Vademecum Rzeczpospolitej

Prawo pomocy socjalnej

 Ujednolicone teksty ustaw:

 

 

Komentarze o nowych rozwiazaniach obowiazujacych od 1 stycznia 2002 r. w ustawach:

 


Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu

Najwazniejsze zmiany

Wprowadzenie tylko swiadczenia przedemerytalnego zamiast zasilkow przedemerytalnych i swiadczen przedemerytalnych to jedna z najwazniejszych zmian w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu obowiazujacych od 1 stycznia 2002 r.

Prawo do swiadczenia przedemerytalnego przysluguje osobie, ktora warunki do jego nabycia spelnila w dniu rejestracji w powiatowym urzedzie pracy i zlozyla w tej sprawie wniosek. Przepis przejsciowy zawarty w noweli spowodowal, ze osoby, ktore nabyly prawo do zasilku przedemerytalnego (takze do swiadczenia przedemerytalnego lub stypendium) albo zarejestrowaly sie w urzedzie pracy przed wejsciem w zycie tych zmian, tj. przed 1 stycznia 2002 r., zachowuja prawo do tych swiadczen az do momentu ich wygasniecia. Po 1 stycznia 2002 r. przyznawane jest juz tylko swiadczenie przedemerytalne, i to na innych niz dotychczas zasadach.

Swiadczenie przedemerytalne otrzymuja obecnie osoby, ktore uzyskaly status bezrobotnego i prawo do zasilku dla bezrobotnych, jezeli mieszcza sie w jednej z czterech grup:

  • osiagnely wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mezczyzna i posiadaja okres uprawniajacy do emerytury (skladkowy i nieskladkowy) wynoszacy co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mezczyzn lub
  • do dnia rozwiazania stosunku pracy z przyczyn dotyczacych zakladu, w ktorym byly zatrudnione nie krocej niz 6 miesiecy, ukonczyly co najmniej 50 lat kobieta lub 55 lat mezczyzna, a ponadto osiagnely okres uprawniajacy do emerytury nie krotszy niz 30 lat dla kobiet i 35 dla mezczyzn, lub
  • do dnia rozwiazania stosunku pracy z przyczyn dotyczacych zakladu, w ktorym byly zatrudnione nie krocej niz 6 miesiecy, osiagnely okres uprawniajacy do emerytury wynoszacy co najmniej 35 lat (kobieta) i 40 lat (mezczyzna); w tym wypadku nie obowiazuje kryterium wieku, lub
  • do 31 grudnia roku poprzedzajacego rozwiazanie stosunku pracy w zwiazku z niewyplacalnoscia pracodawcy posiadaly okres uprawniajacy do emerytury wynoszacy co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mezczyzn.

Status bezrobotnego i prawo do zasilku dla bezrobotnych, stanowiace warunek wstepny do przyznania swiadczenia przedemerytalnego, przysluguje, gdy zainteresowany przepracowal 365 dni w ciagu 18 miesiecy poprzedzajacych zlozenie wniosku o swiadczenie.

Dla bylych pracownikow PGR

Swiadczenie przedemerytalne, ale na innych zasadach, moga otrzymac takze byli pracownicy PGR, ktorzy 7 listopada 2001 r. mieli status bezrobotnego. Mozliwosc te daje uchwalona 18 wrzesnia nowelizacja ustawy o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu (Dz. U. nr 122, poz. 1323), ktora weszla w zycie 7 listopada 2001 r. Oprocz posiadania statusu bezrobotnego musza oni spelniac lacznie nastepujace warunki:

  • osiagneli wiek co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mezczyzna,
  • posiadaja okres uprawniajacy do emerytury, tj. co najmniej 20 lat kobieta i 25 mezczyzna,
  • byli zatrudnieni w pelnym wymiarze czasu pracy w panstwowym przedsiebiorstwie gospodarki rolnej co najmniej 10 lat,
  • zamieszkiwali w powiecie lub gminie uznanych za zagrozone szczegolnie wysokim bezrobociem strukturalnym.

Ustawa nie uznaje za bezrobotnego wlasciciela lub posiadacza (samoistnego lub zaleznego) nieruchomosci rolnej o powierzchni uzytkow rolnych przekraczajacej 2 ha przeliczeniowe, osoby podlegajacej ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytulu stalej pracy jako wspolmalzonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni przekraczajacej 2 ha przeliczeniowe oraz wlasciciela lub posiadacza gospodarstwa stanowiacego dzial specjalny produkcji rolnej - chyba ze dochod z dzialu specjalnego nie przekracza przecietnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 2 ha przeliczeniowych, ustalonego przez GUS.

