Pytania i odpowiedzi

Iwona Orlik

FOT. RAFAL GUZ

Maria Brzezinska

FOT. RAFAL GUZ

Andrzej Radzislaw

FOT. JAKUB OSTALOWSKI

Na pytania odpowiadali Iwona Orlik, Maria Brzezinska, Andrzej Radzislaw.

JAKI DRUK, KTORY KOD

Jestem pracownica firmy handlowej zatrudniajacej trzy osoby. Dokumenty ubezpieczeniowe wypelniamy recznie. Wiem, ze nowela rozporzadzenia w sprawie drukow wprowadza zmiany w kodach. Do kiedy nalezy stosowac obecne kody, a od kiedy nowe?

Dotychczasowe kody platnicy sa zobowiazani stosowac do wypelniania dokumentow przekazywanych:

  • do 30 wrzesnia 2003 r.,
  • po 30 wrzesnia 2003 r., ale dotyczacych okresow wczesniejszych.

Natomiast nowe kody trzeba stosowac poczawszy od dokumentow za pazdziernik 2003 r. Z jednym wyjatkiem, dotyczacym kodow oddzialow wojewodzkich Narodowego Funduszu Zdrowia; tych uzywa sie do wypelniania formularzy przekazywanych od 1 kwietnia 2003 r.

Podstawa prawna: 3 ust. 1 noweli rozporzadzenia w sprawie drukow

Jak wedlug nowych zasad oznaczac w dokumentach ubezpieczeniowych pierwszy, bezplatny dzien zwolnienia lekarskiego trwajacego do szesciu dni?

Przypomnijmy, ze od 1 stycznia 2003 r. pierwszy dzien krotkiej absencji chorobowej pracownika do szesciu dni wlacznie jest bezplatny. Nie spowodowalo to jednak zmian w sporzadzaniu imiennych raportow miesiecznych ZUS RSA. W polach dotyczacych przerw w oplacaniu skladek wpisuje sie kod 331 (wynagrodzenie za czas niezdolnosci do pracy z innych przyczyn niz wypadek lub choroba zawodowa, finansowane ze srodkow pracodawcy) lub 332 (finansowane ze srodkow FGSP), nastepnie caly okres niezdolnosci do pracy, liczbe jego dni i kwote wynagrodzenia wyplacona za ten okres. Wszystko to zmieni sie od pazdziernika 2003 r. Dla pierwszego dnia niezdolnosci do pracy krotszej niz szesc dni zostal bowiem wprowadzony nowy kod -155, oznaczajacy okres niezdolnosci do pracy bez prawa do wynagrodzenia z przyczyn okreslonych w art. 92 11 kodeksu pracy.

Podstawa prawna: art. 92 11 kodeksu pracy, zalacznik nr 20 do rozporzadzenia w sprawie drukow

Jeden z naszych zleceniobiorcow podlega tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu, gdyz w innej firmie ma etat z wynagrodzeniem powyzej 800 zl brutto. Skladamy za niego tylko imienny raport ZUS RZA. Niedawno poinformowal mnie, ze dostal wypowiedzenie i jego umowa o prace wygasa z koncem sierpnia tego roku. Musze go wiec zglosic od wrzesnia do ZUS rowniez do obowiazkowych ubezpieczen spolecznych ze zlecenia. Czy w tym celu musze go wyrejestrowac na druku ZUS ZWUA z ubezpieczenia zdrowotnego i ponownie zarejestrowac na ZUS ZUA do ubezpieczen zdrowotnego i spolecznych? A moze wystarczy, ze przestane przesylac za niego raport ZUS RZA i zloze ZUS ZUA do ubezpieczen zdrowotnego i spolecznych?

Prawidlowa jest pierwsza wersja. Czyli zleceniobiorce nalezy wyrejestrowac z ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZWUA od 1 wrzesnia tego roku i z tym samym dniem zglosic do ubezpieczen spolecznych i ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZUA. Nastepnie nalezy sporzadzac za niego imienny raport miesieczny ZUS RCA (a nie - jak dotychczas - ZUS RZA).

Podstawa prawna: art. 36 ust. 14 ustawy z 13 pazdziernika 1998 r. o systemie ubezpieczen spolecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 ze zm.; dalej: sus)

W sierpniu przychody danego pracownika, liczone od poczatku tego roku, przekroczyly 72 000 zl. Wiem, ze od kwoty przekraczajacej 65 850 zl nie odprowadza sie skladek emerytalnej i rentowych. Od jakiej sumy trzeba bylo naliczyc te skladki za sierpien, skoro na koniec lipca jego przychody osiagnely 54 000 zl? Czy od 65 850 zl minus 54 000 zl, czyli od 11 850 zl? Jak wskazana sytuacje ujac w dokumentach ubezpieczeniowych?

W 2003 r. skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie odprowadza sie od nadwyzki przychodow danego pracownika (liczonych narastajaco od poczatku roku) ponad 65 850 zl. Zatem w tym przypadku skladki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nalezalo naliczyc od kwoty 11 850 zl. Obecnie za ubezpieczonego, ktorego podstawa wymiaru skladek przekroczy trzydziestokrotnosc przecietnego miesiecznego wynagrodzenia, nalezy sporzadzic dwa raporty:

  • ZUS RCA, w ktorym w bloku III. B nalezy m.in. wypelnic pole 02,
  • ZUS RSA z kodem przerwy w oplacaniu skladek 140, oznaczajacym przekroczenie owej maksymalnej podstawy.

I takich rozliczen nalezy dokonywac za okres do 30 wrzesnia br. Wykaz, ktory wprowadza nowela rozporzadzenia w sprawie drukow, nie zawiera juz kodu 140. Zatem poczawszy od dokumentow rozliczeniowych za pazdziernik tego roku wskazana sytuacje bedzie sie wykazywac tylko w raporcie ZUS RCA.

