ULGI REHABILITACYJNE

Odpowiadamy na pytania czytelnikow Ulga rehabilitacyjna: pytania i odpowiedzi

Kto i z czego moze skorzystac

RADZI ZBIGNIEW DEPTULA

PRAWNIK Z KANCELARII PRAWNICZEJ SALANS

Ulgi limitowane

Czy osoba niewidoma bedzie mogla odliczyc od dochodu wydatki poniesione na oplacenie uslug przewodnika?

Odliczeniu w ramach ulgi na cele rehabilitacyjne podlegaja m.in. wydatki na oplacenie przewodnikow osob niewidomych I lub II grupy inwalidztwa. Odliczenie tych wydatkow od dochodu jest limitowane, podatnik nie moze odliczyc z tego tytulu kwoty wyzszej niz 2280 zl w jednym roku podatkowym.

Oznacza to, ze osoba niewidoma, jesli posiada I lub II grupe inwalidztwa, moze w roku podatkowym 2003 odliczyc od dochodu kwote 2280 zl tytulem wydatkow na oplacenie przewodnika. Warte podkreslenia jest rowniez, ze przepisy nie wymagaja udokumentowania poniesienia tych wydatkow odpowiednimi dowodami.

Natomiast warunkiem uznania tych wydatkow za odliczalne jest, aby wydatki te nie byly w zaden sposob zwrocone ani pokryte, np. ze srodkow Panstwowego Funduszu Rehabilitacji Osob Niepelnosprawnych.

Czy inwalidzi moga odliczyc od dochodu wydatki na zakup lekow?

W swietle art. 26 ust. 7a pkt 12 ustawy o podatku dochodowym od osob fizycznych, za wydatki rehabilitacyjne, podlegajace odliczeniu od dochodu, uwaza sie takze wydatki poniesione na leki, jesli lekarz specjalista stwierdzi, ze osoba niepelnosprawna powinna je stosowac (stale lub czasowo). Kwote odliczenia stanowi tutaj roznica pomiedzy faktycznie poniesionymi wydatkami w danym miesiacu a kwota 152 zl. Przykladowo: jesli w danym miesiacu niepelnosprawny, np. inwalida I lub II grupy, lub podatnik, na utrzymaniu ktorego ten inwalida pozostaje (przy spelnieniu warunku przynaleznosci do odpowiedniego kregu bliskich), wyda na zakup lekow laczna kwote 452 zl, przy czym posiada dowody poniesienia tych wydatkow, to za ten miesiac bedzie mogl odliczyc od dochodu kwote 300 zl (452 zl - 152 zl = 300 zl). Warunkiem odliczenia jest rowniez to, ze wydatki na leki nie moga byc podatnikowi zwrocone, np. z srodkow PFRON.

Poza wyzej wskazanymi przeslankami prawo do skorzystania z ulgi na zakup lekow uzaleznione jest od spelnienia jeszcze podstawowych warunkow uprawniajacych do skorzystania z ulgi na cele rehabilitacyjne. Przede wszystkim osoba, ktorej wydatek dotyczy, musi posiadac orzeczenie o zakwalifikowaniu do jednego z trzech stopni niepelnosprawnosci lub decyzje przyznajaca rente z tytulu niezdolnosci do pracy, rente szkoleniowa lub socjalna, albo orzeczenie o niepelnosprawnosci osoby, ktora nie ukonczyla 16. roku zycia, badz orzeczenie o niepelnosprawnosci wydane na podstawie przepisow obowiazujacych do dnia 31 sierpnia 1997 r., lub w odniesieniu do dzieci do lat 16 orzeczenie o niepelnosprawnosci wydane przez lekarza specjaliste. Podstawe odliczenia wydatkow poniesionych na ten cel stanowi dowod ich poniesienia, np. faktura badz rachunek wystawiony przez apteke.

W praktyce organy podatkowe scisle interpretuja rowniez pojecie lekow, ktorych zakup uprawnia do skorzystania z ulgi. Moga one wiec zakwestionowac np. wydatki na opatrunki, kompresy, plastry, ktore lekami nie sa.

