Pytania i odpowiedzi
Monika Cackowska-Kiwior

FOT. JAKUB OSTALOWSKI

Katarzyna Dalej

FOT. BARTLOMIEJ ZBOROWSKI

Malgorzata Krysiak

FOT. RAFAL GUZ

Ryszard Michalski

FOT. RAFAL GUZ

Na pytania dotyczace rozliczen za 2002 r. odpowiadaja eksperci z Departamentu Podatkow Bezposrednich Ministerstwa Finansow:

  • Monika Cackowska-Kiwior i Katarzyna Dalej - z zakresu ulg i odliczen oraz
  • Malgorzata Krysiak i Ryszard Michalski - na temat rozliczen dotyczacych dochodow z dzialalnosci gospodarczej, a takze z najmu czy dzierzawy.

PREFERENCJE DLA SAMOTNYCH I MALZENSTW

Czy moge rozliczyc sie jako samotna matka, jesli jestem w faktycznej separacji, pozostaje z mezem w rozdzielnosci majatkowej od trzech lat, sprawa rozwodowa jeszcze trwa i mam przyznane sadownie pieniadze, tzw. zabezpieczenie alimentacyjne?

Z preferencyjnego opodatkowania przewidzianego dla samotnych rodzicow pytajaca bedzie mogla rozliczyc sie dopiero za rok, w ktorym uprawomocni sie postanowienie orzekajace rozwod. Mozna dodac, ze alimenty przyznane na dzieci nie sa opodatkowane. Natomiast gdyby byly to alimenty przyznane i wyplacane bylej zonie, sa one przychodem podlegajacym opodatkowaniu.

Jestem wdowa. Syn w maju 2002 r. ukonczyl 25 lat. W lipcu 2002 r. skonczyl 5-letnie studia. Do konca nauki pobieral rente rodzinna po zmarlym ojcu. W listopadzie rozpoczal prace i zarobil w zwiazku z tym 1300 zl. Czy mam prawo rozliczyc sie za 2002 r. jako samotna matka?

Tak. Poniewaz przez czesc roku wychowywala Pani syna jako samotna matka, a jego dochody nie przekroczyly limitow wylaczajacych prawo samotnych rodzicow do preferencyjnego rozliczenia. Trzeba dodac, ze syn rowniez musi zlozyc zeznanie o wysokosci uzyskanego przez siebie dochodu.

W latach poprzednich pozostawalem z zona w rozdzielnosci majatkowej. W trakcie 2002 r. podpisalismy notarialnie umowe majatkowa malzenska przywracajaca wspolnosc ustawowa miedzy nami. Czy w zwiazku z tym mozemy za 2002 r. zlozyc wspolne zeznanie podatkowe?

Nie. Warunkiem skorzystania z preferencyjnego rozliczenia przez malzonkow jest m.in. pozostawanie przez nich we wspolnocie majatkowej malzenskiej przez caly rok podatkowy. Wynika to z art. 6 ustawy o podatku dochodowym od osob fizycznych (updf).

Maz jest rolnikiem ubezpieczonym w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Spolecznego. Ja pracuje na etacie w sferze budzetowej. Czy moge rozliczyc sie z nim wspolnie za 2002 r.?

Tak. W rozliczeniu dochody meza zostana wykazane jako "0", zona zaplaci podatek od polowy swych dochodow, ale w podwojnej wysokosci.

Prowadze dzialalnosc gospodarcza, rozliczajac sie z niej za pomoca ksiegi przychodow i rozchodow. W 2002 r. ponioslem z niej strate. Zona pracuje na umowie o prace i uzyskuje dochody z umow zlecenia. Czy w tej sytuacji mozliwe jest zlozenie wspolnego zeznania podatkowego?

Tak, jesli spelnione sa warunki wspolnego opodatkowania przewidziane w art. 6 ust. 2 updf. Warunkami tymi sa: miedzy malzonkami istnieje wspolnosc majatkowa; byli malzenstwem przez caly 2002 r.; zloza wniosek o takie opodatkowanie wyrazony w zeznaniu. Wspolne opodatkowanie za 2002 r. nie byloby mozliwe, gdyby jedno z malzonkow osiagnelo przychody (dochody) opodatkowane ryczaltem od przychodow ewidencjonowanych albo karta podatkowa. Uzyskanie straty z dzialalnosci gospodarczej opodatkowanej na zasadach ogolnych nie stanowi przeszkody we wspolnym rozliczeniu sie malzonkow.

Od 1 stycznia 1999 r. maz prowadzi dzialalnosc gospodarcza. Przez caly ten czas rozliczal sie z urzedem skarbowym w formie karty podatkowej. Czy mozemy rozliczyc sie wspolnie i na jakim formularzu?

Poniewaz w 2002 r. maz uzyskal przychody opodatkowane karta podatkowa, wspolne opodatkowanie Panstwa jest wylaczone. Wynika to jednoznacznie z art. 6 ust. 8 updf.

ZWOLNIONE - NIEWYKAZYWANE

W 2002 r. otrzymalam 6580 zl jako rekompensate z tytulu niepodwyzszania plac w sferze budzetowej. Czy musze wpisac ja do zeznania za ten rok?

Nie. Wartosc rekompensaty pienieznej otrzymanej na podstawie przepisow o zrekompensowaniu okresowego niepodwyzszania plac w sferze budzetowej oraz utraty niektorych wzrostow lub dodatkow do emerytur i rent jest zwolniona z podatku od dochodow osobistych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 53 updf. Dochodow zwolnionych z podatku w zeznaniu rocznym sie nie uwzglednia.

CZY POTRZEBNE ZEZNANIE

W poprzednich latach skladalam PIT-31, a w 2002 r. nie osiagnelam zadnego dochodu. Czy w takiej sytuacji musze skladac zeznanie podatkowe z zawiadomieniem o braku dochodow?

Nie. Osoba, ktora w danym roku nie osiagnela zadnych dochodow podlegajacych opodatkowaniu podatkiem dochodowym na zasadach ogolnych, tj. wedlug skali podatkowej, nie sklada zeznania podatkowego za ten rok. Natomiast musi je zlozyc, jesli uzyskala przychody opodatkowane w taki sposob albo byly one nizsze od kosztow i poniosla strate. Dotyczyc to moze w praktyce osob prowadzacych dzialalnosc gospodarcza.

