Dla kogo swiadczenie przedemerytalne

Zainteresowany - aby nabyc prawo do swiadczenia przedemerytalnego - musi byc przede wszystkim osoba bezrobotna oraz spelniac warunki do uzyskania zasilku dla bezrobotnych, tj. w ostatnich 18 miesiacach przed rejestracja w urzedzie pracy wykazac 365 dni okresow podlegania ubezpieczeniu spolecznemu i oplacania skladek na Fundusz Pracy od co najmniej minimalnego wynagrodzenia. Mowi o tym art. 37k ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. nr 58, poz. 514 ze zm.; dalej: uzpb).

Status bezrobotnego

Aby zostac bezrobotnym - zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 uzpb - nie mozna:

  • byc zatrudnionym (stosunek pracy, stosunek sluzbowy, umowa o prace nakladcza),
  • wykonywac innej pracy zarobkowej (umowa agencyjna, zlecenia, o dzielo, okres czlonkostwa w rolniczej spoldzielni produkcyjnej lub spoldzielni kolek rolniczych),
  • prowadzic dzialalnosci gospodarczej (dzialalnosc musi byc wyrejestrowana),
  • uzyskiwac miesiecznie dochodu (innego niz z tytulu zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej) przekraczajacego polowe najnizszego wynagrodzenia (obecnie 800 zl brutto); nie dotyczy to przychodow z odsetek lub innych ze srodkow pienieznych zgromadzonych na rachunku bankowym,
  • byc wlascicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego, ktorego powierzchnia przekracza 2 ha przeliczeniowe, lub podlegac ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Spolecznego jako wspolmalzonek lub domownik w gospodarstwie rolnym,
  • byc wlascicielem lub posiadaczem gospodarstwa stanowiacego dzial specjalny produkcji rolnej, chyba ze dochod z niego nie przekracza przecietnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 2 ha przeliczeniowych lub podlegac ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytulu stalej pracy jako wspolmalzonek lub domownik w takim gospodarstwie,
  • uczyc sie w szkole w systemie dziennym,
  • miec mniej niz 18 lat (z wyjatkiem mlodocianych absolwentow) i wiecej niz 60 (kobieta) i 65 lat (mezczyzna),
  • byc tymczasowo aresztowanym lub odbywac kare pozbawienia wolnosci,

Ponadto osoba bezrobotna nie moze byc ten, kto nabyl prawo do renty z tytulu niezdolnosci do pracy lub emerytury, renty szkoleniowej. Takze ten, kto pobiera zasilek chorobowy, macierzynski lub wychowawczy, zasilek staly, staly wyrownawczy, gwarantowany zasilek okresowy lub rente socjalna na podstawie przepisow o pomocy spolecznej. Bezrobotny musi byc takze zdolny i gotowy do podjecia zatrudnienia w pelnym wymiarze czasu pracy dla danego zawodu lub sluzby, a niepelnosprawny - w polowie tego wymiaru.

Prawo do zasilku

Kolejnym warunkiem koniecznym do nabycia prawa do swiadczenia przedemerytalnego jest spelnienie warunkow do uzyskania zasilku dla bezrobotnych. Wedlug art. 23 uzpb przysluguje on, jezeli podczas ostatnich 18 miesiecy przed rejestracja w urzedzie pracy wykaze sie lacznie 365 dni zatrudnienia, umowy zlecenia, agencyjnej, dzialalnosci gospodarczej oraz innych okresow podlegania ubezpieczeniu spolecznemu oraz oplacania skladek na Fundusz Pracy od co najmniej minimalnego wynagrodzenia. Do owych 365 dni zalicza sie takze okresy pobierania:

  • renty z tytulu niezdolnosci do pracy,
  • renty szkoleniowej,
  • swiadczenia rehabilitacyjnego,
  • przypadajace po zakonczeniu zatrudnienia okresy pobierania zasilku chorobowego, jezeli podstawe jego wymiaru stanowilo co najmniej minimalne wynagrodzenie.

