8. Odszkodowania z OC i AC

8.1. Zgloszenie roszczen

Proces dochodzenia roszczen od zakladu ubezpieczen rozpoczyna sie zawsze od zgloszenia szkody w tym zakladzie, ktory bedzie nam wyplacal odszkodowanie. Przy umowie autocasco zglaszamy sie do tej jednostki zakladu, w ktorej zawieralismy umowe. Jesli wystepujemy z roszczeniami z OC komunikacyjnego sprawcy, to powinnismy udac sie do jego ubezpieczyciela. Kiedy sprawca i poszkodowany ubezpieczeni sa w roznych zakladach, nie warto zglaszac sie do "swojego" zakladu, bo ten - owszem - zgloszenie szkody przyjmie, lecz odesle je do zakladu sprawcy. Dlatego najlepiej zglosic sie bezposrednio do ubezpieczyciela sprawcy. Jesli zdarzy sie, ze sprawca ubezpieczony jest w zakladzie X w przedstawicielstwie w Czestochowie, a poszkodowany mieszka w Bialymstoku, nie musi zglaszac szkody w Czestochowie, jesli ustali, ze zaklad X ma swoje przedstawicielstwo w jego miejscu zamieszkania. Wtedy zglasza szkode w Bialymstoku albo w innym przedstawicielstwie, do ktorego ma najblizej. Samo zgloszenie szkody polega na wypelnieniu druku zgloszenia.

Jezeli w wyniku wypadku ulegl uszkodzeniu samochod, trzeba go przedstawic do ogledzin albo wskazac miejsce, w ktorym sie znajduje, aby przedstawiciele zakladu ubezpieczen mogli dokonac oceny stanu technicznego i zakresu uszkodzen. Po wykonaniu ogledzin zaklad powinien poszkodowanemu przedlozyc kopie protokolu zawierajacego okreslenie zakresu uszkodzen. Jest to bardzo wazny dokument, gdyz na jego podstawie poszkodowany dokonuje naprawy swojego samochodu, a naprawa musi byc zgodna z zakresem uszkodzen z protokolu. Jesli poszkodowany nie zgadza sie z ocena stopnia uszkodzen, majac kopie protokolu, moze wniesc swoje zastrzezenia, zadajac np. ponownych ogledzin.

Jesli zaklad uzna, ze pojazd nie nadaje sie do naprawy, protokol stwierdza, ze szkode zaklad ubezpieczen bedzie traktowal jako calkowita. Wtedy do protokolu czesto dolaczana jest wycena wartosci pojazdu, czyli stanowisko zakladu ubezpieczen co do tego, jak ocenia on wartosc pojazdu z chwili przez wypadkiem i jak wycenia wartosc pozostalosci po pojezdzie. Znowu sa to dokumenty bardzo wazne, szczegolnie gdy poszkodowany nie akceptuje wyceny zakladu ubezpieczen.

Dokumenty te zawsze nalezy zachowac do dalszych czynnosci likwidacyjnych i pamietac, ze jesli nie zgadzamy sie ze stanowiskiem zakladu co do zakresu uszkodzen lub wyceny pojazdu, nie powinnismy podpisywac protokolow tak dlugo, jak nie zapoznamy sie z ich pelna trescia. Czasami bowiem formularze protokolow zawieraja klauzule, w mysl ktorych klient podpisujacy je, jednoczesnie w pelni akceptuje jego zawartosc. Wtedy przy wreczaniu protokolu powinnismy tylko podpisac, ze otrzymalismy go w tej dacie. Mozna np. odrecznie napisac: Potwierdzam otrzymanie protokolu w dniu... Bedzie to oznaczalo, ze przyjelismy do wiadomosci tresc danego dokumentu, ale dalej bedziemy miec otwarta droge do tego, zeby dyskutowac co do jego zawartosci.

Ponizej prezentujemy przykladowe wzory drukow zgloszenia szkody dla wskazania, jakich informacji zaklad ubezpieczen moze zadac od osoby poszkodowanej.

 

ZGLOSZENIE SZKODY W POJEZDZIE WEDLUG O.W.U. AUTOCASCO

1. Poszkodowany/wlasciciel pojazdu:

imie i nazwisko:.................................................................

adres, telefon:...................................................................

2. Dane dotyczace pojazdu:

marka:............................ typ:.............................

nr rejestracyjny:............................ nr silnika:............................

rok budowy:............................ nr podwozia:............................

pojemnosc silnika w cm3..................... nosnosc - osob/kg:..................

wyposazenie dodatkowe: ...............................................................................................

3. Pojazd sluzy do (zarobkowego przewozu osob; potrzeb wlasnych):

...............................................................................

4. Czy podmiot prowadzacy dzialalnosc jest platnikiem podatku VAT: tak, nie

5. Dane dotyczace kierujacego pojazdem:

imie i nazwisko:.................................................................

adres:.........................................................................

nr i kat. prawa jazdy................. wydane przez:....................................

termin waznosci prawa jazdy:.......................................................

czy kierujacy byl trzezwy w chwili wypadku?

6. Przebieg pojazdu do dnia szkody:....................................................

7. Przed zglaszana szkoda pojazd mial nie naprawione uszkodzenia

jakie:..........................................................................

8. Data i miejsce wypadku......................... godz................................

9. Dokladny opis wypadku (przyczyna, okolicznosci, przebieg):

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

10. Wymienic uszkodzone czesci pojazdu:

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

11. Dane dotyczace sprawcy wypadku:

wlasciciel:..................... adres:.................................

marka pojazdu:................. nr rejestracyjny:........................

nazwisko i imie kierujacego pojazdem:................................. adres:.................................

nr kat. prawa jazdy:....................... termin waznosci:........................

czy kierujacy pojazdem byl trzezwy?....... czym mozna uzasadnic wine kierujacego?

...............................................................................

gdzie ubezpieczony byl sprawca w zakresie OC?

...............................................................................

12. Jezeli szkoda powstala wskutek kradziezy, prosimy okreslic skradzione przedmioty:

...............................................................................

sposob dokonania kradziezy:........................................................

sposob zabezpieczenia pojazdu:......................................................

13. Swiadkowie wypadku:.............................................................

14. Zawiadomienie organu dochodzeniowego lub administracji panstwowej (jednostka, adres):

...............................................................................

15. Gdzie znajduje sie uszkodzony pojazd?...............................................

16. Czy pojazd uzyto za wiedza i wola wlasciciela?........................................

17. Ubezpieczenie umowne AC: zakres ubezpieczenia, nr polisy..............................

18. Data wplaty skladki za ubezpieczenie i jej wysokosc:....................................

Na powyzsze pytania odpowiedzi udzielono zgodnie z prawda i wedlug najlepszej wiedzy.

................................................
(miejscowosc i data)
..............................
(podpis)

 

 

ZGLOSZENIE WYPADKU POWSTALEGO W WYNIKU RUCHU POJAZDU (SZKODA OSOBOWA, RZECZOWA) OC komunikacyjne

1. Imie i nazwisko:....................................................................

2 Adres, telefon:................................................................

3. Data urodzenia:..............................................................

4. Stan cywilny:................................................................

5. Dzieci i ich wiek:.............................................................

6. Zawod i miejsce pracy:.........................................................

7. Data wypadku (dzien, miesiac, rok, godz.):.........................................

8. Miejsce wypadku:.............................................................

9. Czy poszkodowany w chwili wypadku byl trzezwy?..................................

10. Czy osoba poszkodowana byla: kierowca, pasazerem, osoba poza pojazdem.................

...........................................................................................................................................

11. Dane dotyczace pojazdu sprawcy wypadku:

nr rejestracyjny................ marka:......................................

imie i nazwisko wlasciciela pojazdu:.................................................

imie i nazwisko kierujacego pojazdem adres...........................................

12. Pojazd sluzy do (zarobkowego przewozu osob; potrzeb wlasnych):

...............................................................................

13. Czy podmiot prowadzacy dzialalnosc jest platnikiem podatku VAT: tak, nie

14. Dane dotyczace kierujacego pojazdem:

imie i nazwisko:.................................................................

adres:............................................................................

nr i kat. prawa jazdy................. wydane przez:....................................

termin waznosci prawa jazdy:......................................

swiadectwo kwalifikacyjne wydane przez.............. w dniu................ wazne do....................

15. Czy poszkodowany jest pracownikiem wlasciciela pojazdu?

...........................................................................................................................................

16. Czy na miejsce wypadku, kolizji przybyla policja? tak, nie*

17. Czy sprawca zlozyl oswiadczenie? tak, nie *

18. Do zgloszenia szkody dolaczam, nie dolaczam oswiadczenie sprawcy kolizji, wypadku*

19. Czy poszkodowany korzysta z ubezpieczenia spolecznego?

...........................................................................................................................................

20. Czy poszkodowany ulegl wypadkowi w zwiazku z wykonywaniem pracy zawodowej?

...........................................................................................................................................

21. Czy zachodzi pokrewienstwo w stosunku do sprawcy wypadku?

...........................................................................................................................................

22. Czy poszkodowany jest ubezpieczony od nastepstw nieszczesliwych wypadkow?

(zaklad ubezpieczen, grupa ubezpieczeniowa NW i nr polisy)

...........................................................................................................................................

23. Przyczyna, okolicznosci i przebieg wypadku:...........................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

24. Swiadkowie wypadku:..............................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

25. Jezeli poszkodowany w chwili wypadku prowadzil pojazd samochodowy, to prosze, podac nr i kat. prawa jazdy:....................................................................

26. Co i w jakim stopniu zostalo uszkodzone (poza pojazdem)? Przypuszczalny koszt naprawy:

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

27. Kto i gdzie udzielil poszkodowanemu pierwszej pomocy lekarskiej bezposrednio po wypadku?

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

28. Rodzaj obrazen doznanych w wypadku (dokumentacje lekarska prosze dolaczyc do zgloszenia):

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

29. Stan zdrowia przed wypadkiem:

a) uszkodzenia ciala istniejace przed wypadkiem:..........................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

b) choroby istniejace w dniu wypadku, lecz nie zwiazane z wy-padkiem

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

30. Ile dni poszkodowany byl niezdolny do pracy?

Od............................. do............................

31. Czy poszkodowany przebywal w szpitalu, klinice itp.? Jesli tak, to jak dlugo

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

...........................................................................................................................................

Na powyzsze pytania odpowiedziano zgodnie z prawda i wedlug najlepszej wiedzy.

