Tekst ujednolicony po zmianie z 17 grudnia 2001 r. Stan prawny na 1 stycznia 2002 roku

Ustawa z 29 listopada 1990 r. o pomocy spolecznej

Ujednolicony tekst ustawy powstal na podstawie nastepujacych Dziennikow Ustaw:

  • z 1998 r. nr 64, poz. 414 (urzedowy tekst jednolity); nr 106, poz. 668; nr 117, poz. 756; nr 162, poz. 1118 i 1126,
  • z 1999 r. nr 20, poz. 170; nr 79, poz. 885; nr 90, poz. 1001,
  • z 2000 r. nr 12, poz. 136; nr 19, poz. 238,
  • z 2001 r. nr 72, poz. 748; nr 88, poz. 961; nr 89, poz. 973; nr 111, poz. 1194; nr 122, poz. 1349; nr 154, poz. 1792.
Ostatnia zmiana ustawy pochodzi z 17 grudnia 2001 r. Nowe przepisy, ktore obowiazuja od 1 stycznia 2002 r., sa zaznaczone wytluszczonym drukiem.

W zwiazku z ta data trzeba pamietac, ze do gwarantowanego zasilku okresowego oraz skladek na ubezpieczenie spoleczne, o ktorych mowa w art. 31b ust. 2 i 3 ustawy, przyznanych do 1 stycznia 2002 r., stosuje sie dotychczasowe przepisy, z wyjatkiem art. 31 ust. 4f.

Do zasilku stalego przyznanego do 1 stycznia 2002 r. stosuje sie dotychczasowe kryterium dochodowe, a aktualne zaswiadczenia lekarskie o stanie zdrowia dziecka dla ustalenia prawa do zasilku pielegnacyjnego obowiazuja przez okres, na jaki zostaly wydane, nie dluzej jednak niz do 31 grudnia 2002 r.

SPIS TRESCI

 

DZIAL I

PRZEPISY OGOLNE

Rozdzial 1

Zasady ogolne i zakres podmiotowy ustawy

Art. 1. 1. Pomoc spoleczna jest instytucja polityki spolecznej panstwa majaca na celu umozliwienie osobom i rodzinom przezwyciezanie trudnych sytuacji zyciowych, ktorych nie sa one w stanie pokonac, wykorzystujac wlasne srodki, mozliwosci i uprawnienia.

2. Pomoc spoleczna organizuja organy administracji rzadowej i samorzadowej, wspolpracujac w tym zakresie z organizacjami spolecznymi, Kosciolem katolickim, innymi kosciolami, zwiazkami wyznaniowymi, fundacjami, stowarzyszeniami, pracodawcami oraz osobami fizycznymi i prawnymi.

3. Osoby i rodziny korzystajace z pomocy spolecznej sa obowiazane do wspoludzialu w rozwiazywaniu ich trudnej sytuacji zyciowej.

Art. 2. 1. Celem pomocy spolecznej jest zaspokajanie niezbednych potrzeb zyciowych osob i rodzin oraz umozliwianie im bytowania w warunkach odpowiadajacych godnosci czlowieka. Pomoc spoleczna powinna w miare mozliwosci doprowadzic do zyciowego usamodzielnienia osob i rodzin oraz ich integracji ze srodowiskiem.

2. Celem pomocy spolecznej jest takze zapobieganie powstawaniu sytuacji okreslonych w art. 1 ust. 1.

3. Rodzaj, forma i rozmiar swiadczenia powinny byc odpowiednie do okolicznosci uzasadniajacych udzielenie pomocy. Swiadczenie pomocy spolecznej powinno sluzyc rowniez umacnianiu rodziny.

4. Potrzeby osoby i rodziny korzystajacej z pomocy powinny zostac uwzglednione, jezeli odpowiadaja celom i mozliwosciom pomocy spolecznej.

Art. 2a. 1. Ilekroc w dalszych przepisach ustawy jest mowa o:

1) rodzinie - oznacza to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostajace w faktycznym zwiazku wspolnie zamieszkujace i gospodarujace, z zastrzezeniem art. 4a,

1a) osobie samotnie wychowujacej dziecko - oznacza to osobe gospodarujaca z dzieckiem pozostajacym pod jej opieka i na jej wylacznym utrzymaniu, nawet jesli otrzymuje alimenty,

2) dochodzie rodziny - oznacza to sume miesiecznych dochodow osob w rodzinie z miesiaca poprzedzajacego zlozenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiaca, w ktorym wniosek zostal zlozony, bez wzgledu na tytul i zrodlo ich uzyskania, jezeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o miesieczne obciazenie podatkiem dochodowym od osob fizycznych, skladki z tytulu ubezpieczen: zdrowotnego okreslonego w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, emerytalnego, rentowych i chorobowego, okreslonych w przepisach o systemie ubezpieczen spolecznych, oraz o kwote wysokosci alimentow, swiadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osob, jednorazowe pieniezne swiadczenia socjalne oraz swiadczenia w naturze, a takze kwote zwiekszenia zasilku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasilku pielegnacyjnego; w odniesieniu do osob prowadzacych dzialalnosc gospodarcza oraz osob z nimi wspolpracujacych za dochod przyjmuje sie wysokosc podana w oswiadczeniu, potwierdzonym przez urzad skarbowy; nie stanowia dochodu skladki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne placone przez osrodki pomocy spolecznej,

2a) dochodzie na osobe w rodzinie lub kryterium dochodowym na osobe w rodzinie - oznacza to dochod rodziny podzielony przez liczbe osob w tej rodzinie lub sume skladnikow, o ktorych mowa w art. 4 ust. 1, ustalonych zgodnie z wiekiem osob w tej rodzinie, podzielona przez liczbe osob w rodzinie,

2b) dochodzie dziecka - oznacza to dochod dziecka, do ktorego zalicza sie kwote otrzymywanej renty rodzinnej wraz z dodatkiem dla sierot zupelnych, zasilek pielegnacyjny, dodatek pielegnacyjny, otrzymywane alimenty oraz kwote odpowiadajaca dochodom uzyskiwanym z majatku dziecka,

3) niepelnosprawnosci - oznacza to stan fizyczny, psychiczny lub umyslowy, powodujacy trwale lub okresowe utrudnienie, ograniczenie badz uniemozliwienie samodzielnej egzystencji,

3a) osobie zatrudnionej - oznacza to osobe zatrudniona w rozumieniu przepisow o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu oraz osobe prowadzaca dzialalnosc w rozumieniu przepisow o dzialalnosci gospodarczej,

4) calkowitej niezdolnosci do pracy - oznacza to calkowita niezdolnosc do pracy w rozumieniu przepisow o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczen Spolecznych albo posiadanie znacznego lub umiarkowanego stopnia niepelnosprawnosci w rozumieniu przepisow o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osob niepelnosprawnych,

4a) niezdolnosc do pracy z tytulu wieku - oznacza to ukonczone 60 lat przez kobiete i 65 lat przez mezczyzne,

5) sieroctwie - oznacza to sieroctwo biologiczne lub spoleczne,

5a) osobie bezdomnej - oznacza to osobe nie zamieszkujaca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisow o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych i nigdzie nie zameldowana na pobyt staly w rozumieniu przepisow o ewidencji ludnosci i dowodach osobistych,

6) swiadczeniu nienaleznie pobranym - oznacza to swiadczenie pieniezne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji w dokumentach oraz niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej,

7) jednostkach organizacyjnych pomocy spolecznej - oznacza to regionalne osrodki polityki spolecznej, powiatowe centra pomocy rodzinie, osrodki pomocy spolecznej, domy pomocy spolecznej, placowki specjalistycznego poradnictwa, w tym rodzinnego, placowki opiekunczo-wychowawcze, osrodki adopcyjno-opiekuncze, mieszkania chronione, osrodki wsparcia, osrodek interwencji kryzysowej,

8) osrodkach wsparcia - oznacza to srodowiskowe formy pomocy polstacjonarnej sluzace utrzymaniu osoby w jej naturalnym srodowisku i przeciwdzialaniu instytucjonalizacji, a w szczegolnosci: srodowiskowe domy samopomocy, dzienne domy pomocy, noclegownie, osrodki opiekuncze,

9) mieszkaniu chronionym - oznacza to mieszkanie przeznaczone dla osob mogacych, przy odpowiednim wsparciu, samodzielnie zyc w srodowisku, w szczegolnosci dla osob z zaburzeniami psychicznymi oraz osob opuszczajacych placowki opiekunczo-wychowawcze, resocjalizacyjne, zaklady dla nieletnich i rodziny zastepcze,

9a) rodzinnym domu pomocy - oznacza to uslugi opiekuncze i bytowe swiadczone calodobowo przez osobe lub rodzine dla nie mniej niz trzech i nie wiecej niz osmiu osob wymagajacych z powodu wieku wsparcia w tej formie,

10) rodzinie zastepczej - oznacza to rodzine, w ktorej umieszcza sie maloletnie dziecko, w celu sprawowania nad nim opieki i jego wychowania, w wypadku gdy rodzice nie spelniaja swojej funkcji,

11) interwencji kryzysowej - oznacza to swiadczenie specjalistycznych uslug, zwlaszcza psychologicznych, prawnych, hotelowych, ktore sa dostepne cala dobe - osobom, rodzinom i spolecznosciom bedacym ofiarami przemocy lub znajdujacym sie w innej sytuacji kryzysowej - w celu zapobiezenia powstawania lub poglebiania sie dysfunkcji tych osob, rodzin lub spolecznosci,

12) domu pomocy spolecznej - oznacza to jednostke, swiadczaca, na poziomie obowiazujacego standardu, osobom wymagajacym calodobowej opieki z powodu wieku lub choroby uslugi: bytowe, opiekuncze, wspomagajace, edukacyjne w formach i zakresie wynikajacych z indywidualnych potrzeb oraz umozliwiajaca korzystanie ze swiadczen przyslugujacych z tytulu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego,

13) placowce opiekunczo-wychowawczej - oznacza to jednostke zapewniajaca dzieciom i mlodziezy pozbawionym czesciowo lub calkowicie opieki rodzicielskiej oraz niedostosowanym spolecznie dzienna lub calodobowa, ciagla lub okresowa opieke i wychowanie, jak rowniez jednostke wspierajaca dzialania rodzicow w wychowaniu i sprawowaniu opieki, w podziale na nastepujace typy placowek: placowki wsparcia dziennego, placowki interwencyjne, placowki rodzinne, placowki socjalizacyjne, placowki resocjalizacyjne,

13a) rodzinnej opiece zastepczej - oznacza to rodziny zastepcze oraz instytucjonalne formy rodzinnej opieki nad dzieckiem,

14) osrodku adopcyjno-opiekunczym oznacza to:

a) osrodek lub zespol wsparcia rodziny naturalnej, prowadzacy poradnictwo dla dzieci i rodzicow oraz terapie rodzinna, w tym dla rodzicow dzieci umieszczonych w placowkach opiekunczo-wychowawczych,

b) osrodek lub zespol wsparcia rodziny zastepczej albo adopcyjnej, inicjujacy i wspomagajacy zastepcze formy opieki i wychowania rodzinnego, szkolacy i kwalifikujacy kandydatow na rodzine zastepcza albo adopcyjna, prowadzacy poradnictwo rodzinne i terapie rodzinna dla dzieci i rodzicow dzieci umieszczonych w rodzinnej opiece zastepczej,

15) terapii rodzinnej - oznacza to dzialania psychologiczne, pedagogiczne i socjologiczne, majace na celu przywrocenie rodzinie zdolnosci do wypelniania jej zadan,

16) nadzorze nad standardem wychowania i opieki w placowkach opiekunczo-wychowawczych oraz nadzorze nad jakoscia dzialan osrodkow adopcyjno-wychowawczych - oznacza to nadzor pedagogiczny,

17) dziecku niedostosowanym spolecznie - oznacza to dziecko, ktore wykazuje przejawy demoralizacji w rozumieniu przepisow o postepowaniu w sprawach nieletnich,

18) rencie - oznacza to rente z krajowego lub zagranicznego systemu ubezpieczen spolecznych.

2. Na uzytek ustawy przyjmuje sie, ze z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje sie dochod miesieczny w wysokosci 204 zl. Dochody uzyskiwane przez rodzine z gospodarstwa rolnego oraz ze zrodel pozarolniczych sumuje sie.

Art. 2b. Prawo do swiadczen pomocy spolecznej przysluguje osobom posiadajacym obywatelstwo polskie zamieszkujacym i przebywajacym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz cudzoziemcom zamieszkujacym i przebywajacym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiadajacym zezwolenie na pobyt staly lub status uchodzcy, jezeli umowy miedzynarodowe nie stanowia inaczej.

Art. 3. Pomocy spolecznej na zasadach okreslonych w ustawie udziela sie osobom i rodzinom, w szczegolnosci z powodu:

1) ubostwa,

2) sieroctwa,

3) bezdomnosci,

4) potrzeby ochrony macierzynstwa lub wielodzietnosci,

5) bezrobocia,

6) niepelnosprawnosci,

7) dlugotrwalej choroby,

8) bezradnosci w sprawach opiekunczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwlaszcza w rodzinach niepelnych lub wielodzietnych,

9) alkoholizmu lub narkomanii,

10) trudnosci w przystosowaniu do zycia po opuszczeniu zakladu karnego,

11) kleski zywiolowej lub ekologicznej.

Art. 4. 1. Prawo do swiadczen pienieznych z pomocy spolecznej przysluguje osobom i rodzinom, ktorych dochod na osobe w rodzinie, z zastrzezeniem art. 24a, art. 27a, art. 31a, art. 33g ust. 1-3 i art. 33p, nie przekracza:

1) na osobe samotnie gospodarujaca - 447 zl,

2) na pierwsza osobe w rodzinie - 406 zl,

3) na druga i dalsze osoby w rodzinie powyzej 15 lat - 285 zl,

4) na kazda osobe w rodzinie ponizej 15 lat - 204 zl,

przy jednoczesnym wystapieniu co najmniej jednej z okolicznosci wymienionych w art. 3 pkt 2-11.

2. Kwoty, o ktorych mowa w ust. 1, podlegaja waloryzacji zgodnie z zasadami okreslonymi w art. 35a.

Art. 4a. Przy ustalaniu prawa do zasilku stalego, zasilku stalego wyrownawczego i gwarantowanego zasilku okresowego w skladzie rodziny nie uwzglednia sie dzieci wychowywanych w ramach rodziny zastepczej, a do dochodu rodziny nie wlicza sie ich dochodow i pomocy pienieznej, o ktorej mowa w art. 33g ust. 1-3, chyba ze zasilek ma byc przyznany ze wzgledu na te dzieci.

Art. 5. Osobom i rodzinom, ktore nie spelniaja warunku okreslonego w art. 4 ust. 1, w szczegolnie uzasadnionych przypadkach moze byc przyznana pomoc pieniezna lub w naturze pod warunkiem zwrotu czesci lub calosci wydatkow na zasadach okreslonych w art. 34 i 41.

Art. 6. 1. Ograniczenie swiadczen pomocy spolecznej do niezbednego minimum lub odmowa ich przyznania moze nastapic w razie stwierdzenia marnotrawstwa przyznanych swiadczen, ich celowego niszczenia badz tez marnotrawstwa wlasnych zasobow materialnych.

1a. Brak wspoldzialania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiazywaniu trudnej sytuacji, a takze nie uzasadniona odmowa podjecia pracy przez osobe bezrobotna, moga stanowic podstawe do odmowy przyznania, zaprzestania lub wstrzymania swiadczen pienieznych z pomocy spolecznej. Zakres i formy wspoldzialania okresla kierownik osrodka pomocy spolecznej lub upowazniony przez niego pracownik socjalny.

2. Odmowa badz ograniczenie rozmiaru swiadczen pomocy spolecznej nie powinny prowadzic do pogorszenia sytuacji osob bedacych na utrzymaniu danej osoby.

3. W uzasadnionych przypadkach, a w szczegolnosci korzystania ze swiadczen pienieznych z pomocy spolecznej w sposob niezgodny z przeznaczeniem, kierownik osrodka pomocy spolecznej moze przyznac je w formie niepienieznej.

Art. 7. skreslony.

Rozdzial 2

Zadania pomocy spolecznej

Art. 8. Zadania w zakresie pomocy spolecznej obejmuja w szczegolnosci:

1) tworzenie warunkow organizacyjnych funkcjonowania pomocy spolecznej, w tym rozbudowe niezbednej infrastruktury socjalnej,

2) analize i ocene zjawisk rodzacych zapotrzebowanie na swiadczenia pomocy spolecznej,

3) przyznawanie i wyplacanie przewidzianych ustawa swiadczen,

4) pobudzanie spolecznej aktywnosci w zaspokajaniu niezbednych potrzeb zyciowych osob i rodzin,

5) prace socjalna, rozumiana jako dzialalnosc zawodowa, skierowana na pomoc osobom i rodzinom we wzmocnieniu lub odzyskaniu zdolnosci do funkcjonowania w spoleczenstwie oraz na tworzenie warunkow sprzyjajacych temu celowi.

Art. 9. 1. Obowiazek wykonania zadan pomocy spolecznej spoczywa na organach jednostek samorzadu terytorialnego oraz na administracji rzadowej w zakresie ustalonym ustawami.

2. Gmina i powiat, obowiazane zgodnie z przepisami ustawy do wykonywania zadan pomocy spolecznej, nie moga odmowic pomocy osobie potrzebujacej, pomimo istniejacego obowiazku osob fizycznych lub osob prawnych do zaspokajania jej niezbednych potrzeb zyciowych.