Podstawa prawna: art. 19 ust. ustawy sus, zalacznik nr 20 do rozporzadzenia w sprawie drukow

Pracuje w malym zakladzie, dokumenty wypelniam recznie. Ponoc wprowadzono nowe wzory formularzy. Tymczasem my mamy jeszcze w magazynie stare druki. Czy to znaczy, ze musimy zwrocic je do ZUS lub zniszczyc?

Nie. Nowela rozporzadzenia przewidziala taka sytuacje. Mowi, ze z dotychczasowych drukow mozna korzystac do wyczerpania zapasow. Oczywiscie, dotyczy to tylko tych platnikow, ktorzy rozliczaja skladki za mniej niz szesc osob; ci moga bowiem przekazywac recznie sporzadzone dokumenty ubezpieczeniowe. Natomiast platnicy rozliczajacy skladki za wiecej niz piec osob sa zobowiazani do przekazywania dokumentow do ZUS droga elektroniczna.

Podstawa prawna: 2 ust. 1 noweli do rozporzadzenia w sprawie drukow

JAK ROZLICZAC

Prowadze jednoosobowa firme - maly zaklad krawiecki. Nikogo nie zatrudniam, nie mam osoby wspolpracujacej. Od kwietnia tego roku nie skladam za siebie deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA. Czy po zmianach bede musial wrocic do dawnego obowiazku, czyli comiesiecznego skladania drukow?

Alez nie! W tym zakresie nowela rozporzadzenia nic nie zmienia. Zatem dalej osoby fizyczne prowadzace pozarolnicza dzialalnosc, oplacajace skladki wylacznie za siebie lub za siebie i osobe wspolpracujaca, nie musza skladac dokumentow rozliczeniowych za kolejny miesiac, jezeli w stosunku do poprzedniego nic sie nie zmienilo. Dotyczy to rowniez sytuacji, gdy wprawdzie zmiany byly, ale wynikaly jedynie ze zmiany najnizszej podstawy wymiaru skladek.

Podstawa prawna: art. 47 ust. 2a i 2b ustawy sus

Czy prawda jest, ze od pazdziernika zmieni sie kod tytulu ubezpieczenia dla czlonkow rad nadzorczych?

Od kwietnia br. czlonkowie rad nadzorczych pobierajacy swiadczenia pieniezne podlegaja ubezpieczeniu zdrowotnemu. Obecnie sa zglaszani i rozliczani z kodem tytulu ubezpieczenia 50 0 0 x x - inne tytuly ubezpieczenia. Rzeczywiscie, od pazdziernika tego roku dla tej grupy ubezpieczonych obowiazuje nowy kod - 22 40 x x.

Podstawa prawna: zalacznik nr 20 do rozporzadzenia w sprawie drukow

Nasza kadrowa zglosila zleceniobiorce tylko do ubezpieczenia zdrowotnego, a powinna rowniez do ubezpieczen spolecznych. Jak powinnismy skorygowac ten blad?

W razie koniecznosci skorygowania danych dotyczacych rodzajow ubezpieczen platnik skladek jest zobowiazany zlozyc wyrejestrowanie z ubezpieczen, a nastepnie ponowne zgloszenie do ubezpieczen. W zwiazku z tym platnik powinien zlozyc - na formularzu ZUS ZWUA - wyrejestrowanie z dotychczasowych ubezpieczen, tj. w opisanej sytuacji z ubezpieczenia zdrowotnego, z data, z jaka zleceniobiorca zostal zgloszony, a nastepnie na formularzu ZUS ZUA dokonac zgloszenia do odpowiednich ubezpieczen spolecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.

Podstawa prawna: art. 36 ust. 14 ustawy sus

Czy to prawda, ze platnik skladek nie moze droga elektroniczna wyslac dokumentu ZUS ZIUA?

Od 1 stycznia 2003 r. zgloszenie platnika skladek ZUS ZPA lub ZUS ZFA oraz druk zmiany danych identyfikacyjnych platnika skladek ZUS ZIPA trzeba skladac w formie dokumentu papierowego, tj. na formularzach dostepnych w kazdej jednostce ZUS albo jako wydruk z aktualnego programu informatycznego udostepnionego przez Zaklad, w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS wlasciwej wedlug adresu siedziby platnika skladek. Do zgloszenia platnik skladek jest zobowiazany dolaczyc kopie: decyzji urzedu skarbowego o nadaniu numeru NIP i zaswiadczenia urzedu statystycznego o nadaniu numeru REGON. Zasada ta nie dotyczy dokumentow ZUS ZPA i ZUS ZFA w trybie zmiany i korekty, bowiem dokumenty te nalezy przekazywac w takiej formie, w jakiej platnik skladek zobowiazany jest przekazywac pozostale dokumenty

Podstawa prawna: art. 43 ust. 3 i 3a ustawy sus

Moja firma przekazuje dokumenty do ZUS droga elektroniczna. Czy w sytuacji, gdy trzeba skorygowac raporty dotyczace czesci ubezpieczonych, nalezy przekazac tylko bledne raporty, czy tez za wszystkich ubezpieczonych?

Komplet dokumentow korygujacych sklada sie zawsze (nie dotyczy to platnikow oplacajacych skladki wylacznie za siebie i sytuacji, gdy korygowane sa dane wykazane wylacznie w deklaracji rozliczeniowej) z imiennych raportow miesiecznych korygujacych za te osoby, za ktore zostaly przekazane bledne dane, i deklaracji rozliczeniowej korygujacej. Deklaracja zawiera laczne dane rozliczeniowe za wszystkich ubezpieczonych za dany miesiac - zarowno tych, za ktorych zostaly poprawnie wykazane dane w poprzednim komplecie dokumentow, jak i tych, za ktorych sporzadzono raporty korygujace. Tak wiec w razie korekty raportow tylko za czesc ubezpieczonych platnik nie ma obowiazku przekazywania pelnego kompletu dokumentow, tj. zawierajacego raporty za wszystkich ubezpieczonych. Oczywiscie, jezeli chce przekazac komplet skladajacy sie ze wszystkich raportow (zarowno tych, ktore musial skorygowac, jak i poprawnych), moze to zrobic.