................................................
(miejscowosc, data)
.........................................................
(podpis osoby zglaszajacej roszczenia)

 

8.2. Oswiadczenie sprawcy wypadku

Wraz ze zgloszeniem szkody zakladowi ubezpieczen nalezy przedlozyc wszystkie posiadane dokumenty dotyczace wypadku. Jezeli zglaszamy szkode z OC, a na miejscu wypadku nie bylo policji, musimy przedlozyc oswiadczenie sprawcy. Przed oddaniem oswiadczenia warto zrobic jego kserokopie. Niestety zdarza sie, ze sprawcy bardzo chetnie wypisuja na miejscu wypadku oswiadczenie, a potem, gdy zaklad ubezpieczen wzywa ich do zlozenia wyjasnien, nie odpowiadaja na wezwania lub zmieniaja tresc swojego oswiadczenia. To bardzo utrudnia likwidacje szkody, a czasami powoduje, ze zaklad wrecz odmawia wyplaty odszkodowania. Wtedy majac dane osoby, ktora wyrzadzila nam szkode, mozemy bezposrednio przeciwko niej wystapic do sadu. Posiadajac informacje o swiadkach, mamy szanse wykazania, ze zdarzenie wystapilo i ze w jego nastepstwie doznalismy szkody.

8.3. Zwiazek przyczynowo-skutkowy

Zaklad ubezpieczen wyplaca odszkodowanie, kiedy stwierdzi, ze zdarzenie powodujace szkode faktycznie mialo miejsce, i kiedy ustali, ze miedzy tym zdarzeniem a szkoda jest zwiazek przyczynowo-skutkowy. Zglaszana szkoda czy szkody musza byc nastepstwem okreslonego zdarzenia. Przy OC komunikacyjnym zaklad musi stwierdzic, ze za zaistniale zdarzenie ponosi odpowiedzialnosc wskazany sprawca, poniewaz zaklad ponosi odpowiedzialnosc tylko w granicach, w jakich obarczony jest nia ubezpieczajacy. Przy ubezpieczeniu autocasco zaklad musi sprawdzic, czy okolicznosci, w jakich doszlo do szkody, mieszcza sie w zakresie ochrony przyjetym w danej polisie. Jak zaznaczylismy, autocasco moze byc w zakresie pelnym, ograniczonym, gdzie krag zdarzen objetych ochrona jest rozny. Zaklad ubezpieczen, ustalajac okolicznosci, w jakich doszlo do szkody, musi je przyporzadkowac do jednego ze zdarzen wymienionych w umowie. Dopiero kiedy to przyporzadkowanie nastapi, mozna powiedziec, ze zaklad ponosi odpowiedzialnosc za skutki danego zdarzenia. Ponadto, przy analizie okolicznosci, w jakich doszlo do szkody, sprawdza sie, czy nie maja zastosowania wylaczenia odpowiedzialnosci, np. czy kierujacy nie byl w stanie po uzyciu alkoholu lub nie mial uprawnien do kierowania danym typem pojazdu.

Po przeprowadzeniu wymienionych analiz mozna stwierdzic, ze zaklad ponosi odpowiedzialnosc za skutki danego zdarzenia. Ustalenie odpowiedzialnosci zakladu jest pierwszym, a zarazem najwazniejszym etapem postepowania likwidacyjnego. Nie maja wiekszego znaczenia dzialania w zakresie ustalania wysokosci szkody, jesli kwestia odpowiedzialnosci nie bedzie rozstrzygnieta. Potwierdzenie odpowiedzialnosci zakladu otwiera droge do faktycznego otrzymania odszkodowania.

8.4. Zakres obowiazku odszkodowawczego

8.4.1. W OC komunikacyjnym

Zakres zobowiazania odszkodowawczego w OC ustalaja przepisy kodeksu cywilnego. Zobowiazany do naprawienia szkody, a wiec rowniez zaklad ubezpieczen, ponosi odpowiedzialnosc za normalne nastepstwa zdarzenia, z ktorego szkoda wynikla. Normalne, tzn. typowe, czyli te, ktore w zdecydowanej wiekszosci wystepuja w zwiazku przyczynowym ze zdarzeniem. Normalnym nastepstwem uszkodzenia samochodu jest to, ze trzeba go naprawic. Jesli w wypadku dozna sie obrazen ciala, normalne jest, ze ponosi sie okreslone koszty leczenia. W ramach normalnych nastepstw poszkodowany ma prawo do zadania odszkodowania obejmujacego straty, ktore poniosl, oraz korzysci, ktore moglby osiagnac, gdyby mu szkody nie wyrzadzono (art. 361 § 1 i 2 k.c.).

W zaleznosci od tego, jakiej szkody: rzeczowej czy osobowej, dozna poszkodowany, moze on w ramach OC wysuwac roznorodne roszczenia. Katalog tych roszczen jest szczegolnie bogaty przy szkodach osobowych. Nie ma tez zadnej kwotowej granicy odpowiedzialnosci sprawcy szkody. Ma on wyplacic takie odszkodowanie, ktore bedzie pokrywalo poszkodowanemu faktycznie poniesione przez niego straty i rekompensowalo utracone korzysci. Tylko rozmiar strat i korzysci limituje wysokosc odszkodowania.

W ubezpieczeniu OC komunikacyjnym, gdzie za sprawce ponosi odpowiedzialnosc zaklad ubezpieczen, jest ustalona granica tej odpowiedzialnosci zakladu, czyli suma gwarancyjna. Ta suma (600 tys. euro) jest na takim poziomie, ze przy szkodach nie majacych charakteru katastroficznego jest ona wystarczajaca dla calkowitego zabezpieczenia roszczen poszkodowanego.

8.4.2. W autocasco

W ubezpieczeniu autocasco zakres odszkodowawczy ustalony jest postanowieniami danej umowy. W autocasco jest z gory okreslone, w jaki sposob zaklad wyplaci odszkodowanie w razie szkody calkowitej w pojezdzie i jakie kryteria przyjmie przy wyliczaniu odszkodowania pokrywajacego koszty naprawy pojazdu. Jesli zaklad ubezpieczen deklaruje w warunkach, ze bedzie takze pokrywal koszty holowania, to jednoczesnie okresla limit tych kosztow i sposob udokumentowania ich poniesienia, jako warunek uzyskania refundacji. Zadne inne roszczenia, poza okreslonymi w umowie, nie sa pokrywane w autocasco. Poszkodowany moze ubiegac sie tylko o to, co zostalo zapisane jako przyslugujace mu uprawnienie w umowie, i to odszkodowanie bedzie wyliczone metodami zastrzezonymi w warunkach ubezpieczenia. Jezeli w warunkach przyjmuje sie, ze za szkode calkowita uznaje sie szkode, gdzie wartosc kosztow naprawy pojazdu przekracza 70 czy 80 proc. wartosci pojazdu, to tak beda szkody klasyfikowane. Jesli w warunkach jest zapis, ze dla ustalenia wartosci pojazdu i weryfikacji kosztow naprawy zaklad stosuje EUROTAX lub AUDATEX, to tylko te zrodla informacji beda brane pod uwage. Gdy w warunkach jest zastrzezenie przyznajace zakladowi ubezpieczen prawo do kierowania do naprawy pojazdu w wyznaczonych przez siebie warsztatach samochodowych, to poszkodowany, ktory nie dostosuje sie do takiego wskazania zakladu, musi sie liczyc z tym, ze przedstawione przez niego rachunki naprawy beda weryfikowane do poziomu kosztow, jaki wystepuje w warsztacie wskazanym przez ubezpieczyciela. Nawet jesli poszkodowany nie zgadzalby sie z przyjetym zakresem odszkodowania, to podpisujac polise ubezpieczenia autocasco, jednoczesnie je akceptuje i nie moze sie skutecznie powolywac, ze postanowienia warunkow ubezpieczenia sa dla niego krzywdzace albo ze odszkodowanie nie pokrywa poniesionych strat, jesli zostanie wyliczone zgodnie z zasadami przyjetymi w umowie.

8.5. Naprawienie szkody rzeczowej w ubezpieczeniu OC komunikacyjnym

8.5.1. Naprawa samochodu

Zgodnie z zasadami kodeksowymi naprawienie szkody powinno nastapic wedlug wyboru poszkodowanego badz przez przywrocenie stanu poprzedniego lub zaplate odpowiedniej sumy (art. 363 § 1 k.c.).

Oczywiscie osoba poszkodowana nie moze dzialac ze szkoda zobowiazanego do wyplaty odszkodowania. Dlatego, choc ma prawo wyboru naprawienia sposobu, to prawo to jest w pewnym zakresie ograniczone. Roszczenie poszkodowanego jest ograniczone do swiadczenia w pieniadzu wtedy, gdy przywrocenie stanu poprzedniego jest niemozliwe, albo gdy pociaga za soba dla zobowiazanego nadmierne trudnosci lub koszty. Zaklad ubezpieczen wyplacajac odszkodowanie za sprawce szkody, nigdy sam nie przywraca stanu poprzedniego. Sam niczego nie remontuje i nie naprawia. Dostarcza natomiast na ten cel pieniedzy w formie odszkodowania. Pieniedzy, ktore moga byc przeznaczone na restytucje mienia, czyli przywrocenie stanu sprzed szkody, lub wyplaca odpowiednia sume, ktora wspolnie z poszkodowanym uzna za zaspokajajaca jego roszczenia.

Praktycznie te dwie metody ustalenia odszkodowania przybieraja przy uszkodzeniu pojazdu taka oto postac. Albo poszkodowany naprawia samochod, przynosi rachunki i zaklad wyplaca mu kwote z rachunkow, albo wyplaca pieniadze, najczesciej wyliczone przez siebie na podstawie kosztorysu naprawy, ktorymi poszkodowany dysponuje wedlug wlasnego uznania. Tak dzieje sie, gdy pojazd jest uszkodzony w takim stopniu, ze jego naprawa bedzie skuteczna, tzn. przywroci mu wlasciwosci sprzed wypadku.

Czesto podlozem sporu miedzy poszkodowanym a zakladem ubezpieczen jest zakres naprawy, wysokosc poniesionych kosztow oraz kwalifikacja szkody jako calkowitej lub czesciowej. Wtedy wazny jest protokol szkody z ogledzin pojazdu, bo jesli nie zgadzamy sie z kwalifikacjami zakladu, mozemy skorzystac z uslug niezaleznych rzeczoznawcow. Oczywiscie robimy to na wlasny koszt, ale dzieki temu zyskujemy argumenty do dyskusji z zakladem. Jesli ostatecznie uzna on nasze racje, mamy takze prawo do pokrycia kosztow takiej oceny.

8.5.2. Szkoda calkowita

Zaklad moze nie wyrazic zgody na naprawe samochodu, jesli uzna szkode za calkowita, tj. taka, w ktorej koszty naprawy przekraczaja jego wartosc. Przy takiej kwalifikacji zakresu uszkodzen pojazdu wyplata odszkodowania nastepuje wedlug zasady wartosc pojazdu przed szkoda - wartosc pozostalosci po szkodzie. Jest to zgodne z regula, ze odszkodowanie nie moze byc wyzsze od wartosci poniesionej szkody, czyli nie mozna otrzymac wiecej pieniedzy, niz wynosi wartosc uszkodzonego samochodu. Poniewaz pozostalosc po pojezdzie takze stanowi pewna wartosc materialna, ktora jest w dyspozycji poszkodowanego, robi sie odpowiednie umniejszenie. Odszkodowanie wyliczone wedlug tej zasady powinno, po zagospodarowaniu pozostalosci, umozliwic poszkodowanemu zakup takiego samego pojazdu, jaki posiadal przed wypadkiem, czyli tej samej marki, o tym samym przebiegu eksploatacyjnym i stanie technicznym. Metoda wyliczenia odszkodowania przy szkodzie calkowitej jest prosta. Trudnosci i konflikty rodzi jednak wycena wartosci. Jesli poszkodowany uwaza, ze wartosc pojazdu zostala zanizona lub wartosc pozostalosci zawyzona, moze zwrocic sie o pomoc do niezaleznych rzeczoznawcow, a takze dochodzic swoich praw w sadzie.