Inne warunki

Gdy zainteresowany spelnia wskazane warunki, nabedzie prawo do swiadczenia przedemerytalnego, jezeli:

1) ukonczyl co najmniej 58 lat (kobieta) i 63 lata (mezczyzna) i ma odpowiednio minimum 20- i 25-letni okres uprawniajacy do emerytury lub

2) do dnia rozwiazania stosunku pracy lub sluzbowego z przyczyn dotyczacych zakladu pracy, w ktorym byl zatrudniony nie krocej niz szesc miesiecy, ukonczyl co najmniej 50 lat (kobieta) i 55 lat (mezczyzna) oraz osiagnal odpowiednio co najmniej 30 i 35 lat stazu emerytalnego, lub

3) do dnia rozwiazania stosunku pracy z przyczyn dotyczacych zakladu pracy, w ktorym pracowal nie krocej niz szesc miesiecy, osiagnal minimum 35 lat (kobieta) i 40 lat (mezczyzna) okresow uprawniajacych do emerytury, lub

4) do 31 grudnia roku poprzedzajacego rok rozwiazania stosunku pracy w zwiazku z niewyplacalnoscia pracodawcy w rozumieniu ustawy z 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczen pracowniczych w razie niewyplacalnosci pracodawcy (Dz. U. z 1994 r. nr 1, poz. 1 ze zm.) uzyskal minimum 34 (kobiety) i 39 lat (mezczyzni) stazu emerytalnego.

Zgodnie z art. 3 cytowanej ustawy niewyplacalnosc pracodawcy zachodzi, gdy na podstawie prawa upadlosciowego:

  • ogloszono upadlosc pracodawcy,
  • odrzucono wniosek o ogloszenie jego upadlosci z powodu niezlozenia przez jego wierzyciela zaliczki na koszty postepowania,
  • oddalono wniosek o ogloszenie upadlosci, poniewaz jego majatek oczywiscie nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztow postepowania,
  • umorzono postepowanie upadlosciowe, poniewaz:

- majatek masy nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztow postepowania,

- wierzyciel, na ktorego wniosek ogloszono upadlosc, nie zlozyl zaliczki na koszty postepowania, a brak plynnych funduszow na te koszty.

Pracodawca jest niewyplacalny, rowniez:

  • w okolicznosciach stanowiacych - zgodnie z przepisami o dzialalnosci gospodarczej - podstawe do:

- wykreslenia z ewidencji dzialalnosci gospodarczej wpisu o podjeciu takiej dzialalnosci przez osobe fizyczna,

- cofniecia koncesji na prowadzenie dzialalnosci gospodarczej,

  • z powodu braku srodkow finansowych po wszczeciu postepowania likwidacyjnego.

5) zakonczyla 12-miesieczne zatrudnienie w ramach prac interwencyjnych i - w wyniku jego zaliczenia do stazu emerytalnego - spelnia warunki z pkt 1, 3 lub 4.

Zwolnienia z przyczyn dotyczacych zakladu pracy

Az w trzech (pkt 2, 3 i 4) z czterech sytuacji uprawniajacych do swiadczenia przedemerytalnego jest konieczne, aby osoba zostala zwolniona z przyczyn dotyczacych zakladu pracy. Chodzi tu o sposob rozwiazania ostatniej przed rejestracja w powiatowym urzedzie pracy umowy o prace. Podkreslmy, ze praca na podstawie umowy zlecenia nie moze zakonczyc sie z przyczyn dotyczacych zakladu pracy.

Zwolnienia z takich przyczyn odbywaja sie glownie na podstawie ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczegolnych zasadach rozwiazywania z pracownikami stosunku pracy z przyczyn dotyczacych zakladu pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. nr 112, poz. 980). Do konca czerwca 2003 r. stosowalo sie ja do wszystkich pracodawcow, bez wzgledu na liczebnosc zalogi. Od 1 lipca tego roku dotyczy ona tylko wiekszych zakladow, zatrudniajacych powyzej 19 pracownikow. Mniejsze nie musza zatem wyplacac odpraw ani przeprowadzac uciazliwych procedur. Zmiany te wprowadzila nowela z 26 lipca 2002 r. (Dz. U. nr 135, poz. 1146).

Nie oznacza to jednak, ze po 30 czerwca niewielkie firmy, angazujace do 19 pracownikow, nie moga dokonywac zwolnien z przyczyn lezacych po ich stronie. Zmiany w ustawie o zwolnieniach z przyczyn dotyczacych zakladu pracy nie maja wplywu na mozliwosc nabycia prawa do swiadczenia przedemerytalnego. Uzpb zawiera bowiem wlasna definicje takich przyczyn.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 20a uzpb zwolnienie z przyczyn dotyczacych pracodawcy oznacza:

  • rozwiazanie stosunku pracy (sluzbowego) z powodu ogloszenia upadlosci pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych,
  • wygasniecie stosunku pracy (sluzbowego) z powodu smierci pracodawcy,
  • przewidziane w ustawach wygasniecie stosunku pracy w razie przejscia zakladu lub jego czesci na innego pracodawce i niezaproponowania przez niego nowych warunkow pracy i placy.

