PORADNIK1: ZASADY OPLACANIA SKLADEK NA UBEZPIECZENIA SPOLECZNE, UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE, FUNDUSZ PRACY I FUNDUSZ GWARANTOWANYCH SWIADCZEN PRACOWNICZYCH - PORADNIK DLA PLATNIKOW SKLADEK

Aktualizacja: 8 stycznia 2001 r.


Spis tresci

Wstep

  1. Wykaz podstawowych aktow prawnych
  2. Wyjasnienie uzywanych pojec i skrotow
  3. Platnik skladek w nowym systemie ubezpieczen spolecznych
  4. Zasady podlegania ubezpieczeniom spolecznym
  5. Zbieg ubezpieczen spolecznych
  6. Wysokosc skladek na ubezpieczenia spoleczne
  7. Zasady finansowania skladek na ubezpieczenia spoleczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych
  8. Zasady dokonywania zgloszen do ubezpieczen oraz wyrejestrowywania z ubezpieczen
  9. Zasady ustalania podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych
  1. Podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracownikow, osob wykonujacych prace nakladcza, czlonkow rsp i skr oraz osob w stosunku sluzby
  2. Podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla pozostalych grup ubezpieczonych
  3. Roczna podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne oraz ubezpieczenia rentowe
  4. Podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenie chorobowe i ubezpieczenie wypadkowe
  5. Podstawa wymiaru skladek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych
  1. Zgloszenia do ubezpieczen platnikow skladek
  2. Rozliczanie i oplacanie skladek na ubezpieczenia spoleczne, ubezpieczenie zdrowotne i fundusze pozaubezpieczeniowe
  3. Okres przejsciowy
  1. Obowiazki zgloszeniowe platnikow skladek
  2. Rozliczanie i oplacanie skladek za okres do 31 grudnia 1998 r.
  1. Wybrane zagadnienia z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego
  1. Dokonywanie zgloszen do ubezpieczenia zdrowotnego
  2. Zasady podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu
  3. Wysokosc i podstawa wymiaru oraz finansowanie i oplacanie skladek na ubezpieczenie zdrowotne

Poradnik 1 - spis tresci

WSTEP

Z dniem 1 stycznia 1999 r. weszla w zycie ustawa z dnia 13 pazdziernika 1998 r. o systemie ubezpieczen spolecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887). Ustawa ta reguluje w szczegolnosci:

  • zasady podlegania ubezpieczeniom spolecznym,
  • wysokosc skladek na ubezpieczenia spoleczne,
  • zasady ustalania podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne,
  • zasady finansowania skladek na ubezpieczenia spoleczne,
  • zasady, tryb i terminy:
  • zgloszen do ubezpieczen spolecznych,
  • prowadzenia ewidencji ubezpieczonych i platnikow skladek,
  • rozliczania skladek na ubezpieczenia spoleczne oraz zasilkow z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego,
  • oplacania skladek na ubezpieczenia spoleczne,
  • zasady prowadzenia kont ubezpieczonych oraz kont platnikow skladek,
  • zasady i tryb przekazywania skladek do otwartych funduszy emerytalnych.

System ubezpieczen spolecznych okreslony powolana ustawa jest systemem powszechnym. Obejmuje bowiem wszystkie grupy ubezpieczonych, z wylaczeniem rolnikow indywidualnych oraz sedziow i prokuratorow. Jest to ponadto system w duzym stopniu jednolity. Poza nielicznymi wyjatkami, ujednolicone zostaly zasady i tryb dokonywania zgloszen do ubezpieczenia, rozliczania i oplacania skladek, bez wzgledu na tytul ubezpieczen spolecznych czy tez platnika.

Od 1 stycznia 1999 r. Zaklad Ubezpieczen Spolecznych pobiera skladki na:

  • ubezpieczenia spoleczne,
  • ubezpieczenie zdrowotne,
  • Fundusz Pracy,
  • Fundusz Gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych.

Do zadan Zakladu nalezy tez przekazywanie skladek do otwartych funduszy emerytalnych.
Ponadto od 1 stycznia 2001 r. Zaklad przejmie pobor wplat na Panstwowy Fundusz Rehabilitacji Osob Niepelnosprawnych.

Poradnik 1 - spis tresci

I.  WYKAZ PODSTAWOWYCH AKTOW PRAWNYCH

  • Ustawa z dnia 13 pazdziernika 1998 r. o systemie ubezpieczen spolecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 i nr 162, poz. 1118 i 1126; 1999 nr 26, poz. 228, nr 60, poz. 636, nr 72, poz. 802 i nr 78, poz. 875, nr 110, poz. 1256; 2000 nr 9, poz. 118).
  • Ustawa z dnia 27 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. nr 28, poz. 153 i nr 75, poz. 468; 1998 nr 117, poz. 756, nr 137, poz. 887, nr 144, poz. 929 i nr 162, poz. 1116; 1999 nr 45, poz. 439, nr 49, poz. 483, nr 63, poz. 700, nr 70, poz. 777, nr 72, poz. 802, nr 109, poz. 1236, nr 110, poz. 1255 i 1256; 2000 nr 12, poz. 136).
  • Ustawa z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczen pracowniczych w razie niewyplacalnosci pracodawcy (Dz.U. 1994 nr 1, poz. 1; 1995 nr 87, poz. 435; 1996 nr 5, poz. 34; 1997 nr 28, poz. 153, nr 123, poz. 776; 1998 nr 137, poz. 887, nr 106, poz. 668).
  • Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu (Dz.U. 1997 nr 25, poz. 128, nr 28, poz. 153, nr 41, poz. 255, nr 63, poz. 403, nr 93, poz. 569, nr 107, poz. 692, nr 121, poz. 770, nr 123, poz. 776; 1998 nr 66, poz. 431, nr 106, poz. 668, nr 108, poz. 684 i nr 137, poz. 887, nr 162, poz. 1112, 1118 i 1126; 1999 nr 60, poz. 636).
  • Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i spolecznej oraz zatrudnianiu osob niepelnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz. 776 i nr 160, poz. 1082; 1998 nr 99, poz. 628, nr 106, poz. 668, nr 137, poz. 887, nr 156, poz. 1019, nr 162, poz. 1118 i 1126; 1999 nr 49, poz. 486, nr 90, poz. 1001, nr 95, poz. 1101, nr 111, poz. 1280).
  • Rozporzadzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegolowych zasad ustalania podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106; 1999 nr 49, poz. 488, nr 75, poz. 487).
  • Rozporzadzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 grudnia 1998 r. w sprawie okreslenia wzorow zgloszen do ubezpieczen spolecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportow miesiecznych i imiennych raportow miesiecznych korygujacych, zgloszen platnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji korygujacych oraz innych dokumentow (Dz.U. nr 149, poz. 982).
  • Rozporzadzenie Ministra Finansow z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie okreslenia wzoru bankowego dokumentu platniczego skladek, do ktorych poboru zobowiazany jest Zaklad Ubezpieczen Spolecznych (Dz.U. nr 149, poz. 981).
  • Rozporzadzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 grudnia 1998 r. w sprawie wysokosci i trybu wyplaty wynagrodzenia platnikom skladek z tytulu wykonywania zadan z ubezpieczenia spolecznego w razie choroby i macierzynstwa (Dz.U. nr 153, poz. 1005).
  • Rozporzadzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 grudnia 1998 r. w sprawie sposobu przeliczania przychodu w zwiazku z wprowadzeniem obowiazku oplacania skladki na ubezpieczenia spoleczne przez ubezpieczonych (Dz.U. nr 153, poz. 1006).
  • Rozporzadzenie Rady Ministrow z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie szczegolowych zasad i trybu postepowania w sprawach rozliczania skladek, wyplaconych zasilkow z ubezpieczen chorobowego i wypadkowego, zasilkow rodzinnych, pielegnacyjnych i wychowawczych oraz kolejnosci zaliczania wplat skladek na poszczegolne fundusze (Dz.U. nr 165, poz. 1197; 1999 nr 55, poz. 574).
  • Rozporzadzenie Ministra Pracy i Polityki Spolecznej z dnia 19 stycznia 2000 r. w sprawie okreslenia wzoru rocznej deklaracji rozliczeniowej za rok 1999 i zasad jej sporzadzania (Dz.U. nr 4, poz. 47).

Poradnik 1 - spis tresci

II.  WYJASNIENIE UZYWANYCH POJEC I SKROTOW


Uzyte w poradniku okreslenia i skroty oznaczaja:

Ubezpieczeni - osoby fizyczne podlegajace co najmniej jednemu z ubezpieczen spolecznych.

Pracownik - osoba pozostajaca w stosunku pracy, nie spelniajaca kryteriow okreslonych dla osob wspolpracujacych, oraz osoba wykonujaca prace na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia, albo umowy o dzielo, jesli umowe taka zawarla z pracodawca, z ktorym pozostaje w stosunku pracy, lub jezeli w ramach takiej umowy wykonuje prace na rzecz pracodawcy z ktorym pozostaje w stosunku pracy.

Osoba wykonujaca prace nakladcza - osoba zatrudniona na podstawie umowy o prace nakladcza.