8.5.3. VAT a odszkodowanie

Przy wyplacie odszkodowania ustalonego metoda refundacji kosztow naprawy poszkodowany jest pytany przez zaklad, czy jest platnikiem VAT. Jezeli odpowie twierdzaco, a uszkodzony pojazd jest srodkiem trwalym w prowadzonej przez niego dzialalnosci, to zaklad moze przy wyplacie odszkodowania zmniejszyc kwote wynikajaca z faktur VAT. Moze jednak zrobic to tylko wtedy, kiedy poszkodowany faktycznie swoje zobowiazanie podatkowe umniejsza o zaplacony VAT. Poglad taki wyrazil Sad Najwyzszy (uchwala z 22 kwietnia 1997 r., III CZP 14/97, OSNC 1997, nr 8, poz. 103). Dlatego zaklad powinien zapytac poszkodowanego nie tylko o to, czy jest podatnikiem VAT, ale takze sprawdzic, jak wygladaja jego zobowiazania z racji tego podatku dla potwierdzenia podstawy umniejszenia odszkodowania. Gdy poszkodowany nie jest platnikiem VAT, zaklad, bez wzgledu na metode wyliczania odszkodowania, nie moze zmniejszyc kwoty odszkodowania o VAT, gdyz podatek ten jest elementem ceny i elementem wartosci rzeczy oraz kosztow naprawy (uchwala SN z 15 listopada 2001 r., III CZP 68/01, OSNC 2002, nr 6, poz. 74).

8.5.4. Uszkodzenie rzeczy, bagazu

Szkody rzeczowe realizowane z ubezpieczenia OC komunikacyjnego to nie tylko te dotyczace uszkodzonego samochodu. Przedmiotem szkody moze byc tez odziez, bagaz przewozony w samochodzie. W razie zgloszenia tego typu roszczen zaklad prosi o przedstawienie uszkodzonych rzeczy do ogledzin. Ustala, czy nadaja sie do naprawy, a jesli tak, to pokrywa koszty. Gdy sa zniszczone w znacznym stopniu, ustala odszkodowanie w wysokosci rownej faktycznej ich wartosci. Jesli rzeczy zagina podczas wypadku, moga byc trudnosci z uzyskaniem odszkodowania ze wzgledow dowodowych. Trzeba wtedy szukac swiadkow, ktorzy potwierdza, ze mialo sie je w chwili wypadku w samochodzie. Kiedy rzeczy, szczegolnie odziez, zostana uszkodzone wskutek doznanych obrazen ciala, a pozniej wyrzucone, to z reguly wystarczy oswiadczenie poszkodowanego, aby na zasadzie ugody, opierajac sie na doswiadczeniu zyciowym, wyplacic odszkodowanie pokrywajace straty, np. w odziezy.

8.5.5. Utrata wartosci handlowej samochodu

Roszczeniami posrednio zwiazanymi z uszkodzeniem rzeczy w nastepstwie szkody jest roszczenie o utrate wartosci handlowej pojazdu i o wynajem samochodu zastepczego.

Osoby poszkodowane, szczegolnie te majace samochody nowsze, niejednokrotnie podnosza argument, ze po jego naprawie jest co prawda sprawny technicznie, ale nie jest juz taki sam, bo jest to pojazd wypadkowy, i z tej racji o mniejszej wartosci rynkowej. Wyplacone odszkodowanie, w postaci wyrownania kosztow naprawy, nie wyrownuje wiec faktycznie poniesionej straty, poniewaz wartosc samochodu przed i po wypadku nie jest taka sama. Zaklady z reguly odrzucaly tego rodzaju roszczenia. SN stwierdzil jednak, ze jezeli poszkodowany faktycznie wykaze, ze wskutek sprzedazy pojazdu uzyskal mniej, niz byloby to mozliwe, gdyby pojazd nie byl powypadkowy, to po jego stronie powstaje strata materialna podlegajaca wyrownaniu w postaci odszkodowania naleznego od sprawcy wypadku (uchwala z 12 pazdziernika 2001 r., III CZP 57/01).

8.5.6. Wynajem samochodu

Jesli chodzi o wynajem pojazdow, to zaklady nie kwestionuja juz roszczen prowadzacych dzialalnosc gospodarcza i wykorzystujacych w niej posiadany pojazd. Moga jednak zazadac, aby zgodnie z ogolna zasada, ze nalezy udowadniac swoje roszczenia (art. 6 k.c.), poszkodowany przedstawil sposob wykorzystania samochodu do celow dzialalnosci za okres poprzedzajacy wypadek, wykazal, ze nie posiada innego, a pojazd jest mu niezbedny do prowadzenia tej dzialalnosci.

Uznajac zasadnosc wynajecia pojazdu zastepczego, zaklad powinien pokryc koszty przez czas rowny czasowi naprawy uszkodzonego samochodu. Przez czas naprawy nalezy rozmiec czas od wypadku do momentu, kiedy pojazd znalazl sie rzeczywiscie w dyspozycji poszkodowanego, oczywiscie jesli poszkodowany w tym okresie nie wykonywal zadnych dzialan, ktore opoznialyby naprawe. Przy pokrywaniu kosztow wynajmu zaklad sprawdza, czy wynajety pojazd odpowiada parametrom uszkodzonego. Jezeli prowadzacemu dzialalnosc zaklad ubezpieczen na pytanie o mozliwosc wynajmu pojazdu zastepczego udzieli odpowiedzi przeczacej i wskutek braku samochodu poszkodowany poniesie straty w swojej dzialalnosci, to moze dochodzic ich pokrycia.

Kwestia wynajmu jest bardzo problematyczna w stosunku do osob poszkodowanych nie prowadzacych dzialalnosci gospodarczej, a wykorzystujacych np. samochod, by dojechac do pracy. Dyskomfort w postaci braku uzytkowania pojazdu nie jest traktowany jako strata o charakterze majatkowym. Jesli jednak poszkodowany wykaze, ze nie ma innej mozliwosci dojezdzania do pracy, np. mieszka za miastem, gdzie nie ma komunikacji, albo udowodni, ze poniesione przez niego koszty na dojazdy beda wyzsze niz koszty eksploatacji jego pojazdu, to wtedy jego roszczenie moze byc uznawane za uzasadnione.

8.6. Roszczenia ze szkod osobowych

8.6.1. Koszty leczenia

Przy szkodach osobowych podstawowym roszczeniem jest zadanie pokrycia kosztow leczenia. Co wazne, o pieniadze na ten cel mozna wystapic przed poniesieniem kosztow (art. 441 § 1 k.c.). Wystarczy bowiem wykazac, ze w najblizszym czasie na leczenie i rehabilitacje poszkodowany poniesie stosowne koszty, aby zaklad ubezpieczen wylozyl z gory potrzebna sume. Trzeba zatem wykazac, jakie to beda koszty, a potem gromadzic wszystkie rachunki dla pozniejszego rozliczenia sie z zakladem. Pokrycia kosztow leczenia mozna takze zazadac, kiedy juz zostana poniesione, dokumentujac to rowniez odpowiednimi rachunkami. Przy wyplacie odszkodowania z tytulu kosztow leczenia zaklad moze sprawdzic koniecznosc ich poniesienia przez konsultacje medyczna. Nie moze jednak ich zakwestionowac tylko dlatego, ze mozna bylo je uzyskac gdzie indziej taniej lub bezplatnie. Jezeli lekarz zaleca poszkodowanemu masaze i ten w swojej przychodni moze z nich skorzystac, ale po polrocznym oczekiwaniu, to chcac powrocic jak najszybciej do zdrowia, musi skorzystac z platnej rehabilitacji. Kryterium oceny zasadnosci poniesienia poszczegolnych kosztow to przede wszystkim wskazania medyczne, a dopiero na drugim miejscu racjonalnosc wydatkow w kontekscie korzystania z dostepnych swiadczen zdrowotnych. W ramach odszkodowania poszkodowany moze zazadac pokrycia nastepujacych kosztow:

  • zakupu lekow,
  • dodatkowego odzywiania w celu wzmozenia procesow leczniczych,
  • oplat za wizyty lekarskie,
  • oplat za zabiegi rehabilitacyjne,
  • zakupu niezbednego oprotezowania,
  • dojazdow na wizyty lekarskie i konsultacje,
  • zakupu sprzetu rehabilitacyjnego.

Jesli w nastepstwie wypadku, w okresie leczenia i rehabilitacji, poszkodowany wymaga pomocy osob trzecich, np. z racji czasowego unieruchomienia, ma prawo zazadac od zakladu ubezpieczen pokrycia kosztow niezbednej opieki.

8.6.2. Zadoscuczynienie

Osoba, ktora w wyniku wypadku dozna uszkodzenia ciala lub rozstroju zdrowia, ma prawo wystapic o zadoscuczynienie (art. 445 k.c. w zwiazku z art. 444 k.c.). Zadoscuczynienie jest wyplacane jako jednorazowa kwota pieniezna. Ma na celu naprawienie krzywdy, czyli zlagodzenie cierpien fizycznych i moralnych poszkodowanemu.

Zadoscuczynienie ma charakter calosciowy. Przy jego wyplacie powinny byc uwzglednione wszystkie elementy krzywdy, lacznie z tymi, ktore moga sie ujawnic w przyszlosci. Ma kompensowac doznana krzywde, powinno wiec stanowic odczuwalna wartosc, ale nie moze pozostawac w razacej dysproporcji do przecietnych warunkow spolecznych oraz byc oderwane od sytuacji zyciowej i bytowej poszkodowanego. Przy ustalaniu jego wartosci ocenianych jest wiele czynnikow, jak:

  • stopien trwalego uszczerbku na zdrowiu,
  • okres leczenia i rehabilitacji,
  • dolegliwosc i uciazliwosc procesu leczenia,
  • wiek i plec osoby poszkodowanej,
  • mozliwosci realizacji zyciowej i zawodowej poszkodowanego po wypadku,
  • sytuacja materialna i bytowa poszkodowanego.

Zadoscuczynienie ma charakter indywidualny, kazdy bowiem inaczej odczuwa nastepstwa powypadkowe. Dlatego ustalenie ostatecznej wysokosci zadoscuczynienia nie moze polegac na stosowaniu mechanicznych przelicznikow, lecz musi byc poparte rzetelna ocena sytuacji osoby poszkodowanej (wyrok Sadu Apelacyjnego w Bialymstoku z 9 kwietnia 1991 r., I ACR 53/91).