Zwolniony po 30 czerwca tego roku przez malego pracodawce moze zatem nabyc prawo do swiadczenia przedemerytalnego, jesli udowodni, ze nastapilo to z powodu np. likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych (trudna sytuacja finansowa pracodawcy), technologicznych (redukcja personelu z powodu np. wymiany linii produkcyjnej), organizacyjnych (np. w zwiazku ze zmianami organizacyjnymi w strukturze pracodawcy) czy produkcyjnych (np. zmniejszenie produkcji). Odchodzacy w ten sposob z pracy musi jednak dopilnowac, aby pracodawca odpowiednio wypelnil jego swiadectwo. Musi byc w nim klauzula o zwolnieniu z przyczyn dotyczacych zakladu pracy.

Nalezy jednoznacznie podkreslic, iz takie zwolnienie musi byc zgodne ze stanem faktycznym. Pracodawca nie moze wystawic swiadectwa pracy, argumentujac zwolnienie likwidacja etatu np. z przyczyn ekonomicznych, jezeli dane stanowisko w rzeczywistosci wciaz istnieje i przyjeto na nie kogos innego. Takie postepowanie stanowi naruszenie prawa.

Staz emerytalny

Okres uprawniajacy do przyznania swiadczenia przedemerytalnego zalicza sie identycznie jak na potrzeby emerytury. Zaliczeniu podlegaja zarowno okresy skladkowe (np. pracy), jak i nieskladkowe (np. sluzby wojskowej, studiow wyzszych czy urlopu wychowawczego). Do okresow uprawniajacych do swiadczenia przedemerytalnego zalicza sie rowniez prace w rolnictwie na zasadach identycznych jak do nabycia prawa do emerytury.

I. Okresy skladkowe...

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczen Spolecznych (Dz. U. z 1998 r. nr 162, poz. 1118 ze zm.) przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu ich wysokosci uwzglednia sie nastepujace okresy:

  • skladkowe, wymienione w jej art. 6,
  • nieskladkowe, wymienione w jej art. 7.

Okresy nieskladkowe uwzglednia sie jednak w wymiarze nieprzekraczajacym jednej trzeciej udowodnionych okresow skladkowych.

Skladkowymi sa nastepujace okresy:

  • ubezpieczenia, czyli przypadajace od 1 stycznia 1999 r. okresy oplacania skladek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz ich nieoplacania z powodu przekroczenia podczas roku kalendarzowego rocznego limitu podstawy wymiaru tych skladek,
  • oplacania skladek na ubezpieczenie spoleczne w wysokosci okreslonej w przepisach: o organizacji i finansowaniu ubezpieczen spolecznych (w art. 195 pkt 1 - 4 i 8), o adwokaturze, o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu, o pomocy spolecznej,
  • czynnej sluzby wojskowej w Wojsku Polskim lub okresy jej rownorzedne albo zastepczych form tej sluzby,
  • dzialalnosci kombatanckiej lub rownorzednej, a takze zaliczane do okresow tej dzialalnosci oraz okresy podlegania represjom wojennym i okresu powojennego, okreslone w przepisach o kombatantach oraz niektorych osobach bedacych ofiarami represji wojennych i okresu powojennego,
  • pelnionej w Polsce sluzby w: Policji (Milicji Obywatelskiej), Urzedzie Ochrony Panstwa (w organach bezpieczenstwa publicznego), Strazy Granicznej, Sluzbie Wieziennej, Panstwowej Strazy Pozarnej, Sluzbie Celnej, Biurze Ochrony Rzadu,
  • pobierania zasilku macierzynskiego,
  • osadzenia w wiezieniach lub innych miejscach odosobnienia w Polsce na mocy skazania albo bez wyroku po 31 grudnia 1956 r. za dzialalnosc polityczna,
  • zatrudnienia za granica osob, ktore w tym czasie nie byly obywatelami polskimi, jezeli powrocily do kraju po 22 lipca 1944 r. i zostaly uznane za repatriantow,
  • swiadczenia po 1956 r. pracy na rzecz organizacji politycznych i zwiazkow zawodowych nielegalnych w rozumieniu przepisow obowiazujacych do kwietnia 1989 r.

