DAROWIZNY

Darowizny Ile mozesz zyskac, gdy jestes hojny

Premia od fiskusa

IZABELA LEWANDOWSKA

Ulga z racji darowizn na szlachetne cele premiowane sa tylko darowizny dla realizujacych je instytucji. Nie podlegaja juz od lat odliczeniu darowizny na rzecz osob fizycznych.

Darowizna musi byc udokumentowana, z tym ze jesli jej przedmiotem sa pieniadze - dowodem wplaty na rachunek bankowy obdarowanego.

Odliczenia sa limitowane - nie dotyczy to tylko (pod pewnymi warunkami) darowizn na koscielna dzialalnosc charytatywno-opiekuncza.

Im wiecej oddaszÉ

Szlachetne cele, ktorych wspomaganie jest premiowane ulga, sa okreslone dosc ogolnie. Jesli jednak dana darowizna wykracza poza te cele, odliczenie nie przysluguje. Obowiazuje bowiem ogolna zasada, ze przepisy o ulgach, bedacych wszak wyjatkiem od zasady powszechnosci opodatkowania, nie moga byc interpretowane rozszerzajaco; nalezy je rozumiec scisle. Ta ulga wciaz polega na odliczeniu wydatku od dochodu do opodatkowania (art. 26 ustawy o podatku dochodowym od osob fizycznych - updf).

Im wiec ktos wiecej musi oddawac ze swych dochodow fiskusowi, tym wieksza korzysc odniesie z tej ulgi. Jesli ktos placi podatek tylko wedlug stawki 19 proc., zyska na niej maksimum kwote rowna 19 proc. darowizny. Gdy placi od czesci dochodow podatek wedlug stawki 30 proc. - w jego kieszeni pozostanie 30 proc., a jesli wedlug stawki 40 proc. - w formie zwrotu nadplaty czy w wyniku zaplacenia odpowiednio nizszego podatku otrzyma od fiskusa 40 proc. jej wartosci.

To dotyczy opodatkowanych na zasadach ogolnych (umowa o prace, dzialalnosc gospodarcza rozliczana ksiega). Ulga ta adresowana jest jednak takze do objetych ryczaltem od przychodow ewidencjonowanych. Korzystaja oni z niej, odliczajac darowizny od swych przychodow (art. 11 ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczaltowanym podatku dochodowym od niektorych przychodow osiaganych przez osoby fizyczne - Dz.U. nr 144, poz. 930 ze zm.).

Przepisy o uldze z racji darowizn sa w 2003 r. takie same jak w 2002 r. Informacje tu przedstawione odnosza sie wiec takze do rozliczen za 2002 r.

Na jakie cele

Odliczenia z racji darowizn sa limitowane wysokoscia dochodow danego podatnika. Darowizny na ponizej wyliczone cele odlicza sie w granicach nieprzekraczajacych (lacznie) 15 proc. dochodu danego darczyncy - podatnika. Chodzi o darowizny na cele:

  • naukowe,
  • naukowo-techniczne,
  • oswiatowe,
  • oswiatowo-wychowawcze,
  • kulturalne,
  • kultury fizycznej i sportu,
  • ochrony zdrowia i pomocy spolecznej,
  • rehabilitacji zawodowej i spolecznej inwalidow,
  • wspierania inicjatyw spolecznych w zakresie budowy drog i sieci telekomunikacyjnej na wsi oraz na zaopatrzenia wsi w wode.

Mozna odliczac lacznie do wysokosci 10 proc. dochodu darowizny na:

  • cele kultu religijnego,
  • dzialalnosc charytatywno-opiekuncza,
  • cele bezpieczenstwa publicznego i obrony narodowej,
  • ochrone srodowiska,
  • cele dobroczynne,
  • cele zwiazane z budownictwem mieszkaniowym dla samorzadu terytorialnego (gmin),
  • budowe straznic przeciwpozarowych oraz na ich wyposazenie i utrzymanie.

Laczna kwota odliczen na wszystkie wskazane tu cele nie moze byc wyzsza niz 15 proc. dochodu (podstawy opodatkowania) darczyncy.