Wystepujac z zadaniem zadoscuczynienia, powinno sie okreslic zadana kwote. Jest to dla poszkodowanego o tyle wazne, ze jesli zaklad nie wyplaci zadoscuczynienia we wlasciwym terminie, to od daty zlozenia pisma z zadaniem konkretnej wartosci zadoscuczynienia mozna liczyc termin do wyplaty odsetek za zwloke (wyrok SN z 6 lipca 1999 r., III CKN 315/98). Zanim jednak wystapi sie o zadoscuczynienie, nalezy zazadac, aby zaklad skierowal na badanie lekarskie dla ustalenia trwalego uszczerbku na zdrowiu. Najczesciej przeprowadza sie je po zakonczeniu leczenia, a jego wynik, zarowno poszkodowanemu jak i zakladowi ubezpieczen, ulatwia ocene wymiaru kwotowego zadoscuczynienia.

8.6.3. Renta na zwiekszone potrzeby

Jezeli osoba poszkodowana w wypadku wymaga dlugotrwale lub stale pomocy osob trzecich, musi zazywac leki, byc poddana rehabilitacji, to ma tzw. zwiekszone potrzeby. Potrzeby te oznaczaja zwiekszone wydatki, ktorych pokrycie obciaza sprawce szkody i jego zaklad ubezpieczen. Tymi wydatkami osoba poszkodowana jest obciazona w sposob staly. Byloby wiec nieefektywne, aby np. co miesiac wystepowala z kolejnym zadaniem. Przy zwiekszonych potrzebach wystepujacych w dluzszym czasie mozna zazadac renty, czyli swiadczenia, ktore bedzie wyplacane okresowo. Przy wymiarze renty bierze sie pod uwage zakres potrzeb, co najczesciej pomaga ustalac lekarz, ich powtarzalnosc i wysokosc kosztow. Jesli podstawa do przyznania renty jest wymog opieki nad osoba poszkodowana, to z obowiazku placenia renty nie zwalnia to, ze pomocy udziela i sprawuje opieke czlonek rodziny (orzeczenie SN z 4 marca 1969 r., I PR 28/69, OSN 1969, poz. 229). Nie trzeba zatem przedstawiac zadnych potwierdzajacych rachunkow. Tak samo dzieje sie ze wszystkimi innymi potrzebami, gdzie podstawa przyznania renty jest samo ujawnienie sie ich po stronie poszkodowanego, a nie to, ze sa one rzeczywiscie zaspokajane (orzeczenie SN z 11 marca 1976 r., IV CR 50/76, OSNC 1977, nr 1, poz. 11).

Poszkodowanemu do skutecznego dochodzenia renty wystarczy wiec w zupelnosci zaswiadczenie lekarskie wskazujace zakres zwiekszonych potrzeb i czas ich wystepowania. Jezeli ktos bedzie wymagal rehabilitacji przez np. 3 lata po wypadku, to renta bedzie mu przyznana na ten czas. Jesli ktos bedzie wymagal opieki do konca zycia, to bedzie mial rente stala. Nie oznacza to jednak, ze renta w swoim wymiarze bedzie rowna przez caly czas swojej platnosci. Wymiar kwotowy renty moze sie zmniejszac lub zwiekszac, w zaleznosci od tego, jak bedzie ksztaltowal sie poziom potrzeb i jaki bedzie przypuszczalny koszt ich zaspokajania. Zmiany wysokosci raz ustalonej renty moze zadac poszkodowany w kazdym czasie. Zmienic ja moze sam zaklad ubezpieczen, dokonujac z wlasnej inicjatywy oceny czynnikow rzutujacych na wysokosc renty (art. 907 § 2 k.c.).

8.6.4. Renta z tytulu utraconego dochodu

Gdy w nastepstwie wypadku poszkodowany przez jakis czas leczy sie i przebywa na zwolnieniu chorobowym i czesto traci czesc swojego zarobku albo uzyskuje mniejszy dochod z prowadzonej dzialalnosci, to ma prawo wystapic do zakladu ubezpieczen z zadaniem pokrycia powstalej straty. Jest to sprawa jednorazowa. Jesli jednak poszkodowany traci calkowicie lub czesciowo zdolnosci do pracy zarobkowej, to wtedy strata w dochodach zaczyna nabierac charakteru stalego i poszkodowany ma prawo wystapic o rente (art. 444 § 2 k.c.). Zanim jednak poszkodowany takie roszczenie sformuluje, musi byc stwierdzona utrata zdolnosci do pracy przez lekarza orzecznika dzialajacego przy ZUS. To wlasnie komisja ZUS stwierdza, czy utrata zdolnosci do pracy jest calkowita i stala. W razie stwierdzenia, ze poszkodowany np. na 2 lata utracil zdolnosc do pracy, zaklad bedzie mu takze wyplacal rente przez 2 lata, a potem, w zaleznosci od orzeczenia ZUS, albo platnosc renty bedzie przedluzona na nastepny okres niezdolnosci do pracy, albo przybierze postac stala, jesli lekarz orzecznik stwierdzi nieodwracalna utrate zdolnosci zarobkowania.

Moze tez tak byc, ze stan zdrowia poszkodowanego poprawi sie, bedzie on mogl wrocic do pracy i platnosc renty sie zakonczy. Zawsze jednak pierwszym etapem na drodze do uzyskania renty z tytulu utraconego dochodu jest stwierdzenie niemozliwosci zarobkowania.

Zasada ustalania wysokosci renty jest stosunkowo prosta. Bierze sie pod uwage dochody, jakie poszkodowany osiagalby, gdyby nie wypadek. Umniejsza sie je o dochod, jaki poszkodowany po wypadku faktycznie osiaga (jest to najczesciej renta ZUS), i otrzymujemy wartosc utraconego dochodu. Gdy przed wypadkiem poszkodowany pracowal na podstawie umowy o prace, to przedstawia zaswiadczenie o zarobkach od swojego pracodawcy, ktory moze posluzyc sie wynagrodzeniem pracownika zatrudnionego zamiast poszkodowanego. Jesli poszkodowany prowadzil dzialalnosc gospodarcza, to najprawdopodobniej zaklad poprosi go o przedstawienie wysokosci przychodow i kosztow za kilka miesiecy przed wypadkiem. Ustali sredni dochod, biorac pod uwage tendencje poziomu zyskow prowadzonej dzialalnosci. Jesli poszkodowany potrafi wykazac, ze gdyby nie wypadek, mialby realne szanse uzyskiwania wyzszych dochodow, bo np. podniosl kwalifikacje zawodowe i czekal na awans, zaklad ubezpieczen powinien takze to uwzglednic przy ustalaniu dochodu bedacego podstawa wyliczenia renty.

O rente z tytulu utraconego dochodu moga takze ubiegac sie osoby, ktore w chwili wypadku nie pracowaly zawodowo. Dotyczy to np. dzieci, ktore po osiagnieciu pewnego wieku z pewnoscia rozpoczelyby samodzielne zycie i usamodzielnily materialnie. Bardzo czesto dzieci poszkodowane w wypadkach przez pierwsze lata otrzymuja rente na zwiekszone potrzeby, ktora pozniej, po osiagnieciu przez nie okreslonego wieku, jest zastepowana przez rente z tytulu utraconego dochodu.

W szczegolnej sytuacji sa takze poszkodowani w starszym wieku. Zalozmy, ze ktos ulega wypadkowi, bedac jeszcze aktywnym zawodowo. Traci mozliwosci zarobkowania i zaklad wyplaca mu rente. Po kilku latach osiaga wiek emerytalny, co daje podstawe do przyjecia, ze albo zaprzestalby pracy w ogole, albo ograniczylby jej wymiar. Nie daje to zakladowi prawa do zaprzestania platnosci renty. Moze byc natomiast zmieniona podstawa jej wyliczenia, zamiast przypuszczalnych hipotetycznych dochodow bedzie to teraz emerytura, jaka poszkodowany otrzymywalby, gdyby pracowal do czasu osiagniecia okreslonego wieku. Raz ustalona kwota renty moze byc zmieniana zarowno na wniosek osoby poszkodowanej, jak i z inicjatywy zakladu ubezpieczen, gdy zmienia sie czynniki rzutujace na jej wymiar (art. 907 § 2 k.c.).

8.6.5. Jednorazowe odszkodowanie zamiast renty

Poszkodowany moze, zamiast renty, wystapic o przyznanie mu jednorazowego odszkodowania. Moze ono zastapic rente w calosci lub czesci. Wyplata odszkodowania zamiast renty jest szczegolnie uzasadniona, gdy poszkodowany stal sie inwalida, a jednorazowe odszkodowanie ulatwi mu wykonywanie innego zawodu (art. 447 k.c.).

Wystepujac z zadaniem jednorazowego odszkodowania, trzeba miec na uwadze, ze jego wysokosc jest zalezna od kwoty renty, jaka otrzymaloby sie, czasu jej platnosci oraz przeznaczenia samego odszkodowania, tzn. kosztow, jakie obciaza poszkodowanego podejmujacego sie przekwalifikowania i dzialalnosci w nowym zawodzie. Zaklady ubezpieczen wyplacaja jednorazowe odszkodowanie z reguly w drodze ugody. Poszkodowany podpisuje wtedy ugode, w ktorej zrzeka sie praw do renty w przyszlosci. Jego decyzja o zastapieniu renty jednorazowym odszkodowaniem musi byc wiec przemyslana, przede wszystkim musi miec przekonanie, ze uzyskane ta droga pieniadze bedzie w stanie rzeczywiscie wykorzystac tak, iz zabezpiecza mu zrodlo dochodu na przyszlosc.

8.6.6. Stosowne odszkodowanie

Gdy nastepstwem szkody doznanej przez poszkodowanego jest jego smierc, zaklad ubezpieczen moze wyplacic osobom, ktore wykaza, ze wskutek smierci poszkodowanego doznaly znacznego pogorszenia sytuacji zyciowej, jednorazowa kwote, zwana stosownym odszkodowaniem (art. 446 § 3 k.c.). Uprawnionymi do roszczenia sa najblizsi czlonkowie rodziny zmarlego poszkodowanego, przede wszystkim wspolmalzonek i dzieci pozostajace na utrzymaniu rodzicow. Stosowne odszkodowanie wyplacane jest kazdej z uprawnionych osob oddzielnie. Kwota stosownego odszkodowania, poniewaz jest wyplacane jednorazowo, musi uwzgledniac calosc sytuacji, w jakiej znalazla sie osoba uprawniona po smierci poszkodowanego, realia gospodarcze i srodowiskowe. Jezeli najblizszy czlonek rodziny poszkodowanego wskutek negatywnych przezyc zwiazanych z jego smiercia doznal rozstroju zdrowia i np. utracil czesciowo mozliwosci zarobkowania, to nie jest to podstawa do przyznania zadoscuczynienia, lecz wazny czynnik brany pod uwage przy okreslaniu wymiaru kwotowego przyslugujacego mu stosowanego odszkodowania.