Art. 10. 1. Do zadan wlasnych z zakresu pomocy spolecznej, realizowanych przez gminy, naleza:

1) prowadzenie domow pomocy spolecznej, osrodkow wsparcia o zasiegu lokalnym oraz kierowanie do nich osob wymagajacych opieki,

2) przyznawanie i wyplacanie zasilkow celowych i specjalnych celowych,

3) przyznawanie pomocy rzeczowej,

3a) przyznawanie pomocy w naturze na ekonomiczne usamodzielnienie,

3b) przyznawanie i wyplacanie zasilkow i pozyczek na ekonomiczne usamodzielnienie,

4) inne zadania z zakresu pomocy spolecznej wynikajace z rozeznanych potrzeb gminy.

2. Do zadan wlasnych z zakresu pomocy spolecznej o charakterze obowiazkowym, realizowanych przez gminy, nalezy:

1) udzielanie schronienia, posilku, niezbednego ubrania osobom tego pozbawionym, w tym osobom bezdomnym,

1a) organizowanie i prowadzenie gminnych ognisk wychowawczych, swietlic i klubow srodowiskowych dla dzieci, a takze organizowanie mieszkan chronionych,

2) swiadczenie uslug opiekunczych, w tym specjalistycznych, w miejscu zamieszkania,

3) udzielanie zasilku celowego na pokrycie wydatkow na swiadczenia zdrowotne osob bezdomnych i innych osob nie majacych dochodu i mozliwosci ubezpieczenia sie na podstawie przepisow o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym,

3a) udzielanie zasilku celowego na pokrycie wydatkow powstalych w wyniku zdarzenia losowego,

4) praca socjalna,

5) sprawienie pogrzebu, w tym osobom bezdomnym,

6) zapewnienie srodkow na wynagrodzenia dla pracownikow i warunkow realizacji zadan wymienionych w pkt 1-5 i w ust. 1.

Art. 10a. Do zadan z zakresu pomocy spolecznej realizowanych przez powiat nalezy:

1) zapewnienie, organizowanie i prowadzenie uslug o okreslonym standardzie w domu pomocy spolecznej o zasiegu ponadgminnym, organizowanie mieszkan chronionych oraz kierowanie osob ubiegajacych sie o przyjecie do domu pomocy spolecznej,

2) opracowywanie powiatowej strategii rozwiazywania problemow spolecznych,

3) udzielanie informacji o prawach i uprawnieniach,

4) organizowanie i prowadzenie specjalistycznego poradnictwa, w tym rodzinnego dla rodzin naturalnych i zastepczych, a takze terapii rodzinnej,

5) skreslony,

6) prowadzenie osrodka interwencji kryzysowej,

7) zapewnienie opieki i wychowania dzieciom calkowicie lub czesciowo pozbawionym opieki rodzicow oraz dzieciom niedostosowanym spolecznie, w szczegolnosci poprzez prowadzenie i organizowanie osrodkow adopcyjno-opiekunczych, placowek opiekunczo-wychowawczych, w tym ognisk wychowawczych, swietlic i klubow srodowiskowych o zasiegu ponadgminnym dla dzieci i mlodziezy, a takze tworzenie i wdrazanie programow pomocy dziecku i rodzinie,

8) zapewnienie szkolenia i doskonalenia zawodowego kadr pomocy spolecznej z terenu powiatu,

9) doradztwo metodyczne dla osrodkow pomocy spolecznej i pracownikow socjalnych,

10) finansowanie powiatowych osrodkow wsparcia, z wylaczeniem osrodkow, o ktorych mowa w art. 11a pkt 1,

11) pomoc w integracji ze srodowiskiem osob opuszczajacych zaklady karne oraz niektore rodzaje placowek opiekunczo-wychowawczych, resocjalizacyjnych, zaklady dla nieletnich i rodziny zastepcze,

11a) przyznawanie pomocy pienieznej na usamodzielnienie oraz pokrywanie wydatkow zwiazanych z kontynuowaniem nauki osobom opuszczajacym niektore typy placowek opiekunczo-wychowawczych, schroniska, zaklady poprawcze, domy pomocy spolecznej i rodziny zastepcze,

11b) organizowanie opieki w rodzinach zastepczych oraz udzielanie pomocy pienieznej na czesciowe pokrycie kosztow utrzymania umieszczonych w nich dzieci,

12) podejmowanie innych dzialan wynikajacych z rozeznanych potrzeb,

13) realizacja innych zadan przewidzianych w odrebnych ustawach.

Art. 11. Zadania zlecone gminie obejmuja:

1) przyznawanie i wyplacanie zasilkow stalych, renty socjalnej,

2) przyznawanie i wyplacanie zasilkow okresowych, gwarantowanych okresowych i specjalnych okresowych, macierzynskich okresowych i jednorazowych,

2a) oplacanie skladek na ubezpieczenie spoleczne za osoby, o ktorych mowa w art. 27 ust. 1 i 2, w art. 31 ust. 4a i art. 31b ust. 3,

2b) oplacanie skladek na ubezpieczenie zdrowotne okreslonych w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym,

3) przyznawanie i wyplacanie zasilku celowego na pokrycie wydatkow powstalych w wyniku kleski zywiolowej lub ekologicznej,

4) przyznawanie zasilku celowego w formie biletu kredytowanego,

5) swiadczenie specjalistycznych uslug opiekunczych, przyslugujacych na podstawie przepisow o ochronie zdrowia psychicznego,

6) organizowanie i prowadzenie srodowiskowych domow samopomocy,

7) zadania wynikajace z rzadowych programow pomocy spolecznej badz innych ustaw, majacych na celu ochrone poziomu zycia osob i rodzin po zapewnieniu odpowiednich srodkow,

8) utworzenie i utrzymanie osrodka pomocy spolecznej i zapewnienie srodkow na wynagrodzenia pracownikow realizujacych zadania okreslone w pkt 1-7.

Art. 11a. Do zadan z zakresu administracji rzadowej realizowanych przez powiat nalezy:

1) organizowanie i zapewnianie funkcjonowania powiatowych osrodkow wsparcia dla osob z zaburzeniami psychicznymi,

2)-5) skreslone,

6) pomoc uchodzcom,

7) utworzenie i utrzymywanie powiatowego centrum pomocy rodzinie i zapewnianie srodkow na wynagrodzenia pracownikow realizujacych zadania okreslone w pkt 1-6.

Art. 11b. 1. Do zadan z zakresu pomocy spolecznej realizowanych przez samorzad wojewodztwa nalezy:

1) sporzadzanie bilansu potrzeb i srodkow w zakresie pomocy spolecznej we wspolpracy z gminami i powiatami oraz opracowywanie strategii rozwoju,

2) opracowywanie i wdrazanie celowych programow sluzacych realizacji zadan pomocy spolecznej i ich dofinansowywanie,

3) organizowanie ksztalcenia, w tym prowadzenie szkol sluzb spolecznych oraz szkolenia zawodowego kadr pomocy spolecznej,

4) identyfikowanie przyczyn ubostwa oraz wspieranie i prowadzenie dzialan na rzecz wyrownywania poziomu zycia mieszkancow wojewodztwa,

5) inspirowanie i promowanie nowych rozwiazan w zakresie polityki spolecznej, w tym pomocy spolecznej,

6) organizowanie i prowadzenie jednostek organizacyjnych pomocy spolecznej o zasiegu ponadpowiatowym.

2. W celu realizacji zadan, o ktorych mowa w ust. 1, mozna powolac jednostke organizacyjna "regionalny osrodek polityki spolecznej".

Art. 12. 1. Do zadan wojewody w zakresie pomocy spolecznej nalezy w szczegolnosci:

1) ocena stanu i efektywnosci pomocy spolecznej,

2) ustalanie sposobu realizacji zadan z zakresu administracji rzadowej realizowanych przez jednostki samorzadu terytorialnego,

3) nadzor, niezaleznie od podmiotu prowadzacego, nad jakoscia dzialan oraz przestrzeganiem standardu uslug swiadczonych przez jednostki organizacyjne pomocy spolecznej oraz zgodnosci zatrudnienia pracownikow tych jednostek z wymaganymi kwalifikacjami, a w przypadku placowek opiekunczo-wychowawczych - takze nad przestrzeganiem standardu wychowania i opieki,

4) kontrola uslug i akceptacja programow naprawczych w domach pomocy spolecznej, a takze ocena stopnia realizacji programu naprawczego, o ktorym mowa w art. 20,

5) wydawanie i cofanie zezwolen lub zezwolen warunkowych na prowadzenie domow pomocy spolecznej oraz prowadzenie rejestru domow pomocy spolecznej, placowek opiekunczo-wychowawczych i osrodkow adopcyjno-opiekunczych,

6) koordynowanie dzialan w zakresie integracji ze spoleczenstwem osob posiadajacych status uchodzcy,

7) wyznaczanie, w uzgodnieniu ze starostami powiatow prowadzacych osrodki adopcyjno-opiekuncze, osrodka prowadzacego bank danych o dzieciach oczekujacych na przysposobienie i kandydatach zakwalifikowanych do pelnienia funkcji rodziny zastepczej oraz o rodzinach zglaszajacych gotowosc przysposobienia dziecka.

2. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw oswiaty i wychowania oraz ministrem wlasciwym do spraw sprawiedliwosci okresli, w drodze rozporzadzenia, kwalifikacje osob, ktore z upowaznienia wojewody moga wykonywac zadania, o ktorych mowa w ust. 1, a w szczegolnosci kwalifikacje osob bezposrednio wykonujacych czynnosci nadzoru i kontroli, okreslone w ust. 1 pkt 3 i 4, a takze kwalifikacje, w tym pedagogiczne, niezbedne do sprawowania nadzoru nad placowkami opiekunczo-wychowawczymi oraz osrodkami adopcyjno-opiekunczymi.

Art. 12a. 1. Organy administracji rzadowej i organy jednostek samorzadu terytorialnego moga zlecac, w drodze umowy, organizacjom spolecznym, Kosciolowi katolickiemu i innym kosciolom, zwiazkom wyznaniowym, fundacjom, stowarzyszeniom, pracodawcom oraz osobom fizycznym i prawnym zadania z zakresu pomocy spolecznej oraz wspierac je w tym finansowo.

1a. Administracja rzadowa i samorzad terytorialny wspoldzialaja na zasadach partnerstwa, pomocniczosci, profesjonalizmu, rownego dostepu, jawnosci, efektywnosci ekonomicznej i jakosci, z podmiotami, o ktorych mowa w ust. 1.

2. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady i formy wspoldzialania, o ktorych mowa w ust. 1a, a takze wzory ofert, umow oraz sprawozdan z realizacji zadan.

Art. 12b. Do zadan ministra wlasciwego do spraw zabezpieczenia spolecznego w zakresie pomocy spolecznej nalezy w szczegolnosci:

1) tworzenie koncepcji i okreslenie kierunkow rozwoju oraz tworzenie prawa w obszarze pomocy spolecznej,

2) zlecanie i finansowanie badan, ekspertyz i analiz z zakresu pomocy spolecznej,

3) okreslanie standardow dla zadan pomocy spolecznej realizowanych przez jednostki organizacyjne oraz nadzor nad ich wdrazaniem,

4) analiza skutecznosci pomocy spolecznej glownie poprzez ocene instrumentow, odbiorcow pomocy spolecznej oraz efektywnosc poszczegolnych rodzajow swiadczen,

5) inspirowanie i promowanie nowych form i metod dzialania, w tym szkolenie kadr,

6) tworzenie i finansowanie resortowych programow oslonowych, zlecanie ich do realizacji administracji rzadowej i samorzadowej oraz podmiotom okreslonym w art. 12a, a takze kontrola ich wykonania,

7) wspoldzialanie z organizacjami pozarzadowymi o charakterze regionalnym lub ogolnokrajowym,

8) wspolfinansowanie oraz nadzor nad funkcjonowaniem i rozwojem systemu informatycznego w jednostkach organizacyjnych pomocy spolecznej.

DZIAL II

ZASADY UDZIELANIA SWIADCZEN

Rozdzial 1

Swiadczenia pomocy spolecznej

Art. 13. Gmina powinna udzielic schronienia, posilku i niezbednego ubrania osobie tego pozbawionej.

Art. 14. 1. Udzielenie schronienia nastepuje przez przyznanie tymczasowego miejsca noclegowego.

2. Schronienia udziela sie w noclegowniach, domach dla bezdomnych i innych miejscach.

Art. 15. Przyznanie niezbednego ubrania nastepuje przez dostarczenie osobie potrzebujacej bielizny, odziezy i obuwia odpowiednich do jej indywidualnych wlasciwosci oraz pory roku.

Art. 16. 1. Pomoc w postaci jednego goracego posilku dziennie przysluguje osobie, ktora wlasnym staraniem nie moze go sobie zapewnic.

2. Pomoc, o ktorej mowa w ust. 1, moze byc swiadczeniem doraznym badz okresowym.

3. Pomoc, o ktorej mowa w ust. 1, przyznana dzieciom i mlodziezy w okresie nauki w szkole moze byc realizowana w formie zakupu posilkow.

Art. 17. 1. Osobom samotnym, ktore z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagaja pomocy innych osob, a sa jej pozbawione, przysluguje pomoc w formie uslug opiekunczych.

2. Uslugi opiekuncze moga byc przyznane rowniez osobom, ktore wymagaja pomocy innych osob, a rodzina nie moze takiej pomocy zapewnic.

Art. 18. 1. Uslugi opiekuncze obejmuja pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb zyciowych, opieke higieniczna, zalecona przez lekarza pielegnacje oraz w miare mozliwosci rowniez zapewnienie kontaktow z otoczeniem.

2. Gmina, przyznajac pomoc w formie uslug opiekunczych, ustala ich zakres i miejsce swiadczenia.

3. Gmina okresla, w drodze uchwaly, szczegolowe zasady przyznawania i odplatnosci za uslugi opiekuncze i specjalistyczne uslugi opiekuncze, z zastrzezeniem ust. 5, oraz szczegolowe zasady czesciowego lub calkowitego zwolnienia od oplat, jak rowniez tryb ich pobierania.

4. Specjalistyczne uslugi opiekuncze sa to uslugi dostosowane do szczegolnych potrzeb wynikajacych z rodzaju schorzenia lub niepelnosprawnosci, swiadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem.

5. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw zdrowia okresli, w drodze rozporzadzenia, rodzaje specjalistycznych uslug opiekunczych, a w stosunku do uslug, o ktorych mowa w art. 11 pkt 5, kwalifikacje osob swiadczacych te uslugi oraz zasady i tryb ustalania oraz pobierania oplat, jak rowniez warunki czesciowego lub calkowitego zwolnienia od oplat.

6. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego okresli, w drodze rozporzadzenia, standardy, rodzaj i zakres uslug bytowych i opiekunczych swiadczonych przez rodzinny dom pomocy oraz zasady kierowania do rodzinnego domu pomocy, odplatnosci i nadzoru nad rodzinnymi domami pomocy.

Art. 19. 1. W razie niemoznosci zapewnienia uslug opiekunczych w miejscu zamieszkania przez rodzine i gmine, osoba wymagajaca calodobowej opieki moze ubiegac sie o skierowanie do domu pomocy spolecznej.

1a. skreslony.

2. skreslony.

3. Podjecie z urzedu lub na wniosek innej osoby dzialan w sprawie umieszczenia w domu pomocy spolecznej moze nastapic wylacznie za zgoda osoby potrzebujacej pomocy lub jej przedstawiciela ustawowego. Jezeli osoba potrzebujaca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrazaja zgody na umieszczenie w domu pomocy spolecznej albo po umieszczeniu wycofaja swoja zgode, osrodek lub dom pomocy spolecznej zawiadamia o tym wlasciwy sad opiekunczy albo prokuratora, jezeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna.

Art. 19a. Domy pomocy spolecznej moga prowadzic, po uzyskaniu zezwolenia wojewody:

1) organy jednostek samorzadu terytorialnego,

2) Kosciol katolicki, inne koscioly, zwiazki wyznaniowe oraz organizacje spoleczne, fundacje i stowarzyszenia,

3) inne osoby prawne i fizyczne.

Art. 20. 1. Dom pomocy spolecznej zapewnia calodobowa opieke oraz zaspokaja niezbedne potrzeby bytowe, edukacyjne, spoleczne i religijne na poziomie obowiazujacego standardu.

2. Domy pomocy spolecznej, ktore nie osiagaja obowiazujacego standardu, sa obowiazane do opracowania i realizacji programu naprawczego do 2006 r.

2a. Domom pomocy spolecznej, o ktorych mowa w ust. 2, wojewoda wydaje warunkowe zezwolenie na prowadzenie domu.

3. Wydatki zwiazane z zapewnieniem calodobowej opieki mieszkancom oraz zaspokajaniem ich niezbednych potrzeb bytowych i spolecznych w calosci pokrywa dom pomocy spolecznej.

3a. Dom pomocy spolecznej umozliwia mieszkancom korzystanie z przyslugujacych na podstawie odrebnych przepisow swiadczen zdrowotnych oraz pokrywa oplaty ryczaltowe i czesciowa odplatnosc do wysokosci limitu ceny, przewidziane w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Dom moze rowniez pokryc wydatki ponoszone na niezbedne uslugi pielegnacyjne w zakresie wykraczajacym poza uprawnienia wynikajace z przepisow o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.

4. Wojewoda wydaje zezwolenie lub warunkowe zezwolenie na prowadzenie domu pomocy spolecznej oraz prowadzi wojewodzki rejestr tych domow, podawany do publicznej wiadomosci.

5. Wojewoda moze cofnac zezwolenie na prowadzenie domu pomocy spolecznej i wykreslic go z rejestru, jezeli swiadczone uslugi sa na poziomie nizszym niz obowiazujacy standard.