Mama niepelnosprawnego dziecka sporo wydaje miesiecznie na benzyne, gdyz musi dojezdzac na zabiegi. Czy moze te wydatki odliczyc sobie od dochodu?

Zgodnie z art. 26 ust. 7a pkt 14 ustawy o podatku dochodowym od osob fizycznych za wydatki na cele rehabilitacyjne uznawane sa rowniez wydatki ponoszone na uzywanie samochodu osobowego, stanowiacego wlasnosc podatnika, majacego na utrzymaniu niepelnosprawne dziecko do lat 16, dla potrzeb zwiazanych z koniecznym przewozem na niezbedne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. Wysokosc odliczenia nie moze przekraczac w ciagu roku podatkowego kwoty 2280 zl.

W omawianym przypadku podatniczka dowozaca dziecko na zabiegi moze odliczyc ww. kwote 2280 zl od dochodu, zakladajac, ze posiada orzeczenie o rodzaju i stopniu niepelnosprawnosci dziecka, samochod osobowy stanowi jej wlasnosc w okresie korzystania z ulgi (nie moze to byc np. samochod pozyczony), dziecko faktycznie korzystalo z zabiegow leczniczo-rehabilitacyjnych w tym okresie, a poniesione wydatki nie zostaly jej w zaden sposob zwrocone.

Jakie dokumenty trzeba gromadzic, zeby skorzystac z ulgi na cele rehabilitacyjne?

Wymagania dotyczace dokumentowania wydatkow na cele zwiazane z rehabilitacja nie sa tak restrykcyjne, jak np. w przypadku ulgi na remont i modernizacje budynku lub lokalu. Przypomnijmy, ze w przypadku popularnej ulgi remontowej wydatki mozna udokumentowac na podstawie faktury wystawionej wylacznie przez podatnika VAT nie korzystajacego ze zwolnienia od tego podatku badz na podstawie dowodu odprawy celnej lub dowodu wplaty na fundusz remontowy.

W przypadku ulgi na cele rehabilitacyjne przepisy wspominaja tylko, ze wysokosc wydatkow na cele zwiazane z rehabilitacja ustala sie na podstawie dokumentow stwierdzajacych ich poniesienie.

Nie ma wiec w tym przypadku wymogu dokumentowania wydatkow fakturami VAT. Wydaje sie jednak, ze wspomniane dowody poniesienia wydatkow musza np. wskazywac, jakie leki zostaly kupione przez dana osobe, aby organ podatkowy, w razie kontroli, nie mial watpliwosci, ze byly to wlasnie takie leki, jakie zostaly przepisane przez lekarza specjaliste.

Przypomniec tez nalezy, ze wydatki na oplacenie przewodnikow osob niewidomych, wydatki na utrzymanie psa przewodnika oraz uzywanie samochodu osobowego, zostaly okreslone w przepisach w sposob ryczaltowy (kazdy osobno w kwocie 2280 zl) i nie wymagaja udokumentowania.

Ulgi nielimitowane

Jezeli Jan R., ktory jest niepelnosprawny, wyda w 2003 r. 20 tys. zl na adaptacje mieszkania, to jaka kwote bedzie mogl odliczyc od dochodu?

Poniesione wydatki na adaptacje i wyposazenie mieszkan oraz budynkow mieszkalnych, stosownie do potrzeb wynikajacych z niepelnosprawnosci, zaliczane sa do wydatkow na cele rehabilitacyjne i moga one zostac odliczone od dochodu przez podatnika bedacego osoba niepelnosprawna (lub przez podatnika, na ktorego utrzymaniu pozostaja bliskie osoby niepelnosprawne: malzonek, dzieci, pasierbowie, rodzice podatnika, jego tesciowie, rodzenstwo, ojczym, macocha, zieciowie i synowe - jezeli w danym roku podatkowym dochody tych niepelnosprawnych osob nie przekraczaja kwoty 9120 zl).