NA JAKIM FORMULARZU

Maz prowadzi dzialalnosc gospodarcza i rozlicza sie z urzedem skarbowym w formie karty podatkowej. W 2002 r. sprzedal akcje pracownicze i zaplacil od nich podatek w wysokosci 19 proc. Czy musi w zwiazku z tym skladac zeznanie podatkowe? A jesli tak, to na jakim formularzu?

W tym wypadku konieczne jest zlozenie zeznania podatkowego, w ktorym maz wykaze dochody ze sprzedazy akcji pracowniczych. Rozliczy sie z nich na PIT-36.

Przez 9 miesiecy 2002 r. mialam zarejestrowana dzialalnosc gospodarcza. Poniewaz przynosila tylko starty, w listopadzie 2002 r. wyrejestrowalam ja. Czy musze w zwiazku z ta dzialalnoscia rozliczac sie w zeznaniu rocznym za 2002 r.? Na jakim formularzu powinnam je zlozyc, jesli uzyskalam w 2002 r. dochody tylko z pracy?

Ma Pani obowiazek zlozenia zeznania obejmujacego przychody, koszty uzyskania przychodow, a takze dochod lub strate z prowadzonej dzialalnosci gospodarczej oraz - odpowiednio - z tytulu umowy o prace. Bez znaczenia jest fakt likwidacji tej dzialalnosci w trakcie roku podatkowego. Musi Pani rozliczyc sie na PIT-36 i sporzadzic zalacznik PIT/B.

OPODATKOWANE RYCZALTOWO POZA ZEZNANIEM

Jestem studentem. W 2002 r. pracowalem na umowach zlecenia w trzech firmach. Z jednej z nich otrzymalem PIT8/B, w ktorym jako naleznosc z umowy zlecenia byla wykazana kwota 142 zl 80 gr i zaliczka pobrana w wysokosci 20 proc. W dwu innych firmach mialem umowy zlecenia na wyzsze kwoty i uzyskalem w nich dochody lacznej wysokosci 1660 zl. Czy powinienem zlozyc zeznanie i czy uwzglednic rowniez w nim kwote 142 zl 80 gr i pobrana od niej zaliczke?

W 2002 r., jesli kwota naleznosci okreslona w umowie zlecenia z osoba niebedaca pracownikiem platnika, czyli zleceniodawcy, nie przekraczala 143 zl, przychod z niej powinien byc opodatkowany ryczaltowo w wysokosci 20 proc. W takim wypadku opodatkowanie na zasadach ogolnych jest niedopuszczalne. Przychodow opodatkowanych ryczaltowo w zeznaniu sie nie uwzglednia, a platnik nie ujmuje ich w zadnej innej informacji, poza zbiorcza informacja PIT-8A. Prosze wiec sprawe wyjasnic z platnikiem, ale najprawdopodobniej wyslanie PIT-8 bylo pomylka. Kazdy, kto uzyskal dochody opodatkowane na zasadach ogolnych, musi zlozyc zeznanie podatkowe. W Pana wypadku, poniewaz nie przekroczyly one kwoty powodujacej obowiazek placenia podatku, a w 2002 r. wynosila ona 2727 zl, pobrane od nich zaliczki zostana Panu zwrocone. Nie wchodzi natomiast w rachube zwrot podatku majacego forme ryczaltu.

Prowadze dzialalnosc gospodarcza opodatkowana na zasadach ogolnych. W 2002 r. oprocz dochodow z tej dzialalnosci otrzymalem dywidende od akcji pracowniczych zarejestrowanych w biurze maklerskim. Czy powinienem wpisac ja do PIT-36?

Nie. Dochody (przychody) z dywidendy sa opodatkowane w formie ryczaltu, a takich dochodow (przychodow) nie laczy sie z dochodami (przychodami) opodatkowanymi na zasadach ogolnych. Oznacza to, ze nie uwzglednia sie ich w zeznaniu podatkowym.

FORMULARZE, ZALACZNIKI

Czy osoba, ktora w 2002 r. uzyskala tylko dochody z najmu mieszkania oraz dochody z pracy, powinna z zeznaniem PIT-36 zlozyc takze zalacznik PIT/B?

Nie. PIT/B musza zlozyc tylko osoby, ktore prowadzily pozarolnicza dzialalnosc gospodarcza. Podatnicy, ktorzy takiej dzialalnosci nie prowadzili, zalacznika tego nie skladaja.

27 listopada 2002 r. nastapila upadlosc przedsiebiorcy bedacego osoba fizyczna, prowadzacego dzialalnosc gospodarcza opodatkowana na zasadach ogolnych. Na ten dzien zostal sporzadzony bilans zamkniecia, a w nastepny dzien bilans otwarcia dla potrzeb syndyka masy upadlosci. Czy w tej sytuacji podatnik ten musi skladac dwa PIT-36 za okres do 27 listopada, a drugi za okres od tego dnia do 31 grudnia 2002 r.?

Podatnik sklada jeden PIT-36, w ktorym ujmie zsumowane przychody, koszty ich uzyskania i ewentualny dochod lub strate z obu wskazanych w pytaniu okresow. Do zeznania dolaczyc powinien sprawozdanie finansowe za oba te okresy i oczywiscie zalacznik PIT/B "Informacja o wysokosci dochodu lub straty z dzialalnosci gospodarczej w roku podatkowym".

POMNIEJSZENIA NA UBEZPIECZENIA SPOLECZNE

Od stycznia do konca czerwca 2002 r. pracowalam na etacie. W pazdzierniku 2002 r. rozpoczelam dzialalnosc gospodarcza, ktora przyniosla strate. Czy dochod z pracy moge pomniejszyc takze o skladki na ubezpieczenia spoleczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe) zaplacone w zwiazku z dzialalnoscia gospodarcza?

Dochod z pracy wykazany w zeznaniu za 2002 r. moze Pani pomniejszyc nie tylko o skladki na ubezpieczenia spoleczne nalezne w zwiazku z pozostawaniem w stosunku pracy, potracone przez platnika, ale takze o zaplacone przez siebie samodzielnie z tytulu dzialalnosci gospodarczej. Dopuszczalne jest to jednak tylko wowczas, gdy nie zaliczyla ich Pani w koszty uzyskania przychodu z tej dzialalnosci. Jesli skladki na ubezpieczenia spoleczne placone w zwiazku praca i placone w zwiazku z dzialalnoscia gospodarcza sa w sumie nizsze niz dochod danej osoby, wtedy oczywiscie czesci skladek przekraczajacych dochod nie mozna odliczyc.