6. Do prowadzenia domow pomocy spolecznej nie maja zastosowania przepisy o dzialalnosci gospodarczej.

7. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) typy domow pomocy spolecznej oraz sposob ich funkcjonowania,

2) standard obowiazujacych podstawowych uslug swiadczonych przez domy pomocy spolecznej oraz tryb postepowania przy egzekwowaniu obowiazujacych standardow i srodki kontroli,

3) szczegolowe zasady, sposob i tryb postepowania w sprawach dotyczacych wydawania i cofania zezwolen, w tym warunkowych, na prowadzenie domow pomocy spolecznej, dokumenty wymagane do uzyskania zezwolenia oraz wzory tych dokumentow,

4) tryb kierowania i przyjmowania do domu pomocy spolecznej osob ubiegajacych sie o przyjecie do takiego domu.

8. skreslony.

Art. 21. 1. Uslugi opiekuncze moga byc rowniez swiadczone w osrodkach wsparcia mieszkaniach chronionych, rodzinnych domach pomocy oraz przez domy pomocy spolecznej dla spolecznosci lokalnej.

2. Osrodki wsparcia zapewniaja calodzienny pobyt, podstawowe swiadczenia opiekuncze, rekreacyjno-kulturalne oraz edukacyjne, a takze posilki w czasie pobytu. W osrodkach tych moze byc prowadzona dzialalnosc rehabilitacyjna.

3. Mieszkanie chronione jest rowniez forma srodowiskowej pomocy zapewniajaca odpowiednie wsparcie w srodowisku, umozliwiajaca samodzielne zycie osobie, ktora ze wzgledu na wiek, niepelnosprawnosc lub chorobe nie wymaga uslug w zakresie swiadczonym przez dom pomocy spolecznej, a uslugi opiekuncze w miejscu zamieszkania sa niewystarczajace lub niemozliwe do realizacji.

Art. 22. 1. Osobom, ktore nie podlegaja przepisom o ubezpieczeniu spolecznym lub o zaopatrzeniu emerytalnym pracownikow i ich rodzin, moze zostac przyznana pomoc finansowa na pokrycie wydatkow na swiadczenia zdrowotne w publicznych zakladach opieki zdrowotnej, jezeli spelniaja kryterium dochodowe okreslone w art. 4 ust. 1. Pomoc ta moze zostac przyznana rowniez czlonkom rodzin tych osob, jezeli pozostaja na ich wylacznym utrzymaniu.

2. Osobom, o ktorych mowa w ust. 1, przysluguja swiadczenia zdrowotne na zasadach okreslonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracownikow i ich rodzin.

3. Przyznanie pomocy, o ktorej mowa w ust. 1, nie wyklucza przyznania zasilku celowego na pokrycie kosztow leczenia.

[Art. 22 utracil moc w zakresie uregulowanym przez ustawe z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 - art. 170 pkt 19)]

Art. 23. 1. Osobom i rodzinom udziela sie pomocy w postaci pracy socjalnej, poradnictwa specjalistycznego, w szczegolnosci prawnego i psychologicznego.

2. Osobom i rodzinom moze zostac rowniez udzielona pomoc w zalatwieniu spraw urzedowych i innych waznych spraw bytowych oraz w utrzymaniu kontaktow z otoczeniem.

3. Osobom i rodzinom, ktore spelniaja warunki okreslone w art. 3, moze zostac udzielona pomoc, o ktorej mowa w ust. 1, bez wzgledu na kryterium dochodowe okreslone w art. 4 ust. 1.

Art. 23a.1. W celu zapobiegania powstawaniu lub poglebianiu sie dysfunkcji osob, rodzin lub spolecznosci, w tym rowniez dotknietych przemoca, moze byc podejmowana interwencja kryzysowa.

2. Interwencji kryzysowej udziela sie bez wzgledu na warunki okreslone w art. 3 i w art. 4 ust. 1.

Art. 24. 1. Gmina moze udzielac pomocy majacej na celu ekonomiczne usamodzielnienie osoby lub rodziny. Swiadczenia w celu ekonomicznego usamodzielnienia moga byc przyznawane w naturze lub w formie pienieznej.

2. Pomoc w naturze w celu ekonomicznego usamodzielnienia polega na udostepnieniu maszyn i narzedzi pracy stwarzajacych mozliwosc zorganizowania wlasnego warsztatu pracy oraz urzadzen ulatwiajacych niepelnosprawnym prace. Przedmioty te i urzadzenia sa udostepniane na podstawie umowy uzyczenia, do ktorej maja odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego.

3. Swiadczenia pieniezne w celu ekonomicznego usamodzielnienia moga byc przyznawane w formie jednorazowego zasilku celowego lub pozyczki nie oprocentowanej. Gmina zawiera umowe, w ktorej okresla warunki udzielenia pozyczki, sposob splaty i jej zabezpieczenie. Pozyczka moze byc umorzona w calosci lub w czesci, jezeli przyczyni sie to do szybszego osiagniecia celow pomocy spolecznej.

4. Podstawa odmowy przyznania badz ograniczenia rozmiarow pomocy na ekonomiczne usamodzielnienie moze byc uchylanie sie od podjecia odpowiedniej - w rozumieniu przepisow o zatrudnieniu - pracy badz poddania sie przeszkoleniu zawodowemu przez osobe ubiegajaca sie.

5. Pomoc w celu ekonomicznego usamodzielnienia nie przysluguje, jezeli osoba ubiegajaca sie otrzymala juz pomoc na ten cel z innego zrodla.

6. W sprawach, o ktorych mowa w ust. 1-5, gmina wspoldziala z powiatowym urzedem pracy.

7. Rada gminy okresla, w drodze uchwaly, wysokosc oraz szczegolowe zasady i tryb przyznawania i zwrotu zasilku celowego na ekonomiczne usamodzielnienie.

Art. 24a. 1. Cudzoziemcowi, ktoremu nadano w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodzcy, zwanemu dalej "uchodzca", udziela sie pomocy majacej na celu wspieranie procesu jego integracji.

2. Pomocy, o ktorej mowa w ust. 1, udziela sie w okresie nie dluzszym niz 12 miesiecy i obejmuje ona:

1) swiadczenia pieniezne na utrzymanie i pokrycie wydatkow zwiazanych z nauka jezyka polskiego, w wysokosci od 408 zl do 1165 zl na osobe,

2) oplacanie skladki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokosci okreslonej w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym,

3) specjalistyczne poradnictwo socjalne, wspierajace proces integracji.

3. Pomoc, o ktorej mowa w ust. 2, realizuje sie w ramach indywidualnego programu integracji, uzgodnionego pomiedzy kierownikiem powiatowego centrum pomocy rodzinie a uchodzca. W programie okresla sie wysokosc, zakres i formy pomocy, w zaleznosci od indywidualnej sytuacji zyciowej uchodzcy i jego rodziny, oraz przyjete przez nich zobowiazania.

4. W przypadku nierealizowania przez uchodzce zobowiazan uzgodnionych w indywidualnym programie integracji, realizacja pomocy moze zostac ograniczona lub wstrzymana.

5. Pomoc, o ktorej mowa w ust. 2, nie przysluguje uchodzcy:

1) bedacemu malzonkiem obywatela Rzeczypospolitej Polskiej,

2) ktory otrzymal status uchodzcy w Rzeczypospolitej Polskiej przed 1 stycznia 1998 r.

6. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady udzielania pomocy uchodzcom, wysokosc swiadczen pienieznych, formy i zakres pomocy, tryb postepowania w tych sprawach oraz warunki wstrzymania pomocy lub jej odmowy. Rozporzadzenie w szczegolnosci powinno uwzglednic sytuacje rodzinna i majatkowa uchodzcy oraz formy pomocy zindywidualizowane w zaleznosci od potrzeb osoby lub rodziny, okres korzystania z pomocy i zakres potrzeb wynikajacych z indywidualnego programu integracji.

Art. 25. 1. Niepelnosprawnym majacym ograniczone mozliwosci poruszania sie lub komunikowania z otoczeniem udziela sie pomocy w ramach pracy socjalnej w celu umozliwienia im pelnienia spolecznie aktywnej roli i integracji ze srodowiskiem. W szczegolnosci moze to polegac na pomocy w uzyskaniu i korzystaniu ze srodkow lacznosci oraz przekazu informacji, jak rowniez w przystosowaniu mieszkan do ograniczen wynikajacych z ich niepelnosprawnosci.

2. Gmina i powiat wspolpracuja z organizacjami spolecznymi, Kosciolem katolickim, innymi kosciolami, zwiazkami wyznaniowymi, fundacjami, stowarzyszeniami, pracodawcami oraz osobami fizycznymi i prawnymi w celu udzielania pomocy i doprowadzenia do integracji osob niepelnosprawnych ze srodowiskiem.

3. Osoby niepelnosprawne, kobiety z widoczna ciaza, osoby z dziecmi do lat trzech lub dzieckiem niepelnosprawnym maja prawo do zalatwiania swoich spraw poza kolejnoscia.

Art. 25a. 1. Osoba bezdomna moze zostac objeta indywidualnym programem wychodzenia z bezdomnosci.

2. Indywidualny program wychodzenia z bezdomnosci, o ktorym mowa w ust. 1, opracowywany jest przez pracownika socjalnego osrodka pomocy spolecznej wraz z osoba bezdomna i podlega zatwierdzeniu przez kierownika tego osrodka.

3. Osoba bezdomna realizujaca indywidualny program wychodzenia z bezdomnosci korzysta ze swiadczen z ubezpieczenia zdrowotnego na zasadach okreslonych w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.

Art. 25b. 1. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady opracowywania programu wychodzenia z bezdomnosci, zakres i sposob jego realizacji, w szczegolnosci sposob ustalania dnia rozpoczecia i zakonczenia lub zaprzestania realizacji programu.

2. Program wychodzenia z bezdomnosci powinien uwzgledniac sytuacje osoby, ktora ma byc objeta programem, oraz zapewniac szczegolne wspieranie osoby aktywnie uczestniczacej w wychodzeniu z bezdomnosci. Program, stosownie do potrzeb osoby, ktora ma byc nim objeta, moze uwzgledniac wszelkie srodki pomocy, ktorymi dysponuje osrodek realizujacy program.

Art. 26. Pomoc spoleczna obejmuje rowniez obowiazek sprawienia pogrzebu w sposob ustalony przez gmine, zgodnie z wyznaniem zmarlego.

Art. 27. 1. Zasilek staly przysluguje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostajacej w zatrudnieniu ze wzgledu na koniecznosc sprawowania opieki nad dzieckiem wymagajacym stalej pielegnacji, polegajacej na bezposredniej, osobistej pielegnacji i systematycznym wspoldzialaniu w postepowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jezeli dochod rodziny nie przekracza poltorakrotnego dochodu okreslonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczona niepelnosprawnosc wraz ze wskazaniami, o ktorych mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i spolecznej oraz zatrudnianiu osob niepelnosprawnych (Dz. U. nr 123, poz. 776 i nr 160, poz. 1082, z 1998 r. nr 99, poz. 628, nr 106, poz. 668, nr 137, poz. 887, nr 156, poz. 1019 i nr 162, poz. 1118 i 1126, z 1999 r. nr 49, poz. 486, nr 90, poz. 1001, nr 95, poz. 1101 i nr 111, poz. 1280, z 2000 r. nr 48, poz. 550 i nr 119, poz. 1249 oraz z 2001 r. nr 39, poz. 459, nr 100, poz. 1080, nr 125, poz. 1368 i nr 129, poz. 1444).

2. Osobie, o ktorej mowa w ust. 1, przysluguje zasilek staly rowniez w wypadku, gdy opiekuje sie pelnoletnim dzieckiem, o ktorym mowa w ust. 1.

2a. Zasilek staly z tytulu sprawowania opieki nad dzieckiem, o ktorym mowa w ust. 1 i 2, nie przysluguje osobie:

1) ktorej dziecko przebywa w calodobowym osrodku rehabilitacyjnym lub innej placowce zapewniajacej opieke przez co najmniej 5 dni w tygodniu,

2) otrzymujacej zasilek dla bezrobotnych lub zasilek przedemerytalny albo swiadczenie przedemerytalne.

2b. skreslony.

3. Przez dziecko, o ktorym mowa w ust. 1 i 2, nalezy rozumiec dziecko wlasne, przysposobione, lub przebywajace w rodzinie zastepczej, rowniez po ustaniu funkcji tej rodziny.

3a. W wypadku zbiegu uprawnien do zasilku stalego i renty socjalnej, zasilku stalego wyrownawczego, emerytury, renty, z wylaczeniem renty rodzinnej, zasilek staly nie przysluguje.

4. Zasilek staly wyrownawczy przysluguje osobie pelnoletniej:

1) samotnej, calkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jezeli jej dochod jest nizszy od kryterium dochodowego, okreslonego w art. 4 ust. 1,

2) calkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jezeli jej dochod, jak rowniez dochod na osobe w rodzinie, jest nizszy od kryterium dochodowego na osobe w rodzinie okreslonego w art. 4 ust. 1.

5. Zasilek staly, o ktorym mowa w ust. 1, wynosi 406 zl miesiecznie.

6. Zasilek staly wyrownawczy, o ktorym mowa w ust. 4, ustala sie w wysokosci:

1) w przypadku osoby samotnie gospodarujacej, jako roznice pomiedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarujacej, okreslonym w art. 4 ust. 1, a dochodem tej osoby,

2) w przypadku osoby w rodzinie, jako roznice miedzy kryterium dochodowym na osobe w rodzinie, ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1, a posiadanym dochodem na osobe w rodzinie,

3) wysokosc zasilku, o ktorym mowa w pkt 1 i 2, nie moze byc wyzsza od kwoty zasilku stalego, o ktorym mowa w ust. 5. Zasilek staly wyrownawczy nie moze byc nizszy od 18 zl.

6a. W przypadku zbiegu uprawnien do zasilku stalego wyrownawczego i renty socjalnej zasilek staly wyrownawczy nie przysluguje.

7. Osobe przebywajaca w domu pomocy spolecznej lub ubiegajaca sie o przyjecie do niego uznaje sie za osobe samotnie gospodarujaca, jezeli przed przyjeciem do domu pomocy spolecznej lub rozpoczeciem oczekiwania na miejsce w takim domu byla uprawniona do zasilku stalego wyrownawczego.

Art. 27a. 1. Renta socjalna przysluguje osobie pelnoletniej, calkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstalego przed ukonczeniem 18 roku zycia, niezaleznie od dochodu, z zastrzezeniem ust. 4a i 5.

2. Prawo do renty socjalnej przysluguje rowniez osobie calkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstalego w trakcie nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej lub w szkole wyzszej, przed ukonczeniem 25 roku zycia, a takze w trakcie studiow doktoranckich lub aspirantury naukowej, niezaleznie od dochodu, z zastrzezeniem ust. 5.

3. Renta socjalna wynosi 406 zl miesiecznie, z zastrzezeniem ust. 4a. Kwota ta podlega waloryzacji zgodnie z zasadami okreslonymi w art. 35a.

4. Osobie, o ktorej mowa w ust. 1 i 2, uprawnionej do renty lub emerytury, z wylaczeniem renty rodzinnej, renta socjalna nie przysluguje.

4a. W przypadku zbiegu uprawnien do renty rodzinnej i renty socjalnej kwota renty socjalnej ulega takiemu obnizeniu, aby laczna kwota swiadczen do wyplaty nie przekraczala 200 proc. renty socjalnej. Kwota obnizonej renty socjalnej nie moze byc nizsza niz 50 zl miesiecznie. Jezeli kwota renty rodzinnej przekracza 200 proc. renty socjalnej, renta socjalna nie przysluguje.

5. Osoba, o ktorej mowa w ust. 1 i 2, traci prawo do renty socjalnej za miesiac, w ktorym osiagnela dochod netto z tytulu pracy lub dzialalnosci gospodarczej przekraczajacy wysokosc renty, o ktorej mowa w ust. 3.

6. Decyzja o przyznaniu renty socjalnej nie wymaga przeprowadzenia wywiadu rodzinnego (srodowiskowego).

Art. 28. Osobie samotnej uprawnionej do renty socjalnej lub zasilku stalego wyrownawczego, tymczasowo aresztowanej lub odbywajacej kare pozbawienia wolnosci, przysluguje 30 proc. przyznanego swiadczenia. Pozostala czesc zasilku moze byc, w razie potrzeby, przeznaczona na pokrycie wydatkow na oplaty mieszkaniowe tej osoby.

Art. 29. skreslony.

Art. 30. 1. Osobie uprawnionej do zasilku stalego i stalego wyrownawczego, a takze gwarantowanego zasilku okresowego lub renty socjalnej przysluguja swiadczenia zdrowotne na zasadach okreslonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracownikow i ich rodzin; przysluguja one rowniez osobom pozostajacym na ich wylacznym utrzymaniu.

2. Swiadczen zdrowotnych w publicznych zakladach opieki zdrowotnej udziela sie na podstawie wpisu w legitymacji ubezpieczeniowej lub na podstawie decyzji administracyjnej przyznajacej swiadczenie.

[Art. 30 utracil moc w zakresie uregulowanym przez ustawe z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 - art. 170 pkt 19)]

Art. 31. 1. Zasilek okresowy z pomocy spolecznej moze byc przyznany osobom i rodzinom, jezeli dochod osoby samotnie gospodarujacej lub dochod rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochody oraz posiadane zasoby pieniezne nie wystarczaja na zaspokojenie ich niezbednych potrzeb, w szczegolnosci ze wzgledu na:

1) dlugotrwala chorobe,

2) niepelnosprawnosc,

3) brak mozliwosci zatrudnienia,

4) brak uprawnien do renty rodzinnej po osobie, na ktorej ciazyl obowiazek alimentacyjny,

5) mozliwosc utrzymania lub nabycia uprawnien do swiadczen z innych systemow zabezpieczenia spolecznego.

