Co nowego w podatku od spadkow i darowizn

Trzeba sprzyjac kumulacji rodzinnych majatkow

Zenon Marmaj, b. sedzia Sadu Najwyzszego, obecnie emerytowany notariusz

FOT. RAFAL GUZ

Najwazniejsza zmiana, jaka moim zdaniem wprowadza ostatnia nowelizacja ustawy o podatku od spadkow i darowizn, to objecie nim nieodplatnego zniesienia wspolwlasnosci miedzy osobami nalezacymi do II i III grupy podatkowej. Chodzi o wyjscie ze wspolwlasnosci bez splat czy doplat. Ustawodawca na szczescie zachowal tu umiar i zwolnil z podatku nabycie w drodze nieodplatnego zniesienia wspolwlasnosci przez najblizszych, zaliczonych do I grupy podatkowej. Opodatkowanie nieodplatnego zniesienia wspolwlasnosci miedzy innymi osobami zamknie furtke do unikania obciazen podatkowych. Zdarzalo sie, ze w tym celu osoby zupelnie sobie obce zawieraly transakcje kupna udzialu wynoszacego np. 1/10 w bardzo wartosciowej nieruchomosci, a nastepnie znosily nieodplatnie wspolwlasnosc na rzecz nabywcy. W ten sposob unikano nie tylko podatku od darowizny, ale takze od czynnosci cywilnoprawnych, ktory takich umow nie obejmuje.

Generalnie uwazam, ze podatek od spadkow i darowizn w odniesieniu do najblizszych z I grupy podatkowej jest drastycznie wysoki. Tylko przy stosunkowo niewielkich wartosciach wynosi 3 i 5 proc. Nieco wieksze majatki obciazone sa glownie wedlug stawki 7 proc. To bardzo duzo. Te stawke nalezaloby obnizyc. I nie jest argumentem za jej utrzymaniem to, ze w zamoznych krajach europejskich czy w USA ten podatek bywa duzo wyzszy. U nas sytuacja jest inna. Nasze spoleczenstwo jest dopiero na dorobku. Prawo podatkowe powinno sprzyjac kumulacji rodzinnych majatkow, a tym samym powstawaniu klasy sredniej.

Ustanowienie zwolnienia dla nabywcow z I grupy podatkowej w wypadku nabycia w drodze nieodplatnego zniesienia wspolwlasnosci nadal pozostawia furtke dla najblizszych do przekazywana rodzinnych majatkow z niewielkim obciazeniem podatkowym. Bo niestety zbyt restryktywny podatek od spadkow i darowizn bedzie zmuszal do obchodzenia prawa. Nadal oplacac sie bedzie, by np. ojciec sprzedal synowi udzial w 1/20 nieruchomosci (sprzedaz taka jest obciazona podatkiem od czynnosci cywilnoprawnych wedle stawki 2 proc.), by potem zniesc nieodplatnie wspolwlasnosc na rzecz syna i w ten sposob przekazac mu majatek. A prawo podatkowe, ktore ze wzgledu na nadmierna, budzaca sprzeciw restryktywnosc powoduje, ze obywatele szukaja drog do jego omijania, powinno byc zmienione.

Jednoznacznie zapisano w ustawie, iz nabycie w drodze zachowku obciazone jest podatkiem od spadkow i darowizn. Sad Najwyzszy w skladzie calej Izby rozstrzygnal w 2002 r. po dlugich sporach, ze zachowek podlega tej daninie, a nie znacznie wyzszemu podatkowi od dochodow osobistych, ale dobrze, iz zapisano to w ustawie.

Wydaje sie, ze tak samo ustawodawca powinien postapic, gdy chodzi o kwestie proporcjonalnego korzystania z ulgi polegajacej na wylaczeniu z podstawy opodatkowania 110 mkw. mieszkania czy domu, gdy przedmiotem spadku lub darowizny jest udzial we wspolwlasnosci i gdy mieszkanie albo dom przypada kilku osobom. Orzecznictwo jest wprawdzie w tej kwestii ustalone. Sprawe rozstrzygnal juz w 1986 r. SN w skladzie Izb Cywilnej i Administracyjnej, orzeczenie to jest w pelni akceptowane, jednak unormowanie zawarte w ustawie jest nazbyt lakoniczne. Poniewaz zas przypadki dziedziczenia czy darowizn udzialow w domu lub mieszkaniu sa znacznie czestsze niz wyplaty zachowkow, ze wzgledu na jej donioslosc dorobek orzecznictwa nalezaloby przetransponowac do ustawy.

W odniesieniu do mieszkan ustawodawca powinien zrezygnowac z malostkowego wylaczenia z ulgi wartosci udzialu w gruncie oraz w czesciach wspolnych budynku, zwlaszcza ze ze wzgledu na kwote wolna podatku od tej wartosci - na ogol niewielkiej - z reguly sie nie placi, a wyceniac ja trzeba.

Nowela przynosi korzystna zmiane zasad waloryzacji kwot wolnych, tj. niepodlegajacych opodatkowaniu, kwot darowizn na cele mieszkaniowe zwolnionych od podatku oraz progow skal podatkowych. Od 1 stycznia 2003 r. obciazenie podatkiem od spadkow i darowizn zmniejszylo sie o ok. 6,8 proc. Korzystna jest zmiana zasad, a raczej czestotliwosci waloryzacji. Wedle dotychczasowych przepisow miala nastepowac, jesli wzrost cen towarow niezywnosciowych trwalego uzytku przekroczyl 20 proc. Teraz podwyzka wszystkich tych kwot granicznych i progow nastepowac ma - w stopniu odpowiadajacym wzrostowi tych cen - gdy przekroczy on 6 proc.

DLA FISKUSA O 6,4 PROC. MNIEJ

Podwyzszono od 1 stycznia 2003 r. o 6,4 proc. niewaloryzowane od marca 2000 r. limity wartosci rzeczy darowanych lub odziedziczonych niepodlegajacych opodatkowaniu (kwoty wolne), przedzialy skal podatku od spadkow i darowizn, a takze limity darowizn (miedzy najblizszymi) na cele mieszkaniowe zwolnionych z podatku. Podwyzka taka oznacza, ze zwieksza sie czesc spadku czy darowizny wolna od daniny, placi sie ja wedlug lagodniejszych skali, zmniejsza sie obciazenie darowizn na cele mieszkaniowe. Korzystne jest dla podatnikow zwiekszenie przez nowelizacje czestotliwosci podwyzszania (waloryzacji) tych limitow i przedzialow skal. Nadal punktem odniesienia dla ich waloryzacji bedzie wzrost cen towarow niezywnosciowych trwalego uzytku. Jednak dotychczas podwyzka nastapic mogla - w stopniu odpowiadajacym wzrostowi - dopiero gdy ceny te zwiekszyly sie o ponad 20 proc. Wedle nowych przepisow ta granica jest wzrost 6-proc.

ZACHOWEK JAK SPADEK

Nowelizacja konczy wieloletni spor o sposob opodatkowania zachowku. Zapisujac jednoznacznie, ze zachowek podlega podatkowi od spadkow i darowizn, przyjeto tym samym poglad wyrazony w precedensowej uchwale Sadu Najwyzszego podjetej 4 stycznia 2001 r. przez wszystkich sedziow Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczen Spolecznych (sygn. III ZP 26/00).