Czlonek rsp lub skr - czlonek rolniczej spoldzielni produkcyjnej lub spoldzielni kolek rolniczych, zajmujacych sie produkcja rolna, dzialajacych zgodnie z art. 138-178 oraz art. 180 § 3 ustawy z 16 wrzesnia 1982 r. - Prawo spoldzielcze (Dz.U. 1995 nr 54, poz. 288 i nr 133, poz. 654; 1996 nr 5, poz. 32, nr 24, poz. 110 i nr 43, poz. 189; 1997 nr 32, poz. 183, nr 111, poz. 723 i nr 121, poz. 769 i 770), ktory wykonuje prace na rzecz spoldzielni na innej podstawie niz stosunek pracy lub wytwarza na jej rzecz produkty rolne w prowadzonym przez siebie gospodarstwie oraz traktowane na rowni z tymi czlonkami spoldzielni inne osoby, ktore wykonuja prace w spoldzielni lub gospodarstwie rolnym spoldzielni na innej podstawie niz stosunek pracy, nie bedace jej czlonkami i wynagradzane wedlug zasad obowiazujacych czlonkow spoldzielni, w tym kandydaci na czlonka spoldzielni.

Zleceniobiorca - osoba wykonujaca prace na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, albo innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia.

Osoba prowadzaca dzialalnosc pozarolnicza:

  • osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc gospodarcza na podstawie przepisow o dzialalnosci gospodarczej lub innych przepisow szczegolnych,
  • tworca i artysta, ktorego dzialalnosc zostala uznana za tworcza lub artystyczna w formie decyzji Komisji ds. Zaopatrzenia Emerytalnego Tworcow, dzialajacej przy ministrze wlasciwym do spraw kultury,
  • osoba wykonujaca wolny zawod w rozumieniu przepisow o podatku dochodowym od osob fizycznych.
Osoba wspolpracujaca - wspolpracujacy z osobami prowadzacymi pozarolnicza dzialalnosc oraz zleceniobiorcami: malzonek, dzieci wlasne, dzieci drugiego malzonka i dzieci przysposobione, rodzice, macocha, ojczym oraz osoby przysposabiajace, jezeli pozostaja z nimi we wspolnym gospodarstwie domowym i wspolpracuja przy prowadzeniu tej dzialalnosci lub wykonywaniu umowy; nie dotyczy to osob, z ktorymi zostala zawarta umowa o prace w celu przygotowania zawodowego.

Stypendysta sportowy - osoba pobierajaca stypendium sportowe, z wyjatkiem osob uczacych sie lub studiujacych, jesli nie podlegaja ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innego tytulu.

Duchowny - duchowny oraz czlonkowie zakonow meskich i zenskich Kosciola katolickiego, innych kosciolow i zwiazkow wyznaniowych, z wyjatkiem alumnow seminariow duchownych, nowicjuszy, postulantow i juniorystow, ktorzy nie ukonczyli 25 roku zycia.

Osoba w stosunku sluzby:

  • zolnierze zawodowi,
  • funkcjonariusze Policji, Urzedu Ochrony Panstwa, Strazy Granicznej, Panstwowej Strazy Pozarnej, Sluzby Wieziennej, Sluzby Celnej.
Malzonkowie pracownikow skierowanych do pracy w przedstawicielstwach dyplomatycznych - malzonkowie pracownikow skierowanych do pracy w przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzedach konsularnych, w stalych przedstawicielstwach przy ONZ i w innych misjach specjalnych za granica, w instytutach, osrodkach informacji i kultury za granica.

Pracownicy skierowani do pracy lub sluzby w przedstawicielstwach dyplomatycznych - pracownicy skierowani do pracy lub sluzby w przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzedach konsularnych, w stalych przedstawicielstwach przy ONZ i w innych misjach specjalnych za granica.

Osoby opiekujace sie czlonkiem rodziny wymagajacym stalej opieki - osoby, ktore z powodu sprawowania opieki nad czlonkiem rodziny spelniajacym warunki do przyznania zasilku pielegnacyjnego nie podlegaja ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytulow.

Bezrobotny - osoba pobierajaca zasilek dla bezrobotnych oraz absolwenci pobierajacy stypendium w okresie odbywania szkolenia lub stazu, na ktore zostali skierowani przez powiatowy urzad pracy.

Kwota najnizszego wynagrodzenia - kwota najnizszego wynagrodzenia ustalana przez ministra wlasciwego do spraw pracy na podstawie art. 774 Kodeksu pracy.

Skladki na ubezpieczenia spoleczne - skladki na ubezpieczenia spoleczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe.

Zasilki - zasilki i swiadczenia rehabilitacyjne z ubezpieczenia chorobowego oraz ubezpieczenia wypadkowego.

Konto ubezpieczonego - konto prowadzone od 1 stycznia 1999 r. przez ZUS dla kazdego ubezpieczonego, na ktorym ewidencjonowany jest przebieg jego ubezpieczenia, a w szczegolnosci informacje:

  • o wysokosci wplaconych i zwaloryzowanych skladek na ubezpieczenie emerytalne, po odprowadzeniu skladki na otwarte fundusze emerytalne,
  • o czlonkostwie w otwartym funduszu emerytalnym i terminach przekazania skladek do tego funduszu,
  • o czlonkostwie w kasie chorych i terminach przekazania skladek do tej kasy,
  • o wysokosci naleznych i wplaconych skladek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne oraz o wysokosci naleznej i odprowadzonej skladki na otwarty fundusz emerytalny,
  • o faktach pozaubezpieczeniowych majacych wplyw na prawo do swiadczen z ubezpieczen spolecznych i na ich wysokosc,
  • o wysokosci emerytury dozywotniej wyplacanej przez zaklad emerytalny,
  • niezbedne do przyznania i wyplaty swiadczen z ubezpieczen spolecznych, a takze swiadczen finansowanych z budzetu panstwa oraz o dokonanych wyplatach,
  • niezbedne do ustalenia, ponownego ustalenia lub przeliczenia kapitalu poczatkowego,
  • o kapitale poczatkowym oraz zwaloryzowanym kapitale poczatkowym,
  • niezbedne do realizacji przez Zaklad zadan zleconych na podstawie odrebnych przepisow.


Otwarty fundusz emerytalny - fundusz wybrany przez ubezpieczonego sposrod funduszy emerytalnych, o ktorych mowa w przepisach o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.

Ubezpieczenie zdrowotne - ubezpieczenie wprowadzone ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.

Kasy chorych - regionalne lub branzowe kasy chorych dzialajace na podstawie przepisow ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.


Poradnik 1 - spis tresci

III.  PLATNIK SKLADEK W NOWYM SYSTEMIE UBEZPIECZEN SPOLECZNYCH


Platnikiem skladek w nowym systemie ubezpieczen spolecznych jest kazdy podmiot zobowiazany w mysl obowiazujacych przepisow do oplacania skladek na ubezpieczenia spoleczne z jakiegokolwiek tytulu. Platnikami skladek na ubezpieczenia spoleczne sa wiec:

  • pracodawca - w stosunku do pracownikow,
  • jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostajaca z inna osoba fizyczna w stosunku prawnym uzasadniajacym objecie tej osoby ubezpieczeniami spolecznymi (np. zleceniodawca za zleceniobiorce),
  • jednostka wyplacajaca swiadczenia socjalne i zasilki socjalne - w stosunku do osob pobierajacych swiadczenia socjalne wyplacane w okresie urlopu oraz osob pobierajacych zasilek socjalny wyplacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia,
  • podmiot, na rzecz ktorego wykonywana jest odplatnie praca w czasie odbywania kary pozbawienia wolnosci lub tymczasowego aresztowania - w stosunku do osob, ktore ja wykonuja na podstawie skierowania do pracy,
  • ubezpieczony zobowiazany do oplacenia skladek na wlasne ubezpieczenia spoleczne (np. osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc),
  • Kancelaria Sejmu i Kancelaria Senatu - w stosunku do poslow i senatorow,
  • duchowny nie bedacy czlonkiem zakonu albo przelozony domu zakonnego lub klasztoru w stosunku do czlonkow swych zakonow lub, za zgoda Zakladu Ubezpieczen Spolecznych, inna zwierzchnia instytucja diecezjalna lub zakonna za duchownych objetych ta zgoda,
  • jednostka organizacyjna podlegla ministrowi wlasciwemu do spraw obrony narodowej w stosunku do:
    • zolnierzy zawodowych,
    • zolnierzy niezawodowych w sluzbie czynnej lub osob odbywajacych zastepcze formy sluzby wojskowej,
  • jednostka organizacyjna podlegla Komendzie Glownej Policji - w stosunku do funkcjonariuszy Policji,
  • jednostka organizacyjna podlegla ministrowi wlasciwemu do spraw wewnetrznych - w stosunku do funkcjonariuszy oraz zolnierzy,
  • jednostka organizacyjna podlegla ministrowi wlasciwemu do spraw sprawiedliwosci - w stosunku do funkcjonariuszy Sluzby Wieziennej,
  • osrodek pomocy spolecznej - w stosunku do osob pobierajacych zasilki stale lub gwarantowane zasilki okresowe z pomocy spolecznej,
  • Urzad Ochrony Panstwa - w stosunku do funkcjonariuszy Urzedu Ochrony Panstwa,
  • powiatowy urzad pracy - w stosunku do osob pobierajacych zasilek dla bezrobotnych lub stypendium,
  • ZUS - w stosunku do osob przebywajacych na urlopach wychowawczych lub pobierajacych zasilek macierzynski albo zasilek w wysokosci zasilku macierzynskiego,
  • podmiot wyplacajacy stypendium sportowe - w stosunku do osob pobierajacych te stypendia,
  • jednostka organizacyjna podlegla Prezesowi Glownego Urzedu Cel oraz Glowny Urzad Cel - w stosunku do funkcjonariuszy celnych,
  • Krajowa Szkola Administracji Publicznej - w stosunku do sluchaczy pobierajacych stypendium,
  • osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc - w stosunku do osob wspolpracujacych przy prowadzeniu tej dzialalnosci.