Ile do portfela

Wysokosc swiadczenia przedemerytalnego wynosi 80 proc. emerytury (poprzednio 90 proc.) okreslonej w decyzji organu rentowego, nie mniej jednak niz 120 proc. i nie wiecej niz 200 proc. zasilku dla bezrobotnych (obecnie zasilek dla bezrobotnych to 476,70 zl), a swiadczenie przedemerytalne bylych pracownikow PGR - 120 proc. zasilku dla bezrobotnych.

Prawo do swiadczenia przedemerytalnego ustaje w razie utraty statusu bezrobotnego. Zawiesza sie je natomiast w razie:

  • podjecia dzialalnosci pozarolniczej,
  • podjecia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jezeli laczna kwota przychodow z tego tytulu i swiadczenia przedemerytalnego przekroczy 200 proc. zasilku dla bezrobotnych,
  • osiagania dochodow z innych tytulow niz wymienione, od ktorych placi sie podatek dochodowy od osob fizycznych.

Wynika z tego, ze pobierajacym swiadczenie przedemerytalne pogarszaja sie mozliwosci zarobkowania. Stanie sie to od 1 kwietnia 2002 r. Pobierajacy je nie beda juz mogli dorabiac, jak dotychczas, 50 proc. minimalnego wynagrodzenia, lecz jedynie tyle, by ich laczne dochody - swiadczenie plus dodatkowe wynagrodzenie - nie byly wyzsze niz 953,40 zl brutto (tj. 200 proc. aktualnego zasilku dla bezrobotnych).

Rygorem tym objeto rowniez diety i inne naleznosci zwiazane z pelnieniem obowiazkow spolecznych i obywatelskich, jezeli laczna kwota przychodow w danym miesiacu z tych tytulow i swiadczenia przedemerytalnego bylaby wyzsza niz 200 proc. zasilku dla bezrobotnych.

Z interpretacji tych przepisow dokonanej przez specjalistow z Ministerstwa Pracy i Polityki Spolecznej oraz Krajowego Urzedu Pracy wynika, ze zarowno stare, lecz ciagle wyplacane zasilki przedemerytalne, jak i nowe swiadczenia przedemerytalne mozna zawieszac - np. z powodu podjecia pracy na czas okreslony, pobierania renty przez pewien okres czy tez uzyskania jednorazowo wiekszego przychodu - a po ustaniu przyczyny zawieszenia mozna je wznawiac.

Nie ma natomiast mozliwosci zamiany przyznanego przed 1 stycznia 2002 r. zasilku przedemerytalnego, ktory jest kontynuowany, na korzystniejsze kwotowo swiadczenie przedemerytalne. Poniewaz do okresu wymaganego do nabycia prawa do swiadczenia przedemerytalnego nie zalicza sie pobieranego zasilku dla bezrobotnych, nie ma mozliwosci otrzymania tego swiadczenia bezposrednio po zakonczeniu pobierania zasilku. W obu tych sytuacjach dla uzyskania swiadczenia przedemerytalnego trzeba od nowa uzyskac status bezrobotnego i prawo do zasilku dla bezrobotnych, a wiec przepracowac co najmniej 365 dni w ciagu 18 miesiecy poprzedzajacych rejestracje w urzedzie pracy. W tym co najmniej 6 miesiecy trzeba przepracowac u pracodawcy, u ktorego utraci sie zatrudnienie z przyczyn dotyczacych zakladu pracy.

W podobnej sytuacji znajda sie osoby, ktore utraca prawo do renty z tytulu niezdolnosci do pracy: aby uzyskac swiadczenie przedemerytalne, musza uzyskac status bezrobotnego i utracic prace z przyczyn dotyczacych pracodawcy.

Stare zasilki przedemerytalne i nowe swiadczenia przedemerytalne w 2002 r. beda waloryzowane tak jak zasilki dla bezrobotnych: w terminie i o wskaznik okreslony w ustawie budzetowej na 2002 r.

Zasilek lub swiadczenie przedemerytalne wyplacone za okres, za ktory sad przyznal wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytulu wadliwego wypowiedzenia stosunku pracy, uznaje sie za nienaleznie pobrane i trzeba je zwrocic.

Pobieranie gwarantowanego zasilku okresowego z pomocy spolecznej nie bedzie juz zaliczane do okresu warunkujacego nabycie prawa do zasilku dla bezrobotnych.