Podstawa prawna: art. 47 ust. 3 i 3a ustawy w brzmieniu wprowadzonym przez art. 7 ustawy z 23 lipca 2003 r. o przejeciu przez skarb panstwa zobowiazan Zakladu Ubezpieczen Spolecznych z tytulu nieprzekazanych skladek do otwartych funduszy emerytalnych (Dz.U. nr 149, poz. 1450)

ETAT I COS JESZCZE

Mam etat w hurtowni sprzetu AGD, ale obecnie jestem na urlopie bezplatnym. Jednoczesnie prowadze jednoosobowa dzialalnosc gospodarcza - handel obwozny. Czy ze swojej firmy podlegam obowiazkowym ubezpieczeniom?

Generalnie osoba fizyczna prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc i zatrudniona gdzie indziej na podstawie umowy o prace jest objeta obowiazkowymi ubezpieczeniami spolecznymi z tej umowy, a z dzialalnosci jest obowiazkowa tylko skladka na ubezpieczenie zdrowotne. Z kolei ubezpieczenia z dzialalnosci maja charakter obowiazkowy, jezeli na etacie zarabia ponizej minimalnego wynagrodzenia (obecnie 800 zl). Tu jednak zachodzi inna sytuacja. Podczas urlopu bezplatnego stosunek pracy jest jakby zawieszony, a zaklad nie odprowadza od takiej osoby skladek do ZUS. Zatem czytelnik musi placic skladki na ubezpieczenia spoleczne i zdrowotne ze swojej firmy podczas przebywania na urlopie bezplatnym.

Podstawa prawna: art. 9 ust. 1 ustawy sus

Pracuje w panstwowej firmie na czas nieokreslony. Poza tym prowadze jednoosobowa firme, z ktorej place skladki do ZUS w pelnym wymiarze. Czy jakies przepisy pozwalaja mi na nieplacenie tych skladek z tytulu dzialalnosci?

Wszystko zalezy od tego, ile czytelnik zarabia na etacie. Jezeli co najmniej minimalne wynagrodzenie (800 zl), podlega obowiazkowo ubezpieczeniom spolecznym i zdrowotnemu z umowy o prace, a z tytulu dzialalnosci - obowiazkowo tylko zdrowotnemu, gdyz ubezpieczenia spoleczne sa dobrowolne. Gdy wynagrodzenie ze stosunku pracy jest nizsze od minimalnego wynagrodzenia, z tytulu dzialalnosci musi placic nie tylko skladke zdrowotna, ale rowniez skladki na ubezpieczenia spoleczne.

Podstawa prawna: art. 9 ust. 1a ustawy sus, art. 24 ust. 1 ustawy sus

Prezes zarzadu spolki z o.o. zostal powolany przez zgromadzenie wspolnikow. Ma on prawo na podstawie uchwaly rady nadzorczej do gratyfikacji pienieznej za sprawowanie tej funkcji, ktorej wysokosc okresla co miesiac przewodniczacy rady. Jednoczesnie jest pracownikiem spolki na stanowisku dyrektora zarzadzajacego, za co dostaje sowite wynagrodzenie, podlegajace oskladkowaniu. A co z gratyfikacja za pelnienie funkcji prezesa? Czy od niej rowniez oplaca sie skladki na ZUS?

Nie. Bezumowne (tylko na podstawie decyzji zgromadzenia wspolnikow) piastowanie funkcji prezesa spolki z o.o. nie jest tytulem do ubezpieczen spolecznych i zdrowotnego. Inaczej byloby, gdyby jej sprawowanie odbywalo sie np. w ramach umowy o prace czy kontraktu menedzerskiego. Wowczas od takich gratyfikacji trzeba by oplacac skladki jak od przychodow ze stosunku pracy czy zlecenia.

Podstawa prawna: ustawa sus

W jaki sposob polski podmiot gospodarczy nalicza skladke zdrowotna od wynagrodzen pracownikow zatrudnionych na budowie za granica, ktorzy skladki i podatek dochodowy oplacaja w Polsce? Czy podstawa skladki zdrowotnej jest tu wynagrodzenie pracownika, pomniejszone o skladki na ubezpieczenia spoleczne i o przyslugujace pracownikowi podczas pracy diety? Czy to prawda, ze ustalona w ten sposob podstawa nie moze byc nizsza od przecietnego prognozowanego wynagrodzenia? Czy tych pracownikow dotyczy zasada obnizania skladki zdrowotnej do wysokosci zaliczki?

Generalnie podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracownikow stanowi przychod w rozumieniu przepisow o podatku dochodowym od osob fizycznych osiagany z tytulu zatrudnienia. Nie wlicza sie tu jednak wynagrodzenia za czas choroby, naleznego od pracodawcy na podstawie art. 92 k.p., zasilkow oraz kilkudziesieciu innych wyplat, wyliczonych w rozporzadzeniu w sprawie podstawy wymiaru. Ponadto roczna podstawa wymiaru skladek emerytalnych i rentowej nie moze przekroczyc trzydziestokrotnosci przecietnego wynagrodzenia, czyli w tym roku 65 850 zl. Stanowiace podstawe wymiaru skladek przychody pracownika osiagane w walutach obcych przelicza sie na zlote w sposob przyjety w przepisach o podatku dochodowym od osob fizycznych. Jednoczesnie do podstawy zatrudnionych za granica w polskich zakladach pracy nie wlicza sie diet przyslugujacych z tytulu podrozy sluzbowej poza granicami kraju, za kazdy dzien pobytu. Z tym ze tak ustalony miesieczny przychod nie moze byc nizszy od przecietnego wynagrodzenia, czyli w 2003 r. od 2195 zl.

Natomiast podstawe wymiaru skladki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza sie o kwoty skladek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych, potraconych przez platnikow ze srodkow ubezpieczonego. Ponadto przy jej ustalaniu nie stosuje sie wylaczen wynagrodzen za czas niezdolnosci do pracy oraz limitu trzydziestokrotnosci. Skoro opisani pracownicy oplacaja podatek w Polsce, to ich skladka zdrowotna podlegala ograniczeniu do wysokosci zaliczki.