Poradnik 1 - spis tresci

IV.  ZASADY PODLEGANIA UBEZPIECZENIOM SPOLECZNYM


Od 1 stycznia 1999 r. rozszerzono krag osob objetych ochrona ubezpieczeniowa. Ubezpieczeniami spolecznymi w zakresie okreslonym przepisami ustawy o systemie ubezpieczen spolecznych (tabela 1) objete zostaly takze nastepujace grupy ubezpieczonych:

  • studenci oraz uczestnicy dziennych studiow doktoranckich, jezeli nie podlegaja ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym z innych tytulow,
  • osoby wykonujace wolny zawod w rozumieniu przepisow ustawy o podatku dochodowym od osob fizycznych,
  • osoby przebywajace na urlopach wychowawczych lub pobierajace zasilek macierzynski, jezeli nie maja ustalonego prawa do emerytury lub renty i nie maja innych tytulow rodzacych obowiazek ubezpieczen spolecznych.

Zgodnie z ustawa z dnia 23 grudnia 1999 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczen spolecznych oraz niektorych innych ustaw (Dz.U. nr 110, poz. 1256) zmienily sie zasady podlegania ubezieczeniom spolecznym osob wykonujacych prace na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia. Nowe zasady maja zastosowanie w stosunku do umow zawartych od 14 stycznia 2000 r.
Obowiazkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegaja osoby fizyczne, ktore na terenie Polski wykonuja prace na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, albo innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia oraz osoby z nimi wspolpracujace, jezeli zostaly zawarte od 14 stycznia 2000 r. Oznacza to, ze kazda z wymienionych umow, bez wzgledu na okres na jaki zostala zawarta, oraz wspolpraca przy jej wykonywaniu, jezeli stanowi jedyny tytul do podlegania ubezpieczeniom, rodzi obowiazek ubezpieczen emerytalnego i rentowych oraz ubezpieczenia zdrowotnego osoby ja wykonujacej.
Nadal nie podlegaja ubezpieczeniom spolecznym osoby wykonujace prace na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy oswiadczenie uslug, do ktorych zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia, jezeli sa:

  • uczniami szkol ponadpodstawowych,
  • studentami do ukonczenia 26 lat.

Nalezy pamietac, ze w stosunku do osob wykonujacych prace na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o swiadczenie uslug zawartych do 13 stycznia 2000 r. wlacznie stosuje sie przez caly okres ich wykonywania zasady podlegania ubezpieczeniom spolecznym obowiazujace w 1999 r.
Od 14 stycznia 2000 r. obowiazkowo ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegaja osoby wykonujace prace na podstawie umowy o dzielo, jezeli umowe taka zawarly od 14 stycznia 2000 r. z pracodawca, z ktorym pozostaja w stosunku pracy, lub jezeli w ramach takiej umowy wykonuja prace na rzecz pracodawcy, z ktorym pozostaja w stosunku pracy. Umowa o dzielo nie stanowi samodzielnego tytulu do podlegania ubezpieczeniom spolecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Ustawa o systemie ubezpieczen spolecznych wprowadzila ponadto nowum w zakresie kontynuowania ubezpieczen. Osoby:

  • objete obowiazkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi (np. z tytulu stosunku pracy),
  • bedace obywatelami polskimi wykonujacymi prace za granica w podmiotach zagranicznych,
  • bedace obywatelami polskimi wykonujacymi prace w podmiotach zagranicznych na terytorium RP, jezeli podmioty te nie posiadaja w Polsce swojej siedziby ani przedstawicielstwa,

moga po ustaniu tych ubezpieczen kontynuowac je dobrowolnie, jednakze wowczas, gdy okres ubezpieczenia dobrowolnego przekracza 10 lat, nie obowiazuje gwarancja wyplaty minimalnego swiadczenia, w przypadku gdy stan wlasnego konta ubezpieczonego nie bedzie go zapewnial.

Od 1 stycznia 1999 r. w ramy powszechnego systemu ubezpieczen spolecznych wlaczone zostaly rowniez osoby w stosunku sluzby, pod warunkiem ze nie pozostawaly w sluzbie w dniu wejscia w zycie ustawy o systemie ubezpieczen spolecznych, tj. 1 stycznia 1999 r.
Osoby pozostajace w stosunku sluzby, ktore podjely sluzbe przed 1 stycznia 1999 r. maja prawo do dobrowolnych ubezpieczen z tytulu dodatkowej pracy nakladczej, prowadzenia pozarolniczej dzialalnosci, pobierania uposazenia jako posel lub senator, badz tez bycia osoba duchowna od 30 grudnia 1999 r. Z tytulu umow zlecenia zawartych od 14 stycznia 2000 r. maja rowniez prawo do dobrowolnych ubezpieczen spolecznych.
Wyodrebnienie w ramach ubezpieczen: ubezpieczenia emerytalnego, rentowych, chorobowego i wypadkowego wymaga okreslenia - w odniesieniu do kazdej grupy ubezpieczonych - ktoremu ubezpieczeniu ubezpieczony z okreslonego tytulu podlega obowiazkowo, do ktorego moze przystapic na swoj wniosek, a ktorych rodzajow ubezpieczenia ustawodawca dla danej grupy ubezpieczonych w ogole nie przewidzial.
Tabela 1 obrazuje zasady podlegania ubezpieczeniom spolecznym poszczegolnych grup ubezpieczonych. Obejmuje ona wszystkie istniejace od 1 stycznia 1999 r. tytuly do ubezpieczen spolecznych.

Uzyte w tabeli symbole oznaczaja:

O - ubezpieczenie obowiazkowe,
D - ubezpieczenie dobrowolne (na wniosek zlozony przez ubezpieczonego),

N -  z mocy prawa ubezpieczony z danego tytulu nie podlega okreslonemu ubezpieczeniu spolecznemu (ani dobrowolnie, ani obowiazkowo).

Uwaga!
Podane w tabeli 1 zasady podlegania ubezpieczeniom spolecznym dotycza sytuacji, gdy dana osoba spelnia warunki do objecia tymi ubezpieczeniami z jednego tytulu. Zasady rozstrzygania obowiazku ubezpieczen emerytalnego i rentowych w razie zbiegu ubezpieczen z dwoch lub wiecej tytulow przedstawiono w rozdziale V.