2. Do dochodu, o ktorym mowa w ust. 1, nie wlicza sie zasilku okresowego wyplacanego w okresie bezposrednio poprzedzajacym jego ponowne przyznanie.

3. Okres, na jaki przyznawany jest zasilek okresowy, ustala osrodek pomocy spolecznej na podstawie okolicznosci sprawy.

4. Zasilek okresowy ustala sie do wysokosci stanowiacej roznice miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarujacej lub kryterium dochodowym rodziny, ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochodem tej osoby lub rodziny, nie nizszej jednak niz 10 zl na rodzine.

4a. Osobie, ktora utracila prawo do zasilku dla bezrobotnych, pobieranego na podstawie przepisow o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu, z powodu uplywu okresu jego pobierania, a dochod rodziny nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 - przysluguje gwarantowany zasilek okresowy, jezeli w dniu utraty prawa do zasilku dla bezrobotnych oraz w okresie pobierania gwarantowanego zasilku okresowego samotnie wychowuje co najmniej jedno dziecko do 7 roku zycia, z zastrzezeniem ust. 4d. Zasilek przysluguje, jezeli osoba uprawniona wystapila z wnioskiem o jego wyplate nie pozniej niz w terminie 30 dni od dnia ustania prawa do zasilku dla bezrobotnych, lub 30 dni od dnia otrzymania decyzji urzedu pracy o ustaniu prawa do zasilku dla bezrobotnych. Prawo do gwarantowanego zasilku okresowego nie przysluguje w przypadku uplywu okresu pobierania zasilku dla bezrobotnych, do ktorego osoba uprawniona nabyla prawo w wyniku zaliczenia okresu pobierania gwarantowanego zasilku okresowego.

4b. Gwarantowany zasilek okresowy przysluguje przez okres do 36 miesiecy. Do okresu tego nie wlicza sie okresu lub okresow jego zawieszenia.

4c. Gwarantowany zasilek okresowy wynosi:

1) kwote rowna kryterium dochodowemu osoby samotnie gospodarujacej, o ktorej mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 - przez okres pierwszych 12 miesiecy,

2) 80 proc. kwoty, o ktorej mowa w pkt 1 - przez okres nastepnych 24 miesiecy.

4d. Gwarantowany zasilek okresowy ulega zawieszeniu na okres podjecia zatrudnienia albo pozarolniczej dzialalnosci w rozumieniu przepisow o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu.

4e. Przywrocenie gwarantowanego zasilku okresowego nastepuje na wniosek osoby zainteresowanej zlozony w terminie 14 dni od dnia ustania zatrudnienia, jezeli w dalszym ciagu spelnione sa warunki wymienione w art. 31 ust. 4a, z tym ze do dochodu rodziny nie wlicza sie wynagrodzenia otrzymywanego z tytulu pracy wykonywanej w okresie zawieszenia. Gwarantowany zasilek okresowy nie moze byc przywrocony, jezeli po ustaniu zatrudnienia osobie uprawnionej bedzie przyslugiwal zasilek dla bezrobotnych.

4f. W przypadku zbiegu uprawnienia do gwarantowanego zasilku okresowego z uprawnieniami do zasilku stalego, o ktorym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy, renty z tytulu niezdolnosci do pracy lub wczesniejszej emerytury, gwarantowany zasilek okresowy nie przysluguje.

4g. Do osob, o ktorych mowa w ust. 4a, nie stosuje sie art. 6 ust. 1a.

5. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady przyznawania zasilku okresowego.

6. Macierzynski zasilek okresowy przysluguje:

1) matce dziecka zajmujacej sie jego wychowaniem,

2) ojcu dziecka zajmujacemu sie jego wychowaniem w razie smierci matki lub porzucenia przez nia dziecka

- w okresie pierwszych 4 miesiecy zycia dziecka,

3) osobie, ktora przyjela dziecko na wychowanie i wystapila do sadu opiekunczego o przysposobienie dziecka,

4) osobie, ktora przyjela dziecko na wychowanie w ramach rodziny zastepczej

- w okresie pierwszego roku zycia dziecka.

7. Laczny okres pobierania zasilkow w przypadkach, o ktorych mowa w ust. 6, nie moze przekroczyc 4 miesiecy, a w przypadku urodzenia dziecka martwego lub jego zgonu okresu 1 miesiaca.

8. Macierzynski zasilek okresowy ustala sie w wysokosci roznicy miedzy kwota rowna kryterium dochodowemu osoby samotnie gospodarujacej, o ktorej mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1, a posiadanym dochodem na osobe w rodzinie, nie nizszej jednak niz 50 zl.

9. Macierzynski zasilek jednorazowy w kwocie 195 zl na kazde dziecko urodzone podczas ostatniego porodu przysluguje matce dziecka, a w razie jej smierci lub porzucenia dziecka przed pobraniem zasilku osobom, o ktorych mowa w ust. 6 pkt 2-4.

10. Macierzynski zasilek okresowy i macierzynski zasilek jednorazowy przysluguje osobom, o ktorych mowa w ust. 6 i 9, jezeli dochod na osobe w rodzinie nie przekracza dochodu na osobe w rodzinie okreslonego w art. 4 ust. 1.

Art. 31a. W szczegolnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spelniajacej kryterium dochodowego okreslonego w art. 4 ust. 1 moze byc przyznany bezzwrotny specjalny zasilek okresowy lub celowy, przy czym:

1) miesieczna wysokosc zasilku okresowego nie moze byc wyzsza niz kwota kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarujacej, okreslona w art. 4 ust. 1,

2) wysokosc zasilku celowego nie moze byc wyzsza niz 100 proc. kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarujacej lub rodziny, ustalonej zgodnie z art. 4 ust. 1.

Art. 31b. 1. Za osobe, o ktorej mowa w art. 27 ust. 1 i 2, oraz osobe, o ktorej mowa w art. 31 ust. 4a, osrodek pomocy spolecznej oplaca skladke na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od kwoty zasilku stalego, chyba ze osoba ta podlega obowiazkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytulow lub otrzymuje emeryture albo rente.

2. Za osobe opiekujaca sie dzieckiem, o ktorym mowa w art. 27 ust. 1 i 2, osrodek pomocy spolecznej oplaca skladke na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, od kwoty, o ktorej mowa w ust. 1, jezeli dochod rodziny przekracza poltorakrotnie dochod ustalony zgodnie z art. 4, chyba ze osoba podlega obowiazkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytulow lub otrzymuje rente albo emeryture, z zastrzezeniem ust. 8.

3. Za osobe, ktora zrezygnuje z zatrudnienia w zwiazku z koniecznoscia sprawowania bezposredniej, osobistej opieki nad ciezko chorym czlonkiem rodziny oraz wspolnie nie zamieszkujacymi matka, ojcem lub rodzenstwem, osrodek pomocy spolecznej oplaca skladke na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, od kwoty, o ktorej mowa w ust. 1, jezeli dochod w rodzinie osoby opiekujacej sie nie przekracza poltorakrotnego dochodu okreslonego zgodnie z art. 4 i osoba opiekujaca sie nie podlega obowiazkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytulow lub nie otrzymuje emerytury albo renty. Dotyczy to rowniez osob, ktore w zwiazku z koniecznoscia sprawowania opieki pozostaja na bezplatnym urlopie.

4. Przez ojca i matke, o ktorych mowa w ust. 3, nalezy rozumiec rowniez ojca i matke wspolmalzonka.

5. Wystapienie ciezkiej choroby u osoby, o ktorej mowa w ust. 3, wymaga przedlozenia orzeczenia o stanie zdrowia tej osoby, wydanego przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego.

6. Skladka na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w wysokosci okreslonej przepisami o systemie ubezpieczen spolecznych jest oplacana za:

1) osoby, o ktorych mowa w art. 27 ust. 1 i 2 oraz w art. 31b ust. 2, przez okres niezbedny do uzyskania 20-letniego w przypadku kobiet i 25-letniego w przypadku mezczyzn, okresu ubezpieczenia (skladkowego i nieskladkowego), jednak nie dluzej niz przez 20 lat,

2) osobe, o ktorej mowa w art. 31 ust. 4a, przez okres pobierania gwarantowanego zasilku okresowego chyba ze legitymuje sie w przypadku kobiet 20-letnim, a w przypadku mezczyzn 25-letnim okresem ubezpieczenia (skladkowym i nieskladkowym),

3) osobe, o ktorej mowa w ust. 3, przez okres sprawowania opieki z zastrzezeniem ust. 8.

7. Osoby, o ktorych mowa w art. 27 ust. 1 i 2, za ktore osrodek pomocy spolecznej oplacal skladke na ubezpieczenie spoleczne przed 1 stycznia 1999 r., nabywaja prawo do emerytury bez wzgledu na wiek, jezeli 1 stycznia 1999 r. ukonczyly co najmniej 45 lat i maja okres ubezpieczenia (skladkowy i nieskladkowy) wynoszacy co najmniej 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mezczyzn. Wysokosc emerytury dla tych osob ustala sie wedlug zasad przewidzianych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczen Spolecznych dla ubezpieczonych urodzonych przed 1 stycznia 1949 r.

8. Skladke na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osoby, o ktorych mowa w ust. 2 i 3, oplaca sie od 1 stycznia 2001 r.

9. Nie oplaca sie skladki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za osobe, o ktorej mowa w ust. 1-3, jezeli w dniu przyznania zasilku stalego lub zlozenia wniosku o oplacanie skladki ma wiecej niz 50 lat i nie ma okresu ubezpieczenia (skladkowego i nieskladkowego) wynoszacego co najmniej 10 lat, oraz za osobe, ktora legitymuje sie tym okresem w wymiarze 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mezczyzn.

Art. 31c-31h. skreslone.

Art. 32. 1. W celu zaspokojenia niezbednej potrzeby bytowej moze zostac przyznany zasilek celowy z pomocy spolecznej.

2. Zasilek celowy moze byc przyznany w szczegolnosci na pokrycie czesci lub calosci kosztow lekow i leczenia, remontu mieszkania, opalu i odziezy, pobytu dziecka w zlobku lub przedszkolu, a takze kosztow pogrzebu.

3. Zasilek celowy moze byc przyznany rowniez osobie i rodzinie, ktore poniosly straty w wyniku zdarzenia losowego.

4. Zasilek celowy moze byc przyznany takze osobie lub rodzinie, ktore poniosly straty w wyniku kleski zywiolowej lub ekologicznej.

4a. Zasilek celowy, o ktorym mowa w ust. 3 i 4, moze byc przyznany niezaleznie od dochodu i moze nie podlegac zwrotowi.

5. Zasilek celowy moze byc przyznany w formie biletu kredytowanego. Przyznanie biletu kredytowanego nie wymaga wydania decyzji. Decyzja o odmowie przyznania biletu kredytowanego nie wymaga przeprowadzenia wywiadu srodowiskowego (rodzinnego).

Art. 33. 1. Rada Ministrow moze przyjac rzadowy program oslonowy, majacy na celu ochrone poziomu zycia osob, rodzin lub grup spolecznych, znajdujacych sie w trudnej sytuacji zyciowej.

2. Rada Ministrow okresla, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady udzielania pomocy, osoby, rodziny i grupy spoleczne objete programem, korzystniejsze warunki i kryteria dochodowe od okreslonych w ustawie, uprawniajace do pomocy okreslonej programem, oraz tryb postepowania w tych sprawach. Rozporzadzenie powinno okreslac osoby lub grupy osob uprawnione do pomocy, formy i zakres pomocy.

Rozdzial 1a

Opieka nad rodzina i dzieckiem

Art. 33a. 1. Rodzinie majacej trudnosci w wypelnianiu swoich zadan udziela sie pomocy w formie:

1) poradnictwa rodzinnego,

2) terapii rodzinnej,

3) pracy socjalnej.

2. Rodzina, o ktorej mowa w ust. 1, otrzymuje w szczegolnosci pomoc poprzez dzialania:

1) specjalisty przygotowanego do pracy z rodzina lub w srodowisku lokalnym,

2) placowek opiekunczo-wychowawczych dziennego pobytu,

3) innych podmiotow, ktorych dzialanie daje potrzebne wsparcie dziecku i rodzinie.

Art. 33b. Dziecku pozbawionemu czesciowo lub calkowicie opieki rodzicielskiej lub niedostosowanemu spolecznie powiat zapewnia opieke i wychowanie w formie zastepczej opieki rodzinnej lub w placowce opiekunczo-wychowawczej.

Art. 33c. 1. Dziecku pozbawionemu calkowicie lub czesciowo opieki rodzicielskiej powiat zapewnia opieke i wychowanie w rodzinie zastepczej.

2. Umieszczenie dziecka w rodzinie zastepczej nastepuje na podstawie orzeczenia sadu opiekunczego.

3. W razie pilnej koniecznosci zapewnienia dziecku opieki zastepczej, mozliwe jest jego powierzenie rodzinie zastepczej, na wniosek lub za zgoda rodzicow dziecka, na podstawie umowy cywilnoprawnej, zawartej miedzy rodzina zastepcza a starosta wlasciwym ze wzgledu na miejsce zamieszkania tej rodziny. O zawartej umowie starosta zawiadamia niezwlocznie sad opiekunczy, ktory orzeka o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastepczej lub w placowce opiekunczo-wychowawczej.

4. Rodzina zastepcza podejmuje obowiazek opieki nad dzieckiem i jego wychowania z dniem umieszczenia dziecka w rodzinie zastepczej na podstawie orzeczenia sadu opiekunczego albo umowy, o ktorej mowa w ust. 3.

5. Pelnienie funkcji rodziny zastepczej z mocy prawa ustaje z dniem osiagniecia przez dziecko pelnoletnosci.

Art. 33d. Pelnienie funkcji rodziny zastepczej moze byc powierzone malzonkom lub osobie nie pozostajacej w zwiazku malzenskim, jezeli spelniaja nastepujace warunki:

1) daja rekojmie nalezytego wykonywania zadan rodziny zastepczej,

2) maja stale miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i korzystaja z pelni praw cywilnych i obywatelskich,

3) nie sa lub nie byly pozbawione wladzy rodzicielskiej, nie sa ograniczone we wladzy rodzicielskiej ani tez wladza rodzicielska nie zostala zawieszona,

3a) wywiazuja sie z obowiazku lozenia na utrzymanie osoby najblizszej lub innej osoby, o ile taki obowiazek z mocy prawa lub orzeczenia sadu na nich ciazy,

4) nie sa chore na chorobe uniemozliwiajaca wlasciwa opieke nad dzieckiem, co zostalo stwierdzone zaswiadczeniem lekarskim,

5) maja odpowiednie warunki mieszkaniowe oraz stale zrodlo utrzymania,

6) uzyskaly opinie osrodka pomocy spolecznej wlasciwego ze wzgledu na miejsce zamieszkania.

Art. 33e. 1. Rodziny zastepcze dziela sie na:

1) spokrewnione z dzieckiem,

2) niespokrewnione z dzieckiem,

3) rodziny, o ktorych mowa w pkt 2, pelniace zadania pogotowia rodzinnego.

2. Rodziny zastepcze powinny uczestniczyc w szkoleniu organizowanym przez powiatowe centrum pomocy rodzinie lub, na jego zlecenie, przez osrodek adopcyjno-opiekunczy lub inny podmiot.

3. Szkolenie rodzin zastepczych, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 1, prowadzi sie wedlug indywidualnego planu szkolenia, w zaleznosci od potrzeb rodziny.

4. Szkolenie rodzin zastepczych, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, prowadzi sie wedlug programow szkolenia uwzgledniajacych zakres programowy szkolenia, okreslony w rozporzadzeniu, o ktorym mowa w art. 33g ust. 7 pkt 4.

5. Program szkolenia zatwierdza minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego na wniosek powiatowego centrum pomocy rodzinie, osrodka adopcyjno-opiekunczego lub innego podmiotu prowadzacego szkolenie.

6. Zatwierdzenie lub odmowa zatwierdzenia programu szkolenia nastepuje w drodze decyzji administracyjnej.

Art. 33f. 1. Pelnienie funkcji rodziny zastepczej, o ktorej mowa w art. 33e ust. 1 pkt 3, wymaga:

1) uzyskania pozytywnej opinii osrodka pomocy spolecznej, wlasciwego ze wzgledu na miejsce zamieszkania kandydata, wydanej na podstawie przeprowadzonego wywiadu srodowiskowego,

2) odbycia szkolenia oraz uzyskania zaswiadczenia kwalifikacyjnego wydanego przez podmiot prowadzacy szkolenie.

2. Starosta zawiera umowe o pelnienie funkcji rodziny zastepczej z rodzina, o ktorej mowa w art. 33e ust. 1 pkt 3. Do umowy maja zastosowanie odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego dotyczace zlecenia oraz przepisy o systemie ubezpieczen spolecznych.

3. Rodzina zastepcza, o ktorej mowa w art. 33e ust. 1 pkt 3, otrzymuje wynagrodzenie z tytulu pozostawania w gotowosci przyjecia dziecka albo swiadczonej opieki i wychowania. Jezeli umowe, o ktorej mowa w ust. 2, zawieraja malzonkowie, wynagrodzenie przysluguje tylko jednemu z nich.