Podstawa prawna: 2 ust. 1 pkt 16 rozporzadzenia w sprawie podstawy wymiaru, art. 18 ust. 2 i 12 oraz art. 19 ust. 1 ustawy sus, ustawa z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. nr 45, poz 391 ze zm.; dalej: o NFZ)

RYS. JACEK FRANKOWSKI

BONUSY DLA ZALOGI

Pracuje w dziale placowym duzej firmy deweloperskiej. Zamierza ona w tym roku sfinansowac z wlasnych srodkow obrotowych skladki za pracownikow z tytulu ich przynaleznosci do Izby Inzynierow Budownictwa. Czy kwoty te wlicza sie do podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne i zdrowotne?

Tak. Generalnie podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne pracownika jest jego przychod z umowy o prace, z wyjatkiem wynagrodzenia za czas choroby, naleznego od pracodawcy zgodnie z art. 92 kodeksu pracy, zasilkow oraz przychodow wylaczonych na podstawie rozporzadzenia z 18 grudnia 1998 r. W wykazie tych wylaczen nie figuruje oplacenie za pracownika przez zaklad skladek z tytulu jego czlonkostwa w jakims zrzeszeniu zawodowym. Dlatego kwote te nalezy doliczyc do przychodu zatrudnionego w miesiacu jej uiszczenia i naliczyc od niej wszystkie skladki na ubezpieczenia spoleczne i zdrowotne.

Podstawa prawna: rozporzadzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegolowych zasad ustalania podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 ze zm.; dalej rozporzadzenie w sprawie podstawy wymiaru)

W tym roku firma zaoferowala pracownikom duze znizki w zakladowym osrodku wypoczynkowym. Na przyklad az o polowe obnizyla ceny za korzystanie z wypoczynku poza sezonem turystycznym lub podczas niego, ale z oferty zwanej last minute. Czy od roznicy miedzy cena faktyczna a preferencyjna trzeba zaplacic skladki do ZUS?

Nie. Kwoty te sa wylaczone z podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne na podstawie 2 ust. 1 pkt 26 cytowanego rozporzadzenia. Zgodnie z nim do podstawy tej nie przyjmuje sie korzysci materialnych wynikajacych z ukladow zbiorowych pracy, regulaminow wynagradzania lub przepisow o wynagradzaniu, polegajacych na uprawnieniu pracownika do zakupu niektorych artykulow, przedmiotow lub uslug po cenach nizszych od detalicznych oraz na korzystaniu z bezplatnych lub czesciowo odplatnych przejazdow srodkami lokomocji. Zatem firma nie musi doliczac do przychodow pracownikow roznic miedzy cenami faktycznymi a preferencyjnymi. Pod jednym wszakze warunkiem: ze takie ulgi wynikaja z obowiazujacych w zakladzie przepisow placowych.

Podstawa prawna: 2 ust. 1 pkt 26 rozporzadzenia w sprawie podstawy wymiaru

Od 1995 r. pracodawca oplaca za pracownikow co miesiac skladki na polisy grupowego ubezpieczenia na zycie. Sa one wolne od skladek do ZUS do wysokosci siedmiu proc. przecietnej podstawy ich wymiaru. W lipcu tego roku ta przecietna podstawa, przypadajaca na jednego zatrudnionego, wyniosla 2000 zl, co daje przecietna skladke w wysokosci 140 zl (2000 zl x 7 proc.). Zalozmy, ze skladka za pracownika to w danym miesiacu 180 zl. Od czego zaplacic ZUS, a od czego - nie? Czy prawidlowe sa nastepujace wyliczenia: kwota oskladkowana - 40 zl (180 zl - 140 zl), razem skladki do ZUS z niej pobrane - 7,48 zl (40 zl x 18,71 proc.)?

W podstawie wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne pracownikow nie uwzglednia sie kosztu oplacenia przez pracodawce polisy ubezpieczeniowej do wysokosci nieprzekraczajacej siedmiu proc. biezacej przecietnej podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne. Skladka przekraczajaca ten limit jest przychodem pracownika, wchodzacym do podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne. Warto jednak zaznaczyc, iz skladki sa naliczane od sumy przychodow otrzymywanych przez pracownika w danym miesiacu, a nie od poszczegolnych przychodow. Wobec tego owe 40 zl nalezy doliczyc do wynagrodzenia zatrudnionego i od lacznego przychodu naliczyc skladki na ubezpieczenia.

Podstawa prawna: 2 ust. 1 pkt 31 rozporzadzenie w sprawie podstawy wymiaru

STUDENT Z ULGAMI

Jestem studentem piatego roku w Szkole Glownej Handlowej. W sierpniu skonczylem 26 lat. Pracuje na umowe zlecenia w wydawnictwie komputerowym. Czy trzeba odprowadzac za mnie jakies skladki do ZUS?

Student do ukonczenia 26 lat nie podlega ubezpieczeniom spolecznym i zdrowotnemu z tytulu wykonywania umowy zlecenia. Skoro jednak czytelnik przekroczyl juz wskazana granice wiekowa, zleceniodawca powinien zglosic go do ZUS do ubezpieczen spolecznych i zdrowotnego. Co miesiac musi rowniez oplacac nalezne skladki.

Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 4 w zwiazku z ust. 4 ustawy sus

Spolka z o.o. zatrudnia na zlecenie 30-letniego studenta za wynagrodzeniem 1000 zl miesiecznie. Do jego obowiazkow nalezy nawiazywanie w terenie kontaktow z potencjalnymi klientami. Wyplacamy mu rowniez diety na pokrycie kosztow podrozy sluzbowej. Nie podlegaja one podatkowi dochodowemu od osob fizycznych. Myslalam wiec, iz zwolnienie to dotyczy tez skladek zusowskich. Tymczasem kadrowa z innej firmy upiera sie, ze takie diety sa oskladkowane. Kto ma racje?