Prowadze ksiege przychodow i rozchodow. W 2002 r. skladek na ubezpieczenia spoleczne, tj. emerytalne, rentowe i wypadkowe, nie zaliczalem w koszt, lecz w skladanych PIT-5 odliczalem od dochodow. W 2003 r. chcialem zmienic system rekompensowania tych skladek, tj. zaliczac je w koszty uzyskania przychodow. Czy moge to zrobic i czy o takiej decyzji musze zawiadomic urzad skarbowy?

To, czy odliczac zaplacone skladki na ubezpieczenia spoleczne od dochodu, czy tez zaliczac je w koszty dzialalnosci gospodarczej, jest kwestia wyboru osoby ja prowadzacej. Wynika to jednoznacznie z art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. a updf. Nie ma obowiazku zawiadamiania urzedu skarbowego o wyborze jednego z tych sposobow rekompensowania skladek. Jesli jednak podatnik wybral jeden z nich, powinien go stosowac konsekwentnie przez caly rok podatkowy.

ODLICZANIE SKLADEK NA UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE

W PIT-37 w poz. 114 i poz. 115 napisano, ze suma kwot z tych pozycji, czyli skladki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne podatnika i jego malzonka, nie moze przekraczac wysokosci podatku z poz. 113. Jak postapic, gdy skladki przekraczaja wyliczony podatek?

Niestety, skladki te mozna odliczyc tylko do wysokosci podatku. Oznacza to, ze ich czesci przekraczajacej nalezny podatek nie mozna zrekompensowac, a podatek bedzie wynosil "0".

Od 1998 r. prowadze dzialalnosc gospodarcza opodatkowana na zasadach ogolnych (ksiega przychodow i rozchodow) i jednoczesnie mam dochody z pracy. Jako prowadzacy dzialalnosc gospodarcza placilem skladke na ubezpieczenie zdrowotne. Dzialalnosc ta pierwszy raz w 2002 r. przyniosla mi strate. Nie moglem wiec odliczyc tej skladki od podatku z dzialalnosci gospodarczej, bo podatku tego nie bylo. Czy od podatku, ktory zaplacilam tylko od dochodu ze stosunku pracy, moge odliczyc skladke na ubezpieczenie zdrowotne zaplacona w zwiazku z dzialalnoscia gospodarcza?

Ma Pan prawo w zeznaniu za 2002 r. pomniejszyc wynikajacy z niego podatek o wszystkie zaplacone skladki na ubezpieczenie zdrowotne, tj. potracone przez pracodawce i zaplacone samodzielnie, w tym w zwiazku z podleganiem powszechnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytulu prowadzenia dzialalnosci gospodarczej.

W jakim miejscu PIT-36 moge dokonac tego odliczenia?

W poz. 187 lub w poz. 188, jesli rozlicza sie Pan wspolnie z zona i wykazuje swe dochody i straty w czesci F. 2 PIT-36 jako malzonek. W sumie odliczane skladki zdrowotne placone przez Pana i zone nie moga przekraczac wysokosci podatku wykazanego w poz. 186. Trzeba tez pamietac, ze skladki te odlicza sie tylko do wysokosci 7,75 proc. ich podstawy.

W 2002 r. przez czesc roku pracowalam na etacie. Po zwolnieniu mnie z pracy rozpoczelam dzialalnosc gospodarcza, z ktorej ponioslam strate. Czy od podatku, ktory zaplacilam tylko od dochodu z pracy, moge odliczyc skladke na ubezpieczenie zdrowotne placona w zwiazku z dzialalnoscia gospodarcza?

Ma Pani pelne prawo pomniejszyc w zeznaniu za 2002 r. wynikajacy z niego podatek o wszystkie skladki na ubezpieczenie zdrowotne, zarowno potracone przez pracodawce, jak i zaplacone samodzielnie, w tym w zwiazku z prowadzeniem dzialalnosci gospodarczej. Skladki te odlicza sie tylko do wysokosci 7,75 proc. podstawy ich wymiaru.

Pracowalam w 2002 r. na umowie o prace. Maz prowadzil dzialalnosc gospodarcza, rozliczajac sie za pomoca ksiazki przychodow i rozchodow. Z dzialalnosci tej uzyskal bardzo niewielkie dochody. Nalezny od nich podatek byl nizszy od zaplaconych przez niego w 2002 r. skladek zdrowotnych. Odliczyl w PIT-5 tylko czesc z nich. Zamierzamy zlozyc wspolne zeznanie podatkowe. Czy mozna w nim odliczyc skladki na ubezpieczenie zdrowotne zaplacone przez meza w zwiazku z ta dzialalnoscia, ktorych ze wzgledu na brak podatku nie byl w stanie odliczyc w ciagu 2002 r.?

Jest to dopuszczalne. Taka mozliwosc przewidziano, konstruujac formularz PIT-36, na ktorym malzonkowie skladaja wspolne zeznanie, jesli choc jeden z nich uzyskal przychody z dzialalnosci gospodarczej. Podatek bowiem w takim wypadku ustala sie od polowy wspolnych dochodow malzonkow, ale w podwojnej wysokosci. Tak ustalony podatek pomniejsza sie w pierwszej kolejnosci o zsumowane skladki na ubezpieczenie zdrowotne zaplacone przez oboje malzonkow, wykazane w poz. 187 i poz. 188 PIT-36. Oczywiscie suma odliczen wykazanych w tych pozycjach nie moze przekraczac obliczonego podatku.

A jesli zabraknie podatku do odliczania skladek zdrowotnych, tj. ich suma bedzie wyzsza od podatku wyliczonego w zeznaniu za 2002 r., to czy bedzie mozna je odliczyc od podatku w 2003 r.?

Nie. Jesli skladki na to ubezpieczenie, zaplacone przez malzonkow w 2002 r., byly wyzsze niz podatek nalezny od ich wspolnych dochodow, czesc z nich nie zostanie nigdy zrekompensowana.