8.6.7. Renta platna w nastepstwie smierci osoby poszkodowanej

Osoby, wzgledem ktorych ciazyl na zmarlym ustawowy obowiazek alimentacyjny, maja rowniez prawo wystapic o rente. Powinna byc ona ustalona w granicach mozliwosci zarobkowych zmarlego i stosowanie do potrzeb uprawnionego (art. 446 § 2 k.c.). Osobami, ktore maja prawo do renty, sa dzieci zmarlego, malzonek i krewni w linii prostej. Moga o nia takze wystapic inne osoby bliskie, ktorym zmarly dobrowolnie i stale dostarczal srodkow utrzymania. Podstawa do ustalenia kwoty renty sa dochody, jakie osiagalby poszkodowany, okreslane wedlug zasad podanych przy rencie z tytulu utraconego dochodu. Pojecie "obowiazek alimentacyjny" nalezy rozumiec szeroko. Nie tylko jako dostarczanie srodkow finansowych, ale jako zespol wszelkich zachowan zmierzajacych do zapewnienia opieki i utrzymania osoby objetej alimentacja. W zwiazku z tym przysluguje renta dziecku, ktorego zmarla matka nie pracowala zawodowo, ale zajmowala sie wylacznie wychowaniem dzieci i prowadzeniem gospodarstwa domowego. W takim przypadku renta bedzie stanowila odpowiednik ponoszonych nakladow osobistych (orzeczenie SN z 24 maja 1961 r., OSPiKA 1962, poz. 111).

8.6.8. Wypadek przy pracy wypadkiem komunikacyjnym

Moze zaistniec taka sytuacja, w ktorej wypadek, jakiemu sie ulegnie w trakcie jazdy samochodem, bedzie rowniez zakwalifikowany jako wypadek przy pracy. Z jednej strony osobie poszkodowanej bedzie przyslugiwalo roszczenia takie jak z OC komunikacyjnego, a z drugiej bedzie miala prawo do swiadczen z ustawy o wypadkach przy pracy i chorobach zawodowych. Poszkodowany i tu, i tu otrzyma pieniadze, ale podstawy ich przyznania sa calkowicie odrebne, co oznacza, ze otrzymanie swiadczenia "wypadkowego" nie zamyka drogi do odszkodowania z OC i na odwrot. Nie zmienia to jednak faktu, ze niektore ze swiadczen otrzymanych z jednego i drugiego zrodla sa do siebie bardzo zblizone i co do natury, i co do celu, jaki spelniaja. Stad pewne zaleznosci, ktore powoduja, ze poszkodowany, ktory otrzyma odszkodowanie za zniszczona odziez z ustawy wypadkowej, nie moze juz dublowac tego roszczenia w ubezpieczeniu OC. Jesli otrzymane swiadczenie z ZUS za odziez nie pokryje wszystkich strat, to zaklad ubezpieczen, wyplacajac odszkodowanie z tego tytulu, matematycznie rozliczy otrzymane kwoty. Ustawa wypadkowa zaklada wyplate jednorazowego swiadczenia, ktore wyliczane jest jako iloraz stopnia trwalego uszczerbku na zdrowiu i kwoty za 1 proc. uszczerbku na zdrowiu. To swiadczenie nie ma wiec charakteru identycznego z zadoscuczynieniem, ktore spelnia szerokie funkcje rekompensacyjne.

Otrzymanie przez poszkodowanego jednorazowego odszkodowania z ustawy wypadkowej nie moze jednak pozostac niezauwazone w procesie oceny wszystkich czynnikow majacych wplyw na wysokosc zadoscuczynienia i w rezultacie powoduje odpowiednie miarkowanie kwoty odszkodowania wyplacanego na mocy przepisow prawa cywilnego (wyrok SA w Katowicach z 26 listopada 1991 r., 3 APR 75/91, OSA 6/92).

8.6.9. Przyczynienie

Poszkodowany, otrzymujac odszkodowanie z OC komunikacyjnego, moze je dostac z umniejszeniem o stopien przyczynienia. Dopuszczalne jest bowiem zmniejszenie odszkodowania, gdy ktos przyczynil sie do powstania szkody lub do zwiekszenia jej rozmiaru (art. 362 k.c.).

Takim najbardziej klasycznym przykladem przyczynienia jest spowodowanie zagrozenia wlasnego bezpieczenstwa w stanie nietrzezwym. Przyczynienie zostanie przypisane pieszemu, ktory bedac nietrzezwym, wtargnie nagle na jezdnie. Odszkodowanie z przyczynieniem otrzyma takze pasazer samochodu, ktory wspolnie z kierowca pil, a nastepnie wsiadl do jego auta i towarzyszyl mu w jezdzie (orzeczenie SN z 22 sierpnia 1968 r., I CR 29/68, OSPiKA 1969, nr 11). Z przyczynieniem musi sie takze liczyc ktos, kto np. bez uzasadnienia rezygnuje z naprawy samochodu lub nie podejmuje albo zaniedbuje leczenie powypadkowe. Takie zachowanie bedzie ocenione jako powodujace zwiekszenie rozmiaru szkody.

Przyczynienie moze byc podstawa do umniejszenia odszkodowania tylko przy wyplacie odszkodowan z OC. Przy ubezpieczeniach mienia, takich jak np. autocasco, zachowanie poszkodowanego moze byc oceniane tylko w kontekscie obowiazkow wynikajacych z umowy, i tylko takie konsekwencje moze poniesc poszkodowany, jakie ta umowa przewiduje (wyrok SN z 23 czerwca 1999 r., I CKN 57/98, OSNC 2000/1/13). Przyczynienie jest kategoria ocenna. Jego stopien jest zalezny od oceny zachowania osoby przyczyniajacej sie, a szczegolnie od stopnia jej winy.

8.6.10. Termin dochodzenia roszczen, termin przedawnienia roszczen

Podstawowy termin, w jakim zaklad ubezpieczen powinien wyplacic odszkodowanie, to 30 dni od dnia zgloszenia szkody. Taki okres oczekiwania na odszkodowanie przewiduja przepisy OC komunikacyjnego. Trzydziestodniowy termin przyjely tez zaklady ubezpieczen jako standard w ubezpieczeniach dobrowolnych. Nie oznacza to jednak, ze kazde odszkodowanie wyplacone po uplywie 30 dni od dnia zgloszenia szkody jest wyplacone ze zwloka. Przepisy dopuszczaja, gdy w ciagu 30 dni nie mozna bylo ustalic wszystkich okolicznosci niezbednych do ustalenia odpowiedzialnosci zakladu ubezpieczen lub do okreslenia wysokosci odszkodowania, wyplate odszkodowania w ciagu 14 dni od daty wyjasnienia tychze okolicznosci. Jednak w terminie trzydziestodniowym poszkodowany powinien otrzymac bezsporna czesc odszkodowania (art. 817 k.c.).

Mozliwosc wydluzenia postepowania likwidacyjnego poza 30 dni od dnia zgloszenia szkody jest bardzo czesto wykorzystywana przez zaklady ubezpieczen, ktore moga tlumaczyc sie koniecznoscia zbierania niezbednej dokumentacji, nie wyplacajac poszkodowanemu odszkodowania ani jego bezspornej czesci.

Zaklad moze przedluzyc postepowanie, ale jest to uzasadnione tylko wtedy, kiedy faktycznie prowadzone z nalezyta starannoscia postepowanie likwidacyjne nie wyjasnilo wszystkich niezbednych okolicznosci potrzebnych do zajecia stanowiska w sprawie zgloszonych roszczen. Gdy zaklad przedluza postepowanie likwidacyjne, poszkodowany powinien sprawdzic, co w tym czasie zaklad faktycznie zrobil. Poszkodowany moze zazadac wgladu do akt i jesli sie okaze, ze zaklad wyslal pismo i od kilku tygodni bezproduktywnie oczekiwal na odpowiedz, nie podejmujac w tym czasie zadnych innych dzialan, to nie mozna takiego postepowania uznac za wyjasnianie okolicznosci zdarzenia uzasadniajacych zwloke w wyplacie.

Niejednokrotnie przyczyna, dla ktorej zaklad nie wyplaca odszkodowania, jest prowadzenie w sprawie postepowania karnego. Przepisy prawne nie dopuszczaja wstrzymywania postepowania o odszkodowanie do czasu rozstrzygniecia kwestii odpowiedzialnosci karnej. Takie oczekiwanie na wynik postepowania prokuratorskiego lub wyrok sadu karnego moze byc uzasadnione tylko w bardzo wyjatkowych wypadkach, tj. gdy prowadzone z nalezyta starannoscia postepowanie likwidacyjne rzeczywiscie nie pozwala na rozstrzygniecie istotnych okolicznosci przesadzajacych o zobowiazaniu odszkodowawczym i jego wysokosci (orzeczenie SN z 8 sierpnia 2001 r., I CKN 18/99, OSNC 2002, nr 5). W praktyce zatem w bardzo nielicznych sytuacjach uzasadnione bedzie uzaleznienie wyplaty odszkodowania od zakonczenia postepowania karnego.

Zaklad, bez wzgledu na to, czy w sprawie jest prowadzone jakies postepowanie czy tez nie, powinien podjac likwidacje szkody i wykorzystac wszystkie dostepne srodki, aby zakonczyc ja w terminie przewidzianym w przepisach. To, ze w sprawie wypadku drogowego toczy sie postepowanie przed sadem, nie moze byc traktowane jako furtka pozwalajaca ominac trzydziestodniowy termin likwidacji szkody. Jesli zwloka w wyplacie odszkodowania jest nieuzasadniona, poszkodowanemu przysluguje prawo zadania ustawowych odsetek za zwloke.

W ubezpieczeniach pojawia sie jeszcze jeden termin: przedawnienie roszczen. Jest to czas, w jakim poszkodowany moze zglosic swoje roszczenia. Jest to tzw. termin zawity, co oznacza, ze roszczenia zgloszone po jego uplywie nie podlegaja rozpatrzeniu.

Termin przedawnienia roszczen nalezy odroznic od terminu zgloszenia szkody. Ten drugi to termin porzadkowy, ustanowiony postanowieniami umowy ubezpieczenia, ktory ma na celu zdyscyplinowanie poszkodowanych i sklonienie ich do zglaszania szkod jak najszybciej. Jezeli poszkodowany zglosi szkode po wyznaczonym terminie zgloszenia, to jego roszczenia nie moga byc odrzucone. Moze natomiast otrzymac czesciowa lub calkowita odmowe wyplaty odszkodowania, z powolaniem, iz naruszyl obowiazki wynikajace z umowy ubezpieczenia. Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniaja sie z uplywem 3 lat. W wypadku roszczenia z OC komunikacyjnego termin ten moze byc dluzszy, nawet dziesiecioletni (liczony od momentu powstania szkody; art. 819 i art. 442 k.c.).