Zachowek to minimum tego, co nalezy sie najblizszym, jesli w testamencie i w formie darowizn otrzymali od spadkodawcy mniej niz owo minimum. Obowiazek podatkowy, czyli powinnosc zaplacenia podatku przy uzyskaniu zachowku, powstaje z chwila zaspokojenie roszczenia lub jego czesci, czyli z chwila wyplacenia go przez obowiazanego (tj. spadkobierce, obdarowanego). Obciazenie danina od spadkow i darowizn jest znacznie mniejsze niz podatkiem dochodowym, zwlaszcza gdy ze wzgledu na poziom innych dochodow podatnika zachowek bylby opodatkowany wedlug stawki 30 czy 40 proc.

OD NIEODPLATNEGO ZNIESIENIA WSPOLWLASNOSCI

To zupelna nowosc: podatkiem od spadkow i darowizn objeto nabycie dobr w wyniku nieodplatnego zniesienia wspolwlasnosci, ale tylko miedzy nalezacymi II i III grupy podatkowej. Dotychczas danina ta nie dotyczyla takich sytuacji. Innowacja odnosi sie tylko do przypadkow, gdy wartosc uzyskanych dobr przekracza wartosc przypadajacego danej osobie udzialu we wspolwlasnosci. Podatek obejmie roznice. Zwolniono z daniny z tego tytulu osoby nalezace do I grupy podatkowej, a wiec najblizszych. Np. dzialke kupily na wspolwlasnosc matka i corka. Aby zniesc wspolwlasnosc, matka godzi sie bez zaplaty, by jedyna wlascicielka zostala corka. Przy nabyciu w drodze nieodplatnego zniesienia wspolwlasnosci (jesli nie ma zwolnienia, bo np. wspolwlascicielami byli konkubent i konkubina), obowiazek zaplaty daniny powstaje z chwila zawarcia umowy, ugody albo uprawomocnienia orzeczenia sadu, jesli ich skutkiem bedzie nieodplatne nabycie wlasnosci.

PODATEK OD DLUGU ZWRACANEGO SPADKOBIERCY

Podatek spadkowy nalezy sie, jezeli dluznik zmarlego oddaje spadkobiercy to, co dluzny byl zmarlemu. Musi on pobrac od zwracanego dlugu i odprowadzic do urzedu skarbowego podatek spadkowy w wysokosci ustalonej przez ten urzad. Tym obowiazkiem beda obciazeni nie tylko - jak dotychczas - dluznicy bedacy instytucjami panstwowymi, ale wszystkie instytucje (osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie majace osobowosci prawnej).

INNOWACJE DOTYCZACE NOTARIUSZY

Kilka innowacji dotyczy obowiazkow notariuszy jako platnikow podatku od spadkow i darowizn w zwiazku z dokonywanymi przez nich czynnosciami. Do ustawy wpisano ciazaca na nich powinnosc przekazywania urzedowi skarbowemu odpisow aktow notarialnych dotyczacych czynnosci, z tytulu ktorych sa platnikami podatku.

Te wszystkie zmiany przynosi znowelizowana 28 pazdziernika 2002 r. ustawa o podatku od spadkow i darowizn; jej ujednolicony tekst jest w ostatniej czesci Vademecum.

KWOTY WOLNE

Wedlug nowych przepisow podatek od spadkow i darowizn osoby nalezace do:

  • I grupy podatkowej placic beda, gdy wartosc nabytych pieniedzy, rzeczy lub praw majatkowych przekroczy 9637 (poprzednio 9057 zl),
  • II grupy podatkowej - gdy wartosc ta wyniesie 7276 zl (poprzednio 6838 zl),
  • III grupy podatkowej- gdy wyniesiona ona 4902 zl (poprzednio 4607 zl).

Podatek placi sie od nadwyzki ponad kwoty wolne.

Limity te obejmuja okres 5 lat i dotycza dobr uzyskanych od jednego darczyncy lub spadkodawcy.

DAROWIZNY NA CELE MIESZKANIOWE

Wysokosc darowizny na cele mieszkaniowe (pieniedzy lub np. materialow na budowe) zwolnionej z podatku wynosi:

  • od jednej osoby - 9637 zl (poprzednio 9057 zl),
  • od kilku osob (np. ojca i matki) - 19.274 zl (poprzednio 18.114 zl).

Limity tego zwolnienia obejmuja okres 5 lat, liczac od pierwszej darowizny. Przysluguje ono tylko nalezacym do I grupy podatkowej i obowiazuje niezaleznie od kwot wolnych od podatku.

Uwaga! Jezeli miedzy nabyciem spadku a zaplaceniem podatku stawki ulegaja zmianie, podatek od spadkow i darowizn wymierza sie wedlug (zasadniczo) skal podatkowych i przy uwzglednieniu kwot wolnych obowiazujacych w dniu powstania obowiazku podatkowego, a wiec w praktyce w dniu uprawomocnienia sie wydanego przez sad postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zawarcia umowy darowizny.

GRUPY PODATKOWE

Grupa I: malzonek; dzieci, wnuki, prawnuki (zstepni); rodzice, dziadkowie, pradziadkowie (wstepni); pasierb, pasierbica, ziec, synowa; rodzenstwo (takze przyrodnie); ojczym, macocha i tesciowie. Za rodzicow uwaza sie takze rodzicow adopcyjnych, a za zstepnych - dzieci adoptowane i ich dzieci, wnuki, prawnuki.

Grupa II: dzieci, wnuki i prawnuki rodzenstwa, czyli siostrzency, siostrzenice, bratankowie, bratanice oraz ich dzieci, wnuki, prawnuki; rodzenstwo rodzicow (ciotki, wujowie, stryjowie); rodzenstwo malzonkow oraz malzonkowie rodzenstwa malzonkow (bratowe, szwagierki, szwagrowie); malzonkowie innych zstepnych (maz wnuczki, prawnuczki, zona wnuka, prawnuka).

Grupa III: obcy, czyli wszyscy dalsi krewni i powinowaci (nie nalezacy do I i II grupy podatkowej) oraz inne osoby.

Kazda z tych grup obowiazuje odrebna, progresywna skala podatku od spadkow i darowizn: najlagodniejsza dla nabywcow nalezacych do I grupy, najostrzejsza - dla zaliczanych do grupy III, a takze odrebne kwoty wolne, przyslugujace bez wzgledu na to, co jest przedmiotem spadku lub darowizny.

Co nowego w podatku od czynnosci cywilnoprawnych

1 stycznia 2003 r. weszlo w zycie kilka korekt w ustawie o podatku od czynnosci cywilnoprawnych, wprowadzonych przez nowelizacje z 7 czerwca 2002 r. (ujednolicony tekst ustawy).

Tak wiec calkowicie zrezygnowano z opodatkowania ta danina umowy poreczenia.

Zwolniono z 2-proc. podatku od czynnosci cywilnoprawnych pozyczki przeznaczone na rozpoczecie lub prowadzenie dzialalnosci gospodarczej. Warunek zwolnienia to udokumentowanie, ze pozyczone pieniadze zostana przeznaczone na te cele w ciagu 12 miesiecy od zawarcia umowy pozyczki, a bedace jej przedmiotem rzeczy oznaczone co do gatunku - w tym czasie wykorzystane na ten cel.