Rozliczam sie z dzialalnosci gospodarczej za pomoca ksiegi przychodow i rozchodow. Z powodu trudnosci finansowych w 2002 r. z opoznieniem zaplacilem skladki na ubezpieczenie zdrowotne nalezne za 2001 r. W PIT-5 skladanych w 2002 r. ich nie odliczylem. Czy moge pomniejszyc o nie podatek w zeznaniu za 2002 r.? Czy moge i w jaki sposob zrekompensowac odsetki za zwloke zaplacone w zwiazku z nieterminowym uiszczaniem tych skladek.

Odpowiedz na pierwsze pytanie brzmi: tak. Wedlug bowiem art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. a updf, podatek dochodowy pomniejsza sie w pierwszej kolejnosci o kwote skladki na ubezpieczenie zdrowotne oplacone w roku podatkowym bezposrednio przez podatnika zgodnie z przepisami o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Przepis ten nie ogranicza odliczen do skladek przypadajacych za dany rok. Jednakze mowi tylko o odliczeniu samych skladek, a nie odsetek za zwloke, naleznych w zwiazku z nieterminowa ich zaplata. Potracenie od podatku odsetek nie wchodzi w rachube. Nie ma tez mozliwosci zaliczenia odsetek w koszty uzyskania przychodu. Updf wylacza z kosztow uzyskania m.in. odsetki za zwloke od nieterminowych wplat. Przedsiebiorca opozniajacy sie z zaplata skladki na ubezpieczenie zdrowotne, tak samo zreszta jak i na ubezpieczenia spoleczne, nie ma wiec zadnej mozliwosci rekompensowania zaplaconych odsetek. Trzeba jeszcze pamietac, iz odliczenie od podatku nie moze przekraczac 7,75 proc. podstawy wymiaru skladki na ubezpieczenie zdrowotne.

Czy zalegle skladki na ubezpieczenie zdrowotne mozna odliczyc od podatku w PIT-5 skladanym za miesiac, w ktorym je zaplacono, wraz ze skladka biezaca?

Tak. Gdyby zabraklo za ten miesiac podatku do odliczenia, mozliwe jest odliczenie ich od podatku wystepujacego w miesiacu albo w miesiacach nastepnych. Ostatecznym momentem, w ktorym wolno dokonac odliczenia skladek naleznych za rok poprzedni, a zaplaconych w danym roku podatkowym, jest moment skladania zeznania rocznego za rok podatkowy, w ktorym zostaly faktycznie zaplacone.

Rozpoczelam dzialalnosc gospodarcza 1 lutego 2003r. Spodziewam sie, ze jeszcze w ciagu kilku miesiecy nie osiagne dochodow generujacych taki podatek, ktory pozwolilby na odliczenie skladki na ubezpieczenie zdrowotne, a byc moze takze dochodu pozwalajacego na zrekompensowanie skladek na ubezpieczenia spoleczne. Mam jednoczesnie dochody z najmu mieszkania. Czy moge skladki placone w zwiazku z podleganiem ubezpieczeniu z tytulu dzialalnosci gospodarczej odliczyc w PIT-5, w ktorym wykazane sa teraz tylko dochody z najmu?

Podatnik prowadzacy dzialalnosc gospodarcza i uzyskujacy jednoczesnie dochody z najmu skladnikow niezwiazanych z dzialalnoscia gospodarcza (przychody z najmu skladnikow zwiazanych z nia sa przychodami z dzialalnosci gospodarczej) odlicza w PIT-5 skladki na ubezpieczenia spoleczne od lacznego dochodu z obu tych zrodel, a na ubezpieczenie zdrowotne zwiazane z dzialalnoscia gospodarcza - od zaliczki na podatek przypadajacy od sumy tych dochodow. Moze wiec rekompensowac je takze wowczas, gdy tylko najem przynosi mu dochody, a dzialalnosc gospodarcza - nie. Skladki na ubezpieczenia spoleczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe) ani tez skladka na ubezpieczenie zdrowotne nie sa przypisane do dochodu i podatku z dzialalnosci, z racji ktorej podatnik jest objety tymi ubezpieczeniami. Updf, normujaca kwestie odliczen od dochodu skladek na ubezpieczenia spoleczne, a od podatku skladek na ubezpieczenie zdrowotne, nie wymaga, by skladki placone w zwiazku z jakims rodzajem dzialalnosci (zrodlem przychodu) byly odliczane tylko odpowiednio: od dochodu z niej uzyskanego i podatku naleznego od tegoz dochodu. Dlatego mozna w PIT-5 w ciagu roku odliczac skladki na ubezpieczenia spoleczne od dochodu wykazanego w tej deklaracji takze wowczas, gdy jest to wylacznie dochod z najmu.

DAROWIZNY PIENIEZNE I NIEPIENIEZNE

Czy mozna odliczyc darowizne na komitet rodzicielski, jesli dokumentem ja potwierdzajacym jest dowod KP (kasa przyjmie) wystawiony przez szkole z kserokopia przelewu zbiorczego, jakim szkola wplacila te pieniadze do banku na konto. W danym dniu przyjeto wplaty rodzicow 15 uczniow i laczna kwote wplacono jednym przelewem na konto komitetu rodzicielskiego.

W opisanej sytuacji ulga nie przysluguje, poniewaz od 2002 r., jezeli przedmiotem darowizny na szlachetne cele sa pieniadze, ich wysokosc "ustala sie na podstawie dowodu wplaty na rachunek bankowy obdarowanego" (z art. 26 ust. 7 updf).

W 2001 r. ojciec otrzymal przydzial spoldzielczego wlasnosciowego mieszkania. W zwiazku z wplacaniem wkladu na to mieszkanie korzystal z duzej ulgi budowlanej za lata 1999, 2000 i 2001. Ojciec ma drugie mieszkanie. W mieszkaniu wybudowanym przez ojca z wykorzystaniem ulgi od 2001 r. jestem zameldowana tylko ja. Chce mi je przekazac w drodze darowizny. Czy z tego powodu nie bedzie musial oddac ulgi?

