. 1. Tymczasowo aresztowany podlega odpowiedzialnosci dyscyplinarnej za zawinione naruszenie nakazow lub zakazow wynikajacych z ustawy, regulaminu lub innych przepisow wydanych na jej podstawie albo ustalonego w areszcie sledczym porzadku.

2. Kary dyscyplinarne sa nastepujace:

1) nagana,

2) pozbawienie korzystania z wlasnego wyzywienia na okres do 14 dni,

3) pozbawienie mozliwosci otrzymania jednej paczki zywnosciowej w kwartale nastepujacym bezposrednio po kwartale, w ktorym kara zostala wymierzona,

4) pozbawienie przyznanej ulgi,

5) umieszczenie w celi izolacyjnej na okres do 14 dni,

6) pozbawienie prawa do udzialu w niektorych zajeciach kulturalno-oswiatowych lub z zakresu kultury fizycznej i sportu, z wyjatkiem korzystania z ksiazek i prasy, na okres do 1 miesiaca,

7) pozbawienie prawa dokonywania zakupow artykulow zywnosciowych i wyrobow tytoniowych oraz innych artykulow dopuszczonych do sprzedazy w areszcie sledczym, na okres do 1 miesiaca.

Art. 222a. 1. Decyzja o ukaraniu kara dyscyplinarna powinna zawierac okreslenie przekroczenia popelnionego przez tymczasowo aresztowanego.

2. Decyzje o ukaraniu, uchyleniu, darowaniu, odroczeniu, zamianie, zawieszeniu lub przerwaniu kary dyscyplinarnej, a takze o odstapieniu od ukarania dyscyplinarnego sporzadza sie na pismie i podaje do wiadomosci tymczasowo aresztowanemu.

3. Jezeli w okresie zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej tymczasowo aresztowany dopuscil sie ponownie przekroczenia, zawieszona kara ulega wykonaniu, chyba ze dyrektor aresztu sledczego postanowi inaczej.

4. Przed wymierzeniem kar dyscyplinarnych okreslonych w art. 222 2 pkt 2 i 3 tymczasowo aresztowanemu, ktoremu ze wzgledu na stan zdrowia zezwolono na dokonywanie dodatkowych zakupow artykulow zywnosciowych lub otrzymywanie paczek o wiekszym ciezarze albo korzystajacemu z diety, zasiega sie opinii lekarza.

Art. 223. 1. Po wydaniu wyroku skazujacego sadu pierwszej instancji tymczasowo aresztowany moze byc przeniesiony do zakladu karnego; sad, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, moze postanowic inaczej.

2. W stosunku do tymczasowo aresztowanego przeniesionego na podstawie 1 do zakladu karnego, stosuje sie przepisy o wykonywaniu tymczasowego aresztowania, chyba ze wyrazil on zgode na stosowanie wzgledem niego przepisow o wykonywaniu kary pozbawienia wolnosci.

3. Tymczasowo aresztowanego, skazanego wyrokiem sadu pierwszej instancji, w stosunku do ktorego sad nie sprzeciwil sie przeniesieniu do zakladu karnego, a tymczasowo aresztowany wyrazil zgode na stosowanie wzgledem niego przepisow o wykonywaniu kary pozbawienia wolnosci, komisja penitencjarna klasyfikuje niezwlocznie po otrzymaniu zawiadomienia o skazaniu.

4. Zgoda, o ktorej mowa w 3, powinna byc wyrazona przed podjeciem decyzji klasyfikacyjnej i potwierdzona podpisem tymczasowo aresztowanego. Cofniecie zgody tymczasowo aresztowanego po wydaniu decyzji przez komisje penitencjarna jest nieskuteczne.

5. Tymczasowo aresztowanego, skazanego wyrokiem sadu pierwszej instancji, ktory nie wyrazil zgody na stosowanie wzgledem niego przepisow o wykonywaniu kary pozbawienia wolnosci, komisja penitencjarna kwalifikuje do tymczasowo aresztowanych, ktorzy moga byc przeniesieni do zakladu karnego z oddzialem aresztu sledczego.

6. Przepisy 1-5 stosuje sie odpowiednio w wypadku zastosowania tymczasowego aresztowania wobec obywatela polskiego prawomocnie skazanego przez sad panstwa obcego na kare pozbawienia wolnosci podlegajaca wykonaniu albo obywatela polskiego, wobec ktorego prawomocnie orzeczono srodek polegajacy na pozbawieniu wolnosci, do czasu okreslenia przez wlasciwy sad kwalifikacji prawnej czynu wedlug prawa polskiego oraz kary lub srodka podlegajacego wykonaniu.