4. Osobie, o ktorej mowa w ust. 3, jezeli nie jest objeta obowiazkowym ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie przepisow ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 i nr 75, poz. 468, z 1998 r. nr 117, poz. 756, nr 137, poz. 887, nr 144, poz. 929 i nr 162, poz. 1116, z 1999 r. nr 45, poz. 439, nr 49, poz. 483, nr 63, poz. 700, nr 70, poz. 777, nr 72, poz. 802, nr 109, poz. 1236 i nr 110, poz. 1255 i 1256 oraz z 2000 r. nr 12, poz. 136), starosta oplaca skladke na ubezpieczenie zdrowotne na zasadach okreslonych w art. 9 tej ustawy.

5. Do rodziny zastepczej, o ktorej mowa w art. 33e ust. 1 pkt 3, kieruje sie dzieci na pobyt okresowy do czasu unormowania sytuacji zyciowej dziecka, nie dluzej niz na 12 miesiecy, chyba ze szczegolne okolicznosci wskazuja na potrzebe wydluzenia tego okresu, jednak nie dluzej niz o dalsze 3 miesiace.

6. Rodzina zastepcza, o ktorej mowa w art. 33e ust. 1 pkt 3, nie moze odmowic przyjecia dziecka do 10 lat, jezeli zostalo doprowadzone przez Policje. Przyjecie dziecka doprowadzonego przez Policje moze nastapic bez zgody rodzicow w sytuacji zagrozenia dobra dziecka, a w szczegolnosci:

1) zagrozenia zdrowia lub zycia dziecka,

2) porzucenia dziecka,

3) gdy nie jest mozliwe ustalenie tozsamosci rodzicow lub miejsca ich pobytu.

7. Rodzina zastepcza, ktora przyjela dziecko, o ktorym mowa w ust. 6, powiadamia niezwlocznie, nie pozniej niz w ciagu 24 godzin, sad opiekunczy oraz powiatowe centrum pomocy rodzinie. Dziecko przebywa w rodzinie zastepczej do czasu wydania orzeczenia przez sad opiekunczy. Powiatowe centrum pomocy rodzinie podejmuje niezwlocznie dzialania majace na celu wyjasnienie sytuacji dziecka.

8. Funkcji rodziny zastepczej, o ktorej mowa w art. 33e ust. 1 pkt 3, nie moga pelnic osoby calkowicie niezdolne do pracy.

Art. 33g. 1. Starosta wlasciwy ze wzgledu na miejsce zamieszkania rodziny zastepczej udziela pomocy pienieznej na czesciowe pokrycie kosztow utrzymania kazdego umieszczonego w tej rodzinie dziecka w wysokosci 40 proc. kwoty, o ktorej mowa w ust. 4, pomniejszonej o kwote odpowiadajaca 50 proc. dochodu tego dziecka, nie mniej jednak niz 10 proc. kwoty, o ktorej mowa w ust. 4.

2. Starosta wlasciwy ze wzgledu na miejsce zamieszkania rodziny zastepczej udziela pomocy pienieznej na czesciowe pokrycie kosztow utrzymania kazdego umieszczonego w tej rodzinie dziecka, uwzgledniajac:

1) wiek,

2) stopien rozwoju,

3) stan zdrowia,

4) stopien niedostosowania spolecznego,

w wysokosci wyzszej niz okreslona w ust. 1, lecz nie przekraczajacej 80 proc. kwoty, o ktorej mowa w ust. 4, pomniejszonej o kwote odpowiadajaca 50 proc. dochodu tego dziecka, nie mniej jednak niz 20 proc. kwoty, o ktorej mowa w ust. 4.

3. Rodzina zastepcza, o ktorej mowa w art. 33e ust. 1 pkt 2 i 3, otrzymuje dodatkowo na kazde umieszczone w niej dziecko kwote odpowiadajaca 10 proc. kwoty, o ktorej mowa w ust. 4, z tytulu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i jego wychowania.

4. Podstawa ustalenia wysokosci pomocy pienieznej, o ktorej mowa w ust. 1, jest kwota 1573 zl. Rodzina zastepcza moze zrezygnowac z przyslugujacej pomocy pienieznej.

5. Pomoc pieniezna, o ktorej mowa w ust. 1, moze byc przyznana w czesci lub w calosci w formie niepienieznej w przypadku wykorzystywania jej w sposob niezgodny z przeznaczeniem lub jej marnotrawienia.

6. Pomoc pieniezna przyznaje sie w drodze decyzji administracyjnej.

7. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) szczegolowe zasady dzialania rodzin zastepczych,

2) szczegolowe zasady doboru rodzin zastepczych i umieszczenia dzieci w tych rodzinach,

3) tryb przygotowywania i szkolenia rodzin zastepczych,

4) zakres programowy szkolenia rodzin zastepczych i tryb zatwierdzenia programow szkolenia rodzin zastepczych.

8. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) wysokosc oraz szczegolowe zasady przyznawania pomocy pienieznej, o ktorej mowa w ust. 2,

2) szczegolowe warunki finansowania dziecka umieszczonego w rodzinie zastepczej, w tym takze przebywajacego poza rodzina zastepcza,

3) szczegolowe zasady przyznawania wynagrodzenia rodzinom, o ktorych mowa w art. 33e ust. 1 pkt 3, z tytulu pozostawania w gotowosci przyjecia dziecka albo swiadczonej opieki i wychowania, w zaleznosci od czasu pobytu dziecka w tej rodzinie, liczby dzieci, stanu ich zdrowia i rozwoju,

4) zasady i wysokosc odplatnosci rodzicow za pobyt ich dzieci w rodzinach zastepczych oraz sposob i tryb postepowania w tych sprawach.

Art. 33h. Umowa cywilnoprawna, o ktorej mowa w art. 33c ust. 3, wygasa z dniem:

1) wydania postanowienia sadu opiekunczego o niezatwierdzeniu tej umowy,

2) uprawomocnienia sie postanowienia sadu opiekunczego, ktore w inny sposob reguluje sytuacje dziecka.

Art. 33i. 1. Rozwiazanie umowy o pelnienie funkcji rodziny zastepczej z rodzina, o ktorej mowa w art. 33e ust. 1 pkt 3, nastepuje zgodnie z warunkami ustalonymi w umowie. W przypadku braku tych ustalen, rozwiazanie nastepuje po uplywie 3 miesiecy od dnia wypowiedzenia dokonanego na pismie przez jedna ze stron.

2. W przypadku niewywiazywania sie rodziny, o ktorej mowa w art. 33e ust. 1 pkt 3, z przyjetych zadan lub ustania warunkow, o ktorych mowa w art. 33d i 33f, wymaganych do pelnienia funkcji rodziny zastepczej, o ktorej mowa w art. 33e ust. 1 pkt 3, starosta zawiadamia o tym sad opiekunczy i moze rozwiazac z ta rodzina umowe o pelnienie funkcji rodziny zastepczej bez zachowania terminu wypowiedzenia.

3. W razie rozwiazania umowy z rodzina, o ktorej mowa w art. 33e ust. 1 pkt 3, starosta wlasciwy ze wzgledu na miejsce zamieszkania tej rodziny ma obowiazek zapewnienia dalszej pieczy i wychowania dzieciom przebywajacym w tej rodzinie.

Art. 33j. 1. Rodzice, ktorych dzieci przebywaja w rodzinach zastepczych, sa obowiazani do ponoszenia odplatnosci z tego tytulu. Starosta wydaje decyzje o wysokosci tej odplatnosci.

2. Naleznosci z tytulu odplatnosci rodzicow za pobyt ich dzieci w rodzinach zastepczych podlegaja egzekucji administracyjnej, z zastrzezeniem ust. 3.

3. Starosta moze odstapic od ustalenia odplatnosci, o ktorej mowa w ust. 1, na wniosek rodzicow dziecka lub z urzedu ze wzgledu na trudna sytuacje materialna.

Art. 33k. 1. Kierowanie dziecka pozbawionego czesciowo lub calkowicie opieki rodzicielskiej do placowki opiekunczo-wychowawczej na pobyt calodobowy moze nastapic po wyczerpaniu mozliwosci udzielenia pomocy w rodzinie naturalnej lub umieszczenia w rodzinnej opiece zastepczej.

2. Calodobowy pobyt dziecka w placowce opiekunczo-wychowawczej powinien miec charakter przejsciowy - do czasu powrotu dziecka do rodziny naturalnej lub umieszczenia w rodzinnej opiece zastepczej.

3. Dziecko, o ktorym mowa w ust. 1, moze przebywac w placowce opiekunczo-wychowawczej zapewniajacej calodobowa opieke, do uzyskania pelnoletnosci lub po uzyskaniu pelnoletnosci, do czasu ukonczenia szkoly, w ktorej sie uczy.

4. Za pobyt dziecka w placowce opiekunczo-wychowawczej oplate ponosza, do wysokosci wydatkow biezacych ponoszonych na jego utrzymanie, rodzice dziecka, a takze opiekunowie prawni, w przypadku gdy dysponuja dochodami dziecka, z tym ze oplata ponoszona przez opiekunow prawnych nie moze byc wyzsza niz 50 proc. kwoty stanowiacej dochod dziecka.

5. Przepis ust. 4 stosuje sie rowniez do rodzicow pozbawionych calkowicie lub czesciowo wladzy rodzicielskiej.

6. Oplate, o ktorej mowa w ust. 4, ustala sie w drodze decyzji administracyjnej.

7. Rada powiatu okresla w drodze uchwaly zasady czesciowego lub calkowitego zwalniania rodzicow z oplat, o ktorych mowa w ust. 4.

8. W realizacji opieki i wychowania w placowce opiekunczo-wychowawczej oraz rodzinnej opiece zastepczej mozna wspierac sie praca wolontariuszy.

9. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw oswiaty i wychowania oraz ministrem sprawiedliwosci okresla, w drodze rozporzadzenia:

1) typy, zasady dzialania i organizacje placowek opiekunczo-wychowawczych, zasady i tryb kwalifikowania i kierowania dzieci do placowekopiekunczo-wychowawczych, a takze warunki, w jakich mozna korzystac z pracy wolontariuszy,

2) standardy uslug swiadczonych w placowkach opiekunczo-wychowawczych,

3) obowiazujacy w placowkach opiekunczo-wychowawczych standard wychowania i opieki, a takze kwalifikacje osob zatrudnionych w placowce.

Rozporzadzenie powinno uwzgledniac zadania placowek, o ktorych mowa w art. 33l ust. 1, oraz koniecznosc zapewnienia kontaktow dziecka z rodzina naturalna.

Art. 33l. 1. Placowka opiekunczo-wychowawcza zapewnia dziecku calodobowa ciagla lub okresowa albo dzienna opieke i wychowanie oraz zaspokaja jego niezbedne potrzeby bytowe, rozwojowe, w tym emocjonalne, spoleczne, religijne, a takze zapewnia korzystanie z przyslugujacych na podstawie odrebnych przepisow swiadczen zdrowotnych i ksztalcenia.

2. Zaspokojenie potrzeb dziecka, o ktorych mowa w ust. 1, placowka opiekunczo-wychowawcza realizuje co najmniej na poziomie obowiazujacego standardu wychowania i opieki.

3. Nadzor nad realizowaniem przez pracownikow standardu, o ktorym mowa w ust. 2, sprawuje dyrektor placowki opiekunczo-wychowawczej.

Art. 33l. 1. Osrodek adopcyjno-opiekunczy prowadzi dzialalnosc diagnostyczno-konsultacyjna, ktorej celem jest pozyskiwanie, szkolenie i kwalifikowanie osob zglaszajacych gotowosc prowadzenia rodzinnej opieki zastepczej, a takze szkolenie i wspieranie psychologiczno-pedagogiczne osob prowadzacych rodzinna opieke zastepcza oraz rodzicow naturalnych dzieci umieszczonych w rodzinnej opiece zastepczej i placowkach opiekunczo-wychowawczych.

2. Osrodek, o ktorym mowa w ust. 1, wydaje zaswiadczenia kwalifikacyjne stwierdzajace ukonczenie szkolenia przez osobe zglaszajaca gotowosc do pelnienia funkcji rodziny zastepczej oraz wydaje opinie osobom zglaszajacym gotowosc do prowadzenia rodzinnej opieki zastepczej w zakresie posiadania odpowiedniego przygotowania.

3. W powiecie, w ktorym nie ma osrodka adopcyjno-opiekunczego, zadania wymienione w ust. 1 i 2 wykonuje powiatowe centrum pomocy rodzinie lub inny podmiot na jego zlecenie.

4. Osrodek, o ktorym mowa w ust. 1, moze objac zakresem swego dzialania powiaty polozone w granicach wojewodztwa, na podstawie porozumien zawartych przez wlasciwe powiaty.

5. Osrodek adopcyjno-opiekunczy, wyznaczony przez wojewode w trybie okreslonym w art. 12 ust. 1 pkt 7, prowadzi bank danych o rodzinach zakwalifikowanych do pelnienia funkcji rodziny zastepczej, rodzinach zglaszajacych gotowosc przysposobienia dziecka oraz dzieciach oczekujacych na przysposobienie, w granicach wojewodztwa.

6. Nadzor nad jakoscia dzialan pracownikow osrodka adopcyjno-opiekunczego sprawuje dyrektor osrodka.

7. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego, w porozumieniu z ministrem sprawiedliwosci, okresla, w drodze rozporzadzenia, podmioty uprawnione do zakladania i prowadzenia niepublicznych osrodkow adopcyjno-opiekunczych oraz staz pracy i kwalifikacje wymagane od osob zatrudnionych w publicznych i niepublicznych osrodkach adopcyjno-opiekunczych, a takze warunki lokalowe, jakimi powinny dysponowac te osrodki.

7a. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego wyznacza, w drodze rozporzadzenia, osrodek adopcyjno-opiekunczy prowadzacy centralny bank danych o dzieciach oczekujacych na przysposobienie, ktorym nie mozna zapewnic opieki w rodzinie adopcyjnej w Rzeczypospolitej Polskiej, a takze osrodek adopcyjno-opiekunczy lub osrodki adopcyjno-opiekuncze upowaznione do wspolpracy z licencjonowanymi przez rzady innych panstw organizacjami lub osrodkami adopcyjnymi w zakresie przysposobienia zwiazanego ze zmiana dotychczasowego miejsca zamieszkania dziecka w Rzeczypospolitej Polskiej na miejsce zamieszkania w innym panstwie.

8. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw oswiaty i wychowania oraz ministrem sprawiedliwosci okresla, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady dzialania osrodkow adopcyjno-opiekunczych, ich zadania i kompetencje, zasady pracy z rodzina naturalna, zastepcza albo adopcyjna, zasady kwalifikowania dzieci do rodzin adopcyjnych, a takze wzor zaswiadczenia kwalifikacyjnego. Rozporzadzenie powinno uwzgledniac zadania tych placowek oraz dobro i prawa dziecka.

Art. 33m. Placowki opiekunczo-wychowawcze, osrodki adopcyjno-opiekuncze oraz jednostki specjalistycznego poradnictwa, w tym rodzinnego, w zaleznosci od podmiotu prowadzacego, dziela sie na:

1) publiczne - prowadzone przez powiat lub gmine,

2) niepubliczne - prowadzone przez podmioty, o ktorych mowa w art. 12a ust. 1.

Art. 33n. 1. Placowki opiekunczo-wychowawcze, osrodki adopcyjno-opiekuncze prowadzone przez powiat sa jednostkami budzetowymi lub zakladami budzetowymi. Zasady gospodarki finansowej tych placowek i osrodkow okreslaja odrebne przepisy.

1a. Obsluge finansowo-ksiegowa publicznych placowek rodzinnych prowadzi starosta. Placowki rodzinne otrzymuja srodki na biezace funkcjonowanie, w tym zryczaltowane kwoty na utrzymanie dzieci. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego okresla, w drodze rozporzadzenia, stawki na biezace funkcjonowanie placowki rodzinnej.

2. Placowki opiekunczo-wychowawcze, osrodki adopcyjno-opiekuncze bedace zakladami budzetowymi pokrywaja koszty swojej dzialalnosci z przychodow wlasnych oraz dotacji celowej z budzetu powiatu na zasadach okreslonych w odrebnych przepisach, z zastrzezeniem ust. 3.

3. Do dotacji, o ktorej mowa w ust. 2, nie stosuje sie przepisu art. 19 ust. 10 ustawy z 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 155, poz. 1014, z 1999 r. nr 38, poz. 360, nr 49, poz. 485 i nr 70, poz. 778 i nr 110, poz. 1255 oraz z 2000 r. nr 6, poz. 69 i nr 12, poz. 136).

4. Niepubliczne placowki opiekunczo-wychowawcze, osrodki adopcyjno-opiekuncze otrzymuja dotacje z budzetu powiatu.

5. W przypadku gdy powiat wlasciwy ze wzgledu na miejsce zamieszkania dziecka, nie posiadajacy placowki opiekunczo-wychowawczej oraz rodzin zastepczych, wystapi do powiatu prowadzacego tego typu placowke o przyjecie dziecka pozbawionego calkowicie lub czesciowo opieki albo niedostosowanego spolecznie, powiat prowadzacy taka placowke lub posiadajacy rodziny zastepcze, w granicach wojewodztwa, ma obowiazek przyjac to dziecko.

6. skreslony.

7. skreslony.

8. Powiat prowadzacy placowke opiekunczo-wychowawcza lub osrodek adopcyjno-opiekunczy nie moze ich zlikwidowac bez zgody wojewody.

Art. 33o. 1. Nadzor nad realizacja standardu wychowania i opieki w placowkach opiekunczo-wychowawczych ma na celu zapewnienie przez te placowki najpelniejszego zaspokojenia potrzeb rozwojowych, emocjonalnych i opiekunczych dziecka przebywajacego w placowce, a takze wspoldzialania placowki z rodzina dziecka.