Funkcjonowanie terminu przedawnienia jest bardzo szczegolne. Otoz kazda czynnosc dokonana w sprawie przerywa bieg tego terminu i po jej zakonczeniu zaczyna on byc liczony od nowa. Przesledzmy na przykladzie. Do szkody doszlo 10 pazdziernika 2001 r. Poszkodowany zglosil ja do zakladu ubezpieczen sprawcy w lipcu 2002 r. Tym samym przerwal bieg przedawnienia. Zaklad ubezpieczen 5 sierpnia wyplacil mu odszkodowanie. Od 6 sierpnia biegnie na nowo termin przedawnienia, co oznacza, ze poszkodowany ma znowu odpowiednio dlugi czas na skladanie dalszych roszczen.

9. Zwierzeta a wypadki

Niejednokrotnie do wypadkow komunikacyjnych dochodzi z udzialem zwierzat. Szanse na uzyskanie odszkodowania sa wtedy zalezne od statusu zwierzecia, zakladajac, ze to jego zachowanie bedzie potraktowane jako przyczyna sprawcza szkody. Jezeli na drodze nagle pojawi sie zwierze i to doprowadzilo do uszkodzenia pojazdu, to kierujacy nim musi przede wszystkim starac sie ustalic, czy zwierze ma wlasciciela.

Odpowiedzialnosc za wyrzadzone przez zwierze szkody ponosi osoba, ktora sie nim posluguje i je chowa (art. 431 k.c.). Jesli wlascicielem zwierzecia jest rolnik, to szkode pokrywa sie z ubezpieczenia OC rolnikow, ktore jest obowiazkowe, czyli kazdy rolnik (w rozumieniu przepisow o OC rolnikow) ma polise zapewniajaca wyplate odszkodowania w takich sytuacjach. Gdy wlasciciel zwierzecia nie jest rolnikiem, to moze posiadac polise ubezpieczenia mieszkania, w ramach ktorej jest z reguly ochrona w zakresie OC zapewniajaca pokrycie szkod wyrzadzonych przez zwierzeta domowe. Jesli szkode w pojezdzie wyrzadzi sarna, dzik czy inne zwierze zyjace na wolnosci, to czesto jedyna nadzieja na naprawe uszkodzonego samochodu jest ubezpieczenie autocasco. Zwierzeta zyjace w stanie dzikim sa integralna czescia przyrody, przemieszczaja sie w sposob swobodny, nie sa przez nikogo chowane. Zrodel odpowiedzialnosci za szkode wyrzadzona przez takie zwierzeta nie mozna szukac w takich samych podstawach jak przy szkodach wyrzadzonych przez zwierzeta domowe czy gospodarskie.

Czasami mozna jednak odpowiedzialnosc przypisac nadlesnictwu, na ktorego terenie doszlo do wypadku. Dzieje sie tak, gdy da sie udowodnic nadlesnictwu zaniedbanie zadan w zarzadzaniu zasobami lesnymi i gospodarka zwierzetami. Przejawem takiego zaniedbania moze byc np. niewystapienie z wnioskiem do wlasciwego zarzadu drog o wystawienie na drodze przebiegajacej przez teren lasu znaku "Uwaga, zwierzeta lesne"â gdy na tym terenie wystepuje bardzo duze i stwarzajace zagrozenie poglowie zwierzat lub przez droge publiczna przebiega droga do wodopoju. Odszkodowaniem za szkode spowodowana przez zwierzeta moze byc tez obciazony zarzad drog, ktory otrzymawszy wniosek od nadlesnictwa, nie wystawil znaku ostrzegajacego kierowcow. W pewnych wypadkach roszczenia odszkodowawcze moga tez byc kierowane do kol lowieckich. Moze sie bowiem zdarzyc, ze w trakcie polowania nagonka bedzie tak poprowadzona, ze wyploszone zwierzeta wybiegna na droge publiczna. Prowadzacy polowanie powinien przewidziec takie zagrozenie i jesli nie zapobiegnie takiej sytuacji, moze byc pociagniety do odpowiedzialnosci za szkody wyrzadzone przez zwierzeta uciekajace w panice.

10. Zanim pojdziesz do sadu

10.1. Jakie koszty

Zanim zdecydujesz sie na droge sadowa, sprawdz, jakie koszty postepowania mozesz poniesc.

Z ustawy z 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze:

Art. 16. 1. Oplaty za czynnosci adwokackie ustala umowa z klientem.

Z rozporzadzenia ministra sprawiedliwosci z 12 grudnia 1997 r. w sprawie oplat za czynnosci adwokackie oraz oplat za czynnosci radcow prawnych:

§ 3. Oplaty stanowiace podstawe zasadzenia przez sady kosztow zastepstwa prawnego nie moga byc wyzsze niz czterokrotne stawki minimalne okreslone w rozdzialach 2-4, niezaleznie od wysokosci tych oplat ustalonych w umowie miedzy adwokatem lub radca prawnym a klientem.

§ 7. Stawka minimalna wynosi przy wartosci przedmiotu sprawy:

1) do 500 zl - 50 zl,

2) powyzej 500 zl do 1500 zl - 150 zl,

3) powyzej 1500 zl do 5000 zl - 500 zl,

4) powyzej 5000 zl do 10.000 zl - 1000 zl,

5) powyzej 10.000 zl do 50.000 zl - 2000 zl,

6) powyzej 50.000 zl do 200.000 zl - 3000 zl,

7) powyzej 200.000 zl - 6000 zl.

Z rozporzadzenia ministra sprawiedliwosci z 17 grudnia 1996 r. w sprawie okreslenia wysokosci wpisow w sprawach cywilnych:

§ 1. Caly wpis stosunkowy w sprawie cywilnej oraz w sprawie gospodarczej wynosi:

1) do 10.000 zl - 8 proc., nie mniej niz 30 zl,

2) od 10.001 zl do 50.000 zl: od pierwszych 10.000 zl - 800 zl, a od nadwyzki ponad 10.000 zl - 7 proc.,

3) od 50.001 do 100.000 zl: od pierwszych 50.000 zl - 3600 zl, a od nadwyzki ponad 50.000 zl - 6 proc.,

4) powyzej 100.000 zl: od pierwszego 100.000 zl - 6600 zl, a od nadwyzki ponad 100.000 zl - 5 proc., nie wiecej jednak niz 100.000 zl.

10.2. Pozew w postepowaniu uproszczonym

Pozew w sprawie niezaplacenia w calosci kosztow naprawy pojazdu

Przyklad: Jan Wiatrowski uczestniczyl 10 lutego 2002 r. w kolizji drogowej. Jej sprawca byl Henryk Stepien, ubezpieczony w ramach OC komunikacyjnego w Zakladzie Ubezpieczen MIKRUS SA. Wiatrowski zglosil szkode i zaklad ubezpieczen przyjal odpowiedzialnosc. Uszkodzony pojazd zostal zakwalifikowany do naprawy. Poszkodowany pojechal wiec do warsztatu, zlecil naprawe, za ktora zaplacil 5800 zl. Zaklad wyplacil jednak 15 marca 2001 r. 3500 zl, kwestionujac wysokosc kosztow za niektore czynnosci naprawcze. Zaklad ubezpieczen powolal sie na to, ze w niektorych warsztatach samochodowych ceny sa nizsze i ze poszkodowany mogl pojechac i naprawic auto wlasnie tam. Poszkodowany zlecil naprawy warsztatowi, z ktorego uslug juz korzystal i do ktorego mial zaufanie. Nie godzac sie z obnizeniem odszkodowania, postanowil wystapic do sadu. Ze wzgledu wartosc roszczen: 2300 zl, moze skorzystac z procedury postepowania uproszczonego. Oto wypelniony wzor pozwu.

10.3. Pozew w sprawie o zadoscuczynienie

Przyklad: Jan Nowak, mieszkaniec Opola, przechodzac przez jezdnie na przejsciu dla pieszych, zostal potracony przez opla corse prowadzonego przez Norberta Kwiatkowskiego. Doznal powaznych obrazen ciala. Kilka tygodni przebywal w szpitalu. Dopiero po 4 miesiacach powrocil do pracy. Norbert Kwiatkowski zostal uznany za sprawce wypadku. Sprawa karna zakonczyla sie wyrokiem skazujacym. Zaklad Ubezpieczen MIKRUS SA wyplacil Janowi Nowakowi odszkodowanie z OC komunikacyjnego. Nowak doznal w wyniku wypadku 35-proc. uszczerbku na zdrowiu. Uznal, ze kwota wyplaconego zadoscuczynienia jest zbyt niska, dlatego postanowil wystapic z pozwem przeciwko Zakladowi Ubezpieczen MIKRUS SA. Oto wypelniony wzor pozwu:

 

Opole, 4 sierpnia 2002 r.

 
 
 
 

 
 

 
 

 

Wartosc przedmiotu sporu: 20.000 zl

Do
Sadu Rejonowego
w Opolu
Wydzial Cywilny

Powod: Jan Nowak
zam. Opole, ul. Kreta 13/2

Pozwany: Zaklad Ubezpieczen
MIKRUS SA Przedstawicielstwo w Opolu,
ul. Jarmarczna 21

 

 

Pozew o zaplate 20.000 zl

Wnosze:

1) o zasadzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 20.000 zl tytulem zadoscuczynienia z odsetkami od dnia wniesienia pozwu,

2) zasadzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztow procesu wedlug norm przepisanych.

Ponadto wnosze:

3) o wlaczeniu do akt sprawy akt szkody nr 14/2001/OC kom. bedacych w dyspozycji pozwanego.

Uzasadnienie

   14 lipca 2001 r. przechodzac przez jezdnie w miejscu wyznaczonym, powod zostal potracony przez samochod Opel Corsa kierowany przez Norberta Kwiatkowskiego. Norbert Kwiatkowski zostal za ten czyn skazany na kare 6 miesiecy pozbawienia wolnosci prawomocnym wyrokiem.

Dowod: wyrok sadu karnego w Opolu z 12 listopada 2001 r., sygn. Kr 138/2001.

   W wyniku wypadku powod doznal obrazen ciala w postaci wieloodlamkowego zlamania podudzia lewego i uszkodzenia stawu lewego kolanowego. Przez kilka tygodni przebywal w szpitalu gdzie byl poddawany skomplikowanej operacji konczyny dolnej lewej.

Dowod: karta informacyjna z leczenia szpitalnego w Szpitalu Miejskim w Opolu wystawiona 2 wrzesnia 2001 r.

   Po wypisaniu ze szpitala powod mial unieruchomiona noge w opatrunku gipsowym. Do pracy powrocil w listopadzie 2001 r. Noga lewa jest wyraznie krotsza (o 5 cm), co utrudnia chodzenie, tym bardziej ze w wyniku uszkodzenia stawu powod nie moze zginac nogi lewej. Powod wystapil o odszkodowanie do pozwanego, poniewaz Norbert Kwiatkowski mial u pozwanego zawarta umowe ubezpieczenia OC komunikacyjnego. Pozwany przyjal odpowiedzialnosc i podjal likwidacje szkody.

Lekarze badajacy powoda na zlecenie pozwanego stwierdzili u niego 35-proc. trwaly uszczerbek na zdrowiu,

Dowod: akta szkody nr 14/2001/OC kom.