Przepisy nie przewiduja tutaj zadnego limitu, a wiec Jan R. bedzie mogl odliczyc od dochodu pelna kwote 20 tys., ktora wyda na adaptacje mieszkania, np. na adaptacje toalety i lazienki do potrzeb osoby niepelnosprawnej, montaz balustrad i uchwytow ulatwiajacych poruszanie sie osobie z niepelnosprawnoscia narzadu ruchu, likwidacje progow i poszerzenie drzwi w mieszkaniu w celu umozliwienia dostepu do wszystkich pomieszczen, a takze na zbudowanie podestu i podjazdu dla wozka inwalidzkiego.

Jesli chodzi o pojecia "adaptacja" oraz "wyposazenie mieszkania", to Naczelny Sad Administracyjny, analizujac i rozpatrujac sprawy podatkowe w zakresie ulgi na cele rehabilitacyjne, odwoluje sie do znaczenia slownikowego tych slow. "Adaptacja" oznacza przystosowanie czegos do innego uzytku, przerobke dla nadania czemus jakiegos charakteru, a "adaptacja mieszkania" to zatem nic innego jak jego przerobka, majaca mu nadac inny charakter, przystosowac do innego uzytku. Natomiast "wyposazenie mieszkania" - to przydanie mu rzeczowych elementow zwiekszajacych jego walory uzytkowe, np. zakup mebli przystosowanych konstrukcyjnie dla potrzeb osob niepelnosprawnych.

Sad zwraca przy tym uwage, ze u podstaw takiej adaptacji lub wyposazenia maja lezec potrzeby wynikajace z niepelnosprawnosci podatnika lub osoby pozostajacej na jego utrzymaniu. Moga wiec byc uznane za wydatki na cele rehabilitacyjne wydatki poniesione bezposrednio na wymiane systemu ogrzewania, np. wydatki zwiazane z nabyciem i instalacja tych urzadzen grzewczych. Nie wydaje sie natomiast, aby za wydatki tego rodzaju mogly byc uznane wydatki np. na zakup desek podlogowych, kasetonow sufitowych, tapety, kleju, gipsu itp. Materialy te sluza bowiem nie do przystosowania mieszkania lub jego wyposazenia stosownie do potrzeb wynikajacych z niepelnosprawnosci, lecz stanowia materialy niezbedne wylacznie do przeprowadzenia remontu mieszkania lub jego modernizacji.

W praktyce urzedy skarbowe, udzielajac odpowiedzi na pytania podatnikow dotyczace ulgi na cele rehabilitacyjne, rozpatruja konkretne przypadki i kwalifikuja wydatki do poniesionych na adaptacje i wyposazenie mieszkania nie tylko przez analize zmian dokonanych w mieszkaniu, lecz takze przez pryzmat potrzeb, ktorymi te zmiany zostaly podyktowane.

Jan R. w 2003 r. postanowil wydac 20 tys. zl na przystosowanie samochodu do swoich potrzeb. Jaka kwote bedzie mogl odpisac od dochodu?

Rowniez tutaj przepisy nie limituja kwoty odliczenia. Oznacza to, ze Jan R. bedzie mogl odliczyc od dochodu pelna kwote 20 tys. zl. wydana na przystosowanie samochodu. Przykladem przystosowania auta do potrzeb wynikajacych z niepelnosprawnosci mogloby byc zamontowanie urzadzenia, np. wysiegnika, ulatwiajacego wsiadanie i wysiadanie z pojazdu. Innym przykladem mogloby byc zamontowanie w aucie automatycznej skrzyni biegow przez podatnika, ktory utracil noge. Wydatkiem, ktory moglby zostac zakwestionowany jako podstawa do odliczenia moglyby byc np. wydatki na zwiekszenie mocy silnika w samochodzie, jako wydatek na przerobke, ktora nie wynika z potrzeb niepelnosprawnosci.

Wartym podkreslenia jest fakt, ze wedlug stanowiska organow podatkowych od dochodu moga byc odliczone tylko i wylacznie wydatki poniesione na przystosowanie pojazdow mechanicznych do potrzeb wynikajacych z niepelnosprawnosci. Nie moze wiec skorzystac z odliczenia podatnik, ktory poniosl wydatek na zakup samochodu fabrycznie przystosowanego do potrzeb osoby niepelnosprawnej. Aczkolwiek sens i cel poniesionego wydatku jest w obu przypadkach jednakowy, brzmienie przepisu nie pozostawia watpliwosci, ze odliczeniu podlegaja tylko wydatki na przystosowanie samochodu. Z uwagi na fakt, ze ulgi podatkowe sa wyjatkami od zasady rownosci i powszechnosci opodatkowania, przepisy je regulujace powinny byc interpretowane scisle i nie jest dopuszczalna ich rozszerzajaca interpretacja.