Podatkiem od czynnosci cywilnoprawnych obciazono umowe uzytkowania nieprawidlowego oraz depozytu nieprawidlowego jako pelniaca te sama funkcje co pozyczka.

Uzupelniono luke polegajaca na braku okreslenia momentu powstania obowiazku podatkowego w wypadku ustanowienia hipoteki. Teraz bedzie jasne, ze powstaje on z chwila zlozenia oswiadczenia o jej ustanowieniu lub z chwila zawarcia umowy jej ustanowienia. Jesli mimo zawarcia umowy nie wpisano hipoteki do ksiegi wieczystej, podatek od czynnosci cywilnoprawnych bedzie zwracany.

Do ustawy wpisano obowiazek przekazywania przez platnikow pobranego podatku do urzedu wlasciwego ze wzgledu na siedzibe platnika i obowiazek przekazywania przez notariuszy jako platnikow tego podatku urzedowi wlasciwemu ze wzgledu na siedzibe notariusza aktow notarialnych dotyczacych czynnosci cywilnoprawnych stanowiacych przedmiot opodatkowania.

Kilka zmian zmierza do dostosowania ustawy o podatku od czynnosci cywilnoprawnych do przepisow kodeksu spolek handlowych. Tak wiec uwzgledniono pojawienie sie nowych rodzajow spolek wprowadzonych przez ten kodeks: partnerskiej (ktora bedzie w ustawie traktowana jak cywilna i jawna), komandytowo-akcyjnej (te ustawa traktowac bedzie teraz na rowni z komandytowa).

Pozostale zmiany maja charakter uscislajacy i porzadkujacy.

Pytania i odpowiedzi

Na pytania czytelnikow dotyczace podatku od spadkow i darowizn odpowiada Monika Derejko-Kotowska, naczelnik Wydzialu Podatkow Majatkowych i Oplat w Departamencie Podatkow Lokalnych i Katastru Ministerstwa Finansow.

ULGA MIESZKANIOWA DLA NIEMAJACYCH WLASNEGO LOKUM

Jestem wylaczna wlascicielka mieszkania wykupionego od gminy. Chce podarowac je wnukowi. Czy bede placila w zwiazku z tym podatek od darowizny? Dla wnuka byloby to pierwsze mieszkanie.

W takim wypadku darowizne te obejmie ulga w podatku od spadkow i darowizn, pod warunkiem ze wnuk bedzie mieszkal w darowanym mieszkaniu przez 5 lat, liczac od dnia sporzadzenia aktu notarialnego darowizny, jesli juz mieszka z pania, albo od dnia zamieszkania w nim, z tym ze musi to zrobic w ciagu roku od dnia darowizny. Z podstawy opodatkowania wylaczona jest wartosc 110 mkw. mieszkania czy domu; wylaczenie to nie obejmuje wartosci dzialki czy udzialu - jak w wypadku mieszkan stanowiacych odrebna nieruchomosc - we wspolwlasnosci gruntu i czesciach wspolnych budynku.

Mieszkanie ma 58 mkw.

W takim razie jego wartosc bedzie w calosci wylaczona z podstawy opodatkowania. Natomiast od wartosci udzialu we wspolwlasnosci gruntu i czesciach wspolnych budynku, w ktorym znajduje sie darowane mieszkanie, tez prawdopodobnie nie bedzie podatku, a to ze wzgledu na tzw. kwote wolna. Dla obdarowanych i spadkobiercow nalezacych do I grupy podatkowej, a do niej zalicza sie m.in. dzieci, wnuki, rodzenstwo, wynosi ona od 1 stycznia 2003 r. - przy nabyciu od jednej osoby - 9637 zl. Oznacza to, ze jesli wartosc udzialu w gruncie i czesciach wspolnych budynku nie jest wyzsza, zadnego podatku w zwiazku z zamierzona darowizna nie bedzie.

Chce darowac corce 1/2 udzialu w domu stanowiacym moja wylaczna wlasnosc. Corka mieszka w innym miescie, ale zamierza sprzedac mieszkanie i przeprowadzic sie do mnie. Czy w takiej sytuacji trzeba placic podatek do darowizny?

Jesli corka sprzeda mieszkanie i w momencie darowizny nie bedzie miala tytulu prawnego do zadnego lokum, skorzysta z ulgi polegajacej na wylaczeniu z podstawy opodatkowania wartosci domu do wysokosci nie przekraczajacej 55 mkw. powierzchni uzytkowej. Jesli wiec 1/2 udzialu w domu nie przekracza tej powierzchni, jego darowizna nie bedzie objeta podatkiem, pod warunkiem ze corka bedzie tu mieszkac przez 5 lat. Trzeba pamietac, ze ulga ta nie dotyczy darowizny wartosci udzialu w gruncie, na ktorym dom jest posadowiony. Jesli wartosc tego udzialu przekracza w 2003 r. 9637 zl, od nadwyzki bedzie sie nalezal podatek.

DOM W BUDOWIE I PRAWO DO ULGI

Moja matka ponownie wyszla za maz. Wyprowadzila sie do innego miasta i zamierza mi darowac swe dotychczasowe mieszkanie o powierzchni 56 mkw. Jestem wlascicielem dzialki budowlanej, na ktorym postawilem juz dom w stanie surowym zamknietym. Innego wlasnego domu ani mieszkania nie mam. Dotychczas mieszkalem z zona u matki. Czy w tej sytuacji urzad skarbowy powinien przyjac, ze nie mam wlasnego mieszkania i moge skorzystac z mieszkaniowej ulgi?

Jesli dom nie zostal jeszcze przyjety do uzytkowania, poniewaz nie ukonczono budowy, oznacza to, ze nie jest pan wlascicielem innego domu, a wiec ten warunek korzystania z ulgi polegajacej na wylaczeniu z podstawy opodatkowania wartosci 110 mkw. mieszkania czy domu zostal spelniony. Zgodnie bowiem z art. 54 prawa budowlanego do uzytkowania obiektu budowlanego, na ktorego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowe, mozna przystapic po zawiadomieniu wlasciwego organu o zakonczeniu budowy, jezeli organ ten w terminie 14 dni od dnia doreczenia zawiadomienia nie zglosi sprzeciwu. Przepis ten odnosi sie takze do budynkow mieszkalnych, bo ich wzniesienie wymaga pozwolenia na budowe. Skoro budowa nie zostala zakonczona, nie jest to jeszcze budynek mieszkalny w rozumieniu art. 16 ustawy o podatku od spadkow i darowizn.

KONIECZNOSC ZMIANY WARUNKOW MIESZKANIOWYCH

W 2000 r. otrzymalem w spadku po babci mieszkanie w Bialymstoku. Poniewaz jest to moje pierwsze mieszkanie i zlozylem oswiadczenie, ze bede mieszkal w nim przez 5 lat, korzystalem ze zwolnienia z podatku spadkowego. W 2002 r. dostalem prace w Warszawie. Tu zamierzam zamieszkac na stale i kupic mieszkanie. Musze w zwiazku z tym sprzedac to po babci. Czy urzad skarbowy zazada oddania ulgi?