Tabela 1. Zasady podlegania ubezpieczeniom spolecznym
 

Podmiot ubezpieczenia Tytul ubezpieczenia
Rodzaj ubezpieczenia
    emerytalne rentowe chorobowe wypadkowe
Pracownik stosunek pracy oraz wykonywanie pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia, albo umowy o dzielo, jezeli umowa taka zostala zawarta z pracodawca, z ktorym osoba pozostaje w stosunku pracy lub jezeli w ramach takiej umowy wykonuje prace na rzecz pracodawcy, z ktorym pozostaje w stosunku pracy O O O O
Osoba wykonujaca prace nakladcza umowa o prace nakladcza  O O D N
Czlonek rsp lub skr czlonkostwo w rsp lub skr O O O O
Zleceniobiorca wykonujacy prace poza siedziba lub miejscem prowadzenia dzialalnosci zleceniodawcy umowa agencyjna, umowa zlecenia albo inna umowa o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia  O O D N
Zleceniobiorca wykonujacy prace w siedzibie lub miejscu prowadzenia dzialalnosci zleceniodawcy umowa agencyjna, umowa zlecenia albo inna umowa o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia O O D O
Osoba wspolpracujaca ze zleceniobiorca wykonujaca prace poza siedziba lub miejscem prowadzenia dzialalnosci zleceniodawcy wykonywanie wspolpracy O O D N
Osoba wspolpracujaca ze zleceniobiorca wykonujaca prace w siedzibie lub miejscu prowadzenia dzialalnosci zleceniodawcy wykonywanie wspolpracy O O D O
Osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc dzialalnosc pozarolnicza O O D O
Osoba wspolpracujaca z osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc wykonywanie wspolpracy O O D O
Posel lub senator pobieranie uposazenia posla lub senatora O O N O
Stypendysta sportowy pobieranie stypendium sportowego O O N O
Pobierajacy stypendium sluchacze Krajowej Szkoly Administracji Publicznej pobieranie stypendium O O N N
Skazany lub tymczasowo aresztowany wykonywanie pracy na podstawie skierowania w czasie odbywania kary pozbawienia wolnosci lub tymczasowego aresztowania O O D O
Bezrobotny pobieranie zasilku dla bezrobotnych  O O N N
Bezrobotny absolwent pobierajacy stypendium pobieranie przez absolwenta stypendium O O N O
Duchowny posiadanie statusu duchownego O O D O
Zolnierz niezawodowy w sluzbie czynnej odbywanie niezawodowej sluzby czynnej O O N N
Osoba odbywajaca zastepcze formy sluzby wojskowej odbywanie zastepczej formy sluzby wojskowej O O N O
Zolnierz zawodowy  stosunek sluzbowy zolnierza zawodowego O O N N
Funkcjonariusz Policji stosunek sluzbowy funkcjonariusza Policji O O N N
Funkcjonariusz Urzedu Ochrony Panstwa stosunek sluzbowy funkcjonariusza Urzedu Ochrony Panstwa O O N N
Funkcjonariusz Strazy Granicznej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Strazy Granicznej O O N N
Funkcjonariusz Panstwowej Strazy Pozarnej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Strazy Pozarnej O O N N
Funkcjonariusz Sluzby Wieziennej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Sluzby Wieziennej O O N N
Funkcjonariusz Sluzby Celnej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Sluzby Celnej O O N N
Osoba przebywajaca na urlopie wychowawczym lub pobierajaca zasilek macierzynski albo zasilek w wysokosci zasilku macierzynskiego przebywanie na urlopie wychowawczym, pobieranie zasilku macierzynskiego lub zasilku w wysokosci zasilku macierzynskiego O O N N
Osoba pobierajaca swiadczenie socjalne lub zasilek socjalny pobieranie swiadczenia socjalnego lub zasilku socjalnego O O N N
Osoba pobierajaca zasilek staly lub gwarantowany zasilek okresowy pobieranie zasilku stalego lub gwarantowanego zasilku okresowego z pomocy spolecznej zasady podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu reguluja odrebne przepisy  zasady podlega-nia ubezpieczeniom rento-wym reguluja odrebne przepisy N N
Malzonek pracownika skierowanego do pracy w przedstawicielstwie dyplomatycznym bycie malzonkiem pracownika skierowanego do pracy w przedstawicielstwie dyplomatycznym D D N N
Osoba sprawujaca opieke nad czlonkiem rodziny sprawowanie opieki nad czlonkiem rodziny D D N N
Obywatel polski zatrudniony za granica u podmiotow zagranicznych zatrudnienie za granica u podmiotow zagranicznych D D N N
Obywatel polski zatrudniony w Polsce u podmiotow zagranicznych, ktore nie posiadaja na terenie Polski swojej siedziby ani przedstawicielstwa zatrudnienie w Polsce u podmiotow zagranicznych, jezeli nie posiadaja na terenie Polski swojej siedziby, ani przedstawicielstwa D D N N
Student lub uczestnik dziennych studiow doktoranckich odbywanie studiow D D N N
Alumni seminariow duchownych, nowicjusze, postulanci i juniorysci  bycie alumnem seminarium duchownego, nowicjuszem, postulantem lub juniorysta do ukonczenia 25 roku zycia D D N N
Osoby kontynuujace ubezpieczenie kontynuowanie ubezpieczenia D D N N
Tabela  2.  Ustalanie okresow podlegania obowiazkowym ubezpieczeniom spolecznym (emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu)
Tytul ubezpieczenia
Okres ubezpieczenia
Pracownicy od nawiazania stosunku pracy do daty ustania stosunku pracy
Osoby wykonujace prace nakladcza od dnia oznaczonego w umowie jako dzien rozpoczecia jej wykonywania do dnia rozwiazania lub wygasniecia umowy
Zleceniobiorcy wykonujacy prace na podstawie umow agencyjnych, umow zlecenia lub innych umow o swiadczenie uslug, do ktorych zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia od dnia oznaczonego w umowie jako dzien rozpoczecia jej wykonywania do dnia rozwiazania lub wygasniecia umowy
Czlonkowie rsp lub skr od dnia rozpoczecia wykonywania pracy na rzecz spoldzielni do dnia zakonczenia jej wykonywania
Osoby prowadzace dzialalnosc pozarolnicza od dnia rozpoczecia wykonywania dzialalnosci do dnia zaprzestania wykonywania tej dzialalnosci
Osoby wspolpracujace od dnia rozpoczecia wspolpracy do dnia zakonczenia tej wspolpracy
Poslowie i senatorowie od dnia nabycia prawa do uposazenia do dnia utraty tego prawa
Stypendysci sportowi od dnia spelnienia warunkow do objecia ubezpieczeniami spolecznymi do dnia zaprzestania spelniania tych warunkow
Skazani lub tymczasowo aresztowani od dnia rozpoczecia wykonywania pracy do dnia zakonczenia wykonywania pracy
Bezrobotni od dnia nabycia prawa do zasilku lub stypendium do czasu utraty do nich prawa
Duchowni od dnia przyjecia do stanu duchownego do czasu wystapienia z tego stanu 
Alumni seminariow duchownych, nowicjusze, postulanci i juniorysci od dnia ukonczenia 25 roku zycia
Zolnierze niezawodowi w sluzbie czynnej oraz zastepcze formy sluzby wojskowej od dnia powolania lub skierowania do tej sluzby do dnia zwolnienia z tej sluzby
Osoby w stosunku sluzby od dnia nawiazania stosunku sluzbowego do dnia zwolnienia ze sluzby 
Osoby przebywajace na urlopach wychowawczych lub pobierajace zasilek macierzynski albo zasilek w wysokosci zasilku macierzynskiego od dnia spelnienia warunkow do objecia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi do dnia zaprzestania spelniania tych warunkow
Osoby pobierajace swiadczenia socjalne wyplacane w okresie urlopu oraz osoby pobierajace zasilek socjalny wyplacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia od dnia nabycia prawa do swiadczenia socjalnego lub zasilku socjalnego do dnia utraty tego prawa
Pobierajacy stypendium sluchacze Krajowej Szkoly Administracji Publicznej od dnia uzyskania statusu sluchacza do dnia utraty tego prawa

Natomiast objecie dobrowolnymi ubezpieczeniami, tj. emerytalnym, rentowymi i chorobowym (nie ma dobrowolnego ubezpieczenia wypadkowego) nastepuje od dnia wskazanego we wniosku o objecie tymi ubezpieczeniami, nie wczesniej jednak niz od dnia, w ktorym wniosek zostal zgloszony. Oznacza to, ze jezeli osoba prowadzaca dzialalnosc pozarolnicza, dla ktorej ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne, zlozy wniosek o objecie tym ubezpieczeniem 15 stycznia, to objecie nie bedzie moglo byc dokonane przed ta data.

Dobrowolne ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe ustaja:

  • od dnia wskazanego we wniosku o wylaczenie z tych ubezpieczen, nie wczesniej jednak niz od dnia, w ktorym wniosek zostal zlozony. Oznacza to, ze osoba oplacajaca dobrowolnie skladki nie moze zadac wylaczenia z tego ubezpieczenia z okresem wstecznym i zwrotu skladek za ten okres,
  • od pierwszego dnia miesiaca kalendarzowego, za ktory nie oplacono w terminie skladki naleznej na to ubezpieczenie. Oplacenie skladki na to ubezpieczenie po terminie lub oplacenie jej w niepelnej wysokosci za dany miesiac powoduje z mocy ustawy ustanie dobrowolnych ubezpieczen emerytalnego, rentowych i chorobowego w przypadku osob prowadzacych pozarolnicza dzialalnosc i osob z nimi wspolpracujacych, duchownych, malzonkow pracownikow skierowanych do pracy w przedstawicielstwach dyplomatycznych, osob sprawujacych opieke nad czlonkiem rodziny, obywateli polskich wykonujacych prace za granica w podmiotach zagranicznych i obywatelom polskim wykonujacym prace w podmiotach zagranicznych na terytorium Polski, ktore nie maja w Polsce swojej siedziby lub przedstawicielstwa, studentow i uczestnikow dziennych studiow doktoranckich, alumnow seminariow duchownych, nowicjuszy, postulantow i juniorystow do ukonczenia 25 roku zycia oraz w przypadku osob kontynuujacych ubezpieczenia. Od reguly tej jest wyjatek, zgodnie z ktorym Zaklad Ubezpieczen Spolecznym - w uzasadnionych przypadkach, na wniosek ubezpieczonego, moze wyrazic zgode na oplacenie skladki po terminie. Jednak decyzja w tej sprawie zalezy od swobodnego uznania Zakladu,
  • od dnia nastepujacego po dniu, za ktory przyslugiwal zasilek, w przypadku pobierania przez czesc miesiaca zasilku z powodu nieoplacenia naleznej skladki na te ubezpieczenie w terminie,
  • od dnia ustania tytulu podlegania tym ubezpieczeniom.

Za okres ubezpieczenia uwaza sie takze okres pobierania wynagrodzenia za czas niezdolnosci do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w zwiazku z choroba zakazna oraz zasilkow.

Poradnik 1 - spis tresci

V.  ZBIEG UBEZPIECZEN SPOLECZNYCH


W odniesieniu do osob spelniajacych warunki do podlegania ubezpieczeniom spolecznym z kilku tytulow jednoczesnie stosuje sie nastepujace zasady obejmowania ubezpieczeniami spolecznymi:

  1. Pracownicy, czlonkowie spoldzielni, osoby odbywajace zastepcze formy sluzby wojskowej, osoby w stosunku sluzby oraz osoby pobierajace swiadczenie socjalne lub zasilek socjalny, spelniajacy jednoczesnie warunki do objecia obowiazkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytulow, sa obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytulu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia, albo umowy o dzielo, jezeli umowe taka zawarly z pracodawca, z ktorym pozostaja w stosunku pracy, lub jezeli w ramach takiej umowy wykonuja prace na rzecz pracodawcy, z ktorym pozostaja w stosunku pracy, czlonkostwa w spoldzielni, sluzby, pobierania swiadczenia socjalnego lub zasilku socjalnego. Moga one dobrowolnie, na swoj wniosek, byc objete ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi rowniez z innych tytulow.
  2. Ubezpieczeni, wymienieni wyzej, ktorych podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytulu stosunku pracy, czlonkostwa w spoldzielni, sluzby, pobierania swiadczenia socjalnego lub zasilku socjalnego, w przeliczeniu na okres miesiaca jest nizsza od kwoty najnizszego wynagrodzenia, podlegaja rowniez obowiazkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innego tytulu.