Kadrowa. Podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne zleceniobiorcow stanowi przychod w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osob fizycznych. Nie ma tu zadnych wylaczen. Zatem diety na pokrycie kosztow podrozy sluzbowej sa przychodem zleceniobiorcy. Na podstawie rozporzadzenia ministra finansow z 27 lutego 2003 r. nie placi sie jednak od nich podatku do wysokosci diet naleznych pracownikom sfery budzetowej. Reasumujac, takie diety dla zleceniobiorcow podlegaja oskladkowaniu.

Podstawa prawna: rozporzadzenie ministra finansow z 27 lutego 2003 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osob fizycznych od niektorych dochodow (przychodow)... (Dz.U. nr 42, poz. 366)

BIZNESMEN Z KILKOMA FIRMAMI

Prowadze dzialalnosc gospodarcza, z ktorej odprowadzam skladki na ubezpieczenia spoleczne i zdrowotne. Jednoczesnie jestem wspolnikiem w jednoosobowej spolce z o.o. Czy od tej ostatniej takze musze oplacac jakies skladki?

Tak. Z tytulu bycia wspolnikiem jednoosobowej spolki z o.o. czytelnik musi placic skladke zdrowotna. Wynika to z interpretacji resortu zdrowia, wedlug ktorej skladka zdrowotna nalezy sie od kazdego zrodla przychodow osiagnietego w ramach roznych form organizacyjnoprawnych. Czytelnik prowadzi dzialalnosc gospodarcza w dwoch takich formach: jako indywidualny przedsiebiorca i jako wspolnik w jednoosobowej spolce z o.o.; zatem jest obowiazany uiszczac skladke zdrowotna od podwojnej podstawy jej wymiaru. Natomiast z tego drugiego tytulu (jako wspolnik w spolce) nie musi placic skladek na ubezpieczenia spoleczne. Osoba prowadzaca kilka rodzajow pozarolniczej dzialalnosci jest bowiem objeta obowiazkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z jednego, wybranego, rodzaju dzialalnosci.

Podstawa prawna: art. 9 ust. 3 ustawy sus, art. 24 ustawy o NFZ

Jestem wspolniczka w trzech spolkach cywilnych, prowadzacych taka sama dzialalnosc. Czy skladke zdrowotna powinnam odprowadzac od kazdej firmy?

Nie, tylko od jednej. Mamy tu bowiem do czynienia z przychodami z dzialalnosci o jednorodnej formie organizacyjnoprawnej.

Podstawa prawna: art. 24 ustawy o NFZ

Prowadze dzialalnosc gospodarcza, z ktorej podlegam pelnym ubezpieczeniom. Dodatkowo na stalej umowie zlecenia zarabiam 300 zl miesiecznie, z czego zleceniodawca tez placi skladki. Czy w tej sytuacji moge z tytulu dzialalnosci uiszczac tylko skladke zdrowotna?

Jezeli czytelnik wykonuje umowe zlecenia w ramach prowadzonej dzialalnosci (tzn. jej przedmiot pokrywa sie z przedmiotem dzialalnosci), obowiazkowo podlega ubezpieczeniom spolecznym i zdrowotnemu z tytulu dzialalnosci. W takiej sytuacji zlecenie traktuje sie jak jedna z umow zawieranych przez indywidualnego przedsiebiorce w ramach firmy i tym samym nie odprowadza sie od niego zadnych skladek. Inaczej jest, gdy przedmiot zlecenia jest inny od przedmiotu dzialalnosci, a wiec gdy czytelnik wykonuje te umowe jako pracobiorca (a nie prowadzacy pozarolnicza dzialalnosc). Wowczas obowiazkowo podlega ubezpieczeniom spolecznym z jednego, wybranego tytulu (z prowadzenia dzialalnosci albo ze zlecenia), z pozostalego tylko zdrowotnemu. Wobec tego czytelnik moze oplacac skladki na ubezpieczenia spoleczne z umowy zlecenia, a z dzialalnosci - wylacznie zdrowotna. Przy czym wysokosc wynagrodzenia, otrzymywanego przez zleceniobiorce, nie ma tu znaczenia.

Podstawa prawna: art. 9 ust. 2 ustawy sus, art. 24 ust. 1 ustawy o NFZ

PREZESI, WSPOLNICY I UDZIALOWCY

Obywatel niemiecki jest prezesem zarzadu spolki z o.o. - podmiotu polskiego, wpisanego do Krajowego Rejestru Sadowego. Funkcje sprawuje w ramach kontraktu menedzerskiego z wynagrodzeniem 10 tys. zl miesiecznie. Polega to przede wszystkim na "zdalnym sterowaniu" firma z zagranicy i podpisywaniu dokumentow w kraju. Nie ma on pozwolenia na prace, gdyz tego nie wymaga sie od obcokrajowca, ktory przyjezdza do Polski na okres nie dluzszy niz 30 dni w roku. Czy w takiej sytuacji istnieje obowiazek odprowadzania skladek do ZUS? Jezeli tak, to jakich i w jakiej wysokosci?