Korekta zadan powiatu

Do zadan administracji realizowanych przez powiaty nalezy takze - obok prowadzenia rejestracji bezrobotnych, organizowania aktywnych form zwalczania bezrobocia i wyplacania zasilkow dla bezrobotnych - przyznawanie i wyplacanie swiadczen przedemerytalnych oraz przyznanych wczesniej zasilkow przedemerytalnych. Rowniez do kompetencji powiatu przeszlo przyznawanie i odmawianie przyznania, wstrzymywanie, zawieszanie i wznawianie wyplaty, a takze utrata lub pozbawianie prawa do zasilku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium oraz swiadczenia przedemerytalnego. Rowniez w powiecie bedzie wstrzymywany, zawieszany czy tez wznawiany stary zasilek przedemerytalny.

Inne nowosci

Bezrobotni uprawnieni do pobierania zasilku dla bezrobotnych lub stypendium w okresie udokumentowanej niezdolnosci do pracy zostali zwolnieni z obowiazku uzyskania decyzji lekarza orzecznika ZUS o przedluzeniu okresu zasilkowego.

Rada Ministrow zostala pozbawiona upowaznienia do skracania okresu wymaganego do nabycia swiadczenia przedemerytalnego i podwyzszania jego wysokosci dla pracownikow zwalnianych z restrukturyzowanych sektorow gospodarki, objetych programami restrukturyzacyjnymi.

W zwiazku ze zniesieniem zasilkow porodowych skreslono przepis gwarantujacy takie swiadczenie bezrobotnym pobierajacym zasilek dla bezrobotnych oraz stypendium w okresie szkolenia lub stazu u pracodawcy.

Zniesiono zwolnienie zakladow pracy chronionej z obowiazku oplacania skladek na Fundusz Pracy za zatrudnionych pracownikow. Zachowali je tylko przedsiebiorcy Polskiego Zwiazku Gluchych i Polskiego Zwiazku Niewidomych oraz Zwiazku Ociemnialych Zolnierzy Rzeczypospolitej Polskiej, Towarzystwo Opieki nad Ociemnialymi, Zaklad Opieki dla Niewidomych w Laskach, a takze zaklady aktywizacji zawodowej - za pracownikow ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepelnosprawnosci.

Swiadczenia przedemerytalne finansowane sa z budzetu panstwa w ramach dotacji do Funduszu Pracy, natomiast swiadczenia dla bylych pracownikow PGR - ze srodkow Agencji Wlasnosci Rolnej Skarbu Panstwa przekazywanych na ten cel funduszowi. Koszty poboru skladek na Fundusz Pracy obciazaja ten fundusz i sa zwracane do ZUS.

Fundusz Pracy upowazniono do zaciagania kredytow i pozyczek na uzupelnienie srodkow niezbednych do wyplaty zasilkow dla bezrobotnych oraz zasilkow i swiadczen przedemerytalnych. Dopuszczalna kwota tych pozyczek zostala podniesiona z 8,33 do 12,5 proc. dochodow Funduszu Pracy planowanych na dany rok. Zniesiono ponadto rygor, ze musza one byc splacone w ciagu 3 miesiecy, bez wykraczania poza rok budzetowy.

Skreslono przepis, ktory stanowil, ze od wyplat finansowanych z Funduszu Pracy nie ustala sie skladki na ten fundusz. Oznacza to, ze beda one oplacane takze od refundowanych przez fundusz wynagrodzen, m.in. za zatrudnionych przy pracach interwencyjnych i robotach publicznych.

Jolanta Kroner

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i spolecznej oraz zatrudnianiu osob niepelnosprawnych

Najwazniejsze zmiany

W ustawie o zasilkach rodzinnych, pielegnacyjnych i wychowawczych nie ma juz przepisu, ze o stanach zdrowia dzieci uprawniajacych do zasilku pielegnacyjnego orzekaja lekarze z zakladow opieki zdrowotnej, jest w niej natomiast przepis, ze prawo do zasilku pielegnacyjnego moze byc przyznane wylacznie na podstawie orzeczenia o niepelnosprawnosci, wydanego wedlug kryteriow stosowanych dla tych orzeczen w ustawie o rehabilitacji zawodowej i spolecznej oraz zatrudnianiu osob niepelnosprawnych. Dlatego do tej ustawy wprowadzono istotne zmiany.

Niezbedne orzeczenie

I tak, od 1 stycznia 2002 r. osoba przed ukonczeniem 16 roku zycia jest w rozumieniu ustawy niepelnosprawna, jezeli posiada orzeczenie zespolu orzekajacego (art. 1 pkt 3).