Przepisy normujace to zwolnienie nie sa tak bezwzgledne. Pozwalaja na zachowanie ulgi, m.in. gdy zbycie lokum przed uplywem 5 lat bylo uzasadnione koniecznoscia zmiany warunkow mieszkaniowych, a nabycie innego budynku lub uzyskanie pozwolenia na budowe albo nabycie innego mieszkania nastapilo nie pozniej niz w ciagu 6 miesiecy od dnia zbycia. Pod tymi warunkami zreszta spadkobierca czy obdarowany moze skorzystac z ulgi, nawet jesli w ogole nie zamieszkal w nabytym lokum. To, czy w danym wypadku rzeczywiscie zachodzi "koniecznosc" zmiany warunkow mieszkaniowych, ocenia sie indywidualnie, stosownie do okolicznosci sprawy. Przyjmuje sie jednak, ze jesli spadkobierca lub obdarowany w zwiazku z uzyskaniem pracy w innej miejscowosci musi przeniesc sie do niej na stale, istnieje koniecznosc zmiany warunkow mieszkaniowych.

Szesc miesiecy to bardzo krotki okres na przeprowadzenie tak powaznej transakcji. Czy urzad skarbowy przyjmie, ze zmiescilem sie w terminie, jesli w tym czasie dam zaliczke na poczet kupna mieszkania w Warszawie?

Niestety nie. Przez nabycie rozumie sie bowiem uzyskanie prawa wlasnosci domu, mieszkania czy spoldzielczego wlasnosciowego prawa do lokalu. Czyli zawarcie definitywnej notarialnej umowy przenoszacej te prawa.

W 1999 r. razem z siostra odziedziczylysmy dom. Skorzystalysmy z ulgi obejmujacej wartosc 110 mkw. Obie w nim mieszkamy. Utrzymanie domu jest jednak dla nas zbyt kosztowne. Czy to wystarczajace uzasadnienie dla koniecznosci zmiany warunkow mieszkaniowych? Chcemy sprzedac dom, ktory jest teraz nasza wspolna wlasnoscia, i kupic oddzielne niewielkie mieszkania.

Trudna sytuacja materialna nie pozwalajaca spadkobiercy czy obdarowanemu na utrzymanie domu moze oznaczac, ze jego zbycie bylo uzasadnione koniecznoscia zmiany warunkow mieszkaniowych. Nie pociaga wiec za soba utraty ulgi. Potwierdzil to Naczelny Sad Administracyjny.

W 2002 r. studentka odziedziczyla mieszkanie. Zostala zwolniona z podatku spadkowego. Mieszkanie potem sprzedala. Czy musi zaplacic w zwiazku z tym podatek dochodowy?

Sprzedaz mieszkania przed uplywem 5 lat pociaga za soba zasadniczo utrate prawa do ulgi w podatku od spadkow i darowizn przyslugujacej osobom nie majacym wlasnego mieszkania, chyba ze wyzbycie sie go uzasadniala koniecznosc zmiany warunkow mieszkaniowych. Sprzedaz mieszkania czy domu nabytego w drodze spadku lub darowizny, bez wzgledu na to, czy korzystalo sie z tej ulgi czy nie, nie wiaze sie z koniecznoscia zaplaty podatku dochodowego. Przychody ze sprzedazy nieruchomosci i praw majatkowych nabytych w ten sposob sa zwolnione z tego podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. d) ustawy o podatku dochodowym od osob fizycznych.

CESJA PRAW DO RACHUNKU W KASIE MIESZKANIOWEJ

Wspolnie z mezem oszczedzamy w kasie mieszkaniowej prowadzonej przez bank i korzystamy w zwiazku z tym z ulgi w podatku dochodowym. Na rachunku oszczednosciowym zostalo juz zgromadzone ponad 110 tys. zl. Chcemy scedowac ten rachunek na syna i synowa. Czy bedzie to darowizna i czy w zwiazku z tym trzeba zaplacic podatek od tej kwoty? Syn i synowa zamierzaja sprzedac dotychczasowe mieszkanie, dolozyc do tego, co za nie uzyskaja, pieniadze z kasy i kupic wieksze.

Nalezy przypuszczac, ze cesja nastapi pod tytulem darmym, co oznacza, ze bedzie to darowizna. Jesli jednak prawa do rachunku oszczednosciowo-kredytowego w kasie mieszkaniowej zostana w drodze darowizny przeniesione na najblizszych wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku od spadkow i darowizn, a potem przeznaczone przez obdarowanych na cele mieszkaniowe, darowizna taka jest zwolniona z podatku. Niestety, wsrod tych bliskich nie wymieniono synowej ani ziecia. Oznacza to, ze darowizna praw do rachunku w czesci przypadajacej na synowa bedzie obciazona podatkiem od spadkow i darowizn. Tylko w razie dokonania darowizny praw do rachunku wylacznie na rzecz syna cala jej wartosc bedzie objeta zwolnieniem.

Czy mozna scedowac rachunek na syna i jednoczesnie na jego maloletniego syna, a naszego wnuka? Czy w takim wypadku bedzie przyslugiwalo zwolnienie z podatku od darowizny?

Tak. Nie ma przeszkod, by przekazanie praw do rachunku nastapilo jednoczesnie na rzecz syna darczyncow i ich wnuka. W tym wypadku zarowno darowizna na rzecz syna, jak i na rzecz wnuka bedzie zwolniona z podatku, pod warunkiem ze takze maloletni wnuk wyda darowane srodki na cele mieszkaniowe, np. nastepne mieszkanie bedzie kupione jako wspolwlasnosc rodzicow i wnuka. Zwolnienie to obejmuje bowiem darowizny praw do wkladu na rzecz malzonka, wstepnych, czyli rodzicow, dziadkow, pradziadkow, oraz zstepnych, tj. dzieci, wnukow prawnukow, a takze rodzenstwa i osoby pozostajacej faktycznie we wspolnym pozyciu malzenskim z posiadaczem rachunku.

MIESZKANIE DAROWANE ZONIE

Mam rozdzielnosc majatkowa z zona. Jestem wlascicielem dwu mieszkan. Chcialem jej przekazac w drodze darowizny jedno z nich o powierzchni 118 mkw. Jaki zaplace podatek?

Jesli zona nie ma wlasnego mieszkania i bedzie w darowanym mieszkala przez 5 lat, moze skorzystac z ulgi polegajacej na wylaczeniu z podstawy opodatkowania wartosci 110 mkw. lokum. Jesli mieszkanie stanowi odrebna nieruchomosc, trzeba pamietac, ze podatek co do zasady obejmuje udzial w gruncie i w czesciach wspolnych budynku. Podatek zostanie obliczony od wartosci czystej 8 mkw. mieszkania (118 mkw. minus 110 mkw.) i wartosci udzialu w gruncie oraz czesciach wspolnych po pomniejszeniu o kwote wolna, ktora w tym wypadku, skoro zona nalezy do I grupy podatkowej, wynosi w 2003 r. 9637 zl. Trzeba tez zauwazyc, ze obowiazek zaplaty podatku od spadkow i darowizn naleznego z tytulu darowizny jest solidarny i obciaza zarowno darczynce, jak i obdarowanego.

LOKUM DLA OBCEGO

W 2002 r. odziedziczylam mieszkanie. W pazdzierniku sad wydal postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Nie zamierzam mieszkac w spadkowym lokum, bo mam wlasny dom w innej miejscowosci. Mieszkanie ma wartosc rynkowa ok. 80 tys. zl. Jaki od niego zaplace podatek spadkowy?

To zalezy do tego, do jakiej grupy podatkowej pani nalezy.