  3. Jezeli ubezpieczeni ci spelniaja jednoczesnie warunki do objecia obowiazkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z wiecej niz jednego tytulu, to stosuje sie do nich odpowiednio pkt 3.
  4. Osoba spelniajaca warunki do objecia obowiazkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytulow, takich jak wykonywanie pracy nakladczej, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorych zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecen, prowadzenie pozarolniczej dzialalnosci, pelnienie funkcji posla lub senatora, bycie duchownym – jest objeta obowiazkowo ubezpieczeniami z tego tytulu, ktory powstal najwczesniej, z zastrzezeniem pkt. 7. Moze ona jednak dobrowolnie, na swoj wniosek, byc objeta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi takze z pozostalych, wszystkich lub wybranych tytulow, lub zmienic tytul ubezpieczen. Z tym zastrzezeniem, ze duchowni spelniajacy warunki do objecia obowiazkowo ubezpieczeniami z tytulu prowadzenia pozarolniczej dzialalnosci gospodarczej podlegaja ubezpieczeniom z tytulu tej dzialalnosci.
  5. Osoba prowadzaca kilka rodzajow dzialalnosci pozarolniczej jest objeta obowiazkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z jednego wybranego przez siebie rodzaju dzialalnosci.
  6. Pracownicy, czlonkowie spoldzielni oraz osoby w stosunku sluzby, majace ustalone prawo do emerytury lub renty, podlegaja obowiazkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
  7. Zleceniobiorcy, majacy ustalone prawo do emerytury lub renty, podlegaja obowiazkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jezeli rownoczesnie nie pozostaja w stosunku pracy, z zastrzezeniem pkt. 7.
  8. Osoba majaca ustalone prawo do emerytury lub renty, ktora zawarla umowe agencyjna, umowe zlecenia lub umowe o swiadczenie uslug, do ktorych zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia, z pracodawca, z ktorym pozostaje w stosunku pracy, podlega obowiazkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytulu wykonywania tej umowy. Zasade te stosuje sie takze w przypadku, gdy na podstawie takiej umowy wykonywana jest praca na rzecz pracodawcy, z ktorym osoba majaca ustalone prawo do emerytury lub renty pozostaje w stosunku pracy.
  9. Pozostale osoby podlegajace obowiazkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, nie wymienione w punktach 5-7, majace ustalone prawo do emerytury lub renty, podlegaja dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
  10. Osoby wykonujace odplatnie prace, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolnosci lub tymczasowego aresztowania oraz osoby przebywajace na urlopach wychowawczych lub pobierajace zasilek macierzynski lub zasilek w wysokosci zasilku macierzynskiego podlegaja obowiazkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jezeli nie maja ustalonego prawa do emerytury lub renty i nie maja innych tytulow rodzacych obowiazek ubezpieczen spolecznych.
  11. Osoby pozostajace w stosunku sluzby, ktore podjely sluzbe przed 1 stycznia 1999 r., spelniajace jednoczesnie warunki do podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytulu pracy nakladczej, prowadzenia pozarolniczej dzialalnosci i wspolpracy przy prowadzeniu tej dzialalnosci, bycia poslem i senatorem lub duchownym od 30 grudnia 1999 r. - obejmowane sa tymi ubezpieczeniami dobrowolnie na swoj wniosek. Natomiast z tytulu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia oraz wspolpracy przy wykonywaniu tych umow podlegaja dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jesli wymienione umowy zostaly zawarte od 14 stycznia 2000 r.

Omowione wyzej zbiegi roznych tytulow do ubezpieczen spolecznych, w zakresie dotyczacym wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzielo, obowiazuja w stosunku do umow zawartych od 14 stycznia 2000 r.

Wobec osob, do ktorych maja zastosowanie omowione zbiegi ubezpieczen emerytalnego i rentowych z kilku tytulow i ktore w wyniku rozstrzygniecia zbiegu zostaly objete ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z danego tytulu, na swoj wniosek, stosuje sie zasady podlegania ubezpieczeniom chorobowemu i wypadkowemu okreslone w tabeli 1.

Przyklad

Pracownik, ktory ze stosunku pracy osiaga przychod w wysokosci 1200 zl dodatkowo zawiera umowe zlecenia na 5 dni z innym podmiotem niz pracodawca. Umowa zlecenia bedzie wykonywana w siedzibie lub miejscu prowadzenia dzialalnosci zleceniodawcy. Osoba ta podlega zatem obowiazkowo ubezpieczeniom spolecznym z tytulu stosunku pracy. Natomiast dobrowolnie, na swoj wniosek moze byc objeta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytulu wykonywania umowy zlecenia. W takim przypadku osoba ta bedzie, z tytulu wykonywania tej umowy, podlegala ubezpieczeniu wypadkowemu. Osoba ta nie bedzie miala prawa do ubezpieczenia chorobowego z tytulu tej umowy zlecenia.

Szczegolowe zasady rozstrzygania zbiegu ubezpieczen emerytalnego i rentowych obrazuja tabele 3-7.

Tabela 3. Ubezpieczenia emerytalne i rentowe obowiazkowe
 

Ubezpieczony
Tytul ubezpieczen
Charakter ubezpieczen
Pracownik stosunek pracy
O/O
Czlonek rsp lub skr czlonkostwo w rsp lub skr
Osoba odbywajaca zastepcza sluzbe wojskowa odbywanie zastepczej sluzby wojskowej
Zolnierz zawodowy stosunek sluzbowy zolnierza zawodowego
Funkcjonariusz Policji stosunek sluzbowy funkcjonariusza Policji 
Funkcjonariusz Urzedu Ochrony

Panstwa

stosunek sluzbowy funkcjonariusza Urzedu Ochrony Panstwa
Funkcjonariusz Strazy Granicznej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Strazy Granicznej
Funkcjonariusz Panstwowej Strazy Pozarnej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Strazy Pozarnej
Funkcjonariusz Sluzby Wieziennej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Sluzby Wieziennej 
Funkcjonariusz Sluzby Celnej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Sluzby Celnej
Osoba pobierajaca swiadczenie socjalne lub zasilek socjalny pobieranie swiadczenia socjalnego w okresie urlopu oraz pobieranie zasilku socjalnego w czasie przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia

Przyklad

Osoba pozostajaca rownoczesnie w stosunku pracy u dwoch pracodawcow, bedzie podlegala obowiazkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytulu wykonywania kazdej z umow o prace.

Tabela 4. Ubezpieczenia emerytalne i rentowe obowiazkowe i dobrowolne
 

Ubezpieczony
Tytul ubezpieczen
Charakter ubezpieczen
Pracownik
  • umowa o prace nakladcza
  • umowa agencyjna, umowa zlecenia lub inna umowa o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia
  • pozarolnicza dzialalnosc
  • wykonywanie wspolpracy
  • pobieranie uposazenia posla lub senatora
  • posiadanie statusu duchownego
O/D*
Czlonek rsp lub skr
Osoba odbywajaca zastepcza sluzbe wojskowa 
Zolnierz zawodowy
Funkcjonariusz Policji
Funkcjonariusz Urzedu Ochrony Panstwa
Funkcjonariusz Strazy Granicznej
Funkcjonariusz Panstwowej Strazy Pozarnej
Funkcjonariusz Sluzby Wieziennej
Funkcjonariusz Sluzby Celnej
Osoba pobierajaca swiadczenie socjalne lub zasilek socjalny
Pod warunkiem, ze podstawe wymiaru z tytulu obowiazkowych ubezpieczen emerytalnego i rentowych stanowi przychod, w przeliczeniu na okres miesiaca, w wysokosci co najmniej najnizszego wynagrodzenia.

Przyklad

Pracownik, ktorego podstawa wymiaru skladek w danym miesiacu jest wyzsza od najnizszego wynagrodzenia, dodatkowo prowadzi pozarolnicza dzialalnosc. Z tytulu stosunku pracy podlega obowiazkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Moze dobrowolnie, na swoj wniosek, zostac objety ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytulu prowadzenia pozarolniczej dzialalnosci.
 

Tabela  5.  Ubezpieczenia emerytalne i rentowe obowiazkowe i dobrowolne dajace mozliwosc zmiany charakteru ubezpieczen (dotyczy zbiegow opisanych w pkt. 3)
Ubezpieczony
Tytul ubezpieczen
Charakter ubezpieczen
Osoba wykonujaca prace nakladcza umowa o prace nakladcza
O/D lub D/O
Zleceniobiorca umowa agencyjna, umowa zlecenia lub inna umowa o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia
Osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc pozarolnicza dzialalnosc**
Osoba wspolpracujaca wykonywanie wspolpracy
Posel lub senator pobieranie uposazenia posla lub senatora
Duchowny* posiadanie statusu duchownego

* Z zastrzezeniem pkt. 3. ** Z zastrzezeniem pkt. 4.

Przyklad

Osoba wykonujaca umowe zlecenia u pierwszego zleceniodawcy, ktora podjela wykonywanie umowy zlecenia u drugiego zleceniodawcy, jest objeta obowiazkowo ubezpieczeniami z tytulu wykonywania tej umowy, w ktorej dzien oznaczony jako dzien rozpoczecia jej wykonywania jest najwczesniejszy lub obowiazek ubezpieczen powstal najwczesniej. Osoba ta moze jednak dobrowolnie, na swoj wniosek, zostac objeta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi takze z tytulu wykonywania drugiej umowy lub moze zmienic tytul obowiazkowych ubezpieczen.
 