Aby uzyskac orzeczenie, musi miec naruszona sprawnosc fizyczna, psychiczna lub umyslowa z powodu wady wrodzonej, choroby lub uszkodzenia organizmu co najmniej 12 miesiecy (art. 4a ustawy).

Przedstawiciel ustawowy dziecka (rodzice) sklada wiec do wlasciwego ze wzgledu na miejsce zamieszkania powiatowego zespolu do spraw orzekania o niepelnosprawnosci wniosek wraz z zalaczonym zaswiadczeniem zawierajacym opis stanu zdrowia dziecka, co stanowi podstawe do wszczecia postepowania przed zespolem orzekajacym o ustalenie jego niepelnosprawnosci.

Jednak do zasilku stalego przyznanego do 1 stycznia 2002 r. (data wejscia w zycie ustawy) stosuje sie dotychczasowe kryterium dochodowe. Takze aktualne zaswiadczenia lekarskie o stanie zdrowia dziecka dla ustalenia prawa do zasilku pielegnacyjnego obowiazuja przez okres, na jaki zostaly wydane, nie dluzej jednak niz do 31 grudnia 2002 r. Oznacza to, ze wydane do 31 grudnia 2001 r. zaswiadczenia lekarskie o stanie zdrowia dziecka obowiazuja rowniez pod rzadami nowego przepisu, jednak przez okres, na jaki zostaly wydane, i nie dluzej niz do konca biezacego roku. Przedstawiciel ustawowy dziecka, aby otrzymac zasilek po okresie waznosci zaswiadczenia lub po 1 stycznia 2003 r., bedzie musial zatem uzyskac orzeczenie o jego niepelnosprawnosci.

Dotychczas powolywanie przez starostow zespolow orzekajacych nie zawsze bylo uzasadnione z punktu widzenia orzeczniczych potrzeb lokalnych. Koszty ich funkcjonowania obciazaly budzet panstwa. Aby zracjonalizowac te wydatki, wprowadzono przepisy, ze decyzje o powolywaniu zespolow podejmuje wojewoda bedacy dysponentem srodkow budzetowych na dzialalnosc tych struktur. On rowniez decyduje o potrzebie i zorganizowaniu siedzib wyjazdowych skladow orzekajacych.

Istotny z punktu widzenia gospodarnosci i racjonalizacji wydatkow pokrywanych ze srodkow publicznych jest tez przepis dotyczacy ustalenia wlasciwosci miejscowej do orzekania.

Zgodnie z obowiazujacymi do 31 grudnia 2001 r. przepisami wobec osoby przebywajacej przez dluzszy czas poza miejscem zamieszkania (np. w placowce wychowawczej lub opiekunczo-leczniczej, z powodow rodzinnych lub zdrowotnych) orzekal zespol wlasciwy ze wzgledu na miejsce zamieszkania, do ktorego przyjezdzala lub byla przywozona. Do rozpatrzenia takiej sprawy angazowano dwa zespoly: miejsca zamieszkania i miejsca pobytu, korzystajac z instytucji pomocy prawnej na podstawie kodeksu postepowania administracyjnego.

Wedlug nowych przepisow postepowanie prowadzi zespol wlasciwy dla miejsca pobytu osoby zainteresowanej. Jest to korzystne rozwiazanie zarowno dla samych zainteresowanych, jak i z punktu widzenia oszczednosci srodkow publicznych (art. 6 i 6a).

Istotne dla systemu orzekania o niepelnosprawnosci i stopniu niepelnosprawnosci sa przepisy dotyczace podniesienia wymagan kwalifikacyjnych dla czlonkow skladow orzekajacych. Poszerzono wiec delegacje dla ministra do spraw zabezpieczenia spolecznego o objecie przepisami rozporzadzenia uregulowan dotyczacych rodzaju i zakresu wymaganych kwalifikacji czlonkow zespolow orzekajacych oraz wydawanie zaswiadczen uprawniajacych do orzekania.

Termin przeszkolenia i uzyskania zaswiadczenia o prawie orzekania przez lekarzy orzecznikow zostal wyznaczony na 30 czerwca 2002 r.