Generalnie kontrakt menedzerski mozna - dla celow ubezpieczen spolecznych - traktowac dwojako: albo jako umowe o prace (gdy przewazaja w nim elementy stosunku pracy), albo jako zlecenie (gdy ma wiecej cech cywilnoprawnych). W opisanej sprawie nie ma watpliwosci - chodzi tu o kontrakt zleceniopodobny. Zatem zatrudniony na jego podstawie w Polsce cudzoziemiec podlega obowiazkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu, jezeli praca jest wykonywana w siedzibie lub miejscu prowadzenia dzialalnosci przez zleceniodawce. Ubezpieczenie chorobowe ma natomiast charakter dobrowolny. Podstawe wymiaru skladek menedzera stanowi przychod otrzymywany z tytulu kontraktu, wyplacony lub postawiony do jego dyspozycji. Menedzer powinien zostac zgloszony do ubezpieczen przez spolke, ktora pelni obowiazki platnika skladek. W tym wypadku menedzer nie podlega jednak ubezpieczeniu zdrowotnemu. Nie przebywa bowiem w Polsce na podstawie wizy uprawniajacej do podjecia pracy, zezwolenia na osiedlenie sie lub zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. A tylko takie dokumenty daja podstawe do objecia menedzera cudzoziemca ubezpieczeniem zdrowotnym. Skoro miesiecznie menedzer zarabia 10 tys. zl, to wyliczenie skladek za sierpien przedstawia sie nastepujaco:

  • emerytalnej - 10 000 zl x 19,52 proc. = 1952 zl (polowe finansuje on, polowe spolka),
  • rentowej - 10 000 zl x 13 proc. = 1300 zl (polowe finansuje on, polowe spolka),
  • chorobowej, jezeli zglosi sie do tego ubezpieczenia - 5571,70 zl x 2,45 proc. = 136,51 zl (finansuje sam).

Podstawa wymiaru skladki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe jest ograniczona do 250 proc. przecietnego miesiecznego wynagrodzenia. Za czerwiec, lipiec i sierpien 2003 r. podstawa ta nie moze byc wyzsza od kwoty 5571,70 zl,

  • wysokosc wypadkowej ustala sama spolka,
  • zdrowotnej - 10 000 zl - {(976 zl + 650 zl + 136,51 zl) x 8 proc.} = 659 zl
  • na FP - 10 000 zl x 2,45 proc. = 245 zl,
  • na FGSP - 10 000 zl x 0,15 proc. = 15 zl.

Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 ustawy sus, art. 6 ust. 1 ustawy o NFZ

Holender jest jedynym wspolnikiem dzialajacej u nas spolki z o.o. W Polsce przebywa sporadycznie - dwa lub trzy razy w roku po kilka dni. Czy trzeba za niego placic wszystkie skladki na ubezpieczenia spoleczne i zdrowotne? Dodam, ze firma zarzadza on przez pelnomocnika, a sam jest w pelni ubezpieczony w swoim kraju.

Od 1 stycznia 2003 r. jednoosobowy wspolnik spolki z o.o. podlega ubezpieczeniom spolecznym na zasadach przewidzianych dla osob prowadzacych pozarolnicza dzialalnosc. Wobec tego jest zobowiazany do oplacania skladek emerytalnej, rentowej i wypadkowej, natomiast skladka chorobowa jest dla niego dobrowolna. Nie ma przy tym znaczenia, ze wspolnik jest cudzoziemcem i przebywa na stale w Holandii oraz ze tam podlega ubezpieczeniom. Te okolicznosci maja natomiast znaczenie dla ustalenia obowiazku ubezpieczen zdrowotnych. Skoro opisany wspolnik nie przebywa w Polsce na podstawie wizy uprawniajacej do podjecia pracy, zezwolenia na osiedlenie sie lub zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, to nie oplaca skladek na ubezpieczenie zdrowotne.

Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 8 ust. 6 ustawy sus, art. 6 ust. 1 ustawy o NFZ

Spolka z o.o. ma dwoch udzialowcow, bedacych osobami fizycznymi. Pierwszy posiada 95 proc. udzialow, a drugi - 5 proc. Wyznaczono osobe trzecia jako pelnomocnika do zawarcia umowy o prace z wiekszosciowym udzialowcem. Czy to prawidlowy tytul do objecia go obowiazkowymi ubezpieczeniami spolecznymi i zdrowotnym?

Pracownik podlega ubezpieczeniom spolecznym i zdrowotnemu od dnia nawiazania stosunku pracy do dnia jego ustania. Jezeli zatem w spolce z o.o. zostanie nawiazany z jednym ze wspolnikow stosunek pracy, w ramach ktorego wspolnik bedzie swiadczyl prace okreslonego rodzaju na rzecz spolki, wowczas z tego tytulu bedzie on objety ubezpieczeniami spolecznymi i zdrowotnym jako pracownik. Sytuacja komplikuje sie jednak w przypadku jednoosobowych spolek z o.o. W licznych orzeczeniach Sad Najwyzszy podkreslal, iz w stosunku pracy nawiazanym przez spolke z jej jedynym wspolnikiem i czlonkiem jednoosobowego zarzadu brak jest szeroko rozumianego podporzadkowania pracownika w procesie swiadczenia pracy. A to niezbedny element istnienia stosunku pracy.

Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy sus, art. 9 ust. 1 pkt 1 ppkt a ustawy o NFZ, wyrok SN z 5 lutego 1997 r. (II UKN 86/96, ONSAP 1997/20/4004), uchwala SN z 8 marca 1995 r. (I PZP/7/95 OSNAP 1995/18/227), wyrok z 17 grudnia 1996 r. (II UKN 37/98)

Obecnie spolka z o.o. nie zatrudnia pracownikow. Czy powinna skladac "zerowe" deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA?

Jezeli spolka nie zatrudnia pracownikow ani innych ubezpieczonych, za ktorych ma obowiazek skladac dokumenty do ZUS, nie jest platnikiem skladek. W zwiazku z tym powinna zlozyc w ZUS wyrejestrowanie platnika na druku ZUS ZWPA.

Podstawa prawna: rozporzadzenie w sprawie drukow (Dz.U. nr 149, poz. 982 ze zm.)

Pracuje w jednoosobowej spolce z o.o. Jej wspolnik jest zatrudniony na umowe o prace na stanowisku dyrektora. Jednoczesnie jest prezesem zarzadu. Wczesniej prowadzil dzialalnosc w formie spolki cywilnej, ktora kontynuuje. Jakie skladki do ZUS nalezy za niego placic? Dotychczas byly to skladki zdrowotne ze spolki cywilnej i z tytulu bycia wspolnikiem jednoosobowej spolki z o.o., oraz wszystkie - z umowy o prace w spolce z o.o. Czy takie postepowanie jest prawidlowe? Jezeli tak, to czy skladke zdrowotna z tytulu bycia wspolnikiem jednoosobowej spolki z o.o. powinien on placic osobiscie, czy tez powinna to robic w skladanej przez nia deklaracji firma.