7. Przepisy o wykonaniu tymczasowego aresztowania stosuje sie ponadto do umieszczonej w areszcie sledczym lub w zakladzie karnym osoby, o ktorej mowa w art. 589a Kodeksu postepowania karnego.

Art. 223a. 1. Tymczasowo aresztowany, wobec ktorego wykonywana jest kara pozbawienia wolnosci w innej sprawie, korzysta z uprawnien takich jak skazany, z wyjatkiem: widzen, korespondencji, korzystania z aparatow telefonicznych oraz innych srodkow lacznosci przewodowej i bezprzewodowej, posiadania przedmiotow w celi, korzystania ze swiadczen zdrowotnych, powiadamiania organu dysponujacego o zakwalifikowaniu do tymczasowo aresztowanych stwarzajacych powazne zagrozenie spoleczne albo powazne zagrozenie dla bezpieczenstwa zakladu karnego oraz o pozostaniu na leczeniu w zakladzie karnym po zwolnieniu, a takze w zakresie udzielania zezwolenia, o ktorym mowa w art. 141a, a ponadto w innych wypadkach, gdy wymaga tego koniecznosc zabezpieczenia prawidlowego toku postepowania karnego - w zakresie ktorych stosuje sie przepisy niniejszego kodeksu dotyczace tymczasowo aresztowanych.

2. Tymczasowo aresztowany, o ktorym mowa w 1, nie korzysta z przepustek wymienionych w art. 91 pkt 7 i art. 92 pkt 9, nagrod wymienionych w art. 138 1 pkt 7 i 8, a takze zezwolenia wymienionego w art. 165 2.

3. Organ, do ktorego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, moze zarzadzic stosowanie wobec tymczasowo aresztowanego, o ktorym mowa w 1, rowniez innych przepisow dotyczacych tymczasowo aresztowanych.

4. Tymczasowo aresztowanego, o ktorym mowa w 1, rozmieszcza sie w areszcie sledczym odrebnie od skazanych.

CZESC WOJSKOWA

Rozdzial XVI
Przepisy ogolne

Art. 224. Przepisy czesci ogolnej, szczegolnej i koncowej stosuje sie odpowiednio do zolnierzy, a w wypadkach wskazanych w ustawie - takze do osob powolanych do pelnienia sluzby wojskowej, ze zmianami wynikajacymi z przepisow niniejszej czesci.

Art. 225. 1. W odniesieniu do orzeczen sadow wojskowych prawa i obowiazki organow postepowania wykonawczego wymienionych w art. 2 pkt 1-4 i 6 odpowiednio maja:

1) sad wojskowy pierwszej instancji,

2) sad wojskowy, o ktorym mowa w art. 3 3,

3) prezes sadu wojskowego lub upowazniony sedzia wojskowy,

4) wojskowy sedzia penitencjarny,

5) wojskowy kurator spoleczny.

2. Organami postepowania wykonawczego sa takze:

1) dowodca jednostki wojskowej,

2) organ administracji wojskowej wlasciwy ze wzgledu na kompetencje sluzbowe.

3. Do decyzji organow wymienionych w 1 pkt 3-5 oraz 2 stosuje sie odpowiednio art. 7.

Art. 226. 1. Nadzor penitencjarny nad wykonywaniem kary aresztu wojskowego, tymczasowego aresztowania zastosowanego przez sad wojskowy oraz zatrzymaniem sprawuje wojskowy sedzia penitencjarny.

2. Nadzor okreslony w 1 dotyczy rowniez kary ograniczenia wolnosci wykonywanej w wydzielonej jednostce wojskowej.

Rozdzial XVII
Kara ograniczenia wolnosci

Art. 227. 1. Kare ograniczenia wolnosci wobec osob wymienionych w art. 323 3 Kodeksu karnego wykonuje dowodca jednostki wojskowej, w ktorej skazany pelni sluzbe, lub inny wlasciwy dowodca.

2. Kare ograniczenia wolnosci wobec osob wymienionych w art. 323 4 Kodeksu karnego wykonuje dowodca wydzielonej jednostki wojskowej.

Art. 228. 1. Minister Obrony Narodowej, w drodze zarzadzenia, tworzy i znosi jednostki wojskowe wydzielone do wykonywania kary okreslonej w art. 323 4 Kodeksu karnego.

2. Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwosci, okresli, w drodze rozporzadzenia, regulamin organizacyjno-porzadkowy wykonywania kary okreslonej w art. 323 4 Kodeksu karnego, uwzgledniajac w szczegolnosci zasady wykonywania tej kary wobec osob podlegajacych sluzbie wojskowej.

3. Zawarte w regulaminie odstepstwa od ogolnie obowiazujacego porzadku wojskowego maja sluzyc wzmozeniu dyscypliny spolecznej i wojskowej oraz utrwaleniu wiedzy wojskowej.

Art. 229. 1. Jezeli w wyroku orzeczono obowiazek okreslony w art. 323 3 Kodeksu karnego, dokonywanie potracen nastepuje stosownie do wskazan sadu.

2. Dowodca jednostki wojskowej zawiadamia sad o potraceniach dokonywanych z wynagrodzenia skazanego.

Art. 230. 1. Zwolnienie od reszty kary przewidziane w art. 83 Kodeksu karnego moze nastapic rowniez na wniosek dowodcy jednostki wojskowej.

2. Do orzekania w przedmiocie okreslonym w art. 323 5 Kodeksu karnego stosuje sie odpowiednio art. 13.

Rozdzial XVIII
Kara pozbawienia wolnosci i kara aresztu wojskowego

Art. 231. Szkolenie wojskowe skazanych na kare aresztu wojskowego ma na celu utrwalenie nabytej wiedzy wojskowej, utrzymanie sprawnosci fizycznej i psychicznej, a takze wzmozenie dyscypliny.

Art. 232. 1. Szkoleniem wojskowym w zakladzie karnym dla odbywajacych kare aresztu wojskowego kieruje oficer wyznaczony, na podstawie odrebnych przepisow, do wykonywania zadan poza wojskiem.

2. Oficer kierujacy szkoleniem wojskowym jest zastepca dyrektora zakladu karnego, a takze przelozonym zolnierzy zawodowych wyznaczonych do wykonywania zadan w tym zakresie.

3. Dyrektor zakladu karnego, przed podjeciem decyzji zwiazanych z wykonywaniem kary, zapoznaje sie z opinia oficera kierujacego szkoleniem wojskowym; oficer ten wchodzi w sklad komisji penitencjarnej.

Art. 233. Oddzielnie rozmieszcza sie nastepujacych skazanych:

1) oficerow i chorazych,

[Od 1 lipca 2004 r. w art. 233 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

"1) oficerow,"]

2) podoficerow zawodowych, sluzby nadterminowej i okresowej,

3) pozostalych.

Art. 234. 1. Skazany odbywajacy kare aresztu wojskowego moze otrzymywac nagrody przewidziane w art. 138 1 i 2, z tym ze czas widzenia okreslonego w art. 138 1 pkt 7 nie moze przekroczyc 60 godzin.

2. Skazany odbywajacy kare aresztu wojskowego otrzymuje na Dzien Wojska Polskiego od dyrektora zakladu karnego zezwolenie na widzenie poza obrebem zakladu, chyba ze przemawia przeciwko temu brak postepow w szkoleniu wojskowym.

Art. 235. 1. W stosunku do zolnierza sad moze zastosowac odpowiednio art. 330 Kodeksu karnego, jezeli wniosek zlozy dowodca jednostki wojskowej.

2. Na zolnierza odbywajacego zasadnicza sluzbe wojskowa, w stosunku do ktorego zarzadzono wykonanie zastepczej kary pozbawienia wolnosci, bez wzgledu na jej wymiar, sad moze nalozyc odpowiednie obowiazki lub srodki, okreslone w art. 67 lub 72 Kodeksu karnego.

Art. 236. Dla realizacji celow kary dyrektor zakladu karnego wspoldziala z odpowiednimi instytucjami wojskowymi oraz podmiotami, o ktorych mowa w art. 38 1.

Rozdzial XIX
Srodki karne

Art. 237. W razie orzeczenia wobec zolnierza wydalenia z zawodowej sluzby wojskowej, degradacji lub obnizenia stopnia wojskowego sad zarzadza wykonanie orzeczonego srodka przez wlasciwego dowodce oraz zawiadamia o tresci orzeczenia odpowiedni w sprawach kadrowych organ wojskowy.

[Od 1 lipca 2004 r. art. 237 otrzymuje brzmienie:

"Art. 237. W razie orzeczenia wobec zolnierza wydalenia z zawodowej sluzby wojskowej lub degradacji sad zarzadza wykonanie orzeczonego srodka przez wlasciwego dowodce oraz zawiadamia o tresci orzeczenia odpowiedni w sprawach kadrowych organ wojskowy."]