Wplaty na fundusz

Wprowadzono rowniez zasadnicza - z punktu widzenia kontrahentow zakladow pracy chronionej - zmiane do art. 22 ust. 1, gdzie po wyrazach "wynagrodzen pracownikow" dodano wyrazy "niepelnosprawnych". W zwiazku z czym wplaty na Panstwowy Fundusz Rehabilitacji Osob Niepelnosprawnych pracodawcow nie osiagajacych wskaznikow zatrudnienia zgodnie z art. 21 ustawy ulegaja obnizeniu o kwoty - pomniejszonych o nalezne od pracownikow skladki na ubezpieczenia spoleczne - wynagrodzen pracownikow niepelnosprawnych zakladow pracy chronionej lub zakladow aktywnosci zawodowej z tytulu realizacji przez te zaklady okreslonej produkcji lub uslugi na rzecz pracodawcy obowiazanego do dokonywania wplaty. Warunkiem obnizenia wplaty jest uregulowanie przez tego pracodawce naleznosci za zrealizowana produkcje lub uslugi.

Produkcja lub uslugi realizowane przez zaklad pracy chronionej po 1 stycznia 2002 r. na rzecz zobowiazanego do wplat na PFRON beda wyliczane wedlug nowych zasad. Natomiast wedlug przepisow obowiazujacych do konca 2001 r. dokonywane bedzie wyliczanie obnizenia wplat na PFRON z tytulu realizacji w 2001 r. przez te zaklady okreslonej produkcji lub uslugi na rzecz pracodawcy obowiazanego do wplaty, jezeli nawet odbywac sie bedzie po 1 stycznia 2002 r., a to ze wzgledu na brak odniesienia sie ustawodawcy do stanu powstalego przed wejsciem w zycie tych zmian.

Nowe zadania powiatu

Przepisy art. 35a ustawy okreslaja - poza dotychczas finansowanymi ze srodkow PFRON zadaniami wlasnymi powiatu na rzecz osob niepelnosprawnych - inne zadania wlasne powiatu, ktore rowniez beda mogly byc finansowane lub dofinansowane ze srodkow PFRON.

Chodzi tu o nastepujace nowe zadania powiatu:

1) dofinansowanie:

a) sportu, kultury, rekreacji i turystyki osob niepelnosprawnych,

b) zaopatrzenia w sprzet rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i srodki pomocnicze przyznawane osobom niepelnosprawnym na podstawie odrebnych przepisow,

c) likwidacji barier architektonicznych, urbanistycznych, transportowych, w komunikowaniu sie i technicznych,

d) budowy, rozbudowy i modernizacji obiektow sluzacych rehabilitacji,

2) finansowanie w czesci lub calosci kosztow tworzenia warsztatow terapii zajeciowej.

Sprawy wszczete, a nie zakonczone przed 1 stycznia 2002 r., beda rozpatrywane na podstawie dotychczasowych przepisow. Oznacza to, ze wnioski zlozone do PFRON o dofinansowanie powyzszych zadan rozpatrywane sa przez ten fundusz, natomiast wnioski o dofinansowanie ww. zadan po 1 stycznia 2002 r. nalezy skladac do wlasciwego powiatowego centrum pomocy rodzinie.

Wprowadzone do ustawy zmiany daja mozliwosc radzie powiatu podejmowania uchwaly okreslajacej zadania, na ktore przeznacza srodki przekazane samorzadowi powiatowemu, a okreslone algorytmem. Rada powiatu bedzie wiec miala mozliwosc samodzielnego okreslania priorytetow realizowanych zadan na rzecz niepelnosprawnych zamieszkalych w danym powiecie, zgodnie z ich potrzebami (art. 35a ust. 3).

W przepisie art. 35c ustawy uzupelniono delegacje dla ministra wlasciwego do spraw zabezpieczenia spolecznego o mozliwosc uregulowania szczegolowych zasad sporzadzania przez powiaty sprawozdan rzeczowo-finansowych oraz wnioskow do planu finansowego PFRON z uwzglednieniem wzoru wniosku i sprawozdania, co bedzie skutkowalo ujednoliceniem tych zasad oraz wzorow w calym kraju, a tym samym ulatwi funduszowi opracowanie ewentualnego jednolitego programu majacego ma celu efektywne korzystanie z danych nadsylanych przez powiaty.

Inne korekty

Poniewaz srodki PFRON przekazywane samorzadom na wyodrebnionych rachunek bankowy sa srodkami tego funduszu, w art. 46 pkt 9 ustawy okreslono, iz odsetki od nich sa przychodami funduszu. Przepis ten wyeliminuje rozbieznosci orzecznicze oraz urzedow dotyczace kwalifikacji tych odsetek.