Nie. Do osob, ktore korzystaly z duzej ulgi mieszkaniowej, mimo jej likwidacji od 1 stycznia 2002 r., nadal odnosza sie stare przepisy okreslajace, w jakich sytuacjach nastepuje utrata prawa do ulgi. Jednakze nie powoduje takiego skutku darowizna ani sprzedaz mieszkania czy domu wybudowanego z wykorzystaniem tej ulgi.

REHABILITACYJNE DLA INWALIDOW

Czy w zeznaniu za 2002 r. w PIT-O moge odliczyc wydatek na kupno endoprotezy stawu biodrowego, a jesli tak, to w jaki sposob i na jakiej podstawie. Zaznaczam, ze jestem inwalidka I grupy i endoproteze kupilam tylko z wlasnych srodkow, bez refundacji z kasy chorych.

Osoby majace stwierdzone inwalidztwo albo orzeczenie o niepelnosprawnosci moga korzystac z racji tego wydatku z ulgi rehabilitacyjnej, przewidzianej w art. 26 ust. 1 pkt 6 updf. Jest to wydatek, o ktorym mowa w art. 26 ust 7a pkt 3 updf. Podlega odliczeniu od dochodu w pelnej wysokosci. Nie ma tu zadnego limitu odliczen. Dla odliczenia konieczne jest posiadanie dowodu poniesienia tych wydatkow. Ulga nie przysluguje, jesli wydatki te zostaly sfinansowane ze srodkow zakladowego funduszu rehabilitacji osob niepelnosprawnych (art. 26 ust. 7b updf).

NA ZDOBYWANIE WIEDZY

Syn w 2002 r. rozpoczal studia wyzsze. W zwiazku z ubieganiem sie o przyjecie na uczelnie wplacilam na jej konto tzw. oplate manipulacyjna, a potem, gdy syn rozpoczal studia, wpisowe oraz czesne. Czy wszystkie te wydatki objete sa ulga?

Tak. Wszystkie wskazane oplaty sa wydatkami na odplatne ksztalcenie w szkolach wyzszych w rozumieniu art. 27a ust. 1 pkt 2 lit. c updf. W zeznaniu za 2002 r. mozna wiec odliczyc 19 proc. tych wydatkow, ale nie wiecej niz 760 zl, jesli syn nie ukonczyl 25 lat, nie uzyskal dochodow innych niz opodatkowane ryczaltem na podstawie art. 28 i 30 updf, zwolnionych z opodatkowania lub w wysokosci nieprzekraczajacej 2727 zl.

Czy ulga na odplatne ksztalcenie w szkolach wyzszych obejmuje rowniez studia podyplomowe?

Tak. Przewidziana w art. 27a ust. 1 pkt 2 lit. c updf ulga na odplatne ksztalcenie w szkolach wyzszych, w rozumieniu przepisow o szkolnictwie wyzszym lub przepisow o wyzszych szkolach zawodowych, obejmuje wydatki na odplatne ksztalcenie w ramach wszystkich typow studiow wyzszych, w tym podyplomowych, prowadzonych przez takie uczelnie. Ulga ta przysluguje do ukonczenia przez studenta 35 lat.

Czy student studiow dziennych, ktory w 2002 r. uzyskal dochody z umow zlecenia, moze skorzystac z ulgi w zwiazku z oplacaniem kursu jezykowego?

Kazdy podatnik uzyskujacy dochody opodatkowane na zasadach ogolnych, w tym z umow zlecenia i o dzielo, ma prawo w granicach limitu skorzystac m.in. z ulgi na wlasne doksztalcanie i doskonalenie zawodowe, a w jej ramach - z racji wydatkow poniesionych na oplacenie nauki jezyka obcego w formach zorganizowanych przez podmioty prowadzace dzialalnosc w tym zakresie. W zeznaniu za 2002 r. mozna odliczyc 19 proc. wydatkow z tego tytulu, ale nie wiecej niz 433,20 zl.

REMONT, MODERNIZACJA, FUNDUSZ MIESZKANIOWY

Mam dwa mieszkania. Jedno spoldzielcze wlasnosciowe, a drugie stanowiace odrebna nieruchomosc. Zameldowany jestem w spoldzielczym, w drugim zas moi tesciowie. Czy w ramach ulgi na remont i modernizacje moge odliczyc zarowno wplaty na wyodrebniony fundusz mieszkaniowy spoldzielni mieszkaniowej, jak i wspolnoty mieszkaniowej?

Tak. Warunkiem korzystania z tej ulgi jest zajmowanie mieszkania na podstawie tytulu prawnego. Nie jest konieczne zameldowanie w lokalu. Pan posiada tytuly prawne do obu mieszkan. Jesli wiec poniosl Pan wydatki na wplaty na wyodrebnione fundusze mieszkaniowe zarowno spoldzielni mieszkaniowej, jak i wspolnoty mieszkaniowej, ma Pan prawo do odliczen w ramach limitu ulgi remontowej w odniesieniu do obu tych wydatkow.

Jestem emerytka. Wplacalam na wyodrebniony fundusz mieszkaniowy wspolnoty w latach 2000, 2001 i 2002. Dotychczas nie korzystalam z tej racji z zadnych ulg podatkowych. Czy w zeznaniu za 2002 r. moge jednorazowo odliczyc 19 proc. wplat dokonanych we wszystkich tych latach? Slyszalam, ze odliczenia przysluguja w ramach ulgi remontowej.

Istota tej ulgi jest 3-letni limit odliczen, ale wydatki nia objete odlicza sie tylko w zeznaniu za rok podatkowy, w ktorym zostaly poniesione. Dlatego nie moze Pani odliczyc w zeznaniu za 2002 r. wydatkow poniesionych w 2000 i 2001 r. W zakresie ulgi remontowej obowiazuje dolny limit wydatkow uprawniajacych do niej. Za lata 2000 - 2002 bylo to minimum 462 zl. Dla ustalenia, czy limit ten zostal w danym roku tego 3-letniego okresu osiagniety, uwzglednia sie wydatki poniesione od poczatku 3-letniego okresu, czyli poczawszy od 2000 r.

W 2002 r. wplacilam na fundusz mieszkaniowy wspolnoty ok. 300 zl, a w latach 2001 - 2002 w sumie 820 zl. Innych wydatkow na remont nie mialam.