Mieszkanie zapisal mi w testamencie brat mojego tescia.

Zaliczana jest wiec pani wedle przepisow ustawy o podatku od spadkow i darowizn do III grupy podatkowej - obcy. Podstawe opodatkowania oblicza sie tak, jak wyjasnialam w odpowiedzi na poprzednie pytanie, z tym, ze w pani wypadku czysta wartosc mieszkania bedzie pomniejszona o 4607 zl, gdyz obowiazek podatkowy powstal w 2002 r., w dacie uprawomocnienia sie orzeczenia sadu stwierdzajacego nabycie spadku. Podatek wyliczony bedzie od nadwyzki wedle progresywnej skali okreslonej dla nabywcow zaliczonych do III grupy podatkowej.

Na mocy testamentu stalem sie jedynym spadkobierca osoby dla mnie obcej. Zona spadkodawcy zmarla 3 lata przed jego smiercia. Okazalo sie, ze mieszkanie (wlasnosc hipoteczna), ktore po nim otrzymalem, bylo kupione w czasie trwanie malzenstwa i wchodzilo w sklad ich majatku wspolnego. Jaki w tym wypadku zaplace podatek? Czy moge skorzystac ze zwolnienia z podatku, jesli nie mam wlasnego mieszkania?

Przede wszystkim nalezy ustalic w postepowaniu spadkowym, co wchodzi w sklad spadku, ktory pan nabyl. Mozna sie domyslac, ze spadkodawca nie przekazal panu calego mieszkania, bo nie byl wylacznym jego wlascicielem, chyba ze zona uczynila go jedynym spadkobierca albo nie miala nikogo z rodziny, kto by po niej dziedziczyl.

Zona zmarlego miala brata. Nic mi nie wiadomo, by pozostawila testament na rzecz meza. Zadne postepowanie spadkowe, z tego, co wiem, po jej smierci nie bylo przeprowadzone. Jej jedyny brat zyje i twierdzi, ze nalezy mu sie czesc spadku po siostrze.

W takim razie, gdy chodzi o spadek po zonie osoby, ktorej pan jest spadkobierca, zastosowanie maja reguly dziedziczenia ustawowego. Jesli zmarla pozostawila tylko meza i brata, oznacza to, ze dziedziczyli oni po niej po 1/2 (art. 932 kodeksu cywilnego). Jesli jedynym praktycznie jej majatkiem byl udzial w mieszkaniu, oznacza to, ze jej brat ma prawo do 1/4 udzialu w jego wlasnosci, a maz po uwzglednieniu udzialu przyslugujacego mu z racji wspolnosci majatkowej malzenskiej - 3/4. I ten udzial pan odziedziczyl. Ulga w podatku od spadkow i darowizn polegajaca na wylaczeniu z podstawy opodatkowania wartosci 110 mkw. lokalu, jesli nabywca nie ma wlasnego mieszkania i bedzie mieszkal w darowanym albo odziedziczonym 5 lat, w wypadku nabycia w drodze dziedziczenia obejmuje spadkobiercow nalezacych do I i II grupy podatkowej. Natomiast osoba zaliczana do III grupy (obcy) ma do niej prawo wylacznie, gdy sprawowala przez co najmniej dwa lata opieke nad wymagajacym jej spadkodawca na podstawie umowy zawartej z nim przed organem gminy. Jesli takiej umowy nie bylo, zaplaci pan podatek spadkowy od wartosci mieszkania. Jego rynkowa wartosc po odliczeniu ewentualnych dlugow i ciezarow i po pomniejszeniu o kwote wolna okreslona dla spadkobiercow zaliczonych do III grupy podatkowej wyznaczy podstawe, od ktorej wymierza sie ten podatek. Nalezy jednak najpierw przeprowadzic stosowne postepowanie spadkowe. W razie nabycia w drodze spadku obowiazek podatkowy powstaje w momencie uprawomocnienia sie postanowienia stwierdzajacego jego nabycie.

SZCZODROSC BEZ ZWOLNIEN

Mam udzial w spolce jawnej w wysokosci 20 proc. Jego wartosc wynosi ok. 150 tys. zl. Ze wzgledu na podeszly wiek zamierzam darowac ten udzial wnuczce. Czy w tym wypadku trzeba zaplacic podatek od darowizny, czy moze transakcje obciazy inny podatek?

Jest to darowizna praw majatkowych, ktora podlega podatkowi od spadkow i darowizn na zasadach ogolnych. Zaden inny podatek nie bedzie jej obciazal. Wartosc darowizny zostanie pomniejszona o kwote wolna przewidziana dla nabywcow z I grupy podatkowej i opodatkowana wedle najlagodniejszej progresywnej skali dotyczacej tej grupy. Nie wchodza natomiast w rachube zadne zwolnienia z tego podatku.

Zamierzam darowac konkubinie spoldzielcze mieszkanie wlasnosciowe. Czy ta darowizna bedzie obciazona podatkiem?

Tak. Zwolnienie obejmujace mieszkanie czy dom, obowiazujace pod warunkiem, ze nabywca bedzie mieszkal w darowanym lokum przez 5 lat i nie ma innego mieszkania, obejmuje tylko darowizny miedzy osobami nalezacymi do I grupy podatkowej. W tym wypadku chodzi o darowizne miedzy osobami obcymi, zaliczonymi do III grupy podatkowej.

Jaki to bedzie podatek, jak liczony?

Podatek liczy sie od czystej wartosci rynkowej darowizny, czyli wartosci spoldzielczego wlasnosciowego prawa do mieszkania, po potraceniu ewentualnych dlugow i ciezarow obciazajacych przedmiot darowizny, pomniejszonej w 2003 r. o kwote wolna, ktora wnosi 4902 zl. Nadwyzka bedzie opodatkowana wedle progresywnej skali tego podatku okreslonej dla nabywcow zaliczonych do III grupy podatkowej. W zaleznosci od wartosci darowizny wynosi on od 12 do 20 proc.

DLA SIOSTRZENCA KORZYSTNIEJ TESTAMENTEM

Jestem bezdzietny. Mieszkanie przeznaczylem dla siostrzenca, ktory nie ma wlasnego mieszkania. Czy korzystniej bedzie przekazac je w drodze darowizny za zycia czy testamentem?

Korzystniejsze z punktu widzenia podatku od spadkow i darowizn bedzie rozporzadzenie testamentowe. Poniewaz pana siostrzeniec nie ma wlasnego mieszkania, wchodzi w rachube ulga polegajaca na wylaczeniu z podstawy opodatkowania wartosci 110 mkw. mieszkania. Jednak przysluguje ona tylko przy darowiznie na rzecz osob nalezacych do I grupy podatkowej. Natomiast przy nabyciu w drodze spadku korzystaja z niej takze nalezacy do II grupy podatkowej. Siostrzeniec zas, jako zstepny rodzenstwa, zaliczany jest do tej wlasnie grupy.

PRZY DAROWIZNIE NA OBU STRONACH

Brat ojca zamierza darowac mi notarialnie dzialke budowlana. Kto bedzie placil podatek od tej darowizny - ja czy on?