Zmieniony przepis art. 48 stanowi podstawe dla prezesa funduszu do przekazywania dodatkowych srodkow samorzadom w celu wyrownywania poziomu dofinansowania zadan wynikajacych z ustawy. Przepis ten bedzie mogl byc rowniez podstawa do zaplanowania w planie finansowym PFRON, stanowiacym zalacznik do ustawy budzetowej, takiej pozycji.

Uproszczenie danych bedacych podstawa wyliczenia algorytmu ulatwi wyliczenie srodkow na zadania samorzadow, a brak danych GUS do wyliczen algorytmu okreslonych w przepisie obowiazujacym do 31 grudnia 2001 r. nie bedzie zarzutem o korzystaniu z danych szacunkowych do tych wyliczen.

Poniewaz finansowanie tworzenia warsztatow terapii zajeciowej i turnusow rehabilitacyjnych jest zadaniem starosty, w art. 51 w ust. 3 ustawy skreslono pkt 7 i 8, mowiace, ze sa to zadania Zarzadu PFRON.

Jednoczesnie uzupelniono art. 51 (dodano ust. 3b), aby nie kolidowal z przepisem dajacym mozliwosc radzie powiatu okreslania zadan, na ktore przeznacza sie srodki funduszu. Rowniez zadanie Zarzadu PFRON dotyczace opracowywania szczegolowych zasad finansowania zadan, o ktorych mowa w ustawie, nie dotyczy zadan wykonywanych przez samorzady, gdyz sprawy te zostana uregulowane w rozporzadzeniu wykonawczym.

Ustawa uwzglednia przepis porzadkujacy, ktory zawarty byl w obowiazujacym do 31 grudnia 2001 r. rozporzadzeniu Rady Ministrow w sprawie algorytmu, a dotyczacy przekazywania srodkow na koszty obslugi zadan realizowanych przez samorzady powiatowe (art. 54 pkt 3 ustawy).

Ewa Brozyna

Z BIURA PELNOMOCNIKA RZADU DO SPRAW OSOB NIEPELNOSPRAWNYCH

Ustawa o pomocy spolecznej

Najwazniejsze zmiany

1. Uaktualniono kwoty zasilkow i podstawy ustalania kwoty swiadczen zamiast kwot wielokrotnie waloryzowanych i oglaszanych w obwieszczeniach ministra pracy i polityki spolecznej.

Ujednolicono zasady waloryzacji wszystkich swiadczen z pomocy spolecznej. Sa one waloryzowane o srednioroczny wskaznik cen towarow i uslug konsumpcyjnych ogolem, raz w roku od 1 czerwca, jesli srednioroczny wskaznik cen towarow i uslug konsumpcyjnych ogolem jest nizszy niz 110 proc., lub dwa razy w roku, od 1 marca i od 1 wrzesnia, jesli srednioroczny wskaznik cen towarow i uslug konsumpcyjnych ogolem wynosi co najmniej 110 proc.

Zniesiono zasade dodatkowej waloryzacji kwot pomocy pienieznej dla rodzin zastepczych, wynagrodzenia dla rodziny zastepczej pelniacej funkcje pogotowia rodzinnego oraz pomocy pienieznej na usamodzielnienie lub kontynuowanie nauki dla osob, ktore osiagnely pelnoletnosc w rodzinie zastepczej, oraz osob opuszczajacych niektore typy placowek.

Co jest dochodem

2. Dookreslono definicje ustawowa dochodu, dodajac do katalogu skladek odliczanych od dochodu skladki na ubezpieczenie zdrowotne. Tym samym za dochod rodziny przyjmuje sie sume miesiecznych dochodow osob w rodzinie z miesiaca poprzedzajacego zlozenie wniosku lub - w razie utraty dochodu - z miesiaca, w ktorym wniosek zostal zlozony, bez wzgledu na tytul i zrodlo ich uzyskania, jezeli ustawa nie stanowi inaczej. Tak wyliczona sume miesiecznych dochodow pomniejsza sie o miesieczne obciazenie podatkiem dochodowym od osob fizycznych, skladki z tytulu ubezpieczen: zdrowotnego (okreslonego w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym), emerytalnego, rentowych i chorobowego (okreslonych w przepisach o systemie ubezpieczen spolecznych), oraz o kwote alimentow swiadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osob, jednorazowe pieniezne swiadczenia socjalne oraz swiadczenia w naturze, a takze kwote zwiekszenia zasilku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki uprawnione do zasilku pielegnacyjnego.