   Pozwany wyplacil powodowi 10.000 zl zadoscuczynienia.

Powod zadal 30.000 zl zadoscuczynienia. Utrudnienia w chodzeniu, bedace nastepstwem wypadku, w opinii lekarza ortopedy, pod ktorego stala kontrola jest powod, doprowadza w przyszlosci do zmian w obrebie kregoslupa i biodra lewego.

Dowod: historia choroby z przychodni rejonowej z Opola wraz z zaswiadczeniem z 5 lutego 2002 r.

   Powod mimo trudnosci w chodzeniu podjal prace. Oznacza to jednak zwiekszony wysilek i powod musi zazywac duza ilosc lekow przeciwbolowych i przeciwobrzekowych, poniewaz obciazana lewa noga bardzo puchnie.

   Poniewaz pozwany wyplacil tytulem zadoscuczynienia 10.000 zl, powod wystepuje o zasadzenie 20.000 zl, co da lacznie zadoscuczynienia w wysokosci 30.000 zl. Zdaniem powoda taka kwota bedzie adekwatna do rozmiaru krzywdy moralnej i fizycznej doznanej w zwiazku z wypadkiem.

Jan Nowak

Zalaczniki:

1. Odpis wyroku sadu karnego

2. Karta informacyjna z leczenia w Szpitalu Miejskim w Opolu

3. Historia choroby w przychodni rejonowej W Opolu

3. Zaswiadczenie lekarskie z 5 lipca 2001 r.

5 . Odpisy pozwu i zalacznikow

 

 

Do pozwu powinny byc zalaczone dwa jego odpisy wraz z kompletem zalacznikow.

Poniewaz wniesienie pozwu jest obarczone koniecznoscia wpisu, osoby, ktore nie maja wystarczajacych srodkow, moga wystapic o zwolnienie z kosztow sadowych. Oto wzor takiego wniosku:

 

Opole, 4 sierpnia 2002 r.

 
 
 
 

 
 

 
 

 

Wartosc przedmiotu sporu: 20.000 zl

Do
Sadu Rejonowego
w Opolu
Wydzial Cywilny

Powod: Jan Nowak
zam. Opole, ul. Kreta 13/2

Pozwany: Zaklad Ubezpieczen
MIKRUS SA Przedstawicielstwo w Opolu,
ul. Jarmarczna 21
o zaplate z tytulu naprawienia szkody

 

Wniosek powoda o zwolnienie od kosztow sadowych

   Wnosze o zwolnienie mnie od kosztow sadowych w sprawie przeciwko Zakladowi Ubezpieczen Mikrus S.A Przedstawicielstwo w Opolu o zaplate 20.000 zl.

Uzasadnienie

   14 lipca 2001 r. przechodzac przez jezdnie, zostalem potracony przez samochod kierowany przez Norberta Kwiatkowskiego. Norbert Kwiatkowski zostal za swoj czyn skazany na 6 miesiecy pozbawienia wolnosci prawomocnym wyrokiem sadu karnego.

Dowod: akt Sadu Rejonowego III Kr 138/2001

Na skutek tego wypadku doznalem obrazen ciala.

Dowod: karta informacyjna z leczenia w Szpitalu Miejskim w Opolu

   Poniewaz Norbert Kwiatkowski mial ubezpieczenie OC komunikacyjne zawarte w Zakladzie Ubezpieczen MIKRUS SA Przedstawicielstwo w Opolu, tam zlozylem swoje roszczenia o odszkodowanie i otrzymalem 10.000 zl tytulem zadoscuczynienia. Poniewaz uwazam to zadoscuczynienie za niewspolmiernie niskie do zakresu doznanej krzywdy moralnej i fizycznej, zamierzam wniesc pozew przeciwko Zakladowi Ubezpieczen MIKRUS SA Przedstawicielstwo w Opolu. Skladam zaswiadczenie z Urzedu Miasta w Opolu, ze zarabiam 1800 zl brutto oraz ze mam na utrzymaniu dwoje dzieci.

Dowod: zaswiadczenie Urzedu Miasta w Opolu z 30 lipca 2002 r.

Moja zona jest rencistka i otrzymuje jedynie skromna rente z ZUS.

Dowod: decyzja ZUS o wysokosci swiadczenia rentowego z 20 maja 2002 r.

   Poza przedstawionym zarobkiem nie posiadam zadnego majatku ani zadnych innych dochodow. W tych warunkach nie jestem w stanie poniesc kosztow procesu, do ktorych poza kosztami sadowymi niewatpliwie beda nalezaly wydatki na opinie bieglych i inne.

W tym stanie rzeczy moj wniosek jest uzasadniony.

Jan Nowak

Zalaczniki:

1. Karta informacyjna z leczenia w Szpitalu Miejskim w Opolu

2. Zaswiadczenie Urzedu Miasta w Opolu z 30 lipca 2002 r.

3. Decyzja ZUS o wysokosci swiadczenia rentowego z 20 maja 2002 r.

4. Odpisy trzech wnioskow i zalacznikow (wniosek nalezy sporzadzic w trzech egzemplarzach)

 

 

11. Pytania i odpowiedzi

Czytelnikowi odmowiono odszkodowania, choc sprawca wypadku zostal przez policje ukarany mandatem za niezachowanie wlasciwego odstepu od poprzedzajacego go pojazdu i doprowadzenie do uszkodzenia trzech samochodow. Zaklad ubezpieczen, w ktorym sprawca mial wykupiona polise OC, powolal eksperta, ktory stwierdzil, ze nie jest prawdopodobne, aby uszkodzenie pojazdu czytelnika nastapilo w okolicznosciach przez niego podanych. W zwiazku z tym odmowil wyplaty odszkodowania. Na pisemna interwencje rzecznika konsumentow zaklad nie odpowiedzial, a na odwolanie czytelnika wystosowal do niego pismo informujace, ze opinia rzeczoznawcy jest dla niego wystarczajaco przekonujaca, aby utrzymac w mocy odmowe odszkodowania. Czy wlasciwa jest zastosowana przez zaklad procedura, jakie znaczenie w postepowaniu likwidacyjnym maja oswiadczenia sprawcy i uczestnikow zdarzenia oraz protokol policji?

Zaklad ubezpieczen w postepowaniu likwidacyjnym bardzo czesto siega po opinie ekspertow zewnetrznych. Sa one jednak tylko jednym z wielu zrodel dowodowych, ktore maja pomoc zakladowi w ocenie, czy istnieje jego odpowiedzialnosc lub jak wysokie odszkodowanie powinien wyplacic. Poza ta opinia zaklad powinien przy dokonywaniu calosciowej oceny okolicznosci zdarzenia brac pod uwage zeznania uczestnikow wypadku, jego swiadkow, ustalenia poczynione przez policje. Notatka czy protokol policyjny nie jest elementem rozstrzygajacym o odpowiedzialnosci zakladu ubezpieczen, gdyz w postepowaniu cywilnym wiaze jedynie prawomocny wyrok skazujacy. Jednak z pewnoscia obecnosc policji na miejscu wypadku ulatwia dochodzenie odszkodowania, poniewaz jest wskazaniem, ze ktos trzeci, bezposrednio nie zainteresowany, bedac na miejscu niedlugo po wypadku, potwierdzil zastany stan faktyczny i dokonal ustalen wskazujacych na osobe sprawcy. Najczesciej brak policji na miejscu wypadku oznacza dla poszkodowanego trudnosci w dochodzeniu odszkodowania. W sytuacji czytelnika, ktory nie tylko ma oswiadczenie sprawcy wypadku, ale takze dysponuje swiadkami i moze odwolac sie do protokolu policji, najlepsza wyjsciem jest zwrocenie sie do sadu, dla ktorego opinia rzeczoznawcy nie bedzie rozstrzygala o sprawie. W uzasadnieniu pozwu, poza wskazaniem posiadanych zrodel dowodowych, warto wnioskowac o powolanie bieglego z dziedziny techniki ruchu drogowego. Jesli biegly sadowy wyda w tej sprawie opinie, to sad w swoim rozstrzygnieciu uwzgledni przede wszystkim jej twierdzenia, a ocene rzeczoznawcy moze potraktowac jako prywatne zdanie konkretnej osoby dzialajacej na zlecenie zakladu ubezpieczen (wyrok SN z 11 lutego 1999 r., III CKN 170/98).

Mialem kolizje drogowa. Sprawca wypadku sie przyznal. Policja ukarala go mandatem. Zwrocilem sie do zakladu ubezpieczen o wyplate odszkodowania z OC sprawcy. Powiedziano mi, ze samochod jest stary, ma ponad 11 lat, i ze koszty naprawy przekrocza jego wartosc. Zaklad zaproponowal mi wyplate odszkodowania w kwocie rownej wartosci pojazdu, pomniejszonej o pozostalosc. Jak sprawdzilem, kwota ta nie pokryje kosztow naprawy. Co mam w takiej sytuacji zrobic?

Zaklad ubezpieczen wyplacajac odszkodowanie z ubezpieczenia OC komunikacyjnego kieruje sie pewnymi zasadami okreslonymi w przepisach k.c. i ustawy ubezpieczeniowej. Jedna z nich stanowi, ze odszkodowanie z ubezpieczenia majatkowego, a takim jest OC komunikacyjne, nie moze byc wyzsze od wartosci szkody. Zaklad nie moze zatem wyplacic odszkodowania, ktorego wartosc bylaby wyzsza od wartosci pojazdu bezposrednio przed wypadkiem. Jesli koszty naprawy przekraczaja te wartosc, wyplaca sie odszkodowanie wyliczane wlasnie w taki sposob, jak zaproponowano czytelnikowi, tj. wartosc pojazdu minus pozostalosc po szkodzie. Czytelnik moze sprzedac te pozostalosc i kupic samochod o parametrach zblizonych do tego, jaki mial przed wypadkiem. Moze takze podjac ryzyko naprawy uszkodzonego pojazdu, godzac sie z tym, ze czesc kosztow poniesie sam.

Skradziono mi samochod. Poniewaz mialem ubezpieczenie autocasco, zglosilem szkode. Po kilku dniach samochod sie odnalazl, ale niestety w czesciach, czyli rozebrany i pociety do dalszej sprzedazy. Policja zlapala sprawcow kradziezy i wlasciciela warsztatu. Od kradziezy uplynelo trzy miesiace, a ja nie mam samochodu i nie otrzymalem odszkodowania. W jakim terminie zaklad ubezpieczen powinien mi je wyplacic?

Ubezpieczenie autocasco jest dobrowolne, a zaklad sam ustala postanowienia umowy. Czytelnik musi zatem sprawdzic w ogolnych warunkach ubezpieczenia, jakie otrzymal przy podpisywaniu polisy AC, co w nich napisano na temat terminu wyplaty odszkodowania. Najczesciej zaklady ubezpieczen posluguja sie terminem 30-dniowym, liczonym od dnia zgloszenia szkody. Dodatkowo jednak zastrzegaja, ze jesli potrzebne beda wyjasnienia niezbedne do oceny odpowiedzialnosci zakladu lub wysokosci odszkodowania, termin ten moze zostac przedluzony. Niewykluczone, ze w tej sprawie zaklad przyjal, iz trzeba mu wiecej czasu na wyjasnienie okolicznosci kradziezy samochodu. Trzeba to jednak sprawdzic, gdyz zaklad moze wykraczac poza ustalony przez siebie termin likwidacji szkody tylko wtedy, gdy jest to faktycznie uzasadnione, a nie jest przejawem opieszalosci w dzialaniu.