Tabela  6.  Ubezpieczenia emerytalne i rentowe osob majacych ustalone prawo do emerytury
lub renty
Ubezpieczony
Tytul ubezpieczen
Charakter ubezpieczen
Osoba majaca ustalone prawo do emerytury lub renty stosunek pracy O
umowa o prace nakladcza D
czlonkostwo w rsp lub skr O
umowa agencyjna, umowa zlecenia lub inna umowa o swiadczenie uslug O
wykonywanie wspolpracy z osoba wykonujaca prace na podstawie umowy agencyjnej, zlecenia lub innej umowy o swiadczenie uslug O
dzialalnosc pozarolnicza D
wykonywanie wspolpracy z osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc D
pobieranie uposazenia posla lub senatora D
pobieranie stypendium sportowego D
pobierajacy stypendium sluchacz Krajowej Szkoly Administracji Publicznej D
wykonywanie pracy na podstawie skierowania w czasie odbywania kary lub tymczasowego aresztowania N
posiadanie statusu duchownego D
odbywanie niezawodowej sluzby czynnej D
odbywanie zastepczej sluzby wojskowej D
stosunek sluzbowy zolnierza zawodowego O
stosunek sluzbowy funkcjonariusza Policji O
stosunek sluzbowy funkcjonariusza Urzedu Ochrony Panstwa O
stosunek sluzbowy funkcjonariusza Strazy Granicznej O
stosunek sluzbowy funkcjonariusza Strazy Pozarnej O
stosunek sluzbowy funkcjonariusza Sluzby Wieziennej O
stosunek sluzbowy funkcjonariusza Sluzby Celnej O
przebywanie na urlopie wychowawczym i pobieranie zasilku macierzynskiego lub zasilku w wysokosci zasilku macierzynskiego N
bycie malzonkiem pracownika skierowanego do pracy w przedstawicielstwie dyplomatycznym D
sprawowanie opieki nad czlonkiem rodziny D
zatrudnienie za granica u podmiotow zagranicznych D
odbywanie studiow  D
bycie alumnem seminarium duchownego, nowicjuszem, postulantem lub juniorysta D
kontynuowanie ubezpieczenia D

Tabela 7. Niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym
 

Ubezpieczony
Tytul ubezpieczen
Charakter ubezpieczen
Stypendysta sportowy
  • stosunek pracy
  • umowa o prace nakladcza
  • czlonkostwo w rsp lub skr
  • umowa agencyjna, umowa zlecenia lub inna umowa o swiadczenie uslug 
  • dzialalnosc pozarolnicza
  • wykonywanie wspolpracy
  • pobieranie uposazenia posla lub senatora
  • pobieranie stypendium sportowego
  • pobierajacy stypendium sluchacz Krajowej Szkoly Administracji Publicznej 
  • wykonywanie pracy na podstawie skierowania w czasie odbywania kary pozbawienia wolnosci lub tymczasowego aresztowania
  • posiadanie statusu duchownego
  • odbywanie niezawodowej sluzby czynnej
  • odbywanie zastepczej sluzby wojskowej
  • stosunek sluzbowy zolnierza zawodowego
  • stosunek sluzbowy funkcjonariusza Policji
  • stosunek sluzbowy funkcjonariusza Urzedu Ochrony Panstwa
  • stosunek sluzbowy funkcjonariusza Strazy Granicznej
  • stosunek sluzbowy funkcjonariusza Strazy Pozarnej
  • stosunek sluzbowy funkcjonariusza Sluzby Wieziennej
  • stosunek sluzbowy funkcjonariusza Sluzby Celnej
  • przebywanie na urlopie wychowawczym i pobieranie zasilku macierzynskiego lub zasilku w wysokosci zasilku macierzynskiego
  • pobieranie swiadczenia socjalnego lub zasilku socjalnego
N/O
Skazany lub tymczasowo aresztowany
Osoba przebywajaca na urlopie wychowawczym lub pobierajaca zasilek

Przyklad

Osoba przebywajaca na urlopie wychowawczym dodatkowo prowadzi pozarolnicza dzialalnosc gospodarcza. Osoba ta w tym okresie nie podlega w ogole ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytulu przebywania na urlopie wychowawczym. Jest natomiast obowiazkowo objeta ubezpieczeniem emerytalnym i rentowymi z tytulu prowadzenia pozarolniczej dzialalnosci gospodarczej.

Poradnik 1 - spis tresci

VI.  WYSOKOSC SKLADEK NA UBEZPIECZENIA SPOLECZNE


Wysokosc skladek na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe i chorobowe oraz w 1999 i 2000 r. wypadkowe jest jednakowa dla wszystkich ubezpieczonych, bez wzgladu na tytul ubezpieczen. Poczawszy od 1 stycznia 2003 r. stopa procentowa skladek na ubezpieczenie wypadkowe bedzie zroznicowana dla poszczegolnych platnikow skladek, w granicach okreslonych ustawa o systemie ubezpieczen spolecznych. Jej wysokosc w odniesieniu do danego platnika uzalezniona bedzie od poziomu zagrozen zawodowych i skutkow tych zagrozen wystepujacych u tego platnika. Wysokosc stopy procentowej skladki na ubezpieczenie wypadkowe dla kazdego platnika skladek bedzie ustalal, na okres nie dluzszy niz 3 lata, Zaklad Ubezpieczen Spolecznych w formie decyzji. Szczegolowe zasady ustalania skladki na to ubezpieczenie okresli ustawa o ubezpieczeniu spolecznym z tytulu wypadkow przy pracy i chorob zawodowych.

Tabela 8. Stopy procentowe skladek na ubezpieczenia spoleczne
 

Ubezpieczenie emerytalne
Ubezpieczenie rentowe
Ubezpieczenie chorobowe
Ubezpieczenie wypadkowe
19,52%
13%
2,45%
1,62%
za okres 
od 1 stycznia 1999 r.
do 31 grudnia 2002 r.

Za osoby, ktore obowiazkowo lub dobrowolnie przystapily do otwartego funduszu emerytalnego, ZUS przekazuje do wybranego funduszu czesc skladki na ubezpieczenie emerytalne wynoszaca 7,3% podstawy wymiaru skladki finansowanej przez ubezpieczonego.
Nalezy podkreslic, ze platnik przekazuje do ZUS za danego ubezpieczonego zawsze calosc skladki na ubezpieczenie emerytalne (19,52%). Nie ma znaczenia, czy dany ubezpieczony zawarl czy tez nie umowe z otwartym funduszem emerytalnym.
Stopa procentowa skladki na Fundusz Pracy od 1 stycznia 1999 r. wynosi 2,45%.
Stopa procentowa skladki na Fundusz Gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych od 1 lipca 1999 r. wynosi 0,08%.

Poradnik 1 - spis tresci

VII.  ZASADY FINANSOWANIA SKLADEK NA UBEZPIECZENIA SPOLECZNE, UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE, FUNDUSZ PRACY I FUNDUSZ GWARANTOWANYCH SWIADCZEN PRACOWNICZYCH

Przepisy ustawy o systemie ubezpieczen spolecznych okreslaja nastepujace zasady finansowania skladek na ubezpieczenia spoleczne:

  • Skladki na ubezpieczenie emerytalne finansuja z wlasnych srodkow w rownych czesciach ubezpieczony i platnik skladek.
  • Skladki na ubezpieczenia rentowe finansuja z wlasnych srodkow w rownych czesciach ubezpieczony i platnik skladek.
  • Skladki na ubezpieczenie chorobowe finansuja z wlasnych srodkow ubezpieczeni.
  • Skladki na ubezpieczenie wypadkowe finansuja z wlasnych srodkow platnicy skladek.

Osoby, ktore sa platnikami skladek na wlasne ubezpieczenie finansuja z wlasnych srodkow calosc naleznych skladek na ubezpieczenia spoleczne.
Od podanych powyzej zasad obowiazujace przepisy przewiduja kilka wyjatkow, dotyczacych finansowania skladek na ubezpieczenia spoleczne, a w szczegolnosci:
 