W wypadku darowizny obowiazek ten ciazy solidarnie na obu stronach: darczyncy i obdarowanym. W praktyce jest kwestia uzgodnien miedzy nimi, z czyjej kieszeni beda wylozone pieniadze. Gdy jednak darowizna ma forme aktu notarialnego, a taka jest konieczna, jesli jej przedmiotem jest nieruchomosc, obowiazek pobrania i odprowadzenia podatku do urzedu skarbowego ciazy na notariuszu. Jest on obowiazany uzaleznic spisanie aktu notarialnego od uiszczenia naleznego podatku.

NIEODPLATNE ZNIESIENIE WSPOLWLASNOSCI

W 1998 r. razem z bratankiem kupilem na wspolwlasnosc dzialke z zamiarem wspolnej budowy domu. Moja sytuacja materialna nie pozwala jednak na partycypowanie w takim przedsiewzieciu. Chcialbym sie zrzec notarialnie swojego udzialu na jego rzecz. Czy bedzie to darowizna i czy w zwiazku z tym musze zaplacic podatek?

Czynnosc, jaka zamierza pan przeprowadzic, nie jest darowizna. Stanowi natomiast "nieodplatne zniesienie wspolwlasnosci", ktore od 1 stycznia 2003 r. jest objete podatkiem od spadkow i darowizn.

Czy w zwiazku z tym, ze ma ono w istocie cel mieszkaniowy, bratankowi bedzie przyslugiwac jakies zwolnienie?

Nie. Wraz z wprowadzeniem opodatkowania nieodplatnego zniesienia wspolwlasnosci zwolniono to nabycie od podatku, ale wylacznie wobec osob zaliczonych do I grupy podatkowej. Bratanek zas nalezy do II grupy podatkowej. Wedle art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od spadkow i darowizn zwolnione z niego jest nabycie w drodze darowizny pieniedzy lub rzeczy na okreslone w tym przepisie cele mieszkaniowe w wysokosci nie przekraczajacej 9637 zl od jednego darczyncy, a od wielu darczyncow lacznie nie wiecej niz 19.274 zl, niezaleznie od kwoty wolnej od podatku. Jednak rowniez to zwolnienie obowiazuje tylko wowczas, gdy obdarowanym jest osoba nalezaca do I grupy podatkowej.

W takim razie jaki podatek zaplace, jesli zdecyduje sie na zrealizowanie mojego zamierzenia?

Podstawa opodatkowania bedzie czysta wartosc rynkowa udzialu w nieruchomosci, tj. po potraceniu ewentualnych dlugow i ciezarow obciazajacych udzial, np. dlugu hipotecznego, pomniejszona o kwote wolna, ktora od 1 stycznia 2003 r. w odniesieniu do nabywcow zaliczonych do II grupy podatkowej wnosi 7276 zl. Nadwyzka bedzie opodatkowana wedle progresywnej skali tego podatku okreslonej dla nabywcow zaliczonych do tejze grupy podatkowej. Podatek ten w zaleznosci od wartosci udzialu bedacego wynikiem nieodplatnego zniesienia wspolwlasnosci wyniesie od 7 do 12 proc.

DZIAL SPADKU BEZ PODATKOWEGO OBCIAZENIA

Spadkodawczyni zapisala w testamencie mieszkanie dwom corkom i wnuczce. Sad wydal postanowienie stwierdzajace nabycie spadku przez kazda z nich w 1/3. Dwie spadkobierczynie chca w wyniku dzialu spadku przekazac mieszkanie trzeciej spadkobierczyni (wnuczce). Nie chca od niej splat. Ponoc w 2003 r. taki dzial bedzie traktowany jako darowizna i obciazony podatkiem. Postanowienie stwierdzajace nabycie spadku uprawomocnilo sie 23 grudnia. Czy jesli w ten sposob wyzbeda sie spadku na rzecz trzeciej spadkobierczyni, nie beda tez placic podatku spadkowego?

Dzial spadku bez doplat nie jest i nie bedzie objety podatkiem od spadkow i darowizn. W jego wyniku nastapi bezplatne przysporzenie na rzecz trzeciej spadkobierczyni, ktore jednak nie jest darowizna. Od 2003 r. podatkiem tym zostalo objete tylko nieodplatne zniesienie wspolwlasnosci. Przeprowadzenie tego rodzaju dzialu spadku nie uwalnia natomiast obu pozostalych spadkobierczyn z obowiazku zaplaty podatku spadkowego, przypadajacego od wartosci ich udzialow w spadku. Jesli jednak spelniaja one warunki do skorzystania z ulgi przewidzianej w art. 16 ustawy o podatku od spadkow i darowizn i w trakcie korzystania z niej zbeda swoje udzialy w spadku na rzecz trzeciej spadkobierczyni, to nie zaplaca podatku. Zbycie takie nie bedzie powodowalo utraty ulgi. W 2003 r. nic sie w tym wzgledzie nie zmienilo.

WAZNY DZIEN PRAWOMOCNOSCI

23 grudnia 2002 r. uprawomocnilo sie postanowienie sadu o stwierdzeniu nabycia spadku. W jakim czasie spadkobierczynie powinny zlozyc zeznanie podatkowe?

W ciagu miesiaca od dnia powstania obowiazku podatkowego. Przy nabyciu w drodze spadku przyjmuje sie, iz obowiazek ten powstaje w dniu uprawomocnienia sie postanowienia stwierdzajacego jego nabycie.

Czy w takiej sytuacji przy wymierzaniu podatku urzad skarbowy bedzie stosowal kwoty wolne i skale podatkowa z 2002 r. czy z 2003 r., korzystniejsze?

Obowiazuje zasada, ze przy ustalaniu podatku stosuje sie kwoty wolne i skale podatkowe obowiazujace w dniu powstania obowiazku podatkowego. Skoro obowiazek ten powstal 23 grudnia 2002 r., bo w tym dniu uprawomocnilo sie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, urzad skarbowy musi zastosowac kwoty wolne i skale obowiazujace w 2002 r.

KIEDY BEZ PODATKOWEGO ZEZNANIA

W pazdzierniku 2002 r. zmarla matka, pozostawiajac tylko rzeczy osobiste i pewna sume pieniedzy na koncie bankowym. Po oplaceniu kosztow pogrzebu jest to 18.500 zl. Spadkobierczyniami sa trzy corki. Czy w takim wypadku nalezy skladac zeznanie dotyczace podatku spadkowego?

Skoro spadkobierczyniami sa trzy corki, kazda z nich dziedziczy spadek w 1/3. Zeznania w zakresie podatku od spadkow i darowizn sie nie sklada, jesli wartosc spadku uzyskanego przez danego spadkobierce czy obdarowanego nie przekracza tzw. kwoty wolnej. Ta zas dla I grupy podatkowej, do ktorej naleza dzieci spadkodawcy, wynosila w 2002 r. 9057 zl, a w 2003 r. - 9637 zl. Jesli wiec wartosc czysta spadku przypadajaca na kazda ze spadkobierczyn nie przekraczala tej kwoty, skladanie zeznania nie wchodzi w rachube.

POWIERZCHNIA DOMU Z GARAZEM

W 2001. odziedziczylem dom po babci. Poniewaz nie mam wlasnego mieszkania, przysluguje mi ulga. Dom ma powierzchnie uzytkowa 120 mkw., ale znajduje sie w nim tez garaz o pow. 25 mkw. Urzad skarbowy twierdzi, ze w sumie powierzchnia uzytkowa odziedziczonego domu wnosi 145 mkw. Poniewaz z podstawy opodatkowania wylaczona jest tylko wartosc 110 mkw. powierzchni, urzad skarbowy poinformowal mnie, ze podatek nalezy sie od 35 mkw. Czy ma racje?