3. W zwiazku z wyrokiem Trybunalu Konstytucyjnego, ktory orzekl o niezgodnosci z konstytucja przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy w czesci dotyczacej ustalania wysokosci dochodu w odniesieniu do osob prowadzacych dzialalnosc gospodarcza oraz osob z nimi wspolpracujacych, zmieniono zasady ustalania dochodu z takiej dzialalnosci.

4. Do slownika wyrazen ustawowych wprowadzono pojecie "renty", przez ktore rozumie sie rente z krajowego lub zagranicznego systemu ubezpieczen spolecznych. Ma to znaczenie przy ustalaniu zbiegu uprawnien do niektorych swiadczen z pomocy spolecznej i renty z ubezpieczenia spolecznego. I tak np. osobie uprawnionej do renty z ubezpieczenia spolecznego nie przysluguje gwarantowany zasilek okresowy, zasilek staly czy renta socjalna. Utraty uprawnien do wymienionych swiadczen nie powoduje jednak pobieranie renty rodzinnej.

Kryteria i wymogi

5. Zmieniono kryterium dochodowe uprawniajace do zasilku stalego z tytulu opieki nad niepelnosprawnym dzieckiem - z 200 proc. do 150 proc. kryterium okreslonego w ustawie (np. dla rodziny czteroosobowej z dwojgiem dzieci kryterium dotychczas wynosilo 2198 zl, a obecnie - 1648,5 zl).

Wprowadzono jednoczesnie wymog uzyskania orzeczenia o niepelnosprawnosci dziecka wraz ze wskazaniami okreslonymi w ustawie o rehabilitacji zawodowej i spolecznej oraz zatrudnianiu osob niepelnosprawnych (wskazania te maja okreslac, ze dziecko wymaga stalej lub dlugotrwalej opieki w zwiazku ze znacznie ograniczona mozliwoscia samodzielnej egzystencji oraz koniecznoscia stalego wspoludzialu na co dzien opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji).

Druga przeslanka poza kryterium dochodowym bylo dotychczas uprawnienie do zasilku pielegnacyjnego wydawane przez lekarza. W praktyce uprawnienia do zasilku stalego nabywaly osoby, ktorych dzieci nie wymagaly stalej opieki i pielegnacji. Wskazane wymogi maja spowodowac, ze zasilek ten trafi do rodzin, ktore faktycznie taka opieke sprawuja.

6. Wobec istniejacych w praktyce watpliwosci uscislono, ze prawo do zasilku stalego wyrownawczego ma tylko osoba pelnoletnia.

7. Ograniczono wysokosc renty socjalnej, swiadczenia przyznawanego osobom niepelnosprawnym od dziecinstwa, gdy poza renta socjalna maja uprawnienia do renty rodzinnej. Pozwala sie na laczenie tych dwoch swiadczen do takiego poziomu, aby obydwa nie przekroczyly lacznie 200 proc. renty socjalnej, tj. obecnie 812 zl miesiecznie.

Ustalono, ze wyplacana renta socjalna nie moze byc nizsza niz 50 zl. Gdy kwota renty rodzinnej przekracza 200 proc. renty socjalnej, ta druga nie przysluguje.

Uprawnienie do renty socjalnej pozostalo co do zasady niezalezne od dochodu. Nie ma wiec znaczenia dochod osoby uprawnionej, ani dochod jej rodziny. Wyjatkiem jest wspomniany zbieg z renta rodzinna.

Inny wyjatek dotyczy sytuacji, gdy osoba niepelnosprawna osiaga dochody z tytulu pracy badz dzialalnosci gospodarczej. Bez wstrzymywania wyplaty renty socjalnej moze ona dorobic jej kwote w pelnej wysokosci, czyli obecnie 406 zl, przy czym podczas ostatniej nowelizacji uscislono, ze chodzi o dochod netto (przychod pomniejszony o skladki na ubezpieczenie spoleczne i zdrowotne oraz zaliczke na podatek dochodowy).

8. Ujednolicono uprawnienia do renty socjalnej i zasilku stalego wyrownawczego dla osob tymczasowo aresztowanych i odbywajacych kare pozbawienia wolnosci. Dotychczas pobierajacy rente socjalna w razie tymczasowego aresztowania lub pozbawienia wolnosci mogli ja nadal otrzymywac, podczas gdy osoby pobierajace zasilek staly wyrownawczy w takiej samej sytuacji tracily do niego prawo, chyba ze byly samotne. Wymienione swiadczenia przysluguja obecnie tylko samotnym.