Mialem kolizje, ktorej sprawca jest ubezpieczony w Warcie. Bede tam zglaszal szkode, ale obawiam sie, ze zostana mi postawione wymogi, ktorych nie bede znal. Chcialbym sie dowiedziec, gdzie moge zapoznac sie z warunkami OC komunikacyjnego Warty?

Ubezpieczenie OC komunikacyjne jest obowiazkowe. Zgodnie z ustawa ubezpieczeniowa warunki ubezpieczen obowiazkowych ustala minister finansow w rozporzadzeniu (patrz: tekst rozporzadzenia). Sa wiec on jednolite dla wszystkich towarzystw ubezpieczeniowych i dla wszystkich posiadaczy pojazdow mechanicznych, ktorzy musza wykupic polise OC. Czytelnikowi proponujemy wnikliwa lekture rozdzialu poswieconego obowiazkom stron umowy, ktore nakladaja m.in. na zglaszajacego szkode zobowiazanie do podania wszystkich informacji dotyczacych wypadku, danych ulatwiajacych prowadzenie postepowania i wyplate odszkodowania.

W wyniku kolizji spowodowanej przez upowaznionego przeze mnie kierowce zostal uszkodzony moj samochod. Poniewaz mialem polise autocasco, bylem przekonany, ze otrzymam odszkodowanie umozliwiajace mi naprawe auta. Zaklad ubezpieczen odmowil mi jednak, twierdzac, ze kierowca w chwili wypadku nie mial prawa jazdy. Faktycznie, mial prawo jazdy terminowe, ktorego waznosc uplynela w marcu. Wypadek byl natomiast w maju, z tym ze dzien wczesniej kierowca przeszedl konieczne badania i zlozyl wszystkie dokumenty celem przedluzenia terminu waznosci prawa jazdy. Do wypadku doszlo 14 maja, a kierowcy przedluzono prawo jazdy 15 maja. Czy ten jeden dzien moze decydowac o odmowie wyplaty odszkodowania?

Rzeczywiscie zaklady ubezpieczen w warunkach ubezpieczenia autocasco umieszczaja zapisy, wedlug ktorych odszkodowanie nie przysluguje, jesli w chwili zdarzenia kierujacy pojazdem nie mial waznego prawa jazdy. Postanowienie takiej tresci znajduje sie takze w warunkach ubezpieczenia firmy, w ktorej czytelnik zawarl umowe ubezpieczenia. Bezsprzeczne jest, ze w momencie uszkodzenia samochodu czytelnika kierujacy nie mial waznego prawa jazdy, choc spelnial wszystkie warunki, by je otrzymac. W tej sytuacji roznica jednego dnia moze byc poczytana jako doszukiwanie sie wzgledow formalnych, ale zgodnie z postanowieniami umowy, ktore czytelnik zaakceptowal, podpisujac polise, nie powinien on dopuscic, aby jego samochodem kierowal ktos, kto nie ma waznego prawa jazdy. Jesli tak sie stalo, to niestety konsekwencje finansowe kolizji bedzie musial poniesc sam.

Samochod, ktory mam w leasingu, zderzyl sie z samochodem stanowiacym wlasnosc tej samej firmy leasingowej. Korzystal z niego jednak wowczas ktos inny. Firma ubezpieczeniowa odmowila wyplaty odszkodowania z ubezpieczenia OC tamtego samochodu. Czy OC nie obejmuje takiej sytuacji?

Najprawdopodobniej firma ubezpieczeniowa posluzyla sie zapisem warunkow ubezpieczenia OC komunikacyjnego stanowiacym, ze wlasciciel pojazdu ma prawo do odszkodowania za szkode wyrzadzona przez kierujacego tylko wtedy, gdy jest to szkoda osobowa. W opisanym zdarzeniu byl jeden wlasciciel samochodow: firma leasingowa, i dwoch kierujacych pojazdami. Jest to uklad bardzo skomplikowany i mozna miec watpliwosci, czy dotyczy rowniez sytuacji, gdy w gre wchodza dwa pojazdy. Wydaje sie jednak, ze interpretacja zakladu ubezpieczen idzie we wlasciwym kierunku, gdyz w projekcie nowych ustaw ubezpieczeniowych przepis dotyczacy szkod wyrzadzonych przez kierowce pojazdu wlascicielowi zostal poszerzony i nie ma juz watpliwosci, ze dotyczy rowniez takiego zdarzenia, jakie opisala czytelniczka.

Dostalem odszkodowanie z ubezpieczenia OC komunikacyjnego za uszkodzony w wypadku samochod. Nie pokrylo ono pelnych kosztow naprawy, gdyz zaklad ubezpieczen potracil mi amortyzacje od zakupionych przeze mnie czesci, powolujac sie na to, ze moj pojazd nie jest fabrycznie nowy. Czy mial prawo tak postapic, a jesli tak, to na jakiej podstawie?

Przy wyplacie odszkodowania z OC komunikacyjnego zaklad ubezpieczen ma obowiazek albo wyplacic poszkodowanemu odpowiednia sume pieniezna, albo umozliwic odtworzenie uszkodzonej rzeczy. W sytuacji opisanej przez czytelnika nastapilo odtworzenie uszkodzonej rzeczy, co oznacza, ze zaklad powinien zwrocic mu koszty naprawy samochodu, jesli mieszcza sie w wartosci pojazdu. Jest oczywiste, ze naprawiajac uszkodzony w wypadku samochod, poszkodowany kupuje nowe czesci. Argumentem nie moze byc to, ze jest wtorny rynek handlu czesciami, gdzie mozna nabyc uzywane czesci, ale gdzie z reguly nie otrzymuje sie faktury, czyli nie mozna udokumentowac poniesionych kosztow. Jesli poszkodowany ma rachunki za nabyte czesci i zakres naprawy nie zostal rozszerzony ponad to, co zostalo ustalone z zakladem, ten nie ma podstaw do potracania amortyzacji za zakup czesci. Potracenia amortyzacyjne stosuje sie w ubezpieczeniach autocasco, a nie przy wyplacie odszkodowania z ubezpieczenia OC, gdzie w kwestii sposobu pokrycia szkody maja zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego. Czytelnikowi proponujemy odwolanie sie od stanowiska zakladu ubezpieczen, a jesli to nie doprowadzi do pozytywnego rozstrzygniecia, wystapienie na droge sadowa.

W sierpniu ubieglego roku jako pasazer uleglem wypadkowi. Samochod prowadzil moj kolega. W wypadku doznalem dosc powaznych obrazen ciala (75 proc. uszczerbku na zdrowiu). Otrzymalem 25 tys. zl zadoscuczynienia. Czy mam szanse na wyzsze? Chcialbym tez wiedziec, czy wyplata odszkodowania bedzie obciazony kolega, ktorego samochodem jechalem. Stwierdzono u niego 0,4 prom. alkoholu we krwi.

Zadoscuczynienie to jednorazowe swiadczenie pieniezne, ktorego celem jest rekompensata krzywd fizycznych i moralnych zwiazanych z wypadkiem. Na jego wysokosc maja wplyw rozne czynniki, w tym procentowy uszczerbek na zdrowiu. Do innych elementow mozna zaliczyc okres leczenia, jego uciazliwosc, wiek osoby poszkodowanej, perspektywy na przyszlosc. Biorac pod uwage zakres uszkodzen ciala i ich dolegliwosc (czytelnik podal, ze byl 4,5 tygodnia w spiaczce), kwota 25 tys. zl wydaje sie zbyt niska. Warto zatem wystapic do zakladu ubezpieczen o jej zwiekszenie. Warunki ubezpieczenia OC komunikacyjnego przewiduja, ze sprawca szkody komunikacyjnej, ktory w chwili zdarzenia byl w stanie po uzyciu alkoholu, jest obciazany konsekwencjami finansowymi tej szkody. Jest to tzw. regres. Zaklad ubezpieczen po wyplacie odszkodowania czytelnikowi zwroci sie, jesli juz tego nie uczynil, do jego kolegi, sprawcy wypadku, z zadaniem zaplaty kwoty, jaka musial z racji wypadku wyplacic.

W lutym tego roku ubezpieczalem samochod. Agent wycenil go na 32 tys. zl. W marcu mialem wypadek. Zwrocilem sie do zakladu ubezpieczen sprawcy, tego samego, w ktorym i ja mam polise autocasco. Zaklad stwierdzil, ze szkoda jest calkowita i ze wyplaci mi odszkodowanie rowne wartosci pojazdu pomniejszonej o wartosc pozostalosci. Wartosc samochodu wycenil tylko na 26 tys. zl. Kiedy podnioslem kwestie swojego autocasco, zaczeto tlumaczyc, ze to agent nieslusznie zawyzyl sume ubezpieczenia, i zaproponowano mi zwrot czesci skladki. Zwrocilem sie do firmy Infoekspert, wedlug ktorej wartosc mojego pojazdu na dzien wypadku wynosila 28 tys. zl. Co mam zrobic w takiej sytuacji?

Spory o wartosc pojazdu przy szkodach calkowitych sa dosc czeste. Tutaj jednak nalozyly sie dwie sprawy. Czytelnik nie kwestionuje, ze przyblizona wartosc jego pojazdu w chwili ubezpieczania to ok. 28 tys. zl. Nastapilo wiec nieuzasadnione zawyzenie sumy ubezpieczenia. Stad propozycja zwrotu czesci skladki. Czytelnik moze zazadac odsetek od nieslusznie pobranej kwoty. Osobna sprawa jest wyplata odszkodowania za szkode calkowita, gdzie podstawa ustalenia jego kwoty jest okreslenie wartosci pojazdu. Jezeli czytelnik nie zgadza sie w tej materii z zakladem ubezpieczen, moze skorzystac z pomocy rzeczoznawcy w celu dokonania wyceny pojazdu. Zaklad nie musi jednak tej wyceny zaakceptowac. Bedzie ona jednym z argumentow w dyskusji z zakladem o wartosci pojazdu. Oprocz tego czytelnik moze przedstawic rachunki za naprawy eksploatacyjne, ktore wykonywal przed wypadkiem, dla wykazania, ze samochod byl w dobrym stanie technicznym. Jesli byl serwisowany, to argumentem stanowiacym o jego wartosci moze byc tez ksiazka serwisowa, potwierdzajaca wysoki poziom sprawnosci auta. Ostatecznie, jesli czytelnik i zaklad ubezpieczen nie dojda do porozumienia w kwestii wartosci pojazdu, spor moze byc rozstrzygniety na drodze sadowej.

 

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.