Oznacza to, ze limit uprawniajacy do odliczen (462 zl) Pani wydatki przekroczyly w 2001 r. (ok. 520 zl) i ze mogla w zeznaniu za ten rok skorzystac z ulgi remontowej, odliczajac od podatku 19 proc. wplat na fundusz poniesionych w 2001 r. W zwiazku z tym proponuje wystapic do urzedu skarbowego z wnioskiem o zwrot nadplaty za ten rok. Jednoczesnie nalezy zlozyc zeznanie za 2001 r. z PIT/D, w ktorym wykazany bedzie ten wydatek i przyslugujace odliczenie. Urzad odda je jako nadplate. Moze tez Pani oczywiscie w zeznaniu za 2002 r. odliczyc 19 proc. wplat na wyodrebniony fundusz wspolnoty mieszkaniowej dokonanych w 2002 r.

Wynajmuje od 1 lutego 2002 r. mieszkanie bedace odrebna nieruchomoscia. Dokonuje wplat na wyodrebniony fundusz remontowy wspolnoty mieszkaniowej, do ktorej naleze jako wlascicielka tego mieszkania. Czy z tytulu tych wplat moge korzystac w zeznaniu za 2002 r. z ulgi na remont i modernizacje?

Moze Pani, w granicach limitu ulgi remontowej i pod warunkiem, ze laczne wydatki objete ta ulga osiagnely w okresie 2000 - 2002 r. dolny limit warunkujacy korzystanie z niej, tj. 462 zl. Jednakze mozliwosc ta istnieje tylko wowczas, gdy wplat na wyodrebniony fundusz mieszkaniowy wspolnoty nie zaliczyla Pani do kosztow uzyskania przychodow z najmu. Jesli wraz z innymi oplatami za wynajmowane mieszkanie zostaly one juz zrekompensowane w taki sposob, to jak wynika z art. 27a ust. 7 pkt 1 updf, odliczenie ich w ramach ulgi na remont i modernizacje jest niedopuszczalne.

PO OSZCZEDZANIU W KASIE MIESZKANIOWEJ

W marcu 2002 r. po zakonczeniu umowy z bankiem o oszczedzaniu w kasie mieszkaniowej wyplacono mi zgromadzone oszczednosci, a w nastepnym miesiacu podwyzszone odsetki z tytulu rezygnacji z kredytu kontraktowego. W maju 2002 r. wydalam te pieniadze w calosci na kupno mieszkania spoldzielczego wlasnosciowego na wtornym rynku. Z racji oszczedzania w kasie korzystalam z ulgi podatkowej. Ostatnia rate do kasy w kwocie 2 tys. zl wplacilam w styczniu 2002 r. W jaki sposob rozliczyc sie z tych wydatkow w PIT/D skladanym z zeznaniem za 2002 r.?

Z racji kontynuowania oszczedzania w kasie rozpoczetego przed 1 stycznia 2001, tj. przed likwidacja tej ulgi, wykaze Pani wydatek na oszczedzanie w kwocie 2 tys zl i odliczy w ramach praw nabytych w PIT/D 30 proc. tej kwoty (w ramach limitu duzej ulgi budowlanej). W zwiazku z tym, ze wydatek na kupno mieszkania na rynku wtornym nigdy nie byl objety ulga, w PIT/D tego wydatku sie nie uwzglednia. Trzeba dodac, iz urzad skarbowy moze sprawdzic, czy oszczednosci wycofane z kasy zostaly wydane na cele systematycznego oszczedzania, co jest warunkiem zachowania ulgi z tytulu oszczedzania w kasie mieszkaniowej. W Pani wypadku warunek ten zostal spelniony.

Z racji oszczedzania w kasie mieszkaniowej w latach 1999 - 2001 r. odliczylam 1500 zl. Pieniadze z kasy wycofalam w styczniu 2002 r. i przeznaczylam na remont mieszkania. Na remont wydalam w sumie 15 tys. zl. Jaka ulga przysluguje mi w zwiazku z tym wydatkiem?

Do osob, ktore korzystaly z ulgi na oszczedzanie w kasie, odnosza sie m.in. stare przepisy nakazujace pomniejszenie odliczen przyslugujacych m.in. z racji wydatkow na remont i modernizacje o odliczenia dokonane w zwiazku z oszczedzaniem w kasie. W Pani wypadku z racji wydatkow poniesionych w 2002 r. na remont i modernizacje przysluguje odliczenie w kwocie 2850 zl (19 proc. z 15 000 zl = 2850 zl). To odliczenie musi Pani pomniejszyc o odliczenie dokonane w ramach ulgi na oszczedzanie w kasie mieszkaniowej, czyli o 1500 zl. Oznacza to, ze w zeznaniu za 2002 r. moze Pani z racji wydatkow na remont i modernizacje pomniejszyc podatek o 1350 zl, jesli ta kwota nie przekracza limitu odliczen, jaki przysluguje z tytulu remontu na 2002 r.

CO Z WYKONCZANIEM MIESZKANIA

W pazdzierniku 2001 r. podpisany zostal w zwiazku z przyszlym kupnem mieszkania od developera protokol zdawczo-odbiorczy mieszkania i otrzymalem klucze do tego lokum. Mieszkanie bylo w stanie niewykonczonym. Po podpisaniu protokolu ponioslem wydatki na jego wykonczenie, kupujac glazure i terakote do kuchni i lazienki. Odliczylem te wydatki w zeznaniu za 2001 r. w ramach ulgi na wykonczenie, wykazujac je w poz. 71 PIT/D. Umowa notarialna sprzedazy mieszkania zawarta zostala 23 marca 2002 r. Po tej dacie kontynuowalem te wydatki. Czy mam prawo do odliczenia w zeznaniu za 2002 r. i jak rozumiec okreslenie "do czasu zasiedlenia", do ktorego wydatki te podlegaja odliczeniu? Czy chodzi np. o moment podpisania protokolu zdawczo-odbiorczego i otrzymania kluczy, podpisania aktu notarialnego przeniesienia wlasnosci mieszkania, czy tez date zameldowania sie w tym lokalu na pobyt staly albo czasowy, czy tez o rzeczywiste jego zasiedlenie?