Art. 238. Jezeli wobec zolnierza orzeczono srodek karny inny niz przewidziany w art. 237, sad zawiadamia o orzeczeniu rowniez dowodce jednostki wojskowej, w ktorej skazany pelnil ostatnio sluzbe, oraz wlasciwe w sprawach kadrowych organy wojskowe.

Art. 239. 1. W razie oddania pod dozor przez sad wojskowy skazanej osoby cywilnej, sad ten zwraca sie do wlasciwego sadu powszechnego o wyznaczenie kuratora sadowego.

2. W razie zwolnienia z czynnej sluzby wojskowej zolnierza, ktorego sad wojskowy oddal pod dozor po skazaniu, sad ten zwraca sie do wlasciwego sadu powszechnego o wyznaczenie kuratora sadowego.

3. W razie oddania pod dozor przez sad powszechny skazanego zolnierza odbywajacego czynna sluzbe wojskowa, przepis art. 334 2 Kodeksu karnego stosuje sie odpowiednio.

4. Dozor wobec zolnierza czynnej sluzby wojskowej wykonuje sie w miejscu pelnienia sluzby.

Rozdzial XX
Tymczasowe aresztowanie

Art. 240. Tymczasowo aresztowanych zolnierzy sluzby czynnej osadza sie w areszcie sledczym w wydzielonych celach.

Art. 241. Osadzonych w areszcie sledczym zolnierzy sluzby czynnej umieszcza sie oddzielnie od innych tymczasowo aresztowanych.

CZESC KONCOWA

Rozdzial XXI
Objasnienie wyrazen ustawowych

Art. 242. 1. Jezeli w czesci ogolnej niniejszego kodeksu uzywa sie okreslenia "skazany", odpowiednie przepisy maja zastosowanie takze do tymczasowo aresztowanego.

2. Jezeli niniejszy kodeks uzywa w znaczeniu ogolnym okreslenia "oskarzony", nalezy przez to rozumiec rowniez podejrzanego.

3. Jezeli niniejszy kodeks uzywa w znaczeniu ogolnym okreslenia "kara pozbawienia wolnosci", nalezy przez to rozumiec rowniez zastepcza kare pozbawienia wolnosci, kare aresztu wojskowego, zasadnicza lub zastepcza kare aresztu, kare porzadkowa oraz srodek przymusu skutkujacy pozbawienie wolnosci, chyba ze ustawa stanowi inaczej.

4. Okreslenie "sad" bez blizszego sprecyzowania oznacza sad powszechny lub wojskowy, ktory wydal wyrok w pierwszej instancji, z tym zastrzezeniem, ze art. 6 1, art. 7, 8 2, art. 10, 13 i 15 oraz art. 18-24 stosuje sie odpowiednio do sadu penitencjarnego lub innego sadu wlasciwego na podstawie niniejszego kodeksu.

5. Uzyte w niniejszym kodeksie okreslenie "przecietne miesieczne wynagrodzenie pracownikow" oznacza przecietne wynagrodzenie miesieczne w poprzednim kwartale, obowiazujace od pierwszego dnia nastepnego miesiaca po ogloszeniu przez Prezesa Glownego Urzedu Statystycznego w Dzienniku Urzedowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celow emerytalno-rentowych.

6. Przez pojecie nadzoru nad korespondencja rozumie sie otwarcie listu i sprawdzenie jego zawartosci.

7. Przez pojecie cenzury korespondencji rozumie sie zapoznawanie sie z trescia pisma oraz usuniecie czesci jego tekstu lub uczynienie go nieczytelnym.

8. Przez pojecie zatrzymania korespondencji rozumie sie nieprzekazanie jej adresatowi i dolaczenie do akt osobowych skazanego.

9. Przez pojecie nadzoru nad widzeniem rozumie sie zapewnienie porzadku w czasie jego trwania.

10. Przez pojecie kontroli rozmowy w trakcie widzenia lub telefonicznej rozumie sie zapoznawanie sie z jej trescia oraz mozliwosc jej przerwania.

11. Kontrola paczki oznacza sprawdzanie jej opakowania i zawartosci.

12. Uzyte w niniejszym kodeksie okreslenia "kosciol", "inny zwiazek wyznaniowy" nalezy rozumiec jako kosciol, inny zwiazek wyznaniowy o ustawowo uregulowanej sytuacji prawnej.