Limit odliczen dotyczy dochodow kazdego podatnika. Takze wiec gdy malzonkowie rozliczaja sie wspolnie, kazde z nich ma prawo pomniejszyc swoj dochod (rozumiany jako przychod minus koszty uzyskania) o dokonane przez siebie darowizny do wysokosci maksimum 10 lub 15 proc. swego dochodu.

Ktos, kto bedzie mial w 2003 r. roczny dochod 35 tys. zl, moze zatem z racji sponsorowania koncertu pomniejszyc swoj dochod o 15 proc. tego dochodu, czyli o 5 tys. 250 zl. Jesli przekaze na ten cel np. 6 tys. zl, kwota 750 zl nie bedzie objeta ulga. Ktos, kto ma dochod rowny 150 tys. zl, moze pomniejszyc go np. o darowizne na budowe kosciola, czyli na cele kultu religijnego, o 10 proc. wlasnego dochodu, tj. o kwote rowna 15 tys. zl. Jesli ta darowizna wyniosla np. 18 tys. zl, to kwoty 3 tys. zl nie wolno mu odliczyc.

Kontrowersje

Prawo do ulgi nie przysluguje tylko w sytuacji, gdy darowizne otrzyma osoba prawna, jednostka organizacyjna niemajaca osobowosci prawnej, realizujaca jeden ze wskazanych szlachetnych celow, jesli jednoczesnie prowadzi dzialalnosc gospodarcza polegajaca na: wytwarzaniu wyrobow przemyslu elektronicznego, paliwowego, spirytusowego, tytoniowego, winiarskiego, piwowarskiego, a takze pozostalych wyrobow alkoholowych o zawartosci powyzej 1,5 proc. alkoholu oraz wyrobow z metali szlachetnych lub z udzialem tych metali albo handluje wskazanymi artykulami.

Nie podlegaja odliczeniu darowizny na rzecz osob fizycznych (art. 26 ust. 5 pkt 1 updf). Kontrowersje budzi to, czy darczynca i obdarowany moga w umowie darowizny ustalic, iz ta konkretna darowizna w calosci lub w czesci wspomoze konkretna osobe czy osoby. Moim zdaniem tak. Bedzie to tzw. darowizna obciazliwa, majaca jednak wszystkie cechy darowizny. Jesli wiec jednoczesnie przeznaczona jest na jeden ze wskazanych wyzej celow (np. pomocy spolecznej), uprawnia do ulgi.

Na rzecz kosciolow

Inaczej niz inne darowizny traktowany jest jeden rodzaj darowizn na rzecz kosciolow, a mianowicie na koscielna dzialalnosc charytatywno-opiekuncza.

Prawo do pelnego odliczania od dochodu darowizn na te dzialalnosc zostalo ustanowione w ustawach o stosunku panstwa do poszczegolnych kosciolow: z 1989 r. odnoszacej sie do Kosciola Katolickiego i dotyczacej Polskiego Autokefalicznego Kosciola Prawoslawnego, a potem w ustawach z 1994 r. dotyczacych Kosciola Ewangelicko-Augsburskiego w RP i Kosciola Ewangeli- cko-Reformowanego: z 1995 r. odnoszacych sie do Kosciola Ewangelicko-Metodystycznego, Kosciola Chrzescijan Baptystow, Kosciola Polskokatolickiego, Kosciola Adwentystow Dnia Siodmego; ustaw z 1997 r. dotyczacych Katolickiego Kosciola Mariawitow, Kosciola Starokatolickiego Mariawitow, Kosciola Zielonoswiatkowego.

W przepisach tych wprowadzono jednoczesnie dwa warunki bezlimitowego ich odliczania:

  • koscielna osoba prawna musi przedstawic darczyncy pokwitowanie odbioru,
  • musi - w okresie dwoch lat od dnia przekazania darowizny - przekazac mu sprawozdanie o przeznaczeniu jej na te dzialalnosc.