Problematyczna jest sama kwestia pozostawania wspolnika jednoosobowej spolki z o.o. prezesa zarzadu i jej dyrektora w stosunku pracy z ta spolka. Nalezy przyjac, ze nie dochodzi tu w ogole do zawarcia stosunku pracy ze wzgledu na brak jego istotnego elementu, jakim jest podporzadkowanie. Zatem za okres do konca grudnia 2002 r. osoba ta powinna byla oplacac skladki z tytulu prowadzenia dzialalnosci w ramach spolki cywilnej. Do konca 2002 r. bycie wspolnikiem jednoosobowej spolki z o.o. nie bylo bowiem tytulem do ubezpieczen. Od 1 stycznia 2003 r. wspolnik jednoosobowej spolki podlega jednak obowiazkowo ubezpieczeniom spolecznym jako osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc. Za okres od 1 stycznia 2003 r. pozostaly zatem do rozpatrzenia dwa rownoczesnie istniejace tytuly: prowadzenie pozarolniczej dzialalnosci w formie spolki cywilnej i bycie wspolnikiem jednoosobowej spolki z o.o. W takiej sytuacji skladki na ubezpieczenia spoleczne nalezy oplacac z jednego wybranego tytulu. Z obu jest natomiast obowiazkowa skladka zdrowotna. Osoby prowadzace pozarolnicza dzialalnosc (w tym wspolnik jednoosobowej spolki z o.o.) same sa platnikami skladek na ubezpieczenia spoleczne. Zatem powinny sie zglosic do ZUS jako platnik na druku ZUS ZFA. Jest jeszcze jeden wariant - platnikiem dla nich moze takze byc sama spolka.

Podstawa prawna: art. 9 ust. 3 ustawy sus, art. 24 ust. 1 ustawy o NFZ

SKLADKI OD MATKI

Dwie nasze pracownice przebywaja na urlopach wychowawczych. Mezowie zglosili je do ubezpieczenia zdrowotnego jako czlonkow rodziny. Czy to prawda, ze - mimo to - od 1 kwietnia tego roku tez powinnismy zglosic je do tego ubezpieczenia z urlopow?

Tak, poniewaz od tej daty zmienily sie zasady podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez osoby na urlopach wychowawczych. Wczesniej nie byly one zglaszane przez platnikow do ubezpieczenia zdrowotnego z tytulu urlopow, o ile bedac czlonkiem rodziny ubezpieczonego (czyli - w tym wypadku - mezow), z tego tytulu podlegaly zgloszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego. Natomiast od 1 kwietnia 2003 r. status czlonka rodziny nie zwalnia ich z koniecznosci odprowadzania skladki zdrowotnej z racji urlopu wychowawczego. Oznacza to, ze za okres od 1 kwietnia 2003 r. wymienione osoby nie moga juz byc w ubezpieczeniu zdrowotnym jako czlonkowie rodziny oraz, ze poczawszy od dokumentow za kwiecien tego roku firma powinna wykazywac podstawe wymiaru i skladki zdrowotne osob na urlopach wychowawczych, ktore w zwiazku z posiadaniem statusu czlonka rodziny do konca marca 2003 r. nie podlegaly ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytulu urlopu. Podkreslic nalezy, ze pracownika korzystajacego z urlopu wychowawczego nie zglasza sie na ZUS ZUA czy ZUS ZZA, gdyz na rowni ze zgloszeniem do ubezpieczen traktuje sie wykazanie ich w raporcie ZUS RCA i ZUS RZA.

Podstawa prawna: art. 9 ust. 1 pkt 28 w zwiazku z art. 9 ust. 2 ustawy o NFZ

Od jakiej kwoty nalezy obliczac skladke zdrowotna osoby przebywajacej na urlopie wychowawczym od 20 sierpnia tego roku? Nie bedzie ona pobierala zasilku wychowawczego.

Nie zmienila sie podstawa wymiaru skladki na ubezpieczenie zdrowotne takich osob, jak i sposob jej ustalania. Nadal jest to kwota zasilku stalego z pomocy spolecznej (czyli 418 zl) w razie urlopu wychowawczego bez prawa do zasilku wychowawczego lub kwota zasilku wychowawczego - podczas urlopu wychowawczego z prawem do zasilku. Wprowadzono zasade niepodzielnosci skladki zdrowotnej. Zatem analogicznie jak poprzednio (czyli do konca marca 2003 r.) podstawa wymiaru tej skladki osob na urlopach wychowawczych bez prawa do zasilku wychowawczego nie ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu, tak jak to ma miejsce w przypadku podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Dlatego tez - niezaleznie od dlugosci urlopu wychowawczego w danym miesiacu - podstawa wymiaru skladki zdrowotnej takiej osoby zawsze wynosi 418 zl.

Podstawa prawna: art. 21 ust. 2 oraz art. 23 ust. 9 pkt 9 ustawy o NFZ

Od 1 czerwca 2002 r. kobieta przebywa na poltorarocznym urlopie wychowawczym. W lipcu tego roku utracila prawo do zasilku wychowawczego. Od czego nalezalo naliczyc skladke zdrowotna za ten miesiac: od wartosci zasilku wychowawczego, czy od zasilku stalego z pomocy spolecznej? A moze od sumy tych kwot?

W tym wypadku pracownica w ramach tego samego tytulu, jakim jest przebywanie na urlopie wychowawczym, spelnila w lipcu warunki do obliczenia skladki zdrowotnej od dwoch roznych podstaw wymiaru: za czesc miesiaca od zasilku wychowawczego, a za reszte - od zasilku stalego z pomocy spolecznej. Resort zdrowia zajal jednak stanowisko, ze w takiej sytuacji - gdy w jednym miesiacu w ramach tego samego tytulu (dla ktorego skladka jest finansowana z budzetu panstwa) nalezaloby obliczyc skladke od dwoch roznych podstaw wymiaru - skladke nalicza sie i oplaca sie od tej podstawy, ktora powstala pierwsza. Czyli w opisanej sprawie od zasilku wychowawczego.