Zlikwidowane i zachowane

9. Zmiana dotyczaca likwidacji dodatku dla kobiet w ciazy pobierajacych zasilek staly, staly wyrownawczy lub rente socjalna oraz dodatku z tytulu dlugotrwalej choroby spowodowana zostala szczatkowym zastosowaniem wymienionych swiadczen w praktyce. Ich likwidacja nie spowodowala wiec duzego uszczerbku w dochodach uprawnionych.

10. Obnizono z 16 do 7 lat wiek dziecka, ktorego rodzic moze pobierac gwarantowany zasilek okresowy. Jest on przeznaczony dla osoby samotnie wychowujacej dziecko, ktora stracila prace i uplynal jej okres uprawniajacy do zasilku dla bezrobotnych. Ma pomoc tej osobie w przystosowaniu sie do nowej sytuacji i znalezieniu pracy. Uznano, ze pomoca nalezy objac rodzicow wychowujacych dzieci do 7 roku zycia, gdyz starsze przebywaja przez czesc dnia w szkole i w tym czasie rodzic ma mozliwosc poszukiwania pracy.

11. Z pewnymi zmianami przeniesiono do ustawy o pomocy spolecznej katalog swiadczen z ustawy o planowaniu rodziny, ochronie plodu ludzkiego i warunkach dopuszczalnosci przerywania ciazy. Dotychczas swiadczenia te przyslugiwaly kobietom w ciazy: dwa miesiace przed porodem i dwa miesiace po porodzie, wraz z zasilkiem jednorazowym z tytulu urodzenia dziecka. Obecnie swiadczenia przysluguja przez 4 miesiace po urodzeniu dziecka. Oznacza to, ze nie zmienia sie liczba swiadczen, lecz tylko czas, w ktorym przysluguja. Jednoczesnie swiadczenia moga zostac przyznane ojcu dziecka po smierci matki lub porzuceniu przez nia dziecka, a takze osobie, ktora przyjela dziecko na wychowanie w ramach rodziny zastepczej czy adopcyjnej. Nadal czteromiesieczne swiadczenie uzupelnia zasilek jednorazowy z tytulu porodu. Z zasilku tego moga korzystac osoby, ktore nie maja prawa do zasilku macierzynskiego, ale rowniez te, ktore maja takie prawo, a dochody ich rodzin mieszcza sie w ustawowym kryterium.

Skladki na ubezpieczenie

12. Zmieniono wysokosc podstawy wymiaru skladki na ubezpieczenie spoleczne. Dotychczasowa podstawe naliczania skladki za klientow pomocy spolecznej stanowila kwota najnizszego wynagrodzenia. Obecnie skladka obliczana jest od wysokosci zasilku stalego. Takie rozwiazanie wprowadzono juz przy zasilkach dla bezrobotnych i niewatpliwie przyniesie ono oszczednosci budzetowi panstwa. Jednoczesnie aby zabezpieczyc w przyszlosci najnizsza emeryture dla osob, za ktore obniza sie oplacana skladke, do ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczen Spolecznych wprowadzono w art. 87 przepis, ktory mimo obnizenia podstawy skladki w dalszym ciagu gwarantuje tym osobom prawo do emerytury minimalnej.

13. Obnizono prog dochodowy z 200 proc. progu podstawowego do 150 proc. przy oplacaniu skladki na ubezpieczenie spoleczne jako samoistnym swiadczeniu przyznawanym ze wzgledu na sprawowanie opieki nad niepelnosprawnym dzieckiem lub innym chorym czlonkiem rodziny. Jest to konsekwencja obnizenia kryterium dochodowego dla ustalania prawa do zasilku stalego.

14. Zmiany weszly w zycie 1 stycznia 2002 r. Czesc swiadczeniobiorcow objal jednak przepis przejsciowy. W rezultacie osoby pobierajace zasilek staly i gwarantowany zasilek okresowy przed dniem wejscia w zycie ustawy zachowuja do tych zasilkow prawo na dotychczasowych zasadach. Bezterminowo zachowano dotychczasowe kryterium dochodowe. Jednak wszystkie osoby pobierajace zasilek staly zostaly zobowiazane do uzyskania orzeczenia o niepelnosprawnosci dziecka do 31 grudnia 2002 r. Z tym dniem, do celow zasilku stalego, przestana obowiazywac zaswiadczenia lekarskie uprawniajace dziecko do zasilku pielegnacyjnego.

Na dotychczasowych zasadach kontynuuje sie tez przyznana w 2001 r. pomoc dla kobiet w ciazy i wychowujacych dziecko.

Anna Prekurat

SPECJALISTA W DEPARTAMENCIE POMOCY SPOLECZNEJ MPIPS

 

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.