Jednak przez jakis czas nie bylo pelnej jasnosci, czy przepisy te obowiazuja. Watpliwosci poglebil wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 3 sierpnia 2000 r. (sygn. I SA /Po 1398/99), w ktorym uznano, iz od 1995 r. takze odliczenia darowizn na koscielna dzialalnosc charytatywno-opiekuncza sa limitowane wysokoscia dochodu podatnika, tak samo jak wszystkie inne darowizny na te dzialalnosc dokonane na rzecz innych instytucji.

Juz po tym wyroku ukazalo sie pismo Ministerstwa Finansow z 31 grudnia 2001 r. (PB5/KD 033-186-2393/01) majace range urzedowej interpretacji, jako ze wydano je na podstawie art. 14 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej. Uznano w nim, ze przepisy ustaw o stosunkach panstwo - Kosciol odmiennie regulujacych kwestie tych darowizn nadal obowiazuja. Sa one przepisami szczegolnymi w stosunku do regulacji zawartej w art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. b) updf, czyli przepisu regulujacego wowczas ulge z tytulu darowizn na szlachetne cele. Wiadomo zas, ze przepis szczegolny ma pierwszenstwo przed ogolnym (czyli postanowieniami updf okreslajacymi limity odliczen z tytulu darowizn). W pismie mowa jest m.in. o tym, ze po uplywie 2 lat od darowizny na rzecz koscielnej osoby prawnej przeznaczonej na jej dzialalnosc charytatywno-opiekuncza urzad skarbowy powinien zbadac, czy podatnicy, ktorzy uprzednio skorzystali z odliczen (w pelnej wysokosci, nielimitowanej poziomem ich dochodow), dysponuja stosownym sprawozdaniem. Jesli go nie maja, bedzie obowiazywalo ograniczenie wysokosci odliczenia z tego tytulu do wysokosci 10 proc. dochodu.

W pismie odniesiono sie rowniez do orzeczenia NSA z 3 sierpnia 2000 r. (I SA 1398/99). Wyrazono opinie, ze jest to wyrok jednostkowy, krancowo odbiegajacy od innych orzeczen NSA, i ze nie powinien byc traktowany jako podstawa rozstrzygania tego rodzaju spraw. Takie samo stanowisko jak w pismie z 31 grudnia 2001 r. bylo prezentowane wczesniej w pismie Ministerstwa Finansow z 12 sierpnia 1998 r. (PB 5/HM-01823-7504/97).

Na rzecz szkoly czy klubu

Przedmiotem wszelkich darowizn, bez wzgledu na ich cel, moga byc pieniadze, ale takze rzeczy, nieruchomosci itd. Mozna odliczyc od dochodu np. darowizne na rzecz firmy prowadzacej w ramach dzialalnosci gospodarczej prywatna szkole (podstawowa, ogolnoksztalcaca, wyzsza), szkole baletowa, klub sportowy itd. z przeznaczeniem na potrzeby takiej szkoly czy klubu. Ulga przysluguje z racji takiej darowizny rowniez w sytuacji, gdy w szkole uczy sie czy do ogniska uczeszcza dziecko darczyncy. Oczywiscie jezeli jest to darowizna, a nie zwyczajna oplata za nauke, za dodatkowe lekcje itp.

Wolno odliczac darowizny na rzecz instytucji organizujacych pomoc dla ofiar klesk zywiolowych jako darowizny na cele pomocy spolecznej.

Mozna pomniejszyc dochod o darowizne na komitet rodzicielski w szkole, przedszkolu, ognisku muzycznym itp., do ktorych uczeszcza dziecko podatnika, bez wzgledu na to, czy przedszkole, szkola, ognisko sa panstwowe, publiczne, prywatne, czy prowadzi je osoba fizyczna, spolka takich osob, spolka prawa handlowego, fundacja itd. Jest to darowizna na cele oswiatowe.

Ulga jest objeta darowizna na rzecz schroniska dla bezdomnych zwierzat jako darowizna na cele dobroczynne.

Mozna odliczyc jako darowizne na wspieranie inicjatyw spolecznych w zakresie budowy drog wplate na spoleczny komitet budowy drogi, przy ktorej polozona jest posesja darczyncy, jesli droga znajduje sie na terenie wiejskim. Ulga premiowana jest wplata na spoleczny komitet budowy wodociagu, ale tylko na wsi. Ulga przysluguje z racji wplat na spoleczny fundusz budowy kanalizacji (na wsi, a takze w miescie), ktore trzeba zakwalifikowac jako darowizne na cele ochrony srodowiska (por. tez uwagi dalej).