2. Nadzor nad realizacja standardu wychowania i opieki polega na:

1) badaniu jakosci dzialalnosci wychowawczej i opiekunczej placowki oraz ocenie efektywnosci tej dzialalnosci,

2) pomocy i wspolpracy w podnoszeniu kwalifikacji i umiejetnosci osob zatrudnionych w placowce,

3) proponowaniu innowacyjnych rozwiazan pedagogicznych oraz inspirowaniu osob zatrudnionych w placowce do podejmowania nowatorskich rozwiazan pedagogicznych i organizacyjnych.

3. Nadzor nad ksztalceniem w szkolach dzialajacych w placowkach opiekunczo-wychowawczych sprawuje kurator oswiaty na zasadach okreslonych w przepisach o systemie oswiaty.

4. W zakresie, o ktorym mowa w ust. 1, nadzorowi podlega w szczegolnosci:

1) przestrzeganie praw dziecka,

2) badanie stopnia zaspokojenia potrzeb dziecka,

3) przestrzeganie przepisow okreslajacych zasady dzialania placowki.

5. Nadzor nad jakoscia dzialan osrodkow adopcyjno-opiekunczych ma na celu badanie i ocene wykonania przez te jednostki ich zadan.

6. Osoby wykonujace czynnosci w zakresie nadzoru nad standardem opieki i wychowania w placowce opiekunczo-wychowawczej oraz jakoscia dzialan w osrodkach adopcyjno-opiekunczych maja prawo:

1) wstepu do placowki, osrodka i zespolu,

2) wgladu do prowadzonej dokumentacji,

3) wstepu w charakterze obserwatora na zajecia wychowawcze i opiekuncze w placowce.

7. Osoby wykonujace czynnosci w zakresie nadzoru moga wydawac dyrektorom placowek opiekunczo-wychowawczych, osrodkow adopcyjno-opiekunczych dorazne zalecenia oraz zglaszac wnioski i uwagi.

8. Dyrektor placowki opiekunczo-wychowawczej, osrodka adopcyjno-opiekunczego, w ciagu 7 dni, moze zglosic zastrzezenie do zalecen, uwag i wnioskow, o ktorych mowa w ust. 7, do wojewody.

9. W przypadku nieuwzglednienia zastrzezenia, o ktorym mowa w ust. 8, do zalecen, uwag i wnioskow, dyrektor jest obowiazany je zrealizowac, o czym w terminie 30 dni zawiadamia wojewode.

10. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw oswiaty i wychowania oraz ministrem sprawiedliwosci okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady nadzoru nad przestrzeganiem standardu wychowania i opieki w placowkach opiekunczo-wychowawczych oraz nadzoru nad jakoscia dzialan osrodkow adopcyjno-opiekunczych.

Art. 33p. 1. Osoba, ktora osiagnela pelnoletnosc w rodzinie zastepczej, oraz osoba pelnoletnia opuszczajaca niektore typy placowek opiekunczo-wychowawczych i domow pomocy spolecznej oraz schroniska dla nieletnich, zaklady poprawcze i specjalne osrodki szkolno-wychowawcze zostaje objeta pomoca majaca na celu jej zyciowe usamodzielnienie i integracje ze srodowiskiem poprzez prace socjalna, a takze pomoca:

1) pieniezna na usamodzielnienie,

2) pieniezna na kontynuowanie nauki,

3) w uzyskaniu odpowiednich warunkow mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym,

4) w uzyskaniu zatrudnienia,

5) na zagospodarowanie - w formie rzeczowej.

2. Podstawe ustalenia wysokosci pomocy, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 5, stanowi kwota 1573 zl.

3. Pomoc pieniezna na kontynuowanie nauki przysluguje osobie, o ktorej mowa w ust. 1, jezeli kontynuuje ona nauke w gimnazjum, szkole ponadpodstawowej, szkole ponadgimnazjalnej lub w szkole wyzszej. Pomoc w miesiecznej wysokosci 30 proc. kwoty, o ktorej mowa w ust. 2, przyznaje sie do czasu ukonczenia nauki, nie dluzej jednak niz do ukonczenia 25 lat.

4. Pomoc, o ktorej mowa w ust. 3, przysluguje rowniez osobie pelnoletniej nie opuszczajacej placowki, o ktorej mowa w ust. 1, kontynuujacej nauke.

5. Pomoc, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, przysluguje osobom, o ktorych mowa w ust. 1, znajdujacym sie w trudnej sytuacji dochodowej.

6. W szczegolnie uzasadnionych przypadkach mozna odmowic przyznania pomocy, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, lub zaprzestac udzielania tej pomocy.

7. W uzasadnionych przypadkach na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzedu pomoc, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, mozna zawiesic.

8. Pomocy, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, udziela starosta powiatu wlasciwego ze wzgledu na miejsce pobytu dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastepczej lub skierowaniem do placowki, o ktorej mowa w ust. 1.

9. Pomocy, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 3-5, udziela starosta wlasciwy ze wzgledu na miejsce osiedlenia sie osoby, ktora osiagnela pelnoletnosc w rodzinie zastepczej, lub osoby opuszczajacej placowke, o ktorej mowa w ust. 1.

10. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw oswiaty i wychowania oraz ministrem sprawiedliwosci okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) warunki i kryteria dochodowe, jakie powinna spelnic osoba, ktora osiagnela pelnoletnosc w rodzinie zastepczej, lub osoba opuszczajaca niektore typy placowek opiekunczo-wychowawczych i domow pomocy spolecznej oraz zaklady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne osrodki szkolno-wychowawcze, uprawniajace do pomocy, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 1 i 2,

2) szczegolowe zasady i tryb przyznania, zawieszenia, zaprzestania udzielania lub odmowy przyznania pomocy, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, wysokosc pomocy pienieznej na usamodzielnienie i pomocy pienieznej na kontynuowanie nauki oraz wartosci i skladniki pomocy na zagospodarowanie,

3) typy placowek opiekunczo-wychowawczych oraz domow pomocy spolecznej, z ktorych osoby je opuszczajace sa uprawnione do korzystania z pomocy, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 1 i 2.

Rozdzial 2

Zasady odplatnosci za swiadczenia

Art. 34. 1. Obowiazek zwrotu wydatkow za swiadczenia z pomocy spolecznej, z zastrzezeniem ust. 3 i 4, spoczywa na:

1) swiadczeniobiorcy,

2) spadkobiercy - z masy spadkowej,

3) malzonku, zstepnych przed wstepnymi - jedynie wowczas, gdy nie dokonano zwrotu wydatkow w mysl pkt 1 i 2, w wysokosci przewidzianej w ustawie dla swiadczeniobiorcy.

2. Obowiazek zwrotu wydatkow nie istnieje, gdy dochod na osobe w rodzinie, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 3, nie przekracza kryterium dochodowego, o ktorym mowa w art. 4 ust. 1.

3. Wydatki na uslugi opiekuncze, lecznicze, pomoc rzeczowa, zasilki na ekonomiczne usamodzielnienie i zasilki celowe podlegaja zwrotowi w czesci lub calosci od swiadczeniobiorcy, jezeli dochod na osobe w rodzinie przekracza wysokosc, o ktorej mowa w art. 4 ust. 1.

4. Wydatki na pokrycie kosztow pogrzebu podlegaja zwrotowi w calosci lub w czesci z masy spadkowej. Jezeli przysluguje zasilek pogrzebowy z ubezpieczenia spolecznego, wydatki pokrywa sie z tego zasilku.

4a. Swiadczenia nienaleznie pobrane podlegaja zwrotowi niezaleznie od dochodu rodziny.

5. Gmina - w zakresie zadan wlasnych - okresla w drodze uchwaly zasady zwrotu, jak rowniez ustala, na podstawie wywiadu srodowiskowego, sytuacje osoby i rodziny oraz ustala, jaka czesc wydatkow, o ktorych mowa w ust. 3 i 4, podlega zwrotowi.

6. W zakresie zadan, o ktorych mowa w art. 10a pkt 3, do powiatu przepis ust. 5 stosuje sie odpowiednio.

Art. 35. 1. Pobyt w domu pomocy spolecznej jest odplatny, z zastrzezeniem ust. 2g i 2h wedlug nastepujacych zasad:

1) miesieczna oplate za pobyt w domu pomocy spolecznej osoby pelnoletniej posiadajacej dochod ustala sie w wysokosci 200 proc. kwoty okreslonej w art. 4 ust. 1 pkt 1; oplata ta nie moze byc jednak wyzsza niz 70 proc. dochodu osoby przebywajacej w domu pomocy spolecznej,

2) miesieczna oplate za pobyt dzieci w domu pomocy spolecznej ponosza rodzice albo opiekunowie, jezeli dysponuja dochodem dziecka w wysokosci 150 proc. kwoty okreslonej w art. 4 ust. 1 pkt 1, jednak nie wyzszej niz kwota odpowiadajaca 70 proc. dochodu na osobe w rodzinie; wlicza sie w to dziecko kierowane lub przebywajace w domu; w przypadku gdy oplate wnosi opiekun, oplata wynosi 70 proc. dochodu dziecka,

3) miesieczna oplate za pobyt w domu pomocy spolecznej osoby pelnoletniej nie posiadajacej wlasnego dochodu ustala sie w wysokosci odpowiadajacej 200 proc. kwoty okreslonej w art. 4 ust. 1 pkt 1. Miesieczna oplata nie moze byc wyzsza niz 70 proc. dochodu na osobe w rodzinie, wliczajac osobe przebywajaca w domu pomocy spolecznej lub tam kierowana. Do dokonania oplaty zobowiazani sa, proporcjonalnie do posiadanego dochodu na osobe w rodzinie, malzonek przed zstepnymi i wstepnymi,

4) osoby, o ktorych mowa w pkt 2 i 3, nie ponosza oplat za pobyt w domu pomocy spolecznej, jezeli dochod na osobe w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego, o ktorym mowa w art. 4 ust. 1, w przeliczeniu na osobe w rodzinie.

2. Oplate za pobyt w osrodkach wsparcia i w mieszkaniach chronionych ustala podmiot kierujacy w uzgodnieniu z osoba kierowana, uwzgledniajac przyznany zakres uslug. Osoby nie ponosza oplat, jesli ich dochod lub dochod na osobe w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego w art. 4 ust. 1. Do dochodu nie wlicza sie pomocy udzielonej na podstawie art. 33p ust. 1 pkt 1 i 2.

2a. Osoby ponoszace oplate za pobyt w domu pomocy spolecznej oraz rodzine ponoszaca oplate za pobyt czlonka rodziny moga byc zwolnione, na ich wniosek, czesciowo lub calkowicie z tej oplaty, jezeli:

1) ponosza oplate za pobyt innych czlonkow rodziny w domu pomocy spolecznej, osrodku wsparcia lub innej placowce,

2) wystepuja uzasadnione okolicznosci, w szczegolnosci dlugotrwala choroba, bezrobocie, niepelnosprawnosc, smierc czlonka rodziny, straty materialne powstale w wyniku kleski zywiolowej lub innych zdarzen losowych,

3) malzonkowie utrzymuja sie z jednego swiadczenia lub wynagrodzenia,

4) osoby spokrewnione utrzymuja sie z jednego swiadczenia lub wynagrodzenia.

2b. Zwolnienie z ponoszonej oplaty moze nastapic rowniez w przypadku, gdy osoba zobowiazana do ponoszenia oplaty jest w ciazy lub samotnie wychowuje dziecko.

2c. Osobe przebywajaca w domu pomocy spolecznej, zobowiazana do oplaty, podejmujaca prace ze wskazan terapeutyczno-rehabilitacyjnych, zwalnia sie czesciowo z oplaty poprzez pomniejszenie dochodu stanowiacego podstawe ustalenia oplaty o polowe kwoty otrzymywanej z tytulu wynagrodzenia za te prace.

2d. Osobe przebywajaca w domu pomocy spolecznej, zobowiazana do oplaty, uczestniczaca w warsztatach terapii zajeciowej zwalnia sie czesciowo z oplaty poprzez pomniejszenie dochodu stanowiacego podstawe ustalenia oplaty o kwote odpowiadajaca wysokosci kieszonkowego wyplacanego z tytulu uczestnictwa w tych warsztatach.

2e. Decyzje o czesciowym lub calkowitym zwolnieniu z oplaty wydaje sie na okres nie dluzszy niz rok.

2f. Osobom zobowiazanym do ponoszenia oplaty za pobyt w domu pomocy spolecznej, w przypadku gdy nie pokrywaja naleznosci w kasie domu lub na jego konto, oplate za pobyt w domu, za ich zgoda, potraca:

1) z emerytury lub renty - wlasciwy organ emerytalno-rentowy, zgodnie z odrebnymi przepisami,

2) z zasilku stalego wyrownawczego lub renty socjalnej - osrodek pomocy spolecznej, ktory dokonuje wyplaty tego zasilku lub renty socjalnej, z tym ze osobom nowo przyjetym do domu pomocy spolecznej do konca roku kalendarzowego swiadczenia te wyplaca osrodek pomocy spolecznej wlasciwy ze wzgledu na miejsce zamieszkania tej osoby, po dokonaniu potracen. Oplate za pobyt osrodek pomocy spolecznej przekazuje na konto domu pomocy spolecznej.

2g. Mieszkaniec domu pomocy spolecznej nie ponosi oplaty w okresie nieobecnosci nie przekraczajacej 30 dni w roku kalendarzowym, z zastrzezeniem ust. 2h.

2h. Za osobe niepelnoletnia z zaburzeniami psychicznymi nie ponosi sie oplaty w okresie jej nieobecnosci nie przekraczajacej 90 dni w roku kalendarzowym, jezeli w tym czasie przebywa w domu rodzinnym.

2i. Starosta ustala na wniosek dyrektora domu pomocy spolecznej i oglasza w wojewodzkim dzienniku urzedowym, nie pozniej niz do 31 marca danego roku, miesieczny koszt utrzymania mieszkanca w domu w danym roku kalendarzowym na podstawie sredniego miesiecznego kosztu utrzymania mieszkanca w ubieglym roku kalendarzowym, pomnozonego przez planowany w ustawie budzetowej na dany rok wskaznik wzrostu cen towarow i uslug konsumpcyjnych.

2j. Oplaty, o ktorych mowa w ust. 1, przeznaczane sa na utrzymanie domu pomocy spolecznej.

3. Oplata, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 1-3, zostaje podwyzszona do pelnego kosztu utrzymania, nie wiecej jednak niz do 70 proc. dochodu osoby lub na osobe w rodzinie, po osiagnieciu przez dom pomocy spolecznej standardu, zgodnie z art. 20 ust. 2.

4. Przepisow ust. 1 pkt 1-3 nie stosuje sie do domow pomocy spolecznej prowadzonych przez gminy lub podmioty niepubliczne, jezeli nie sa one prowadzone na zlecenie starosty.

4a. skreslony.

5. Decyzje ustalajaca oplate za pobyt w domu pomocy spolecznej wydaje organ, o ktorym mowa w art. 47a ust. 5, wlasciwy ze wzgledu na polozenie domu.

6. Rada gminy lub rada powiatu moze okreslic, w drodze uchwaly, szczegolowe zasady ustalania oplat za pobyt w domu pomocy spolecznej, czesciowego lub calkowitego zwolnienia z tych oplat, zwrotu naleznosci za okres nieobecnosci osoby w domu, szczegolowe zasady ustalania kosztow utrzymania w domach pomocy spolecznej, a takze sposob i tryb postepowania w tych sprawach.

Art. 35a. 1. Wymienione w ustawie kwoty okreslajace:

1) wartosc dochodu odpowiadajaca dochodowi z 1 ha przeliczeniowego,

2) wysokosc dochodu uprawniajaca do swiadczen z pomocy spolecznej,

3) wysokosc zasilku stalego, zasilku macierzynskiego jednorazowego i okresowego oraz renty socjalnej,

4) skreslony,

5) minimalna wysokosc zasilku okresowego, zasilku stalego wyrownawczego, renty socjalnej i macierzynskiego zasilku okresowego,

6) kwoty swiadczen pienieznych na utrzymanie przyslugujace uchodzcom,

7) podstawe ustalania pomocy pienieznej dla rodziny zastepczej, a takze wynagrodzenia dla rodziny zastepczej pelniacej zadania pogotowia rodzinnego, oraz pomocy pienieznej na usamodzielnienie lub kontynuowanie nauki oraz pomocy rzeczowej dla osob, ktore osiagnely pelnoletnosc w rodzinie zastepczej, oraz osob opuszczajacych niektore typy placowek opiekunczo-wychowawczych i domow pomocy spolecznej oraz schroniska dla nieletnich, zaklady poprawcze i specjalne osrodki szkolno-wychowawcze, a takze kwoty do wlasnego dysponowania przez dzieci przebywajace w placowkach opiekunczo-wychowawczych, zwana dalej "podstawa",

podlegaja w kazdym roku waloryzacji o srednioroczny wskaznik cen towarow i uslug konsumpcyjnych ogolem, raz w roku od 1 czerwca, jesli srednioroczny wskaznik cen towarow i uslug konsumpcyjnych ogolem jest nizszy niz 110 proc., lub dwa razy w roku, od 1 marca i od 1 wrzesnia, jesli srednioroczny wskaznik cen towarow i uslug konsumpcyjnych ogolem wynosi co najmniej 110 proc.

2. Wskazniki waloryzacji, o ktorych mowa w ust. 1, ustalane sa na podstawie wskaznika wzrostu cen towarow i uslug konsumpcyjnych przyjetego w ustawie budzetowej na dany rok kalendarzowy, z uwzglednieniem ust. 3 i 4. Kwoty te podlegaja zaokragleniu do 1 zl. Przy waloryzacji dwa razy w roku ustala sie w tych terminach jednakowe wskazniki waloryzacji, rowne 1/2 wskaznika przyjetego w ustawie budzetowej.