1. W zakladach zatrudniajacych mniej niz 25 osob w przeliczeniu na pelny etat, w stosunku do osob niepelnosprawnych, zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepelnosprawnosci:
  • czesc wynagrodzenia odpowiadajaca skladce naleznej od zatrudnionego na ubezpieczenie emerytalne finansuje Panstwowy Fundusz Rehabilitacji Osob Niepelnosprawnych
  • czesc kosztow osobowych pracodawcy, odpowiadajaca naleznej skladce na ubezpieczenie emerytalne od pracodawcy finansuje budzet panstwa.
2. W zakladach pracy chronionej i zakladach aktywizacji zawodowej w stosunku do osob niepelnosprawnych:
  • czesc wynagrodzenia odpowiadajaca skladce naleznej od pracownika na ubezpieczenia emerytalne i chorobowe finansuje Panstwowy Fundusz Rehabilitacji Osob Niepelnosprawnych
  • czesc kosztow osobowych pracodawcy, odpowiadajaca naleznej skladce na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od pracodawcy finansuje budzet panstwa, a w czesci odpowiadajacej naleznej skladce na ubezpieczenie wypadkowe finansuje Panstwowy Fundusz Rehabilitacji Osob Niepelnosprawnych.
3. Od 30 grudnia 1999 r. skladki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe osob wspolpracujacych finansuje osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc.
4. Skladki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe osob duchownych podlegajacych obowiazkowo tym ubezpieczeniom sa finansowane przez:
  • duchownych w wysokosci 20% skladki oraz Fundusz Koscielny w wysokosci 80% skladki
  • Fundusz Koscielny w wysokosci 100% skladki za czlonkow zakonow kontemplacyjnych - klauzurowych, misjonarzy w okresach pracy na terenach misyjnych.
Powyzsze zasady finansowania maja zastosowanie wylacznie do skladek obliczonych od podstawy wymiaru odpowiadajacej najnizszemu wynagrodzeniu.
Skladki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe obliczone od nadwyzki ponad kwote najnizszego wynagrodzenia finansuje w calosci osoba duchowna.
W przypadku gdy duchowny jest jednoczesnie pracownikiem, czlonkiem rsp i skr, osoba odbywajaca zastepcze formy sluzby wojskowej, zolnierzem zawodowym, funkcjonariuszem sluzby mundurowej, osoba pobierajaca swiadczenie socjalne lub zasilek socjalny, a podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne z jednego z tych tytulow jest nizsza od najnizszego wynagrodzenia, wowczas podane wyzej zasady finansowania skladek maja zastosowanie wylacznie do skladek obliczonych od podstawy wymiaru odpowiadajacej roznicy pomiedzy kwota najnizszego wynagrodzenia, a kwota przychodu stanowiacego podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne jednego z wyzej wymienionych tytulow. Skladki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od nadwyzki ponad kwote roznicy finansowane sa w calosci przez osobe duchowna.
Skladki na ubezpieczenie chorobowe duchowni zawsze finansuja z wlasnych srodkow.
5. Istotnym uregulowaniem zawartym w ustawie o systemie ubezpieczen spolecznych jest rowniez zasada finansowania skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w calosci z budzetu panstwa za:
  • osoby przebywajace na urlopach wychowawczych lub pobierajace zasilek macierzynski albo zasilek w wysokosci zasilku macierzynskiego,
  • osoby pobierajace swiadczenia socjalne wyplacane w okresie urlopu oraz osoby pobierajace zasilek socjalny wyplacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia, wynikajace z odrebnych przepisow prawa lub ukladow zbiorowych pracy.
6. Skladki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe funkcjonariuszy Policji, Strazy Granicznej oraz Panstwowej Strazy Pozarnej, pelniacych sluzbe kandydacka, finansuja w calosci wlasciwe komendy glowne ze srodkow bedacych w ich dyspozycji.
7. Skladki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zolnierzy niezawodowych w sluzbie czynnej oraz osob odbywajacych zastepcze formy sluzby wojskowej oraz skladki na ubezpieczenie wypadkowe osob odbywajacych zastepcze formy sluzby wojskowej finansuje w calosci minister wlasciwy do spraw obrony narodowej, ze srodkow bedacych w jego dyspozycji.
8. Za osoby pobierajace zasilek staly lub gwarantowany zasilek okresowy z pomocy spolecznej skladki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe finansuja w calosci osrodki pomocy spolecznej z budzetu panstwa.

Tabele 9-12 obrazuja zasady finansowania skladek na ubezpieczenia spoleczne. W zakresie podmiotow finansujacych skladki na ubezpieczenia spoleczne innych niz platnik i ubezpieczony, tabele uwzgledniaja wylacznie budzet panstwa i Panstwowy Fundusz Rehabilitacji Osob Niepelnosprawnych, w przypadkach gdy kwoty odpowiadajace skladkom na ubezpieczenia spoleczne podlegajacym finansowaniu przez te podmioty przekazywane sa bezposrednio do ZUS.

Tabela 9. Podmioty finansujace skladke na ubezpieczenie emerytalne
 

Podmiot ubezpieczenia
Tytul ubezpieczenia
Ubezpie-czony
Platnik skladek
Budzet panstwa
PFRON
Fundusz Koscielny
Pracownik pelnosprawny stosunek pracy 1/2 1/2      
Pracownik zaliczony do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepelnosprawnosci zatrudniony u pracodawcy zatrudniajacego mniej niz 25 osob w przeliczeniu na pelen etat     1/2 1/2  
Pracownik niepelnosprawny zatrudniony w zakladzie pracy chronionej lub zakladzie aktywizacji zawodowej     1/2 1/2  
Osoba pelnosprawna wykonujaca prace nakladcza umowy o prace nakladcza 1/2 1/2      
Osoba wykonujaca prace nakladcza zaliczona do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepelnosprawnosci zatrudniona u pracodawcy zatrudniajacego mniej niz 25 osob w przeliczeniu na pelen etat     1/2 1/2  
Niepelnosprawna osoba wykonujaca prace nakladcza zatrudniona w zakladzie pracy chronionej lub zakladzie aktywizacji zawodowej     1/2 1/2  
Czlonek rsp lub skr czlonkostwo w rsp lub skr 1/2 1/2      
Zleceniobiorca  umowa agencyjna, umowa zlecenia lub inna umowa o swiadczenie uslug 1/2 1/2      
Osoba wspolpracujaca ze zleceniobiorca  wykonywanie wspolpracy 1/2 1/2      
Osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc dzialalnosc pozarolnicza
1/1
     
Osoba wspolpracujaca z osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc wykonywanie wspolpracy   1/1      
Posel lub senator pobieranie uposazenia posla lub senatora 1/2 1/2      
Stypendysta sportowy pobieranie stypendium sportowego 1/2 1/2      
Pobierajacy stypendium sluchacz Krajowej Szkoly Administracji Publicznej pobieranie stypendium 1/2 1/2      
Skazany lub tymczasowo aresztowany wykonywanie pracy na podstawie skierowania w czasie odbywania kary lub tymczasowego aresztowania  1/2 1/2      
Bezrobotny lub absolwent pobierajacy stypendium pobieranie zasilku dla bezrobotnych lub pobieranie przez absolwenta stypendium   1/1      
Duchowny oplacajacy skladke od minimalnej podstawy wymiaru podlegajacy obowiazkowo ubezpieczeniu emerytalnemu posiadanie statusu duchownego
1/5
    4/5
Duchowny bedacy czlonkiem zakonu kontemplacyjno-klauzurowego lub misjonarzem podlegajacy obowiazkowo ubezpieczeniu emerytalnemu posiadanie statusu duchownego         1/1
Duchowny oplacajacy skladke od nadwyzki ponad minimalna podstawe wymiaru posiadanie statusu duchownego
1/1
     
Zolnierz niezawodowy w sluzbie czynnej odbywanie niezawodowej sluzby czynnej   1/1      
Osoba odbywajaca zastepcza sluzbe wojskowa odbywanie zastepczej sluzby wojskowej    1/1      
Zolnierz zawodowy stosunek sluzbowy zolnierza zawodowego 1/2 1/2      
Funkcjonariusz Policji stosunek sluzbowy funkcjonariusza Policji 1/2 1/2      
Funkcjonariusz Urzedu Ochrony Panstwa Stosunek sluzbowy funkcjonariusza Urzedu Ochrony Panstwa 1/2 1/2      
Funkcjonariusz Strazy Granicznej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Strazy Granicznej 1/2 1/2      
Funkcjonariusz Panstwowej Strazy Pozarnej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Strazy Pozarnej 1/2 1/2      
Funkcjonariusz Sluzby Wieziennej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Sluzby Wieziennej 1/2 1/2      
Funkcjonariusz Sluzby Celnej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Sluzby Celnej 1/2 1/2      
Osoba przebywajaca na urlopie wychowawczym lub pobierajaca zasilek macierzynski lub zasilek w wysokosci zasilku macierzynskiego przebywanie na urlopie wychowawczym i pobieranie zasilku macierzynskiego lub zasilku w wysokosci zasilku macierzynskiego   1/1      
Osoba pobierajaca swiadczenie socjalne lub zasilek socjalny pobieranie swiadczenia socjalnego lub zasilku socjalnego   1/1      
Osoba pobierajaca zasilek staly lub gwarantowany zasilek okresowy pobieranie zasilku stalego lub gwarantowanego zasilku okresowego z pomocy spolecznej   1/1      
Malzonek pracownika skierowanego do pracy w przedstawicielstwie dyplomatycznym bycie malzonkiem pracownika skierowanego do pracy w przedstawicielstwie dyplomatycznym
1/1
     
Osoba sprawujaca opieke nad czlonkiem rodziny sprawowanie opieki nad czlonkiem rodziny
1/1
     
Obywatel polski zatrudniony za granica u podmiotow zagranicznych zatrudnienie za granica u podmiotow zagranicznych
1/1
     
Student lub uczestnik dziennych studiow doktoranckich odbywanie studiow
1/1
     
Alumni seminariow duchownych, nowicjusze, postulanci i juniorysci bycie alumnem seminarium duchownego, nowicjuszem, postulantem lub juniorysta
1/1
     
Osoby kontynuujace ubezpieczenie  kontynuowanie ubezpieczenia
1/1
     

Tabela 10. Podmioty finansujace skladke na ubezpieczenia rentowe
 

Podmiot ubezpieczenia
Tytul ubezpieczenia
Ubezpie-czony
Platnik skladek
Budzet panstw
PFRON
Fundusz Koscielny
Pracownik pelnosprawny stosunek pracy 1/2 1/2      
Pracownik zaliczony do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepelnosprawnosci zatrudniony u pracodawcy zatrudniajacego mniej niz 25 osob w przeliczeniu na pelen etat 1/2 1/2      
Pracownik niepelnosprawny zatrudniony w zakladzie pracy chronionej lub zakladzie aktywizacji zawodowej 1/2   1/2    
Osoba pelnosprawna wykonujaca prace nakladcza umowa o prace nakladcza 1/2 1/2      
Osoba wykonujaca prace nakladcza zaliczona do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepelnosprawnosci zatrudniona u pracodawcy zatrudniajacego mniej niz 25 osob w przeliczeniu na pelen etat 1/2 1/2      
Niepelnosprawna osoba wykonujaca prace nakladcza zatrudniona w zakladzie pracy chronionej lub zakladzie aktywizacji zawodowej 1/2   1/2    
Czlonek rsp lub skr czlonkostwo w rsp lub skr 1/2 1/2      
Zleceniobiorca  umowa agencyjna, umowa zlecenia lub inna umowa o swiadczenie uslug 1/2 1/2      
Osoba wspolpracujaca ze zleceniobiorca wykonywanie wspolpracy 1/2 1/2      
Osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc dzialalnosc pozarolnicza
1/1
     