Trzeba jednak pamietac, ze darowizna musi byc darowizna w rozumieniu kodeksu cywilnego, czyli swiadczeniem nieodplatnym, nieekwiwalentnym. Slowem, darowizna musi byc darowizna.

Na wodociag i kanalizacje

Urzedy skarbowe twierdza, ze nie mozna mowic o darowiznie i uldze z racji wspierania spolecznych inicjatyw w zakresie zaopatrzenia wsi w wode, jesli od wplaty uzaleznione jest prawo do podlaczenia sie do wodociagu. W takim wypadku mamy do czynienia nie z darowizna, ale z oplata za konkretna usluge. To samo dotyczy wplat na kanalizacje. Jesli warunkuja one prawo do podlaczenia sie do niej, nie jest to darowizna na ochrone srodowiska.

Niestety, prawidlowosc tego sposobu rozumowania potwierdzil takze Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z 2 kwietnia 1998 r. (sygn. III SA 129/97). W sprawie, ktorej dotyczy ten werdykt, darowizna, czy raczej wplata na rzecz spolecznego komitetu budowy kanalizacji nie byla obowiazkowa. Stanowila jednak warunek umozliwiajacy korzystanie z kanalizacji. Wlasciciele budynkow wskazani przez spoleczny komitet budowy kanalizacji sanitarnej, ktorzy nie uregulowali oplat (nazwano je "oplatami partycypacyjnymi"), nie uzyskiwali protokolow odbioru technicznego wykonanego przez siebie przykanalika. Jesli dokonali podlaczenia bez tego protokolu, obciazano ich karami za nielegalne podlaczenie.

NSA uznal, iz w takiej sytuacji nie mozna w ogole mowic o darowiznie. Swiadczenie darczyncy musi bowiem byc bezplatne, a jest takim tylko wtedy, gdy druga strona umowy nie zobowiazuje sie do jakiegokolwiek swiadczenia w zamian za uczyniona darowizne. Nieodplatnosc oznacza, ze darczynca nie moze uzyskac jakiegokolwiek ekwiwalentu ani w chwili dokonania darowizny, ani tez w przyszlosci.

Moim zdaniem, nie pozbawia wplat na komitet cech darowizny ustalenie wysokosci wplat i ich terminow, jesli nie beda one potem warunkiem przylaczenia sie do wodociagu, kanalizacji, warunkiem zalozenia telefonu itp. i jezeli nie beda to w swietle obowiazujacych przepisow wplaty obowiazkowe.

Stanowisko przychylne dla podatnikow, mniej rygorystyczne niz niektore urzedy skarbowe w kwestii darowizn na wodociag wiejski, zajal NSA w wyroku z 24 maja 2001 r. (sygn. I SA/Gd 2821/98). Chodzilo o darowizne dokonana w 1997 r. na rzecz spolecznego komitetu budowy wodociagu we wsi na terenie jednej z pomorskich gmin. NSA stwierdzil w nim, ze pozniejsze przylaczenie do sieci wodociagowej nie jest ekwiwalentem za wplate na rzecz spolecznego komitetu budowy wodociagu wiejskiego. Nie jest wiec powodem do uznania, ze dokonana przez podatnika wplata nie jest darowizna.

Odliczeniu podlegaja tylko darowizny odpowiednio udokumentowane. Pisalismy o tym na stronach "Prawo co dnia"

i.lewandowska@rp.pl

PORADY

Wspolne rozliczenia Malzonkowie i samotni rodzice

Dodaja, dziela na dwa i mnoza

KRYSTYNA MILEWSKA

Malzonkowie objeci wspolnoscia majatkowa maja prawo sumowac swoje dochody i obliczac podatek w podwojnej wysokosci od polowy lacznych dochodow. Ten sam sposob obliczania podatku moga zastosowac samotni rodzice. Nie doliczaja jednak do swoich dochodow wszelkich dochodow dzieci, lecz niektore - np. przyznana na dzieci rente rodzinna.