Udzielilismy urlopu wychowawczego pracownicy, ktora jednoczesnie u drugiego pracodawcy tez otrzymala taki urlop. Ktory z nas powinien sporzadzac za nia dokumenty ubezpieczeniowe?

Oczywiscie, obaj pracodawcy powinni sporzadzac dokumenty dotyczace przerwy w oplacaniu skladek, spowodowanej urlopem wychowawczym (raporty ZUS RSA). Natomiast raporty skladkowe z kodem 12 11 x x (pod warunkiem, ze osoba ta zlozyla oswiadczenie, iz nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty i nie ma innego tytulu rodzacego obowiazek ubezpieczen spolecznych lub/i zdrowotnego) powinien sporzadzac jeden z nich. Przyjeto zasade, ze jesli osoba pobiera zasilek wychowawczy, robi to pracodawca, ktory go wyplaca, a gdy nie pobiera zasilku wychowawczego - ten, ktorego wskaze sam zainteresowany.

Pracownica urodzila dziecko 15 lipca tego roku. Od tego czasu wyplacamy jej zasilek macierzynski. Juz w czerwcu nie wykazywalismy w jej raportach skladek emerytalnej i rentowych od wynagrodzen. A to dlatego, ze jej przychody przekroczyly tzw. limit trzydziestokrotnosci. Czy - mimo tego - nalezy te skladki naliczac od zasilku macierzynskiego, skoro sa finansowane przez budzet panstwa?

Ow limit trzydziestokrotnosci to maksymalna roczna podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, ktory w 2003 r. wynosi 65 850 zl. Od nadwyzki przychodow pracownika, liczonych narastajaco od poczatku roku, ponad te kwote nie odprowadza sie skladek emerytalnych i rentowych, a pozostale - tak. Skoro w tej sytuacji takie przekroczenie nastapilo, za kobiete nie nalezy naliczac skladek emerytalnych i rentowych, bez wzgledu na tytul do ubezpieczen, jaki ona posiada. Zatem wskazane ograniczenie dotyczy takze tytulu, jakim jest pobieranie zasilku macierzynskiego. Dlatego raporty z kodem tytulu ubezpieczenia 12 40 x x w tym wypadku powinny byc "zerowe", z zaznaczeniem odpowiedniego pola, dotyczacego przekroczenia limitu trzydziestokrotnosci. Platnik skladek jest zobowiazany zaprzestac obliczania i przekazywania tych skladek po przekroczeniu przez ubezpieczonego ich rocznej podstawy. Jezeli skladki te bedzie oplacac za ubezpieczonego wiecej niz jeden platnik skladek, ubezpieczony jest zobowiazany zawiadomic ich wszystkich o przekroczeniu tego limitu. Za skutki blednego zawiadomienia, powodujacego nieoplacenie naleznych skladek, odpowiada sam ubezpieczony.

Podstawa prawna: art. 19 ust. 1, 5 i 6 ustawy sus

Korzystajaca z urlopu wychowawczego pracownica spoldzielni zasiada jednoczesnie w jej radzie nadzorczej. Z tytulu urlopu placimy za nia jedynie skladki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i zdrowotne. Czy prawidlowo?

Nie. Od 1 kwietnia 2003 r. czlonek rady nadzorczej, pobierajacy swiadczenia pieniezne za sprawowanie funkcji, podlega obowiazkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Z kolei osoba na urlopie wychowawczym jest objeta tym ubezpieczeniem tylko wtedy, gdy nie ma innego tytulu rodzacego koniecznosc oplacania tej skladki. A wiec, gdy nie dorabia sobie np. na umowie o prace, zlecenia, nie prowadzi dzialalnosci itd. W tej sytuacji najpierw trzeba ustalic, czy z tytulu czlonkostwa w radzie nadzorczej pracownica pobiera swiadczenia pieniezne. Jesli tak, wowczas nie nalezy wykazywac za nia skladek zdrowotnych z racji urlopu wychowawczego. Trzeba natomiast zglosic ja i oplacac skladke zdrowotna z tytulu czlonkostwa w radzie nadzorczej. Gdy zas kobieta nie jest wynagradzana za czlonkostwo w radzie, powinno sie za nia naliczac skladki zdrowotne z tytulu urlopu. Bycie czlonkiem rady nadzorczej - o ile nie zostala przy tym dodatkowo zawarta zadna umowa rodzaca obowiazek ubezpieczen spolecznych - nie jest tytulem do ubezpieczen spolecznych. Zatem skladki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe z tytulu urlopu wychowawczego sa nalezne. I to bez wzgledu na to, czy z tytulu bycia czlonkiem rady nadzorczej osoba otrzymuje swiadczenia pieniezne, czy nie.

Podstawa prawna art. 9 ust. 1 pkt 28 i 31 oraz art. 24 ust. 4 ustawy o NFZ

Pracownica urodzila dziecko podczas urlopu wychowawczego. W jakim charakterze nalezy ja wykazywac w dokumentach ubezpieczeniowych? Jako osobe przebywajaca na urlopie wychowawczym, czy na zasilku macierzynskim?

Za osobe, ktora urodzi dziecko podczas urlopu wychowawczego, nalezy wykazywac skladki od kwoty zasilku macierzynskiego. Jezeli prawo do tego zasilku powstalo w trakcie danego miesiaca, to istotnie za ten miesiac trzeba zlozyc zarowno dokumenty dotyczace urlopu wychowawczego, jak i zasilku macierzynskiego. Natomiast jesli kobieta dostawala zasilek macierzynski przez pelen miesiac, raporty powinny dotyczyc tego zasilku, a nie urlopu wychowawczego.

Wskazniki przydatne w rozliczeniach z ZUS

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.