13. Przez uzyte w art. 91 pkt 7, art. 92 pkt 9 oraz w art. 139 3 i 4 okreslenie "w roku" nalezy rozumiec okres 12 miesiecy poprzedzajacych dzien rozpoczecia korzystania z kolejnej przepustki lub zezwolenia na opuszczenie zakladu karnego.

14. Przez uzyte w niniejszym kodeksie okreslenia "zaklad pracy" i "podmiot zatrudniajacy" nalezy rozumiec pracodawce jako jednostke organizacyjna zatrudniajaca pracownikow.

15. Przez pojecie wynagrodzenia przypadajacego skazanemu rozumie sie kwote, pozostala po dokonaniu potracen z wynagrodzenia przyslugujacego skladek na ubezpieczenie spoleczne i kwoty na fundusz pomocy postpenitencjarnej, stanowiaca podstawe do naliczenia zaliczki na podatek dochodowy od osob fizycznych.

Rozdzial XXII
Przepisy przejsciowe i koncowe

Art. 243. 1. Przepisy niniejszego kodeksu stosuje sie rowniez przy wykonywaniu orzeczen, ktore staly sie wykonalne przed dniem jego wejscia w zycie.

2. Czynnosci procesowe w zakresie postepowania wykonawczego i inne czynnosci wykonawcze, dokonane przed wejsciem w zycie niniejszego kodeksu z zachowaniem przepisow dotychczasowych, sa skuteczne.

3. W razie watpliwosci, czy ma byc stosowane prawo dotychczasowe czy Kodeks karny wykonawczy, stosuje sie niniejszy kodeks.

Art. 244. Przepisy niniejszego kodeksu stosuje sie odpowiednio przy wykonywaniu wyrokow po przejeciu obywatela polskiego skazanego za granica; okreslenie kwalifikacji prawnej czynu wedlug prawa polskiego oraz kary albo srodka karnego lub zabezpieczajacego podlegajacych wykonaniu nastepuje wedlug przepisow Kodeksu karnego i Kodeksu postepowania karnego.

Art. 245. Do czasu przekazania obcemu panstwu cudzoziemca, wobec ktorego zapadlo orzeczenie, wykonywane jest ono w trybie niniejszego kodeksu. Wykonanie tego orzeczenia w tym trybie ustaje w dniu przekazania.

Art. 246. (uchylony)

Art. 247. 1. W wypadkach uzasadnionych szczegolnymi wzgledami sanitarnymi lub zdrowotnymi albo powaznym zagrozeniem bezpieczenstwa dyrektor zakladu karnego lub aresztu sledczego moze na czas okreslony wstrzymac lub ograniczyc zatrudnienie osadzonych, kontakty miedzy nimi, udzielanie widzen i spacerow, przeprowadzanie zajec o charakterze zbiorowym, odprawianie nabozenstw i udzielanie poslug religijnych, dokonywanie zakupow, otrzymywanie paczek, a takze korzystanie z samoinkasujacych aparatow telefonicznych, nakazac zamkniecie cel lub innych pomieszczen, w ktorych przebywaja lub pracuja osadzeni, zabronic posiadania w celi niektorych przedmiotow oraz zawiesic funkcje rzecznika skazanych.

2. W wypadku wprowadzenia ograniczen lub zakazow, o ktorych mowa w 1, na okres do 7 dni, dyrektor zakladu karnego lub aresztu sledczego bezzwlocznie powiadamia o swojej decyzji sedziego penitencjarnego. Przedluzenie okresu trwania ograniczen lub zakazow wymaga zgody tego sedziego. Brak zgody sedziego nie wstrzymuje wykonania decyzji dyrektora zakladu karnego lub aresztu sledczego. Na decyzje sedziego dyrektorowi zakladu lub aresztu przysluguje skarga do sadu penitencjarnego. Przepis art. 7 5 stosuje sie odpowiednio.

3. Jezeli widzenie, ze wzgledu na osobe odwiedzanego lub odwiedzajacego, stwarza zagrozenie dla bezpieczenstwa zakladu karnego lub aresztu sledczego albo dla porzadku prawnego, dyrektor zakladu lub aresztu moze uzaleznic jego odbycie od spelnienia warunkow zapewniajacych bezpieczenstwo.

Art. 248. 1. W szczegolnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakladu karnego lub aresztu sledczego moze umiescic osadzonych, na czas okreslony, w warunkach, w ktory powierzchnia w celi na jedna osobe wynosi mniej niz 3 m2. O takim umieszczeniu nalezy bezzwlocznie powiadomic sedziego penitencjarnego.