Za skladkowe uwaza sie rowniez przypadajace przed 15 listopada 1991 r. nastepujace okresy, za ktore oplacono skladke na ubezpieczenie spoleczne albo za ktore nie bylo takiego obowiazku:

  • zatrudnienia w Polsce po ukonczeniu 15. roku zycia co najmniej na polowie etatu, jezeli pracownik pobieral w tym czasie wynagrodzenie, zasilki z ubezpieczenia spolecznego (chorobowy, macierzynski, opiekunczy) albo rente chorobowa,
  • zatrudnienia po ukonczenia 15 lat obywateli polskich za granica w:

- polskich przedstawicielstwach dyplomatycznych i urzedach konsularnych, stalych przedstawicielstwach przy Organizacji Narodow Zjednoczonych i innych misjach lub misjach specjalnych, w innych polskich placowkach, instytucjach lub przedsiebiorstwach, do ktorych zostali delegowani lub skierowani; dotyczy to rowniez czlonkow rodziny delegowanego lub skierowanego tam pracownika, ktorzy podjeli zatrudnienie w tych placowkach w czasie pobytu za granica,

- organizacjach miedzynarodowych, zagranicznych instytucjach i zakladach, do ktorych zostali skierowani w ramach wspolpracy miedzynarodowej lub w ktorych byli zatrudnieni za zgoda wlasciwych wladz polskich; zgoda nie jest wymagana w stosunku do pracownikow, ktorzy wyjechali za granice przed 9 maja 1945 r.,

- u innych pracodawcow zagranicznych, jezeli w tym okresie byly oplacane skladki na ubezpieczenie spoleczne w Polsce,

  • pracy przymusowej wykonywanej:

- na rzecz hitlerowskich Niemiec w okresie drugiej wojny swiatowej,

- na obszarze Zwiazku Socjalistycznych Republik Radzieckich od 17 wrzesnia 1939 r. do 31 grudnia 1956 r.,

- na rozkaz wladz alianckich do 31 grudnia 1945 r.,

- w kopalniach wegla, kamieniolomach oraz zakladach pozyskiwania i wzbogacania rud uranu podczas odbywania sluzby wojskowej w Wojsku Polskim,

  • zatrudnienia mlodocianych na obszarze panstwa polskiego na warunkach okreslonych w przepisach obowiazujacych przed 1 stycznia 1975 r.,
  • pracy wykonywanej podczas odbywania na obszarze panstwa polskiego kary pozbawienia wolnosci, kary aresztu za wykroczenie oraz tymczasowego aresztowania - w wymiarze co najmniej pelnego wymiaru czasu pracy dla takiej pracy,
  • niewykonywania pracy po ustaniu zatrudnienia, jezeli za te okresy na podstawie kodeksu pracy zostalo wyplacone wynagrodzenie lub odszkodowanie,
  • czasowego pozostawania bez pracy na obszarze panstwa polskiego z powodu niemoznosci jej otrzymania lub niemoznosci podjecia szkolenia zawodowego, w tym okresy pobierania zasilkow: z funduszu aktywizacji zawodowej, dla bezrobotnych lub szkoleniowych, wyplacanych z Funduszu Pracy,
  • sprawowania mandatu posla lub senatora w panstwie polskim,
  • internowania na podstawie art. 42 dekretu z 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. nr 29, poz. 154 ze zm.),
  • wykonywania dzialalnosci tworczej lub artystycznej na obszarze panstwa polskiego:

- objetej obowiazkiem ubezpieczenia spolecznego, za ktore oplacono skladke na ubezpieczenie spoleczne lub w ktorych ubezpieczony byl zwolniony od oplacania skladki,

- przypadajacej przed 1 stycznia 1974 r., uznanej przez Komisje do spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Tworcow, pod warunkiem ze tworca lub artysta oplacal skladki na ubezpieczenie spoleczne po 31 grudnia 1973 r.,

  • wykonywanej w Polsce pracy adwokatow:

- objetej obowiazkiem ubezpieczenia spolecznego, za ktore oplacono skladke na ubezpieczenie spoleczne lub w ktorych wystepowalo zwolnienie od oplacania skladki,