Oczywiscie mozliwosc uznania ww. wydatkow na adaptacje mieszkania i przystosowanie auta uwarunkowane jest spelnieniem podstawowych warunkow skorzystania z ulgi na cele rehabilitacyjne, tj.:

  • posiadaniem przez osobe, ktorej dotyczy wydatek, orzeczenia kwalifikujacego do jednego z trzech stopni niepelnosprawnosci lub decyzji przyznajacej rente z tytulu calkowitej lub czesciowej niezdolnosci do pracy, rente szkoleniowa albo socjalna, lub posiadaniem orzeczenia o niepelnosprawnosci osoby, ktora nie ukonczyla 16 lat,
  • posiadaniem przez podatnika dowodu poniesienia wydatkow (patrz wyjasnienia do pytania nr 4 powyzej),
  • tym, ze wydatki podlegajace odliczeniu nie zostaly sfinansowane ze srodkow zakladowego czy Panstwowego Funduszu Rehabilitacji Osob Niepelnosprawnych lub ze srodkow kas chorych, lub nie zostaly zwrocone podatnikowi w jakiejkolwiek innej formie oraz w przypadku gdy wydatki zostaly poniesione przez podatnika, na ktorego utrzymaniu pozostaje bliska osoba niepelnosprawna, ktorej dochody w danym roku podatkowym nie przekraczaja kwoty 9120 zl.

Jesli Jan R. kupi sobie sprzet rehabilitacyjny oraz ksiazki szkoleniowe, to czy bedzie mogl odliczyc ich koszt od dochodu? Jaki sprzet rehabilitacyjny i materialy wchodza w gre?

Wydatkami na cele rehabilitacyjne, ponoszonymi przez podatnika bedacego osoba niepelnosprawna lub przez podatnika majacego taka osobe na utrzymaniu, sa rowniez wydatki na zakup i naprawe indywidualnego sprzetu, urzadzen i narzedzi niezbednych w rehabilitacji i ulatwiajacych wykonywanie czynnosci zyciowych. Zaliczane sa tutaj rowniez wydatki na zakup wydawnictw i materialow (pomocy) szkoleniowych, stosownie do potrzeb wynikajacych z niepelnosprawnosci.

Podobnie jak w przypadku adaptacji mieszkania lub przystosowania auta przepisy nie limituja wysokosci odliczenia wydatkow na sprzet i materialy szkoleniowe. Granica odliczenia bedzie wiec tutaj wysokosc podstawy odliczenia, od ktorej odlicza sie wydatki na cele rehabilitacyjne. Oznacza to, ze pan Jan R. bedzie mogl odliczyc wydatki na zakup sprzetu i materialow w pelnej, poniesionej przez siebie, wysokosci (powyzsze wyjasnienia dotyczace podstawowych warunkow skorzystania z omawianej ulgi maja w tym miejscu odpowiednie zastosowanie).

W praktyce, urzedy skarbowe analizuja odrebnie kazdy indywidualny przypadek, oceniajac, czy zakup danego sprzetu lub wydawnictwa jest niezbedny w rehabilitacji oraz czy dany sprzet ulatwi niepelnosprawnemu wykonywanie czynnosci zyciowych. Akceptuja np. zakup zestawu komputerowego wraz ze specjalistycznym oprogramowaniem (syntetyzatorem mowy) dla osoby niewidomej z orzeczona I grupa inwalidzka oraz dla dzieci, ktore z powodu swojej niepelnosprawnosci nie moga uczeszczac na szkolne zajecia z informatyki. Organy podatkowe badaja jednak w takich sytuacjach dosyc dokladnie, czy zakup danego sprzetu lub wydawnictwa zaleca w swoim zaswiadczeniu lekarz specjalista.