2. Minister Sprawiedliwosci okresli, w drodze rozporzadzenia, tryb postepowania wlasciwych organow w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakladach karnych lub aresztach sledczych przekroczy w skali kraju ogolna pojemnosc tych zakladow, uwzgledniajac w szczegolnosci tryb postepowania Dyrektora Generalnego Sluzby Wieziennej, dyrektorow okregowych oraz dyrektorow zakladow karnych i aresztow sledczych w zakresie zawiadamiania o przekroczonej pojemnosci odpowiednio w skali kraju, obszaru dzialania okregowego inspektoratu oraz zakladu karnego i aresztu sledczego, tryb postepowania dyrektorow zakladow karnych i aresztow sledczych w zakresie organizowania dodatkowych miejsc zakwaterowania, a takze tryb postepowania organow prokuratury i sadownictwa w wypadku przeludnienia zakladow karnych i aresztow sledczych ponad ustalona pojemnosc w skali kraju.

Art. 249. 1. Minister Sprawiedliwosci okresli, w drodze rozporzadzenia, regulamin organizacyjno-porzadkowy wykonywania kary pozbawienia wolnosci i regulamin organizacyjno-porzadkowy wykonywania tymczasowego aresztowania, uwzgledniajac w szczegolnosci organizacje przyjec do zakladow karnych i aresztow sledczych i zasady rozmieszczania osadzonych w celach mieszkalnych, porzadek wewnetrzny zakladow karnych i aresztow sledczych, organizacje przyjmowania korespondencji i zasady widzen w zakladach karnych i aresztach sledczych, warunki opieki zdrowotnej i bytowej w zakladach karnych i aresztach sledczych, a takze zagadnienia zwiazane z przygotowaniem skazanych i tymczasowo aresztowanych do ich zwolnienia z zakladu karnego i aresztu sledczego.

2. Minister Sprawiedliwosci, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, okresli, w drodze rozporzadzenia, regulamin organizacyjno-porzadkowy wykonywania kary aresztu wojskowego, uwzgledniajac w szczegolnosci organizacje przyjec tych osob do zakladu karnego, zasady rozmieszczania skazanych zolnierzy w celach mieszkalnych, zasady udzialu organow wyznaczonych przez Ministra Obrony Narodowej w procesie resocjalizacji skazanych zolnierzy oraz metody oddzialywania na skazanego uwzgledniajace zasady pelnienia sluzby wojskowej.

3. Minister Sprawiedliwosci okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) sposoby prowadzenia oddzialywan penitencjarnych w zakladach karnych i aresztach sledczych, majac na wzgledzie zwlaszcza ich organizacje, warunki, zasady i formy oraz sposob dokumentowania prowadzonych oddzialywan,

2) warunki bytowe osob osadzonych w zakladach karnych i aresztach sledczych, majac na uwadze zapewnienie osadzonym odziezy, bielizny, obuwia, srodkow higieny oraz srodkow konserwacji, a takze wyposazenie pomieszczen w podstawowy sprzet kwaterunkowy,

3) sposoby zalatwiania wnioskow, skarg i prosb osob osadzonych w zakladach karnych i aresztach sledczych, biorac w szczegolnosci pod uwage zasady i tryb przyjmowania i rozpoznawania wnioskow, skarg i prosb, a takze ich ewidencje i dokumentowanie,

4) sposoby ochrony jednostek organizacyjnych Sluzby Wieziennej, majac na wzgledzie formy organizacyjne ochrony tych jednostek, obowiazki funkcjonariuszy i pracownikow Sluzby Wieziennej oraz przywieziennych zakladow pracy, realizowane przez nich przedsiewziecia, dzialania ochronne i czynnosci profilaktyczne, postepowanie z osobami osadzonymi w zakladach karnych i aresztach sledczych, a takze warunki wstepu na teren jednostek organizacyjnych Sluzby Wieziennej osob niebedacych funkcjonariuszami lub pracownikami Sluzby Wieziennej albo pracownikami przywieziennych zakladow pracy oraz ochrone osob osadzonych w zakladach karnych i aresztach sledczych w czasie ich konwojowania przez funkcjonariuszy Sluzby Wieziennej,

5) sposoby obrony jednostek organizacyjnych Sluzby Wieziennej w sytuacjach zagrozenia zdrowia i zycia funkcjonariuszy i pracownikow Sluzby Wieziennej, pracownikow przywieziennych zakladow pracy oraz osadzonych w zakladach karnych i aresztach sledczych, w wyniku klesk zywiolowych, a takze zagrozen dla ludzi i srodowiska w sytuacjach stanow nadzwyczajnych,