Od poczatku istnienia ustawy o podatku dochodowym od osob fizycznych malzonkowie korzystaja z prawa do wspolnego rozliczania swoich dochodow, pod warunkiem, ze sa objeci wspolnota majatkowa. Ta zas powstaje z mocy prawa po zawarciu zwiazku malzenskiego.

Wspolne rozliczenie jest korzystne, jesli jedno z malzonkow przekracza progi podatkowe i byloby objete podwyzszona stawka opodatkowania. Wielu ministrow finansow probowalo ten sposob rozliczania zniesc, ale bez skutku. Koronnym argumentem jest nie tylko ten o wspolnosci majatkowej, ale i ten, ze rozdzielne rozliczenie zwieksza podatek w rodzinach z jedynym zywicielem.

Rodzic i dziecko

Od 10 lat prawo do rozliczenia podatku tak, jak malzenstwa, maja samotni rodzice z dziecmi. Przeslanka dla wprowadzenia tego prawa byl fakt, ze inaczej tacy rodzice placiliby wyzsze podatki niz malzenstwa osiagajace takie same dochody. Nie byla to wiec obnizka, lecz dostosowanie podatku do poziomu, jaki przy takich samych dochodach placa malzonkowie.

Samotni rodzice musza jednak do swojego dochodu doliczac dochod niepelnoletnich dzieci, jesli nie sa to dochody pochodzace z pracy, stypendiow lub przedmiotow oddanych w uzytkowanie. Dolicza wiec rente rodzinna na nieletnie dziecko, ale pieniedzy, ktore dziecko zarobilo np. za wystepy w filmie, juz nie.

Z preferencyjnego opodatkowania samotny rodzic moze korzystac do ukonczenia przez dziecko 25 lat, pod warunkiem ze uczy sie ono i nie uzyskalo dochodow, z wyjatkiem renty rodzinnej, dochodow wolnych od podatku, np. alimentow, oraz dochodow w wysokosci niepowodujacej obowiazku zaplaty podatku, czyli 2789 zl

W przypadku pelnoletniego dziecka, gdy otrzymuje ono rente rodzinna, rodzic nie dolicza jej do swojego dochodu. Jezeli dziecko jest niepelnoletnie, renta rodzinna po zmarlym jest przyznawana na dziecko zyjacemu rodzicowi. Wowczas dolicza on ja przy rozliczeniu podatkowym do swoich dochodow.

Uwaga: ze wspolnego rozliczenia nie moga skorzystac ani malzonkowie, ani samotni rodzice, jezeli placa podatek zryczaltowany.

Jak liczyc

Za osobe samotnie wychowujaca dziecko uwaza sie jednego z rodzicow (albo opiekuna prawnego), jezeli osoba ta jest panna, kawalerem, wdowa, wdowcem, rozwodka, rozwodnikiem albo osoba, w stosunku do ktorej orzeczono separacje w rozumieniu odrebnych przepisow.

Za osobe samotnie wychowujaca dzieci uwaza sie rowniez osobe pozostajaca w zwiazku malzenskim, jezeli malzonek zostal pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa kare pozbawienia wolnosci.

Jak wtedy rozliczac sie z fiskusem? Oto przyklad.

  • Dochod do opodatkowania pani Zofii wyniosl 60 tys. zl za rok.
  • Wychowuje ona samotnie syna, studenta, ktory otrzymuje rente rodzinna po zmarlym ojcu w wysokosci 1500 zl.
  • Przez rok syn zarobil 2500 zl.
  • Pani Zofia skorzystala z prawa rozliczenia podatku dla samotnych rodzicow. Jej podatek wyniosl: (30 000 x 0,19 - 530,08 zl) x 2, czyli 10 339,84 zl.
  • Jej syn zaplacil podatek od 1500 x 12 + 2500, czyli od 20 500 zl, a wiec 3364,92 zl.

k.milewska@rp.pl

Limity odliczen w podatku dochodowym od osob fizycznych obowiazujace w 2003 r.

Zrodlo: www.mf.gov.pl

 

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.