3. Jezeli faktyczny wzrost cen towarow i uslug konsumpcyjnych w danym roku kalendarzowym roznil sie od przyjetego w ustawie budzetowej, wskaznik kolejnej waloryzacji podlega pomnozeniu przez wskaznik weryfikacyjny, o ktorym mowa w ust. 4.

4. Wskaznik weryfikacyjny stanowi iloraz faktycznego wzrostu cen towarow i uslug konsumpcyjnych w danym roku kalendarzowym oraz wskaznika wzrostu przyjetego na ten rok kalendarzowy w ustawie budzetowej, wyrazony w procentach, z zaokragleniem do setnych czesci procentu.

5. skreslony.

6. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego oglasza w Dzienniku Urzedowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" wskazniki waloryzacji oraz kwoty, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 1-6.

Rozdzial 3

Postepowanie w sprawie swiadczen pomocy spolecznej

Art. 36. 1. Do postepowania w sprawie swiadczen pomocy spolecznej, z wyjatkiem przyznawanych na podstawie umow, o ktorych mowa w art. 24 ust. 2 i art. 33c ust. 3, maja zastosowanie przepisy kodeksu postepowania administracyjnego ze zmianami wynikajacymi z niniejszej ustawy.

2. W postepowaniu w sprawie swiadczen pomocy spolecznej nalezy kierowac sie przede wszystkim dobrem osob korzystajacych z pomocy spolecznej i ochrona ich dobr osobistych. W szczegolnosci nie nalezy podawac do wiadomosci publicznej nazwisk osob korzystajacych z pomocy spolecznej oraz rodzaju i zakresu przyznanego swiadczenia.

Art. 37. 1. Wlasciwosc miejscowa gminy ustala sie wedlug miejsca stalego pobytu lub ostatniego miejsca zameldowania na pobyt staly osoby ubiegajacej sie o swiadczenie, z zastrzezeniem ust. 2-6.

2. W przypadkach szczegolnie uzasadnionych sytuacja osobista osoby ubiegajacej sie o swiadczenie oraz w sprawach nie cierpiacych zwloki, wlasciwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegajacej sie o swiadczenie.

3. W miejscu pobytu, w przypadkach, o ktorych mowa w ust. 2, przyznaje sie swiadczenia wymienione w art. 13, 15, 16, 17, 23a, 26, 27, 27a, 31, 31b, 32 oraz zasilek pieniezny dla kobiety w ciazy i opiekujacej sie dzieckiem, przyslugujacy na podstawie przepisow o planowaniu rodziny, ochronie plodu ludzkiego i warunkach dopuszczalnosci przerywania ciazy.

4. Wlasciwa miejscowo gmina w przypadku ubiegania sie osoby bezdomnej o swiadczenia, o ktorych mowa w art. 27 ust. 4 i w art. 27a, jest:

1) gmina siedziby zespolu do spraw orzekania o stopniu niepelnosprawnosci, ktory wydal orzeczenie o stopniu niepelnosprawnosci,

2) gmina siedziby lekarza orzecznika Zakladu Ubezpieczen Spolecznych lub lekarza rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Spolecznego, ktory wydal orzeczenie o calkowitej niezdolnosci do pracy,

3) gmina miejsca pobytu osoby bezdomnej, uprawnionej ze wzgledu na wiek do zasilku stalego wyrownawczego,

4) gmina siedziby szpitala psychiatrycznego lub zakladu opiekunczo-leczniczego w stosunku do osob bezdomnych w nich przebywajacych.

5. Wlasciwa miejscowo gmina w przypadku ubiegania sie osoby bezdomnej o swiadczenie, o ktorym mowa w art. 27 ust. 1, jest gmina siedziby zakladu opieki zdrowotnej, ktorego lekarz wydal zaswiadczenie o stanie zdrowia dziecka, uprawniajacym do zasilku pielegnacyjnego.

6. Wlasciwa miejscowo gmina w przypadku ubiegania sie osoby bezdomnej o zasilki pieniezne dla kobiet w ciazy i opiekujacych sie dzieckiem, przyslugujace na podstawie przepisow o planowaniu rodziny, ochronie plodu ludzkiego i warunkach dopuszczalnosci przerywania ciazy, jest gmina siedziby zakladu opieki zdrowotnej lekarza prowadzacego ciaze lub przyjmujacego porod.

7. Gmina wlasciwa ze wzgledu na miejsce stalego pobytu albo na ostatnie miejsce zameldowania osoby na pobyt staly jest obowiazana do zwrotu wydatkow gminie, ktora przyznala swiadczenia, o ktorych mowa w ust. 3.

Art. 38. 1. Swiadczenia pomocy spolecznej sa udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego badz innej osoby, za zgoda osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego.

2. Pomoc spoleczna moze byc udzielana z urzedu.

3. Osoby odbywajace kare pozbawienia wolnosci traca prawo do swiadczen z pomocy spolecznej, jezeli ustawa nie stanowi inaczej.

4. Osobom tymczasowo aresztowanym zawiesza sie prawo do swiadczen z pomocy spolecznej, jezeli ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 39. 1. Kierownik osrodka pomocy spolecznej i kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie, na wniosek pracownika socjalnego, moze w drodze umowy ustalic z malzonkiem, zstepnymi lub wstepnymi wysokosc swiadczonej przez nich pomocy na rzecz osoby ubiegajacej sie o przyznanie swiadczenia. Ustalona w umowie wielkosc pomocy pienieznej lub w naturze nie moze byc mniejsza od kwoty stanowiacej 30 proc. swiadczenia. W tym przypadku przepis art. 34 ust. 1 pkt 3 nie ma zastosowania.

2. W celu ustalenia sytuacji dochodowej osob, o ktorych mowa w ust. 1, oraz ich mozliwosci udzielenia pomocy osobie lub rodzinie ubiegajacej sie o swiadczenia pomocy spolecznej przeprowadza sie wywiad srodowiskowy (rodzinny).

Art. 40. 1. Naleznosci z tytulu wydatkow na swiadczenia pomocy spolecznej oraz nienaleznie pobranych swiadczen podlegaja sciagnieciu przymusowemu w trybie przepisow o postepowaniu egzekucyjnym w administracji.

2. skreslony.

3. skreslony.

Art. 41. W przypadkach szczegolnych, zwlaszcza jezeli zadanie zwrotu wydatkow na udzielone swiadczenie w calosci lub w czesci stanowiloby dla osoby zobowiazanej nadmierne obciazenie lub tez niweczyloby skutki udzielanej pomocy, wlasciwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej moze odstapic od zadania takiego zwrotu.

Art. 42. Sady, organy panstwowe i inne jednostki organizacyjne sa obowiazane niezwlocznie, nie pozniej jednak niz w terminie 7 dni, udostepnic lub udzielic pracownikowi socjalnemu odpowiednich informacji, ktore maja znaczenie dla rozstrzygniecia o przyznaniu lub odmowie przyznania swiadczen oraz ich rozmiarow.

Art. 43. 1. Decyzje w sprawach swiadczen pomocy spolecznej sa wydawane w formie pisemnej. W szczegolnych przypadkach decyzja moze byc wydana w formie ustnej; nie dotyczy to decyzji o odmowie przyznania swiadczenia.

2. Swiadczenia w postaci pracy socjalnej i poradnictwa nie wymagaja wydania decyzji.

2a. Wlasciwy organ zmienia lub uchyla decyzje administracyjna na niekorzysc strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisow prawa lub jezeli nastapily zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej osob otrzymujacych swiadczenie, a takze moze zmienic lub uchylic decyzje administracyjna na niekorzysc strony, jezeli wystapily przeslanki, o ktorych mowa w ust. 4 i 5 oraz w art. 6 i art. 34 ust. 4a. Zmiana decyzji na korzysc strony nie wymaga jej zgody.

3. Decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania swiadczenia moze byc wydana po przeprowadzeniu wywiadu srodowiskowego (rodzinnego) lub jego aktualizacji, dokonywanej nie rzadziej niz co 6 miesiecy. Wywiad przeprowadza pracownik socjalny, rowniez dla potrzeb jednostki organizacyjnej pomocy spolecznej z terenu innej gminy.

3a. Wywiad srodowiskowy (rodzinny) przeprowadza sie w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majatkowej osob i rodzin, w tym, o ktorych mowa w art. 39, wydania opinii w celu ustanowienia rodziny zastepczej w zwiazku z prowadzonym postepowaniem w sprawie ustanowienia rodziny zastepczej, przyznania pomocy pienieznej na czesciowe pokrycie kosztow utrzymania dziecka, dokonywania oceny sytuacji opiekunczo-wychowawczej dziecka umieszczonego w rodzinie zastepczej, przyznania pomocy pienieznej na usamodzielnienie i pomocy pienieznej na kontynuowanie nauki, skierowania dziecka do placowki opiekunczo-wychowawczej.

3b. W przypadku gdy osoba lub rodzina ubiegajaca sie o pomoc, a takze osoby, o ktorych mowa w art. 39, nie wyrazaja zgody na zbieranie danych osobowych w zakresie ustalonym przepisami ustawy, kierownik osrodka pomocy spolecznej lub kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie moze wydac decyzje odmawiajaca przyznania pomocy.

3c. Przepisu ust. 3b nie stosuje sie do osob z zaburzeniami psychicznymi, okreslonych w odrebnych przepisach.

3d. Od opinii wydawanych przez powiatowy zespol do spraw orzekania o stopniu niepelnosprawnosci w sprawach o przyznanie swiadczen z pomocy spolecznej nie sluzy zazalenie.

4. W razie wystapienia razacych dysproporcji miedzy wysokoscia dochodu udokumentowana przez rodzine ubiegajaca sie o pomoc a rzeczywista sytuacja majatkowa stwierdzona przez pracownika socjalnego, kierownik osrodka pomocy spolecznej moze odmowic przyznania swiadczenia z pomocy spolecznej.

5. Pracownik socjalny przeprowadzajacy wywiad rodzinny (srodowiskowy) moze domagac sie od osoby lub rodziny ubiegajacej sie o pomoc zlozenia oswiadczenia o dochodach i stanie majatkowym. Odmowa zlozenia oswiadczenia jest podstawa wydania decyzji o odmowie przyznania swiadczenia.

6. Swiadczenia pieniezne pomocy spolecznej przyznaje sie i wyplaca za okres miesiaca kalendarzowego, poczawszy od miesiaca, w ktorym zostal zlozony wniosek wraz z wymagana dokumentacja. W przypadku gdy uprawnienie do swiadczenia nie obejmuje pelnego miesiaca, w ktorym zlozono wniosek, swiadczenie przyznaje sie za niepelny miesiac, a kwote swiadczenia i skladki na ubezpieczenie spoleczne ustala sie, dzielac pelne kwoty przez liczbe dni kalendarzowych tego miesiaca i mnozac przez liczbe dni objetych swiadczeniem.

6a. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego okresli, w drodze rozporzadzenia, sposob przeprowadzania wywiadu srodowiskowego (rodzinnego), wzor kwestionariusza wywiadu i zalaczniki do wywiadu lacznie z wzorami oraz oswiadczenia o stanie majatkowym, rodzaje dokumentow wymaganych do przyznania renty socjalnej, a takze wzor legitymacji pracownika socjalnego.

Art. 44. Odwolanie od decyzji w sprawie swiadczen pomocy spolecznej moze zlozyc rowniez inna osoba za zgoda osoby ubiegajacej sie o swiadczenie.

Art. 45. Osoby i rodziny korzystajace ze swiadczen pienieznych pomocy spolecznej sa obowiazane poinformowac wlasciwy organ o kazdej zmianie w ich sytuacji osobistej i majatkowej, ktora wiaze sie z podstawa do przyznania swiadczen.

DZIAL III

ORGANIZACJA POMOCY SPOLECZNEJ

Rozdzial 1

Struktura organizacyjna pomocy spolecznej

Art. 46. 1. Do realizacji zadan pomocy spolecznej zleconych gminie tworzy sie jednostki organizacyjne - osrodki pomocy spolecznej.

1a. Osrodek pomocy spolecznej realizuje zadania zlecone gminie zgodnie z ustaleniami przekazanymi w tej sprawie przez wojewode.

2. Osrodki pomocy spolecznej realizuja rowniez zadania wlasne gminy w zakresie pomocy spolecznej, chyba ze gmina postanowi inaczej.

3. Osrodek pomocy spolecznej wykonuje zadania wlasne gminy w zakresie pomocy spolecznej zgodnie z ustaleniami rady gminy.

4. Osrodek pomocy spolecznej moze wytaczac na rzecz obywateli powodztwa o roszczenia alimentacyjne. Do osrodkow tych w postepowaniu przed sadem stosuje sie odpowiednio przepisy o prokuraturze.

4a. Osrodek pomocy spolecznej moze kierowac wnioski o ustalenie niezdolnosci do pracy i stopnia niepelnosprawnosci do organow okreslonych odrebnymi przepisami.

5. Rada gminy udziela, na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorzadzie terytorialnym (Dz. U. z 1996 r. nr 13, poz. 74, nr 58, poz. 261, nr 106, poz. 496 i nr 132, poz. 622 oraz z 1997 r. nr 9, poz. 43, nr 106, poz. 679, nr 107, poz. 686, nr 113, poz. 734 i nr 123, poz. 775), kierownikowi osrodka pomocy spolecznej upowaznienia do wydawania decyzji administracyjnych w zakresie wykonywania zadan zleconych oraz moze upowaznic do wydawania decyzji administracyjnych w celu wykonania zadan wlasnych gminy oraz wlasnych o charakterze obowiazkowym.

5a. Upowaznienie, o ktorym mowa w ust. 5, moze byc takze udzielone innej osobie na wniosek kierownika osrodka pomocy spolecznej.

6. Kierownik osrodka pomocy spolecznej sklada radzie gminy coroczne sprawozdanie z dzialalnosci osrodka oraz przedstawia potrzeby w zakresie pomocy spolecznej.

7. Rada gminy w oparciu o potrzeby, o ktorych mowa w ust. 6, opracowuje i wdraza lokalne programy pomocy spolecznej.

8. Osrodek pomocy spolecznej zatrudnia pracownikow socjalnych proporcjonalnie do liczby ludnosci gminy w stosunku jeden pracownik socjalny na 2 tys. mieszkancow, nie mniej jednak niz trzech pracownikow.

Art. 47. 1. Gmina wspoldziala, w tym moze wspierac finansowo, prowadzona na jej terenie dzialalnosc organizacji spolecznych, Kosciola katolickiego i innych kosciolow, zwiazkow wyznaniowych, fundacji, stowarzyszen, pracodawcow oraz osob fizycznych i prawnych w celu realizacji zadan z zakresu pomocy spolecznej.

2. Gmina moze zlecic wymienionym w ust. 1 podmiotom, za ich zgoda, w trybie pisemnego porozumienia, realizacje okreslonych zadan pomocy spolecznej, przyznajac na ten cel srodki pieniezne.

3. skreslony.

Art. 47a. 1. Zadania powiatu z zakresu pomocy spolecznej (wlasne i z zakresu administracji rzadowej) wykonywane sa przez powiatowe centra pomocy rodzinie, jako samodzielne jednostki organizacyjno-budzetowe podporzadkowane bezposrednio zarzadowi powiatu wchodzace w sklad powiatowej administracji zespolonej.

2. Kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie powolywany i odwolywany jest przez zarzad powiatu.

3. Kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie moze wytaczac na rzecz obywateli powodztwa o roszczenia alimentacyjne. W postepowaniu przed sadem stosuje sie odpowiednio przepisy o prokuraturze.

4. Kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie moze kierowac wnioski o ustalenie stopnia niepelnosprawnosci lub niezdolnosci do pracy do organow okreslonych odrebnymi przepisami.

5. W indywidualnych sprawach z zakresu pomocy spolecznej nalezacych do wlasciwosci powiatu decyzje administracyjne wydaje starosta lub z jego upowaznienia kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie i inni pracownicy centrum upowaznieni na wniosek kierownika.

5a. Starosta moze upowaznic kierownika powiatowego centrum pomocy rodzinie lub kierownika osrodka pomocy spolecznej w miescie na prawach powiatu do zawierania i rozwiazywania umow cywilnoprawnych z rodzinami zastepczymi w sprawie powierzenia dziecka.

5b. Zarzad powiatu powoluje kierownikow jednostek organizacyjnych pomocy spolecznej, o ktorych mowa w ust. 5c, zgodnie z wymogami okreslonymi w art. 51a ust. 1, po zasiegnieciu opinii kierownika powiatowego centrum pomocy rodzinie lub kierownika osrodka pomocy spolecznej w miescie na prawach powiatu.

5c. Starosta przy pomocy powiatowego centrum pomocy rodzinie sprawuje nadzor nad dzialalnoscia, w szczegolnosci w zakresie spraw finansowych i administracyjnych, rodzinnej opieki zastepczej, osrodkow adopcyjno-opiekunczych, jednostek specjalistycznego poradnictwa, w tym rodzinnego, oraz osrodkow wsparcia, domow pomocy spolecznej i placowek opiekunczo-wychowawczych.

5d. Kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie wspolpracuje z sadem opiekunczym w sprawach dotyczacych opieki i wychowania dzieci pozbawionych calkowicie lub czesciowo opieki rodzicielskiej.

5e. Kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie przedklada do sadu opiekunczego wykaz rodzin zastepczych, o ktorych mowa w art. 33e ust. 1 pkt 3.

6. Kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie sklada radzie powiatu coroczne sprawozdanie z dzialalnosci centrum oraz przedstawia wykaz potrzeb w zakresie pomocy spolecznej.