6) czynnosci administracyjne i rozliczenia finansowe zwiazane z prowadzeniem depozytu przedmiotow wartosciowych i srodkow pienieznych osob pozbawionych wolnosci, uwzgledniajac w szczegolnosci ewidencjonowanie zdeponowanych srodkow i przedmiotow, czynnosci zwiazane z ich przyjmowaniem, przechowywaniem i wydawaniem, w tym gromadzeniem srodkow pienieznych na ksiazeczkach oszczednosciowych, tryb przekazywania zdeponowanych srodkow i przedmiotow miedzy jednostkami organizacyjnymi, czynnosci zwiazane z rozliczeniem naleznosci za prace osadzonych, tryb dokonywania zakupow przez osadzonych oraz dokumentowanie tych czynnosci,

7) czynnosci administracyjne zwiazane z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i srodkow przymusu skutkujacych pozbawienie wolnosci oraz dokumentowanie tych czynnosci, uwzgledniajac w szczegolnosci zasady: rejonizacji osadzania w zakladach karnych i aresztach sledczych, przyjmowania, rozmieszczania i zwalniania osadzonych, poddawania osadzonego czynnosciom identyfikacyjnym, obliczania okresu wykonywania kary i srodka przymusu, wydawania osadzonych do udzialu w czynnosciach procesowych oraz godzin przyjmowania ich do zakladow karnych lub aresztow sledzych, a takze postepowania z korespondencja osadzonych,

8) tryb przeprowadzania kontroli jednostek organizacyjnych Sluzby Wieziennej, z uwzglednieniem rodzajow kontroli, jej zakresu i czestotliwosci, kompetencji do prowadzenia kontroli, sposobu jej przeprowadzania i dokumentowania jej przebiegu, a takze sposobu ustalania i przekazywania zainteresowanym wynikow kontroli.

Art. 249a. Dyrektor Generalny Sluzby Wieziennej moze, w drodze zarzadzenia, okreslic:

1) organizacje ochrony przeciwpozarowej i zabezpieczenia przeciwpozarowego w jednostkach organizacyjnych Sluzby Wieziennej,

2) szczegolowe zasady prowadzenia i organizacji pracy penitencjarnej oraz zakresy czynnosci funkcjonariuszy i pracownikow dzialow penitencjarnych i terapeutycznych,

3) organizacje sluzby zdrowia w jednostkach organizacyjnych Sluzby Wieziennej,

4) zakres i formy prowadzenia ewidencji osob pozbawionych wolnosci przez jednostki organizacyjne Sluzby Wieziennej.

Art. 250. (uchylony)

[Uwaga, przepisy art. 251-254 obowiazuja nie dluzej niz do dnia 1 stycznia 2008 r.]

Art. 251. 1. Tymczasowo aresztowany po wniesieniu aktu oskarzenia lub skazany moze byc umieszczony w wydzielonym pomieszczeniu Policji, Strazy Granicznej przeznaczonym dla osob zatrzymanych lub w wydzielonym pomieszczeniu aresztu garnizonowego, jezeli jego udzial w czynnosci sadowej laczylby sie z nadmiernymi trudnosciami lub kosztami konwojowania z innej miejscowosci.

2. Umieszczenie tymczasowo aresztowanego lub skazanego w pomieszczeniu, o ktorym mowa w 1, z powodu jego udzialu w czynnosci sadowej moze nastapic tylko na czas trwania tej czynnosci. W razie odroczenia lub przerwy w jej wykonaniu na czas powyzej 3 dni, tymczasowo aresztowanego lub skazanego przenosi sie do wlasciwego aresztu sledczego lub zakladu karnego.

3. Zarzadzenia w tym przedmiocie wydaje prezes sadu rozpoznajacego sprawe - w odniesieniu do tymczasowo aresztowanego pozostajacego do dyspozycji innego sadu - za zgoda tego sadu, a w odniesieniu do skazanego - za zgoda wlasciwego sedziego penitencjarnego.

Art. 252. 1. Na zarzadzenia, o ktorych mowa w art. 251 3, tymczasowo aresztowanemu lub skazanemu przysluguje zazalenie do sadu odwolawczego.

2. Sad rozpoznaje zazalenie bezzwlocznie. W razie uznania bezpodstawnosci umieszczenia w pomieszczeniu, o ktorym mowa w art. 251 1, sad poleca bezzwloczne przeniesienie tymczasowo aresztowanego lub skazanego do wlasciwego aresztu sledczego lub zakladu karnego. Na postanowienie sadu zazalenie nie przysluguje.