Poniewaz poniosl Pan wydatki na wykonczenie mieszkania w 2001 r. i odliczyl je w zeznaniu za 2001 r., moze Pan w ramach praw nabytych z racji kontynuowania tej inwestycji w 2002 r. skorzystac z odliczenia z tego tytulu w zeznaniu za 2002 r. Oczywiscie w granicach limitu duzej ulgi budowlanej. Przez okreslenie "do czasu zasiedlenia" nalezy rozumiec moment faktycznego zamieszkania. W razie sporu z urzedem skarbowym bedzie to kwestia ustalen faktycznych.

W 2001 r. rozpoczelam wplacanie do spoldzielni mieszkaniowej wkladu budowlanego. Mieszkanie bez drzwi i tzw. bialego montazu otrzymalam w 2002 r. i w tym samym roku ponioslam wydatki na jego wykonczenie. Czy mam prawo z racji tych wydatkow do ulgi podatkowej?

Nie, gdyz w 2002 r. mozna odliczyc wydatki mieszkaniowe tylko na zasadzie praw nabytych, czyli w zwiazku z kontynuacja inwestycji rozpoczetych przed 1 stycznia 2001 r. Skoro w 2001 r. poniosla Pani wydatki wylacznie na wklad budowlany, a nie miala wydatkow na wykonczenie mieszkania, w zeznaniu za 2002 r. moze Pani odliczyc wylacznie dalsze wydatki poniesione na wklad budowlany. Nie przysluguje natomiast w 2002 r. odliczenie na wykonczenie mieszkania. Nie nabyla bowiem Pani prawa do tego odliczenia przed 1 stycznia 2002 r.

ULGA BUDOWLANA

W 1999 r. rozpoczelam budowe domu i z racji wydatkow na ten cel korzystalam z duzej ulgi budowlanej. W 2002 r. przeprowadzilam koncowe prace przy jego budowie, m.in. zostala wykonana na zamowienie trwala zabudowa kuchni. Czy ten ostatni wydatek moge sobie odliczyc?

Nie. Tego rodzaju wydatki nie sa i nigdy nie byly objete duza ulga budowlana. Ulga na budowe domu obejmuje tylko wydatki bezposrednio zwiazane z jego wzniesieniem. Jesli w 2002 r. poniosla Pani takie wydatki, to w ramach praw nabytych, w zwiazku z tym, ze korzystala z ulgi na budowe budynku mieszkalnego przed 1 stycznia 2002 r., z racji kontynuowania tej inwestycji w 2002 r. ma Pani prawo do odliczen, oczywiscie w granicach limitu duzej ulgi budowlanej wynoszacego w 2002 r. 35 910 zl (odliczenie od podatku).

W 2001 r. podpisalem z developerem wstepna umowe kupna mieszkania z garazem. Wszystkie mieszkania w budynku maja garaze w podziemiu. W 2001 r. wplacilem pierwsza rate odpowiadajaca wartosci mieszkania. W 2002 r. zaplacilem czesc naleznosci przypadajaca na garaz i otrzymalem od developera fakture z VAT potwierdzajaca te wplate. Czy moge odliczyc te druga?

Nie. Ulga ta bowiem nigdy nie obejmowala wydatkow na nabycie garazu.

W 1999 r. zawarlem z developerem przedwstepna umowe kupna mieszkania bedacego odrebna nieruchomoscia. Wplacalem kolejne raty na poczet ceny mieszkania w 2000, 2001 i 2002 r. W maju 2002 r. zawarlem notarialna umowe kupna tego mieszkania. Czy w ramach wydatkow na jego kupno moge odliczyc: podatek od czynnosci cywilnoprawnych od udzialu w gruncie, wynoszacy 227 zl, takse notarialna (1150 zl), podatek VAT od wynagrodzenia notariusza (307 zl) i oplate sadowa od wniosku o wpis w ksiedze wieczystej (1400 zl)? Czy dla odliczenia wydatki musza byc udokumentowane faktura wystawiona przez notariusza, czy tez wystarczy sam akt notarialny?

Wsrod wskazanych wydatkow zwiazanych z zakupem mieszkania od osob budujacych w ramach dzialalnosci gospodarczej (od 1 stycznia 2002 r. przysluguje ona tylko podatnikom kontynuujacym inwestycje rozpoczete przed ta data) ulga objeta jest tylko oplata notarialna wraz z naleznym od niej podatkiem VAT. W jej ramach odliczyc mozna wylacznie wydatki udokumentowane fakturami VAT wystawionymi przez podatnika VAT niezwolnionego z tego podatku.

JAK REKOMPENSOWAC STRATY

W 2002 r. zaczalem wynajmowac lokal uzytkowy i ponioslem z tego tytulu strate. Czy moge ja odliczyc od dochodow z pracy?

Nie. Straty z najmu moze Pan w przyszlosci rekompensowac tylko dochodami z najmu, dzierzawy i umow o podobnym charakterze. Ma Pan prawo (art. 9 ust. 3 updf) dochod uzyskany z tego zrodla w najblizszych po sobie nastepujacych pieciu latach podatkowych obnizyc o te strate, z tym ze wysokosc obnizenia w ktorymkolwiek z tych lat nie moze przekraczac 50 proc. kwoty tej straty.

Prowadzilem w 2002 r. dzialalnosc gospodarcza, z ktorej rozliczalem sie za pomoca ksiegi przychodow i rozchodow. Z dzialalnosci tej odnioslem strate i wyrejestrowalem ja. Uzyskalem natomiast dochody z umowy zlecenia. Czy w zeznaniu za 2002 r. moge odliczyc te strate od dochodu z umowy zlecenia?

Jest to niedopuszczalne. Wolno natomiast (art. 9 ust. 3 updf) obnizyc o te strate w najblizszych po sobie nastepujacych pieciu latach podatkowych dochod uzyskany z dzialalnosci gospodarczej. Jesliby wiec Pan podjal w takim czasie dzialalnosc gospodarcza opodatkowana na zasadach ogolnych i uzyskal z niej dochod, mozliwe bedzie zrekompensowanie zeszlorocznej straty.

PRZYCHODY PRZEDSIEBIORCY

Jestem przedsiebiorca (osoba fizyczna). Zatrudniam m.in. pracownikow, ktorzy sa osobami niepelnosprawnymi. W grudniu 2002 r. otrzymalem ze starostwa powiatowego zwrot wynagrodzen tych osob. Czy zwrot ten jest dla mnie przychodem i jak zapisac otrzymane kwoty w ksiedze przychodow i rozchodow? Czy powinienem dokonac w niej korekty zaliczonych w koszty wynagrodzen podatnikow?