- przed dniem objecia obowiazkiem ubezpieczenia spolecznego z tego tytulu,

  • wykonywanej w Polsce pracy nakladczej:

- objetej obowiazkiem ubezpieczenia spolecznego, za ktore oplacono skladke na to ubezpieczenie lub w ktorych wystepowalo zwolnienie od oplacania skladki,

- przed dniem objecia obowiazkiem ubezpieczenia z tego tytulu, jezeli w tych okresach chalupnik uzyskiwal wynagrodzenie w wysokosci co najmniej polowy obowiazujacego najnizszego wynagrodzenia, okreslonego na podstawie k.p.,

  • pracy w Polsce w rolniczych spoldzielniach produkcyjnych i w innych spoldzielniach zrzeszonych w Centralnym Zwiazku Rolniczych Spoldzielni Produkcyjnych, w zespolowych gospodarstwach rolnych spoldzielni kolek rolniczych zrzeszonych w Krajowym Zwiazku Rolnikow, Kolek i Organizacji Rolniczych oraz pracy na rzecz tych spoldzielni:

- objetej obowiazkiem ubezpieczenia spolecznego, za ktore oplacono skladke na to ubezpieczenie lub w ktorych wystepowalo zwolnienie od oplacania skladki,

- przed dniem objecia obowiazkiem ubezpieczenia spolecznego z tego tytulu,

  • wykonywanej w Polsce pracy na rzecz jednostek gospodarki uspolecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub zlecenia oraz wspolpracy przy wykonywaniu takich umow:

- objetej obowiazkiem ubezpieczenia spolecznego i okresy kontynuowania tego ubezpieczenia, za ktore oplacono skladke na to ubezpieczenie lub w ktorych wystepowalo zwolnienie od oplacania skladki,

- przed 1 stycznia 1976 r., jezeli umowa odpowiadala warunkom ubezpieczenia obowiazujacym w tym dniu,

  • pozarolniczej dzialalnosci gospodarczej w Polsce:

- objetej obowiazkiem ubezpieczenia spolecznego i okresy kontynuowania tego ubezpieczenia, za ktore oplacono skladke na to ubezpieczenie lub w ktorych wystepowalo zwolnienie od oplacania skladki,

- prowadzonej przed dniem objecia obowiazkiem ubezpieczenia z tego tytulu, jezeli prowadzenie dzialalnosci gospodarczej odpowiadalo warunkom ubezpieczenia,

  • wspolpracy przy prowadzeniu pozarolniczej dzialalnosci gospodarczej w Polsce objetej obowiazkiem ubezpieczenia spolecznego oraz okresy kontynuowania tego ubezpieczenia, za ktore oplacono skladke na to ubezpieczenie lub w ktorych wystepowalo zwolnienie od oplacania skladki,
  • ubezpieczenia spolecznego duchownych w Polsce, za ktore oplacono skladke na to ubezpieczenie lub w ktorych wystepowalo zwolnienie od oplacania skladki,
  • pobierania stypendium sportowego z tytulu wyczynowego uprawiania sportu w Polsce po ukonczeniu 15 roku zycia, z wyjatkiem okresow pobierania stypendium przez osoby uczace sie lub studiujace w systemie studiow dziennych.

II. ...i nieskladkowe

Okresy nieskladkowe to te, za ktore nie zostala oplacona skladka na ubezpieczenie spoleczne do 31 grudnia 1998 r. lub na ubezpieczenie emerytalne i rentowe od 1 stycznia 1999 r. z powodu braku wykonywania zatrudnienia lub dzialalnosci, objetej ubezpieczeniem, albo z powodu ustawowego zwolnienia z oplacania skladek, mimo trwania zatrudnienia lub dzialalnosci podlegajacej ubezpieczeniu spolecznemu. Okresy te - mimo braku aktywnosci zawodowej i braku skladki - sa z uzasadnionych przyczyn uwzgledniane przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty oraz przy ustalaniu ich wysokosci.

Jednak ze wzgledu na ich szczegolny charakter przyjmuje sie je z pewnymi ograniczeniami. Mianowicie, przy ustalaniu stazu uprawniajacego do swiadczen - w rozmiarze nieprzekraczajacym 1/3 udowodnionych okresow skladkowych, a przy obliczaniu wysokosci swiadczen - po 0,7 proc. podstawy wymiaru swiadczenia.