Art. 253. 1. Tymczasowo aresztowany lub skazany, konwojowany przez funkcjonariuszy Policji, Sluzby Wieziennej, Strazy Granicznej lub urzedu Ochrony Panstwa albo zolnierzy Zandarmerii Wojskowej, moze byc umieszczony w pomieszczeniu przeznaczonym dla osob zatrzymanych, na czas trwania przeszkody uniemozliwiajacej konwojowanie. Decyzje w tym przedmiocie podejmuje dowodca konwoju. w czasie tym nie moga byc dokonywane czynnosci procesowe z udzialem konwojowanego w sprawie, w zwiazku z ktora jest on konwojowany.

2. Przepis 1 stosuje sie odpowiednio w razie przeszkody uniemozliwiajacej doprowadzenie lub przyjecie tymczasowo aresztowanego albo skazanego do aresztu sledczego lub zakladu karnego. Decyzje w tym przedmiocie podejmuje komendant jednostki Policji, Strazy Granicznej, Urzedu Ochrony Panstwa lub Zandarmerii Wojskowej.

3. (uchylony)

Art. 254. 1. Wobec tymczasowo aresztowanych i skazanych umieszczonych w pomieszczeniach, o ktorych mowa w art. 251 1, stosuje sie odpowiednio przepisy regulaminu organizacyjno-porzadkowego wykonywania tymczasowego aresztowania, regulaminu organizacyjno-porzadkowego wykonywania kary pozbawienia wolnosci, przepisy o nadzorze penitencjarnym, a takze inne przepisy regulujace wykonywanie tymczasowego aresztowania i kary pozbawienia wolnosci.

2. Minister wlasciwy do spraw wewnetrznych, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej i Ministrem Sprawiedliwosci, okresli, w drodze rozporzadzenia, wykaz pomieszczen, o ktorych mowa w art. 251 1, w ktorych moga byc odrebnie umieszczeni tymczasowo aresztowani i skazani, oraz warunki, ktorym musza one odpowiadac, kierujac sie koniecznoscia zapewnienia warunkow okreslonych dla aresztow sledczych i zakladow karnych przy wykonywaniu tymczasowego aresztowania i kary pozbawienia wolnosci.

[Uwaga, przepisy art. 251-254 obowiazuja nie dluzej niz do dnia 1 stycznia 2008 r.]

Art. 255. Okresy pracy skazanego, wykonywanej przed dniem wejscia w zycie niniejszego kodeksu, wlicza sie do okresu pracy, od ktorego zaleza uprawnienia pracownicze, na zasadach obowiazujacych przed tym dniem.

Art. 256. Stosowanie srodkow przymusu bezposredniego, uzycie broni lub psa sluzbowego wzgledem osob pozbawionych wolnosci reguluje odrebna ustawa.

Art. 257. 1. Z dniem wejscia w zycie niniejszego kodeksu traca moc dotychczasowe przepisy dotyczace spraw w nim unormowanych.

2. W szczegolnosci traca moc:

1) ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 13, poz. 98, z 1975 r. Nr 45, poz. 234, z 1982 r. Nr 16, poz. 125 i Nr 45, poz. 289, z 1985 r. Nr 23, poz. 100 i Nr 31, poz. 138, z 1988 r. Nr 20, poz. 135, z 1990 r. Nr 14, poz. 85, Nr 34, poz. 198 i Nr 36, poz. 206, z 1995 r. Nr 95, poz. 475 oraz z 1996 r. Nr 61, poz. 283),

2) przepisy:

a) art. 36 i 37 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 1994 r. Nr 19, poz. 70 i Nr 105, poz. 509, z 1995 r. Nr 34, poz. 163 oraz z 1996 r. Nr 77, poz. 367),

b) o stosunku Panstwa do Kosciolow, dotyczace wykonywania praktyk religijnych osob skazanych i tymczasowo aresztowanych.

Art. 258. Jezeli do ktoregokolwiek z przedmiotow unormowanych w niniejszym kodeksie przewidziane jest wydanie przepisow wykonawczych, do czasu ich wydania zachowuja moc przepisy dotychczasowe, jezeli nie sa sprzeczne z przepisami niniejszego kodeksu.

Art. 259. [stanowil, ze ustawa weszla w zycie z dniem 1 wrzesnia 1998 r., z tym ze przepisy art. 251-254 obowiazuja nie dluzej niz przez 10 lat od dnia jej wejscia w zycie (czyli do 1 stycznia 2008 r.)]

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.