Grupa wydatkow na sprzet, ktora nalezy do najbardziej "spornych" w stosunkach podatnicy - urzedy skarbowe, jest zakup sprzetu gospodarstwa domowego - pralek, zmywarek, odkurzaczy - przez osoby niepelnosprawne, spelniajace wszystkie inne warunki do skorzystania z ulgi na cele rehabilitacyjne.

W przypadku tego rodzaju wydatkow organy podatkowe stoja na stanowisku, ze uzyte w ustawie okreslenie "niezbednych w rehabilitacji" oznacza, ze ustawodawca zalicza do niego tylko i wylacznie sprzet, urzadzenia i narzedzia techniczne, majace cechy sprzetu, urzadzen czy narzedzi indywidualnych, niezbedne w rehabilitacji osoby niepelnosprawnej i ulatwiajace tej osobie wykonywanie czynnosci zyciowych, ktorych utrudnienie wykonywania wynika z niepelnosprawnosci. Natomiast sprzet gospodarstwa domowego w postaci np. pralki automatycznej czy chlodziarki, aczkolwiek jest sprzetem ulatwiajacym wykonywanie czynnosci zyciowych, ale nie jest sprzetem o cechach indywidualnych, niezbednym w rehabilitacji osoby niepelnosprawnej.

Jedynym wyjatkiem od powyzszej reguly indywidualnego charakteru sprzetu sa wydatki na zakup takiego rodzaju sprzetu dokonywanego przez kobiety zaliczone przez organy orzekajace do jednej z grup niepelnosprawnosci z powodu mastektomii piersi. W ich przypadku zakup sprzetu gospodarstwa domowego, takiego jak: zmywarka automatyczna, pralka, roboty kuchenne, niewatpliwie ulatwia wykonywanie czynnosci zyciowych, poniewaz inwalidztwo tych kobiet polega na ograniczeniu funkcji reki. Konsekwentnie, wydatki poniesione na zakup sprzetu gospodarstwa domowego przez kobiety z orzeczona niepelnosprawnoscia po mastektomii piersi podlegaja odliczeniu od podstawy opodatkowania. Potwierdzilo to Ministerstwo Finansow, w pismie z dnia 15 lipca 2002r., PB5/KD-033-210-1163/02. Jednoczesnie jednak Ministerstwo zastrzeglo, ze sprzet, na ktory wydatki podlegaja odliczeniu, musi spelniac lacznie nastepujace cechy:

  • indywidualne przeznaczenie,
  • niezbednosc w rehabilitacji,
  • ulatwianie potrzeb zyciowych.

Jesli chodzi o materialy szkoleniowe, to rzecz ma sie podobnie. Korzystajacy z odliczenia, powinien wykazac, w razie ewentualnej kontroli, ze zakup tego rodzaju wydawnictw jest niezbedny w rehabilitacji i ulatwi niepelnosprawnemu wykonywanie czynnosci zyciowych.

Jan R., zeby podreperowac swoje zdrowie, pojechal do sanatorium oraz odwiedzil placowki leczniczo-rehabilitacyjne. Sporo wydal na dojazdy. W domu zafundowal sobie opieke pielegniarska. Czy moze odliczyc te wydatki?

W ramach ulgi na cele rehabilitacyjne odliczeniu od dochodu podlegaja takze wydatki poniesione przez podatnika bedacego osoba niepelnosprawna na:

  • pobyt w placowkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych itp.,
  • odplatne przejazdy srodkami transportu publicznego zwiazane z pobytem na leczeniu w ww. placowkach

oraz

  • na opieka pielegniarska w domu nad osoba niepelnosprawna w okresie przewleklej choroby uniemozliwiajacej poruszanie sie.