Nieskladkowymi sa nastepujace okresy:

  • pobierania: wynagrodzenia za czas niezdolnosci do pracy, wyplaconego na podstawie k.p., zasilkow z ubezpieczenia spolecznego (chorobowego lub opiekunczego), swiadczenia rehabilitacyjnego, zasilkow chorobowego i opiekunczego oraz swiadczenia rehabilitacyjnego po ustaniu obowiazku ubezpieczenia,
  • pobierania renty chorobowej po ustaniu zatrudnienia w wymiarze czasu pracy nie nizszym niz polowa obowiazujacego w danym zawodzie lub po ustaniu obowiazku ubezpieczenia spolecznego z innego tytulu,
  • niewykonywania pracy po ustaniu zatrudnienia, jezeli za te okresy na podstawie k.p. zostalo wyplacone odszkodowanie,
  • niewykonywania pracy przed 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, nie wiecej jednak niz 5 lat,
  • przypadajace przed nabyciem prawa do emerytury lub renty okresy urlopu wychowawczego, bezplatnego udzielonego na podstawie przepisow w sprawie bezplatnych urlopow dla matek pracujacych, opiekujacych sie malymi dziecmi, innych udzielonych w tym celu urlopow bezplatnych oraz okresy niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem:

- w wieku do lat 4 - w granicach do 3 lat na kazde dziecko oraz lacznie (bez wzgledu na liczbe dzieci) do 6 lat,

- na ktore ze wzgledu na jego stan fizyczny, psychiczny lub psychofizyczny przysluguje zasilek pielegnacyjny - dodatkowo w granicach do 3 lat na kazde dziecko,

  • przypadajace przed nabyciem prawa do emerytury lub renty okresy opieki pielegnacyjnej nad inwalida wojennym zaliczonym do I grupy inwalidow lub uznanym za calkowicie niezdolnego do pracy oraz do samodzielnej egzystencji, sprawowanej przez czlonka jego rodziny w wieku powyzej 16 lat, ktory w okresie sprawowania opieki nie osiagnal przychodu przekraczajacego miesiecznie polowe najnizszego wynagrodzenia,
  • przypadajace przed nabyciem prawa do emerytury lub renty okresy niewykonywania pracy, w granicach do 6 lat, spowodowane koniecznoscia opieki nad innym niz dziecko czlonkiem rodziny zaliczonym do I grupy inwalidow lub uznanym za calkowicie niezdolnego do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo uznanym za osobe niepelnosprawna w stopniu znacznym, sprawowanej przez czlonka jego rodziny w wieku powyzej 16 lat, ktory w okresie sprawowania opieki nie osiagnal przychodu przekraczajacego miesiecznie polowe najnizszego wynagrodzenia,
  • urlopu bezplatnego oraz przerw w zatrudnieniu w razie nieudzielenia urlopu bezplatnego malzonkom pracownikow skierowanych do pracy w przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzedach konsularnych, w stalych przedstawicielstwach przy Organizacji Narodow Zjednoczonych i w innych misjach specjalnych za granica, w instytutach, osrodkach informacji i kultury za granica,
  • nauki w szkole wyzszej na jednym kierunku, pod warunkiem ukonczenia tej nauki, w wymiarze okreslonym w programie studiow:

- studiow doktoranckich i aspirantury naukowej w wymiarze okreslonym w decyzji o ich utworzeniu,

- asystenckich studiow przygotowawczych,

  • doksztalcania zawodowego lekarzy w klinikach akademii medycznych i oddzialach instytutow naukowych w charakterze wolontariusza - w granicach do roku,
  • pobierania zasilku przedemerytalnego i swiadczenia przedemerytalnego,
  • udokumentowanej niezdolnosci do pracy, za ktore wyplacone zostaly z Funduszu Pracy: zasilki dla bezrobotnych, szkoleniowe lub stypendia.

Ponadto przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz przy obliczaniu ich wysokosci uwzglednia sie okresy ubezpieczenia za granica, jezeli tak stanowia umowy miedzynarodowe.