7. Rada powiatu na podstawie wykazu potrzeb, o ktorym mowa w ust. 6, opracowuje i wykonuje lokalne programy pomocy spolecznej.

Art. 47b. Do powiatu stosuje sie odpowiednio art. 47.

Art. 47c. 1. Jednostki organizacyjne pomocy spolecznej bedace jednostkami budzetowymi moga tworzyc srodki specjalne.

2. Srodki specjalne, o ktorych mowa w ust. 1, moga byc tworzone z dochodow otrzymywanych z tytulu swiadczonych odplatnie uslug dla osob nie przebywajacych na stale w jednostkach pomocy spolecznej lub z innej dzialalnosci ubocznej, a takze ze spadkow, zapisow i darowizn.

3. Srodki specjalne, o ktorych mowa w ust. 1, przeznacza sie na poprawe standardu uslug w jednostkach pomocy spolecznej. Srodki specjalne nie moga byc przeznaczane na wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzen dzialalnosci podstawowej.

Art. 48. skreslony.

Rozdzial 2

Pracownicy socjalni

Art. 49. 1. Pracownikiem socjalnym moze byc osoba, ktora posiada dyplom pracownika socjalnego, dyplom ukonczenia studiow wyzszych w wyzszej szkole zawodowej o specjalnosci "praca socjalna" lub ukonczyla studia wyzsze na kierunkach: pedagogika, politologia i nauki spoleczne, psychologia, socjologia.

2. Osoby posiadajace wyksztalcenie wyzsze o kierunkach nie wymienionych w ust. 1, ktore przed wejsciem w zycie niniejszej ustawy ukonczyly badz rozpoczely specjalizacje z zakresu pracy socjalnej oraz organizacji pomocy spolecznej, zachowuja lub uzyskuja uprawnienia do wykonywania zawodu pracownika socjalnego.

2a. Ustala sie nastepujace stopnie specjalizacji zawodowej w zawodzie pracownika socjalnego:

1) I stopien specjalizacji zawodowej z zakresu pracy socjalnej, majacy na celu uzupelnienie wiedzy i doskonalenie umiejetnosci zawodowych pracownikow socjalnych,

2) II stopien specjalizacji zawodowej z zakresu pracy socjalnej, majacy na celu poglebienie wiedzy i doskonalenie umiejetnosci pracy z wybranymi grupami osob korzystajacych z pomocy spolecznej.

2b. Tworzy sie Centralna Komisje Egzaminacyjna do spraw stopni specjalizacji zawodowej pracownikow socjalnych dzialajaca przy ministrze wlasciwym do spraw zabezpieczenia spolecznego, ktory powoluje jej czlonkow.

2c. Do zadan Komisji, o ktorej mowa w ust. 2b, nalezy:

1) przeprowadzanie postepowania w zakresie nadawania stopni specjalizacji zawodowej oraz egzaminu dla pracownikow socjalnych ubiegajacych sie o II stopien specjalizacji zawodowej w marcu i pazdzierniku kazdego roku,

2) nadawanie II stopnia specjalizacji zawodowej,

3) prowadzenie rejestru wydanych dyplomow,

4) powolywanie przewodniczacego i czlonkow regionalnych komisji egzaminacyjnych do spraw stopni specjalizacji zawodowej w zawodzie pracownika socjalnego,

5) kontrolowanie pracy komisji regionalnych,

6) opiniowanie dla ministra wlasciwego do spraw zabezpieczenia spolecznego kandydatow na konsultantow prac dyplomowych na II stopien specjalizacji, o ktorych mowa w ust. 3,

7) przedstawianie ministrowi wlasciwemu do spraw zabezpieczenia spolecznego informacji dotyczacych zasiegu, przebiegu i poziomu szkolen w zakresie specjalizacji,

8) opiniowanie spraw spornych dotyczacych pracy komisji regionalnych.

2d. Tworzy sie regionalne komisje egzaminacyjne do spraw stopni specjalizacji zawodowej pracownikow socjalnych, dzialajace przy urzedach marszalkow w samorzadach wojewodztw.

2e. Do zadan komisji, o ktorych mowa w ust. 2d, nalezy:

1) przeprowadzanie postepowania w zakresie nadawania stopni specjalizacji zawodowej oraz egzaminu dla pracownikow socjalnych, ubiegajacych sie o I stopien specjalizacji zawodowej,

2) nadawanie I stopnia specjalizacji zawodowej,

3) prowadzenie rejestru wydanych dyplomow,

4) opracowywanie informacji, opinii i wnioskow dotyczacych I stopnia specjalizacji zawodowej dla Centralnej Komisji Egzaminacyjnej oraz dla ministra wlasciwego do spraw zabezpieczenia spolecznego.

2f. Szkolenie w zakresie specjalizacji w zawodzie pracownika socjalnego moga realizowac jednostki prowadzace ksztalcenie i doskonalenie zawodowe po uzyskaniu zgody ministra wlasciwego do spraw zabezpieczenia spolecznego.

3. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego okresli, w drodze rozporzadzenia, minima programowe obowiazujace dla specjalizacji w zawodzie pracownik socjalny, tryb postepowania w sprawie nadawania stopni specjalizacji i wydawania dyplomow, warunki uzyskiwania przez pracownikow socjalnych stopni specjalizacji zawodowej, z uwzglednieniem przygotowywania prac dyplomowych przez kandydatow ubiegajacych sie o uzyskanie II stopnia specjalizacji oraz kryteriow, jakim powinni odpowiadac kandydaci na konsultantow tych prac wskazani przez podmioty ubiegajace sie o zgode ministra wlasciwego do spraw zabezpieczenia spolecznego na prowadzenie szkolen w zakresie specjalizacji, a takze okresli warunki, jakie powinny spelniac podmioty prowadzace szkolenia w zakresie specjalizacji.

Art. 49a. Do zadan pracownika socjalnego nalezy:

1) wspomaganie osob i rodzin wymagajacych pomocy w osiagnieciu mozliwie pelnej aktywnosci spolecznej,

2) wspoldzialanie z grupami i spolecznosciami lokalnymi, majace na celu rozwijanie w nich zdolnosci do samodzielnego rozwiazywania wlasnych problemow,

3) organizowanie roznorodnych form pomocy, a takze udzial w rozwijaniu infrastruktury odpowiadajacej zmieniajacym sie potrzebom spolecznym,

4) zapobieganie procesowi marginalizacji osob i grup, a takze przeciwdzialanie negatywnym zjawiskom w srodowisku lokalnym.

Art. 49b. Pracownik socjalny:

1) kieruje sie zasada dobra osob i rodzin, ktorym sluzy, poszanowania ich godnosci i prawa tych osob do samostanowienia,

2) ma obowiazek przeciwdzialania praktykom niehumanitarnym i dyskryminujacym osobe, rodzine lub grupe,

3) ma obowiazek udzielac osobom, ktorym sluzy, pelnej informacji o przyslugujacych im swiadczeniach i dostepnych formach pomocy,

4) jest zobowiazany zachowac w tajemnicy informacje uzyskane w toku czynnosci zawodowych, takze po ustaniu zatrudnienia, chyba ze dziala to przeciwko dobru osoby lub rodziny,

5) jest zobowiazany do podnoszenia swoich kwalifikacji zawodowych.

Art. 50. Pracownicy socjalni moga byc rowniez zatrudniani w innych instytucjach, a w szczegolnosci u pracodawcow oraz w jednostkach organizacyjnych wlasciwych w sprawach zatrudnienia i przeciwdzialania bezrobociu, szpitalach, osrodkach opiekunczo-wychowawczych, leczniczych i w zakladach karnych, wykonujac zadania tych jednostek w zakresie pomocy spolecznej.

Art. 50a. Pracownicy socjalni moga byc rowniez zatrudniani przez podmioty, o ktorych mowa w art. 47 ust. 1, dla wykonywania zadan z zakresu pomocy spolecznej.

Art. 51. 1. Pracownik socjalny korzysta z prawa pierwszenstwa przy wykonywaniu swoich zadan w urzedach, instytucjach i innych placowkach. Organy administracji rzadowej i samorzadowej sa obowiazane do udzielania pracownikowi socjalnemu pomocy w zakresie wykonywania tych czynnosci.

2. Pracownikowi socjalnemu przysluguje ochrona prawna przewidziana dla funkcjonariuszy publicznych.

3. Pracownikowi socjalnemu zatrudnionemu w osrodku pomocy spolecznej, miejskim osrodku pomocy rodzinie lub w powiatowym centrum pomocy rodzinie, do ktorego obowiazkow nalezy praca socjalna oraz przeprowadzanie wywiadow rodzinnych (srodowiskowych), jezeli przepracowal nieprzerwanie i faktycznie co najmniej 5 lat, przysluguje raz na dwa lata dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 7 dni roboczych.

4. Dzien 21 listopada ustanawia sie Dniem Pracownika Socjalnego.

5. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego moze przyznac pracownikom socjalnym, jednostkom organizacyjnym pomocy spolecznej oraz podmiotom, o ktorych mowa w art. 12a, nagrody specjalne za wybitne, nowatorskie rozwiazania w pomocy spolecznej.

6. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady przyznawania nagrod specjalnych, rodzaje nagrod, podmioty uprawnione do zglaszania wnioskow oraz sposob i tryb postepowania w sprawie tych nagrod. Rozporzadzenie okresli dzialania, za jakie nagrody te przysluguja, w szczegolnosci za dzialania zmierzajace do zapobiegania marginalizacji i spolecznemu wykluczeniu osoby lub rodziny oraz mobilizujace srodowiska lokalne do samopomocy w rozwiazywaniu problemow spolecznych.

Art. 51a. 1. Osoby kierujace jednostkami organizacyjnymi pomocy spolecznej zobowiazane sa posiadac co najmniej 3-letni staz pracy w pomocy spolecznej oraz specjalizacje z zakresu organizacji pomocy spolecznej, z tym ze osoby kierujace placowkami opiekunczo-wychowawczymi i osrodkami adopcyjno-opiekunczymi powinny ukonczyc specjalizacje nie pozniej niz do konca 2005 r.; osobom tym zalicza sie staz pracy w placowkach opiekunczo-wychowawczych i osrodkach adopcyjno-opiekunczych.

2. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego okresli, w drodze rozporzadzenia, minimum programowe specjalizacji z zakresu organizacji pomocy spolecznej, podmioty uprawnione do prowadzenia specjalizacji oraz tryb postepowania w nadawaniu specjalizacji.

Art. 52. Prawa i obowiazki pracownikow zatrudnionych w osrodkach pomocy spolecznej i powiatowych centrach pomocy rodzinie oraz regionalnych osrodkach polityki spolecznej reguluja przepisy o pracownikach samorzadowych.

Rozdzial 3

Rada Pomocy Spolecznej

Art. 53. 1. Przy ministrze wlasciwym do spraw zabezpieczenia spolecznego tworzy sie Rade Pomocy Spolecznej jako organ opiniodawczo-doradczy w sprawach pomocy spolecznej.

2. Do zakresu dzialania Rady Pomocy Spolecznej nalezy:

1) opiniowanie projektow aktow prawnych oraz inicjowanie zmian przepisow prawa w zakresie pomocy spolecznej,

2) przygotowywanie ekspertyz dotyczacych wybranych obszarow pomocy spolecznej,

3) przedstawianie ministrowi wlasciwemu do spraw zabezpieczenia spolecznego okresowych informacji o swej dzialalnosci i wnioskow z niej wynikajacych,

4) zbieranie i opiniowanie dla ministra wlasciwego do spraw zabezpieczenia spolecznego wnioskow o nagrody specjalne za wybitne osiagniecia w zakresie pomocy spolecznej.

Art. 54. 1. Rada Pomocy Spolecznej sklada sie z nie wiecej niz 20 osob, reprezentujacych jednostki organizacyjne pomocy spolecznej, organizacje spoleczne i zawodowe, koscioly i inne zwiazki wyznaniowe oraz srodowiska naukowe.

2. Czlonkow Rady Pomocy Spolecznej, sposrod przedstawicieli okreslonych w ust. 1, powoluje minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego. Czlonkowie Rady Pomocy Spolecznej pelnia swoje funkcje spolecznie. Kadencja Rady Pomocy Spolecznej trwa 3 lata.

3. Minister wlasciwy do spraw zabezpieczenia spolecznego okresli, w drodze rozporzadzenia, organizacje oraz tryb dzialania Rady Pomocy Spolecznej.

DZIAL IV

PRZEPISY PRZEJSCIOWE I KONCOWE

Art. 55. 1. Swiadczenia pomocy spolecznej, przyznane na podstawie dotychczas obowiazujacych przepisow, wyplaca sie nadal wedlug zasad i w wysokosci okreslonych w niniejszej ustawie, z zastrzezeniem ust. 2.

2. Umowy w sprawie przyznania rodzinom zastepczym pomocy pienieznej zawarte przed 1 stycznia 2000 r. zachowuja waznosc do 31 grudnia 2000 r., chyba ze rodzina zastepcza wystapi wczesniej o zmiane tej umowy.

Art. 55a. 1. Domy pomocy spolecznej prowadzone przed 1 stycznia 1999 r. uznaje sie do roku 2006 za domy spelniajace standard uslug, okreslony odrebnymi przepisami, jezeli opracowaly i realizuja program naprawczy, o ktorym mowa w art. 20. Warunkowe zezwolenie w tym zakresie wydaje wojewoda.

2. Poziom uslug swiadczonych przez dom pomocy spolecznej w zakresie zaspokojenia potrzeb bytowych, opiekunczych osobom przebywajacym w takim domu nie moze ulec obnizeniu po 1 stycznia 1999 r.

Art. 55b. 1. Przepisy okreslajace w ustawie zadania powiatow stosuje sie odpowiednio do miast na prawach powiatu.

2. Zadania powiatowych centrow pomocy rodzinie w miastach, o ktorych mowa w ust. 1, realizuja miejskie osrodki pomocy spolecznej tych miast, ktore moga byc nazwane "miejskimi osrodkami pomocy rodzinie".

Art. 55c. 1. Powiaty i miasta na prawach powiatow przejmuja od wojewodow 1 stycznia 1999 r. majace siedziby na ich terenie domy pomocy spolecznej, placowki i osrodki, o ktorych mowa w art. 2a ust. 1 pkt 7, z wylaczeniem jednostek organizacyjnych prowadzonych przez gminy.

2. Mienie domow pomocy spolecznej, placowek i osrodkow, o ktorych mowa w ust. 1, staje sie wlasnoscia powiatu z dniem ich przejecia.

Art. 55d. Srodki na realizacje okreslonych w ustawie zadan powiatow, w tym prowadzenie placowek opiekunczo-wychowawczych, osrodkow adopcyjno-opiekunczych oraz prowadzenie placowek, domow pomocy spolecznej i osrodkow, o ktorych mowa w art. 55c ust. 1, a takze zadan samorzadu wojewodztwa, okreslaja odrebne ustawy.

Art. 55e. 1. Powiat i miasto na prawach powiatu nie moze, bez zgody wojewody, w okresie 5 lat od dnia wejscia w zycie ustawy zmienic przeznaczenia i typu domu pomocy spolecznej, placowek i osrodkow wsparcia, o ktorych mowa w art. 2a ust. 1 pkt 7.

2. Decyzje administracyjna o skierowaniu do odpowiedniego typu domu pomocy spolecznej wydaje starosta wlasciwy ze wzgledu na miejsce zamieszkania osoby ubiegajacej sie lub, z jego upowaznienia, kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie, lub inni pracownicy centrum upowaznieni na wniosek kierownika, po uzgodnieniu z podmiotem prowadzacym dom, jezeli okres oczekiwania na miejsce w domu pomocy spolecznej nie przekracza 3 miesiecy.

3. W przypadku niemoznosci wydania decyzji, o ktorej mowa w ust. 2, w zwiazku z brakiem miejsca w domu pomocy spolecznej, kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie wydaje decyzje kwalifikujaca osobe do domu pomocy spolecznej oraz ustala w tej decyzji przewidywany czas oczekiwania i miejsce na liscie osob oczekujacych, po uzgodnieniu z podmiotem prowadzacym dom.

4. Osobie, ktora przed dniem wejscia w zycie ustawy otrzymala decyzje o odmowie skierowania do domu pomocy spolecznej w zwiazku z brakiem miejsca, kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie wydaje ponownie decyzje o skierowaniu do okreslonego typu domu pomocy spolecznej, po uzgodnieniu z podmiotem prowadzacym taki dom, a w razie braku miejsca wydaje decyzje kwalifikujaca osobe do domu pomocy spolecznej i ustala w decyzji przewidywany czas oczekiwania i miejsce na liscie osob oczekujacych. Decyzja ta nie moze byc mniej korzystna od posiadanej decyzji w przedmiotowej sprawie.

5. skreslony.

Art. 55f. 1. Na realizacje zadan wlasnych z zakresu pomocy spolecznej powiaty i samorzady wojewodztw otrzymuja takze dotacje celowe z budzetu panstwa.

2. skreslony.

Art. 56. 1. wygasl.

2. skreslony.

Art. 57-58. pominiete.

Art. 59. Traci moc:

1) ustawa z 16 sierpnia 1923 r. o opiece spolecznej (Dz. U. nr 92, poz. 726 z pozn. zm.),

2) dekret z 22 pazdziernika 1947 r. w sprawie mocy obowiazujacej niektorych przepisow ustawodawstwa z zakresu opieki spolecznej (Dz. U. nr 65, poz. 389).

Art. 60. (Stanowil, ze ustawa wchodzi w zycie po uplywie 30 dni od dnia ogloszenia, z wyjatkiem art. 49 ust. 1 i 2, ktory wchodzi w zycie 1 stycznia 1995 r.)

 

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.