Tak. Wedle bowiem art. 16 ust. 4 ustawy o podatku od spadkow i darowizn za powierzchnie uzytkowa budynku (lokalu) uwaza sie powierzchnie mierzona po wewnetrznej dlugosci scian pomieszczen na wszystkich kondygnacjach - podziemnych i naziemnych, z wyjatkiem powierzchni piwnic i klatek schodowych oraz szybow dzwigow. Z powierzchni uzytkowej budynku nie jest wiec wylaczony garaz stanowiacy czesc budynku, a takze strychy i poddasza, z tym ze powierzchnie pomieszczen lub ich czesci oraz czesc kondygnacji o wysokosci w swietle od 1,40 m do 2,20 m zalicza sie do powierzchni uzytkowej budynku w 50 proc., a jezeli wysokosc jest mniejsza niz 1,40 m - powierzchnie pomija sie.

Urzad przyjal wartosc rynkowa domu w kwocie 240 tys. zl. Wyliczyl w zwiazku z tym, ze wartosc 1 mkw. powierzchni uzytkowej wynosi 1655,17 zl. Czy to jest sprawiedliwe, jesli powierzchnia powyzej 110 kw. obejmuje glownie garaz, ktorego wartosc jest przeciez mniejsza niz mieszkania?

Gdy chodzi o przyjeta metode liczenia wartosci powierzchni, urzad postapil slusznie, gdyz ustalona wartosc uwzglednia fakt, ze czesc budynku stanowi garaz. Przypuszczam, ze wartosc budynku o takiej samej powierzchni, ale bez garazu, bylaby wyzsza.

Nie zgadzam sie z tym.

Moze sie wiec pan odwolac od decyzji ustalajacej podatek do izby skarbowej, a jesli rowniez ona nie podzieli pana stanowiska - wniesc skarge do NSA.

WARTOSC WEDLUG CENY RYNKOWEJ

Poniewaz zamierzam sprzedac mieszkanie odziedziczone po matce, beda placila podatek spadkowy. Czy przy skladaniu zeznania podatkowego wartosc mieszkania ustalam ja czy urzad?

Regula jest, ze wartosc nabytych rzeczy i praw majatkowych urzad skarbowy przyjmuje w wysokosci okreslonej przez nabywce, czyli spadkobierce, obdarowanego itd., jesli odpowiada ona wartosci rynkowej tych rzeczy i praw. Jesli jednak nabywca nie podal ich wartosci albo podana wartosc nie odpowiada wedle oceny urzedu skarbowego wartosci rynkowej, urzad musi wezwac nabywce do podania albo podwyzszenia tej wartosci. Jesli podatnik nie udzieli odpowiedzi albo odmowi podania wartosci rynkowej, urzad moze ustalic wartosc z udzialem bieglych. Opinia bieglego stanowi zreszta tylko jeden z elementow materialu dowodowego branego pod uwage przy ustalaniu wartosci rynkowej.

Kogo obciaza koszt takiej opinii?

Jesli wartosc ustalona przez urzad przekroczy wartosc podana przez nabywce o 33 proc., koszt opinii ponosi nabywca. Jesli bedzie nizsza, jej koszt obciaza skarb panstwa.

Gdzie mozna uzyskac informacje o cenach rynkowych nieruchomosci, ktore nie bylyby kwestionowane przy ustalaniu podatku spadkowego przez urzad skarbowy?

Nie ma zadnych oficjalnych cennikow. W praktyce jesli urzad zakwestionuje cene podana przez nabywce, a ten nie zgadza sie na jej korekte, w celu okreslenia wartosci rynkowej urzad powoluje, jako bieglych, rzeczoznawcow majatkowych.

DAROWAC MIESZKANIE, PIENIADZE NA LOKUM CZY POZYCZYC

Moj ojciec od 1984 r. mieszka w USA, ale zachowal obywatelstwo polskie. Zamierza kupic mi mieszkanie w Polsce. Nie wiemy, czy korzystniej byloby, gdyby kupil najpierw mieszkanie na swoje nazwisko, a potem mi je darowal, czy tez lepiej bedzie, jesli przekaze mi pieniadze, a mieszkanie kupie bezposrednio ja, wylacznie na swoje nazwisko. Ewentualnie czy lepszym rozwiazaniem bedzie kupno mieszkania wspolnie przez nas obu na wspolwlasnosc, z tym ze ojciec daruje mi pieniadze na moj udzial?

Na tego rodzaju decyzje moga miec wplyw rozne okolicznosci. Ja moge tylko powiedziec o skutkach w zakresie podatku od spadkow i darowizn. Otoz jesli ojciec kupi mieszkanie, a nastepnie daruje je panu, to gdy nie ma pan wlasnego mieszkania czy domu i bedzie mieszkal w darowanym przez 5 lat, ma pan prawo do ulgi polegajacej na wylaczeniu z podstawy opodatkowania wartosci 110 mkw. lokalu. Oznacza to, ze jesli mieszkanie ma powierzchnie nie wieksza, podatku od niego sie nie placi. Jesli zas ojciec daruje panu pieniadze na mieszkanie, to poniewaz nalezy pan do I grupy podatkowej, skorzysta pan ze zwolnienia z racji tzw. darowizny na cele mieszkaniowe w wysokosci nie przekraczajacej 9637 zl, skoro darowizna ma pochodzic od jednego darczyncy, oraz z tzw. kwoty wolnej w tej samej wysokosci. Oznacza to koniecznosc zaplacenia podatku od nadwyzki ponad 19.274 zl wedle najlagodniejszej skali tego podatku, okreslonej dla nabywcow zaliczonych do I grupy podatkowej. Podatek ten w zaleznosci od wartosci darowizny wynosi od 3 do 7 proc. Oczywiscie, jesli ojciec daruje pieniadze rowne 1/2 ceny mieszkania, podatek bedzie odpowiednio nizszy.

A co bedzie, jesli ojciec pozyczy mi pieniadze na mieszkanie?

Pozyczka ta nie jest objeta podatkiem od spadkow i darowizn. Obciaza ja natomiast podatek od czynnosci cywilnoprawnych. Przy umowie pozyczki, ktorej stronami sa osoby nalezace do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisow o podatku od spadkow i darowizn, zwolniona z podatku od czynnosci cywilnoprawnych jest w 2003 r. kwota 9637 zl. Od nadwyzki placi sie podatek w wysokosci 2 proc.

PODATEK OD ROSZCZENIA O ZWROT

Po smierci ojca jako spadkobierca odzyskalem nieruchomosc, ktora zostala mojemu ojcu odebrana w latach 40. z naruszeniem prawa. Ojciec umarl w 1999 r. Czy mam obowiazek zaplacenia podatku spadkowego od wartosci tej nieruchomosci?

Podatkiem od spadkow i darowizn objety jest ogol praw majatkowych nabytych po spadkodawcy. Takim prawem jest rowniez roszczenie o zwrot nieruchomosci, ktorej spadkodawca zostal pozbawiony z naruszeniem prawa.