Jezeli udowodnione okresy skladkowe i nieskladkowe nie sa wystarczajace do ustalenia prawa do emerytury lub renty, uwzglednia sie przepracowane przez zainteresowanego okresy pracy w gospodarstwie rolnym - w zakresie niezbednym do uzupelnienia ustawowego stazu. Potocznie okresla sie je okresami uzupelniajacymi. Naleza tu:

  • okresy ubezpieczenia spolecznego rolnikow, za ktore oplacono przewidziane w odrebnych przepisach skladki. Nie uwzglednia sie ich jednak, jezeli zostaly zaliczone do stazu emerytalnego lub rentowego na podstawie przepisow o ubezpieczeniu spolecznym rolnikow. Uwzglednione moga zostac oczywiscie te okresy, ktore nie pokrywaja sie z zaliczonymi okresami skladkowymi i nieskladkowymi;
  • przypadajace przed 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukonczeniu 16 roku zycia;
  • przypadajace przed 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukonczeniu 16 roku zycia.

Przy ustalaniu prawa do emerytury okresy:

  • dzialalnosci kombatanckiej oraz rownorzednej, a takze zaliczane do okresow tej dzialalnosci oraz okresy podlegania represjom wojennym i okresu powojennego,
  • pracy przymusowej, o ktorej mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy

- uwzglednia sie w wymiarze podwojnym.

Jezeli okresy skladkowe, nieskladkowe lub uzupelniajace zbiegaja sie w czasie, przy ustalaniu prawa do swiadczenia przedemerytalnego uwzglednia sie okres korzystniejszy.

Prawa i obowiazki uprawnionych

Swiadczenie przedemerytalne wynosi 80 proc. kwoty emerytury okreslonej w decyzji organu rentowego (ZUS), nie mniej jednak niz 120 proc. i nie wiecej niz 200 proc. zasilku dla bezrobotnych. Oznacza to, ze najnizsze swiadczenie przedemerytalne wynosi obecnie 597,90 zl, a maksymalne 996,40 zl brutto. Przysluguje ono od nastepnego dnia po dniu zarejestrowania sie w urzedzie pracy albo od nastepnego po dniu doniesienia wszystkich wymaganych dokumentow.

Zainteresowani zglaszaja sie w celu rejestracji we wlasciwym miejscowo urzedzie pracy. W celu udokumentowania okresu uprawniajacego do emerytury nalezy przedlozyc swiadectwa pracy, zaswiadczenia i inne dokumenty potwierdzajace okresy skladkowe i nieskladkowe.

Pobierajacy swiadczenie przedemerytalne nie maja obowiazku zglaszania sie do urzedu pracy w celu potwierdzania gotowosci do podjecia pracy. Musza jednak niezwlocznie poinformowac o wszelkich okolicznosciach majacych wplyw na uprawnienie do tego swiadczenia. Prawo do swiadczenia ustaje z dniem, w ktorym uprawniony przestal spelniac warunki konieczne do posiadania statusu bezrobotnego, czyli m.in. z dniem nabycia prawa do renty z tytulu niezdolnosci do pracy lub emerytury czy stania sie wlascicielem lub wspolwlascicielem gospodarstwa rolnego powyzej 2 ha przeliczeniowych. Prawo do swiadczenia przedemerytalnego ulega zawieszeniu w razie:

  • podjecia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jezeli dochody z tych tytulow, lacznie ze swiadczeniem, przekrocza w danym miesiacu 200 proc. zasilku dla bezrobotnych, tj. obecnie 996,40 zl brutto, lub podjecia dzialalnosci pozarolniczej, bez wzgledu na uzyskiwane dochody,
  • uzyskiwania diet i innych naleznosci pienieznych przez osoby wykonujace czynnosci zwiazane z pelnieniem obowiazkow spolecznych i obywatelskich, jezeli dochody z tego tytulu lacznie ze swiadczeniem przekrocza w danym miesiacu 996 zl,
  • osiagania przychodow z innych tytulow niz zatrudnienie, inna praca zarobkowa, podlegajacych opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osob fizycznych (np. najmu, dzierzawy, praw autorskich), jezeli dochody takie, lacznie ze swiadczeniem, przekrocza w danym miesiacu 996,40 zl.

Wylaczone sa tu przychody od srodkow pienieznych zgromadzonych na rachunku podatnika.

Klauzule w swiadectwie pracy

Przyklad 1:

Od 1998 r. Jadwiga Szymanska pracuje w duzej hurtowni, zatrudniajacej 50 pracownikow. Ma 52 lata i 33 lata okresow uprawniajacych do emerytury. 15 czerwca tego roku dostala trzymiesieczne wypowiedzenie z przyczyn ekonomicznych, dotyczacych pracodawcy (brak zamowien i zatory platnicze), ktore uplynie z koncem wrzesnia. Po ustaniu zatrudnienia chce starac sie o swiadczenie przedemerytalne.