Zwrot wydatkow na wynagrodzenia pracownikow bedacych osobami niepelnosprawnymi jest dla Pana przychodem. W ksiedze przychodow i rozchodow nalezy otrzymane z tego tytulu kwoty zapisac w miesiacu, w ktorym zostaly wyplacone czy postawione do Pana dyspozycji jako "pozostale przychody" w kolumnie 8 ksiegi. Nie ma natomiast zadnych podstaw do dokonywania korekty zaliczonych w koszty wynagrodzen pracownikow bedacych osobami niepelnosprawnymi.

Jestem agentem ubezpieczeniowym. Moim przychodem z tej dzialalnosci jest kwota prowizji otrzymywana od zakladu ubezpieczen. W jakim momencie powstaje ten przychod? Czy w dacie zawarcia umowy, od ktorej otrzymuje prowizje?

Nie. Stosownie do art. 14 ust. 1 c pkt 2 updf data powstania przychodu jest dzien wystawienia faktury (rachunku) dla zakladu ubezpieczen, ale nie pozniej niz ostatni dzien miesiaca, w ktorym nastapilo wykonanie uslugi. W wypadku wskazanej dzialalnosci momentem wykonania uslugi nie jest dzien zawarcia umowy ubezpieczenia, lecz dzien zawiadomienia Pana przez zaklad ubezpieczen o przyznaniu prowizji. Choc w 2002 r. nie bylo jeszcze art. 14 ust. 1 c pkt 2 updf normujacego wyraznie te sytuacje, to jednak taka sama zasade mozna bylo wyprowadzic z owczesnych przepisow.

DZIERZAWA NA CELE ROLNICZE

Jestem wlascicielka gospodarstwa rolnego o pow. 101 ha, ubezpieczona w KRUS. Jednoczesnie prowadze dzialalnosc gospodarcza objeta ryczaltem od przychodow ewidencjonowanych. Grunty nalezace do tego gospodarstwa o pow. 80 ha wydzierzawilam w 2002 r. spolce z o.o., ktora przeznaczyla je na cele rolnicze, tj. uprawia na nich ziemniaki, sieje zboze. Czy od czynszu za dzierzawe uzyskanego w 2002 r. od spolki musze zaplacic podatek dochodowy? Czy musze w zwiazku z tym przychodem zlozyc zeznanie podatkowe?

Odpowiedz na oba te pytania brzmi: nie. W swietle bowiem art. 10 ust. pkt 6 updf nie jest zrodlem przychodow m.in. dzierzawa gospodarstwa rolnego na cele rolnicze. Czynsz zatem placony za taka dzierzawe w ogole nie jest objety podatkiem od dochodow osobistych. Bylby nim obciazony, gdyby grunty gospodarstwa rolnego zostaly wydzierzawione na cele nierolnicze albo na prowadzenie dzialow specjalnych produkcji rolnej.

PRZYCHOD I KOSZTY WYNAJMUJACEGO

Wynajmuje przedsiebiorcy spoldzielczy wlasnosciowy lokal uzytkowy na dzialalnosc gospodarcza. Z najemca mam podpisana umowe, na podstawie ktorej placi mi czynsz w wysokosci 1200 zl miesiecznie, a takze wnosi comiesieczne oplaty eksploatacyjne, nalezne spoldzielni. W urzedzie skarbowym powiedziano mi, ze oplaty te sa moim przychodem z najmu, ze powinienem je sumowac z czynszem i placic od nich podatek dochodowy. Czy taka interpretacja jest prawidlowa?

Urzad ma racje. Poniewaz Pana obciaza obowiazek regulowania tego rodzaju stalych oplat, a wnosi je, zgodnie z umowa najmu, najemca lokalu, jest to dla Pana przychod w rozumieniu art. 11 updf.

Wynajmuje od marca 2002 r. mieszkania znajdujace sie w domu wielomieszkaniowym, ktory wybudowalem na wspolwlasnosc z wykorzystaniem ulgi na budowe domow na wynajem. Lokator zazyczyl sobie, by wyposazyc to mieszkanie w meble kuchenne, lodowke, pralke. Czy moge te wydatki zaliczyc w koszty uzyskania przychodow z najmu?

Tak, jesli umowa z klientem przewiduje wynajecie mieszkania z takim wyposazeniem. Trzeba pamietac, ze skladnikow wyposazenia o jednostkowej wartosci poczatkowej (cenie) przekraczajacej 3500 zl nie mozna bylo w 2002 r. i nadal nie wolno zaliczyc bezposrednio w koszty uzyskania przychodow. Wydatki na ich nabycie rekompensuje sie, dokonujac w ciezar kosztow odpisow amortyzacyjnych od ich wartosci poczatkowej.

Jestem wlascicielem mieszkania i garazu, ktore wynajmowalem dwu roznym osobom. Placilem od uzyskiwanego od nich czynszu podatek, rozliczajac sie na PIT-5. Najemca garazu nie zaplacil mi czynszu za cztery ostatnie miesiace 2002 r. Dotychczas jest nieuchwytny. Czy pieniadze, jakie naleza mi sie od niego za ten okres, musze wykazac w zeznaniu rocznym i zaplacic od nich podatek?

Nie. Przychodem bowiem z najmu sa kwoty faktycznie otrzymane przez wynajmujacego lub postawione do jego dyspozycji. Inaczej rzecz ta przedstawia sie w odniesieniu m.in. do przychodow z dzialalnosci gospodarczej. Za przychody z niej, zgodnie z art. 14 ust. 1 updf, uwaza sie kwoty nalezne chocby nie zostaly faktycznie otrzymane, z wylaczeniem wartosci zwroconych towarow, udzielonych bonifikat i skont. Tylko wiec w sytuacji, gdyby prowadzil Pan dzialalnosc gospodarcza polegajaca na najmie i w jej ramach wynajmowal garaz, musialby Pan wykazac jako przychod z niej i uwzglednic w zeznaniu za 2002 r. kwoty nalezne z tytulu wynajmowania go takze w sytuacji, gdy faktycznie najemca ich Panu nie uiscil.

 

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.