W chwili skladania zeznania podatkowego w 1999 r. nie wiedzialem, czy uda sie te nieruchomosc odzyskac. Nie wiedzialem tez, ze samo prawo do zadania jej zwrotu moze byc objete podatkiem.

Nie zmienia to jednak faktu, ze w spadku nabyl pan rowniez roszczenie o zwrot nieruchomosci. Jesli jego wartosc nie byla uwzgledniona przy ustalaniu podatku, to powziecie przez urzad skarbowy wiadomosci, ze w sklad spadku wchodzilo to roszczenie, jest powodem do wznowienia postepowania podatkowego i ponownego ustalenia wysokosci podatku spadkowego.

MIESZKANIE I DZIALKA W SPADKU DLA DWU SIOSTR

Wspolnie z siostra odziedziczylysmy po ojcu mieszkanie o powierzchni 48 mkw., w ktorym siostra mieszka od urodzenia i nadal zamierza w nim mieszkac. Ja mam inne mieszkanie. W sklad spadku po ojcu wchodzi takze niezabudowana dzialka rekreacyjna. Chcialybysmy przeprowadzic podzial spadku w ten sposob, by siostrze przypadlo mieszkanie, a mnie dzialka. Czy w tej sytuacji siostra bedzie korzystac ze zwolnienia z podatku w stosunku do wartosci mieszkania? Czy podatek spadkowy zaplace tylko ja od dzialki rekreacyjnej?

Sprawa jest bardziej skomplikowana. Dziedziczacym mieszkania lub domy przysluguje - pod warunkami wskazanymi juz w odpowiedziach na poprzednie pytania - ulga podatkowa polegajaca na wylaczeniu z podstawy opodatkowania, czyli wartosci spadku lub darowizny, rownowartosci 110 mkw. takiego lokalu. Prawo do tej ulgi maja wszyscy spadkobiercy - do lacznej wysokosci nie przekraczajacej 110 mkw. Oznacza to, ze obu spadkobierczyniom przysluguje odliczenie od podstawy opodatkowania wartosci calej powierzchni mieszkania, skoro wynosi ona 48 mkw. Jednak, jak rozumiem, z ulgi moze skorzystac tylko pani siostra, bo ona spelnia warunki, pod ktorymi ulga przysluguje. W zwiazku z tym nie zaplaci podatku od przypadajacej na nia czesci mieszkania, tj. od rownowartosci 24 mkw. Natomiast przypadajaca na pania rownowartosc tej powierzchni bedzie opodatkowana. Obie panie zaplaca tez podatek od 1/2 wartosci wchodzacej w sklad spadku dzialki rekreacyjnej. Dokonany pozniej dzial spadku jest z punktu widzenia wskazanych regul wynikajacych z ustawy o podatku od spadkow i darowizn bez znaczenia.

Czy gdyby ojciec zostawil testament i mieszkanie zapisal w calosci siostrze, a dzialke rekreacyjna mnie, to kazda placilaby co do zasady podatek tylko od tego, co jej przypadlo z mocy testamentu, a wiec w rezultacie siostra moglaby skorzystac z ulgi w odniesieniu do calej powierzchni mieszkania?

Tak. Po warunkiem, ze jedna z pan powolana bylaby w testamencie do spadku w calosci, a na rzecz drugiej siostry uczyniony bylby zapis obejmujacy mieszkanie.

ZAKLAD WYTWORCZY DLA WNUKA ZE ZWOLNIENIEM

Ze wzgledu na podeszly wiek zamierzam przejsc na emeryture. Jestem wlascicielem warsztatu wytworczego. W jego prowadzeniu pomaga mi synowa. Planujemy, ze w przyszlosci prowadzil go bedzie wnuk, ktory ukonczyl dopiero 18 lat i bedzie sie jeszcze ksztalcil. Czy moge w tej sytuacji podarowac zaklad wnukowi bez placenia podatku od darowizny?

Tak. Darowizna dla wnuka bedzie zwolniona od podatku na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 10 i ust. 4 ustawy o podatku od spadkow i darowizn. Zwolnienie to bowiem dotyczy m.in. darowizny zakladu wytworczego, budowlanego, handlowego, uslugowego lub jego czesci na rzecz malzonka oraz dzieci, wnukow, prawnukow. Nie ma wiec przeszkod prawnych, ktore by uniemozliwialy darowanie zakladu wnukowi. Jednak warunkiem zwolnienia jest prowadzenie go, i to w stanie niepogorszonym, przez 5 lat, liczac od dnia przyjecia darowizny (albo spadku). Niedopelnienie tego warunku powoduje utrate zwolnienia. Podatek zostanie wymierzony obdarowanemu (spadkobiercy) tak, jakby ze zwolnienia nie korzystal. Jesli dalsze prowadzenie firmy nie bedzie mozliwe z przyczyn losowych (np. wskutek choroby), podatek zostanie obnizony proporcjonalnie do okresu prowadzenia dzialalnosci w tej firmie.

DAROWIZNA UDZIALU W MIESZKANIU DLA ZONY

Przed slubem maz kupil mieszkanie o powierzchni 82 mkw. Nalezy wiec ono do jego majatku odrebnego. Teraz chce, by stalo sie wlasnoscia obojga malzonkow. Zamierza wiec darowac zonie 1/2 udzialu w nim. Mieszkanie stanowi odrebna nieruchomosc (wlasnosc hipoteczna). Czy w zwiazku z tym trzeba bedzie zaplacic podatek od darowizny od wartosci polowy mieszkania?

Bedzie to darowizna udzialu w mieszkaniu. Jesli jednak zona nie ma innego wlasnego mieszkania i bedzie mieszkala w lokalu, w ktorym w drodze darowizny uzyskala udzial, ma prawo do ulgi. Polega ona na wylaczeniu z podstawy opodatkowania wartosci nie przekraczajacej lacznie 110 mkw. mieszkania. Jesli jednak przedmiotem nabycia jest udzial we wlasnosci mieszkania albo domu, przysluguje ona w wysokosci proporcjonalnej do udzialu bedacego przedmiotem darowizny czy dziedziczenia. Jesli wiec nabywa sie 1/2 udzialu, ulga przysluguje w odniesieniu do wartosci 55 mkw. powierzchni. Poniewaz jednak w tym wypadku powierzchnia mieszkania wynosi tylko 82 mkw., ulga obejmuje 41 mkw., czyli cala wartosc udzialu. Nie jest nia objeta wartosc zwiazanego z prawem do lokalu udzialu w gruncie i w czesciach wspolnych budynku. Jezeli jednak wartosc ta nie przekracza lacznie kwoty wolnej (w 2003 r. - dla nabywcow z I grupy podatkowej - 9637 zl), podatek tej darowizny obciazac nie bedzie.

Czy podatek od spadkow i darowizn nalezalby sie w razie podpisania umowy majatkowej malzenskiej (intercyzy), rozszerzajacej wspolnosc majatkowa na wszystkie przedmioty nalezace do malzonkow, a wiec i na mieszkanie bedace teraz odrebna wlasnoscia meza?

Podatkiem od spadkow i darowizn objete jest nieodplatne nabycie majatku na podstawie czynnosci wymienionych w sposob wyczerpujacy w ustawie o podatku od spadkow i darowizn. Nie stanowi zatem przedmiotu opodatkowania nieodplatne nabycie wynikajace z innych tytulow niz wskazane w ustawie.

Notowala: Izabela Lewandowska

 

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.