- Jadwiga S. spelnia wszystkie warunki do nabycia tego swiadczenia na podstawie art. 37k ust. 1 pkt 2 uzpb, a wiec:

  • ma prawo do uzyskania statusu bezrobotnego i zasilku dla bezrobotnych,
  • skonczyla 50 lat,
  • osiagnela co najmniej 30 lat stazu emerytalnego,
  • zostala zwolniona z przyczyn dotyczacych zakladu pracy, w ktorym przepracowala minimum szesc miesiecy.

Bez trudu dostanie zatem to swiadczenie, ale musi zadbac o odpowiednie wypelnienie jej swiadectwa pracy. Musi w nim znalezc sie m.in. klauzula o rozwiazaniu umowy z przyczyn dotyczacych pracodawcy, koniecznie na podstawie ustawy z 28 grudnia 1989 r. Mamy bowiem do czynienia z duzym pracodawca, angazujacym powyzej 19 pracownikow. Swiadectwo pracy w tym wypadku moze wygladac nastepujaco: (patrz wzor swiadectwa pracy).

Przyklad 2:

Od marca 2001 r. Ludwik Baranski, urodzony 20 lutego 1945 r., pracuje na stale jako monter w spoldzielni mieszkaniowej, angazujacej 23 pracownikow. Lacznie ma juz 38 lat okresow uprawniajacych do emerytury. Z powodu reorganizacji (zadania Ludwika B. przejela zewnetrzna firma) pracodawca musi zlikwidowac jego etat. Dano mu wypowiedzenie z przyczyn organizacyjnych. W wyniku negocjacji stron 20 lipca doszlo do rozwiazania umowy za porozumieniem stron.

- Ludwik B. spelnia wszystkie warunki przyznania swiadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37k ust. 1 pkt 2 uzpb, a wiec:

  • ma prawo do uzyskania statusu bezrobotnego i zasilku dla bezrobotnych,
  • skonczyl co najmniej 55 lat,
  • ma minimum 35 lat stazu emerytalnego,
  • zostal zwolniony z przyczyn dotyczacych zakladu pracy, w ktorym przepracowal minimum szesc miesiecy.

Dostanie zatem swiadczenie przedemerytalne. Jego swiadectwo pracy powinno byc wypelnione np. tak:

W tym wypadku klauzula w ust. 3 lit. a) swiadectwa pracy powinna brzmiec:

"Stosunek pracy ustal w wyniku rozwiazania umowy na mocy porozumienia stron z powodu likwidacji etatu z przyczyn organizacyjnych na podstawie art. 10 ust. 1 w zwiazku z art. 11 ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczegolnych zasadach rozwiazywania z pracownikami stosunkow pracy z przyczyn dotyczacych zakladu pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. nr 112, poz. 980 ze zm.)".

Przyklad 3:

Mariola Pawlowska od 1 stycznia 2003 r. jest pakowaczka w firmie poligraficznej z kilkuosobowa zaloga. Ma 53 lata i 33 lata okresow uprawniajacych do emerytury. Pracodawca - wskutek unowoczesnienia tasmy produkcyjnej - musial zlikwidowac dwa etaty, w tym jej. Jej miesieczne wypowiedzenie z przyczyn technologicznych lezacych po stronie zakladu pracy uplywa z koncem sierpnia.

- Mariola P. spelnia wszystkie warunki do uzyskania swiadczenia przedemerytalnego. Moze sie zatem starac o nie. Powinna jednak zadbac, aby szef odpowiednio sporzadzil jej swiadectwo pracy. Przypomnijmy, ze w gre nie wchodzi tu rozwiazanie umowy za porozumieniem stron, gdyz mamy do czynienia z malym pracodawca, zatrudniajacym ponizej 20 pracownikow. Powinno ono wygladac np. tak:

W tym wypadku klauzula w ust. 3 lit. a) swiadectwa pracy powinna brzmiec:

"Stosunek pracy ustal w wyniku rozwiazania umowy za wypowiedzeniem pracodawcy z powodu likwidacji etatu z przyczyn technologicznych, dotyczacych zakladu pracy na podstawie art. 30 1 pkt 2 kodeksu pracy".

WZOR SWIADECTWA PRACY

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.