Pan R., przy zalozeniu, ze spelniania opisane w poprzednich odpowiedziach, podstawowe warunki skorzystania z ulgi (udokumentowanie poniesionych wydatkow, posiadanie orzeczenia o stopniu niepelnosprawnosci lub decyzji o przyznaniu renty, poniesieniu wydatkow z wlasnych srodkow), bedzie mogl odliczyc ww. wydatki od dochodu. Zaznaczyc jednak nalezy, ze aby wydatki na pobyt w placowkach leczniczych oraz koszty przejazdow moc zaliczyc do wydatkow na cele rehabilitacyjne, pan R. musialby pobyt w placowkach wykorzystac wylacznie w celach leczniczych, rehabilitacyjnych, szkoleniowych itp., a nie np. w celach wypoczynkowych. Z kolei wydatki na opieke pielegniarska moga byc zaliczone do wydatkow na cele rehabilitacyjne przy zalozeniu, ze dana osoba rzeczywiscie jest w okresie przewleklej choroby, ktora uniemozliwia jej poruszanie.

OPRAC. B. KAL.

ULGA NA CELE REHABILITACYJNE

Wylacznie dla niepelnosprawnych

Z limitem lub bez

W 2003 r. z ulgi zdrowotnej moga skorzystac tylko niepelnosprawni lub podatnicy, ktorzy maja na utrzymaniu osoby niepelnosprawne - np. dzieci. Cieszaca sie w poprzednich latach duza popularnoscia ulga na prywatne leczenie zostala zniesiona jeszcze w 2002 r.

Wydatki na cele rehabilitacyjne dziela sie na limitowane i nielimitowane. W obu przypadkach odliczane kwoty nie moga byc korzystajacemu z odliczenia refinansowane w jakikolwiek inny sposob - np. przez Panstwowy Fundusz Rehabilitacji Osob Niepelnosprawnych.

Ulgi limitowane

  • Do 2280 zl (bez koniecznosci udokumentowania wydatkow) mozna odliczyc od dochodu wydatki na oplacenie przewodnikow osob niewidomych I lub II grupy inwalidztwa oraz osob z niepelnosprawnoscia narzadu ruchu.

Z takiego samego odliczenia skorzystac moga osoby niewidome z tytulu utrzymania psa przewodnika.

  • Do 2280 zl mozna odliczyc wydatki zwiazane z uzywaniem samochodu osobowego osoby niepelnosprawnej. To samo dotyczy podatnikow, na ktorych utrzymaniu pozostaje osoba niepelnosprawna I lub II grupy lub niepelnosprawne dziecko do 16 lat. Chodzi oczywiscie o przewozy zwiazane z zabiegami leczniczymi badz rehabilitacyjnymi.
  • W przypadku wydatkow na zakup lekow mozna odliczyc od dochodu wydatki na ich zakup - w wysokosci stanowiacej nadwyzke ponad kwote152 zl miesiecznie. Oznacza to w praktyce, ze konieczne jest wydanie kwoty wyzszej niz 152 zl w danym miesiacu, aby skorzystac z odliczenia.

Ulgi nielimitowane

Bez limitow mozna:

  • odliczac od dochodu wydatki zwiazane z adaptacja mieszkan na potrzeby osoby niepelnosprawnej lub z przystosowaniem pojazdu mechanicznego (nie mozna odliczyc zakupu nowego samochodu w wersji dla inwalidy)
  • odliczyc wydatki zwiazane z zakupem sprzetu rehabilitacyjnego oraz wydawnictw szkoleniowych dla niepelnosprawnych
  • odliczyc od dochodu koszty pobytu w sanatorium, placowkach leczniczo-rehabilitacyjnych oraz koszty opieki pielegniarskiej, a takze koszty przewozu na zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne.

Pamietaj

  • Z ulgi rehabilitacyjnej moga korzystac podatnicy, na ktorych utrzymaniu sa osoby niepelnosprawne - pod warunkiem, ze w 2003 r. ich dochody nie przekrocza 9120 zl.
  • Wydatki na cele rehabilitacyjne odlicza sie od dochodu, a nie - tak jak np. wydatki na remont i modernizacje lokalu - od podatku. Oznacza to, ze odliczanie wydatkow na cele rehabilitacyjne powoduje, ze zmniejsza sie podstawa obliczenia podatku, a wiec kwota, od ktorej oblicza sie podatek przy zastosowaniu odpowiedniej stawki podatkowej.

Beata Kalinowska

b.kalinowska@rp.pl

 

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.