Osoba wspolpracujaca z osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc wykonywanie wspolpracy   1/1      
Posel lub senator pobieranie uposazenia posla lub senatora 1/2 1/2      
Stypendysta sportowy pobieranie stypendium sportowego 1/2 1/2      
Pobierajacy stypendium sluchacz Krajowej Szkoly Administracji Publicznej pobieranie stypendium 1/2 1/2      
Skazany lub tymczasowo aresztowany wykonywanie pracy na podstawie skierowania w czasie odbywania kary lub tymczasowego aresztowania 1/2 1/2      
Bezrobotny lub absolwent pobierajacy stypendium pobieranie zasilku dla bezrobotnych lub pobieranie przez absolwenta stypendium   1/1      
Duchowny oplacajacy skladke od minimalnej podstawy wymiaru podlegajacy obowiazkowo ubezpieczeniom rentowym posiadanie statusu duchownego
1/5
    4/5
Duchowny bedacy czlonkiem zakonu kontemplacyjno-klauzurowego lub misjonarzem podlegajacy obowiazkowo ubezpieczeniom rentowym posiadanie statusu duchownego         1/1
Duchowny oplacajacy skladke od nadwyzki ponad minimalna podstawe wymiaru posiadanie statusu duchownego
1/1
     
Zolnierz niezawodowy w sluzbie czynnej  odbywanie niezawodowej sluzby czynnej   1/1      
Osoba odbywajaca zastepcza sluzbe wojskowa odbywanie zastepczej sluzby wojskowej   1/1      
Zolnierz zawodowy stosunek sluzbowy zolnierza zawodowego 1/2 1/2      
Funkcjonariusz Policji stosunek sluzbowy funkcjonariusza Policji 1/2 1/2      
Funkcjonariusz Urzedu Ochrony Panstwa stosunek sluzbowy funkcjonariusza Urzedu Ochrony Panstwa 1/2 1/2      
Funkcjonariusz Strazy Granicznej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Strazy Granicznej 1/2 1/2      
Funkcjonariusz Panstwowej Strazy Pozarnej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Strazy Pozarnej 1/2 1/2      
Funkcjonariusz Sluzby Wieziennej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Sluzby Wieziennej 1/2 1/2      
Funkcjonariusz Sluzby Celnej stosunek sluzbowy funkcjonariusza Sluzby Celnej 1/2 1/2      
Osoba przebywajaca na urlopie wychowawczym lub pobierajaca zasilek macierzynski lub zasilek w wysokosci zasilku macierzynskiego przebywanie na urlopie wychowawczym i pobieranie zasilku macierzynskiego lub zasilku w wysokosci zasilku macierzynskiego   1/1      
Osoba pobierajaca swiadczenie socjalne lub zasilek socjalny pobieranie swiadczenia socjalnego lub zasilku socjalnego   1/1      
Osoba pobierajaca zasilek staly lub gwarantowany zasilek okresowy pobieranie zasilku stalego lub gwarantowanego zasilku okresowego z pomocy spolecznej   1/1      
Malzonek pracownika skierowanego do pracy w przedstawicielstwie dyplomatycznym bycie malzonkiem pracownika skierowanego do pracy w przedstawicielstwie dyplomatycznym
1/1
     
Osoba sprawujaca opieke nad czlonkiem rodziny sprawowanie opieki nad czlonkiem rodziny
1/1
     
Obywatel polski zatrudniony za granica u podmiotow zagranicznych zatrudnienie za granica u podmiotow zagranicznych
1/1
     
Student lub uczestnik dziennych studiow doktoranckich odbywanie studiow
1/1
     
Alumni seminariow duchownych, nowicjusze, postulanci i juniorysci  bycie alumnem seminarium duchownego, nowicjuszem, postulantem lub juniorysta
1/1
     
Osoby kontynuujace ubezpieczenie kontynuowanie ubezpieczenia
1/1
     

Tabela 11. Podmioty finansujace skladke na ubezpieczenie chorobowe
 

Podmiot ubezpieczenia
Tytul ubezpieczenia
Ubezpie-czony
Platnik skladek
Budzet panstwa
PFRON
Fundusz Koscielny
Pracownik pelnosprawny stosunek pracy 1/1        
Pracownik zaliczony do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepelnosprawnosci zatrudniony u pracodawcy zatrudniajacego mniej niz 25 osob w przeliczeniu na pelny etat  1/1        
Pracownik niepelnosprawny zatrudniony w zakladzie pracy chronionej lub zakladzie aktywizacji zawodowej        1/1  
Osoba pelnosprawna wykonujaca prace nakladcza umowa o prace nakladcza 1/1        
Osoba wykonujaca prace nakladcza zaliczona do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepelnosprawnosci zatrudniona u pracodawcy zatrudniajacego mniej niz 25 osob w przeliczeniu na pelen etat 1/1        
Niepelnosprawna osoba wykonujaca prace nakladcza zatrudniona w zakladzie pracy chronionej lub zakladzie aktywizacji zawodowej       1/1  
Czlonek rsp lub skr  czlonkostwo w rsp lub skr 1/1        
Zleceniobiorca umowa agencyjna, umowa zlecenia lub inna umowa o swiadczenie uslug 1/1        
Osoba wspolpracujaca ze zleceniobiorca wykonywanie wspolpracy 1/1        
Osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc dzialalnosc pozarolnicza
1/1
     
Osoba wspolpracujaca z osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc  wykonywanie wspolpracy   1/1      
Skazany lub tymczasowo aresztowany wykonywanie pracy na podstawie skierowania w czasie odbywania kary lub tymczasowego aresztowania 1/1        
Duchowny oplacajacy skladke od minimalnej podstawy wymiaru posiadanie statusu duchownego
1/1
     
Duchowny bedacy czlonkiem zakonu kontemplacyjno-klauzurowego lub misjonarzem posiadanie statusu duchownego
1/1
     
Duchowny oplacajacy skladke od nadwyzki ponad minimalna podstawe wymiaru posiadanie statusu duchownego
1/1
     

Tabela 12. Podmioty finansujace skladke na ubezpieczenie wypadkowe
 

Podmiot ubezpieczenia
Tytul ubezpieczenia
Ubezpie-czony
Platnik skladek
Budzet panstwa
PFRON
Fundusz Koscielny
Pracownik pelnosprawny stosunek pracy   1/1      
Pracownik zaliczony do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepelnosprawnosci zatrudniony u pracodawcy zatrudniajacego mniej niz 25 osob w przeliczeniu na pelen etat   1/1      
Pracownik niepelnosprawny zatrudniony w zakladzie pracy chronionej lub zakladzie aktywizacji zawodowej        1/1  
Czlonek rsp lub skr czlonkostwo w rsp lub skr   1/1      
Zleceniobiorca wykonujacy prace w siedzibie lub miejscu prowadzenia dzialalnosci zleceniodawcy umowa agencyjna, umowa zlecenia lub inna umowa o swiadczenie uslug    1/1      
Osoba wspolpracujaca ze zleceniobiorca wykonujaca prace w siedzibie lub miejscu prowadzenia dzialalnosci zleceniodawcy wykonywanie wspolpracy   1/1      
Osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc dzialalnosc pozarolnicza
1/1
     
Osoba wspolpraca z osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc wykonywanie wspolpracy   1/1      
Posel lub senator pobieranie uposazenia posla lub senatora   1/1      
Stypendysta sportowy pobieranie stypendium sportowego   1/1      
Skazany lub tymczasowo aresztowany wykonywanie pracy na podstawie skierowania w czasie odbywania kary lub tymczasowego aresztowania   1/1      
Bezrobotny absolwent pobierajacy stypendium pobieranie przez absolwenta stypendium   1/1      
Duchowny oplacajacy skladke od minimalnej podstawy wymiaru posiadanie statusu duchownego
1/5
    4/5
Duchowny bedacy czlonkiem zakonu kontemplacyjno-klauzurowego lub misjonarzem posiadanie statusu duchownego         1/1
Duchowny oplacajacy skladke od nadwyzki ponad minimalna podstawe wymiaru posiadanie statusu duchownego
1/1
     
Osoba odbywajaca zastepcza sluzbe wojskowa odbywanie zastepczej sluzby wojskowej   1/1      

Skladki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych oplacaja w calosci z wlasnych srodkow pracodawcy.

Poradnik 1 - spis tresci

VIII.  ZASADY DOKONYWANIA ZGLOSZEN DO UBEZPIECZEN ORAZ WYREJESTROWYWANIA Z UBEZPIECZEN


Kazda osoba podlegajaca obowiazkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowym podlega z mocy ustawy zgloszeniu do ubezpieczen spolecznych. Zgloszenia dokonuje sie w jednostce organizacyjnej Zakladu. Nowy system ubezpieczen spolecznych nie przewiduje bezimiennego trybu zglaszania do ubezpieczenia.

Tabela 13. Terminy zgloszen do ubezpieczen spolecznych
 

Ubezpieczeni
Termin zgloszenia
Podlegajacy obowiazkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym 7 dni od daty powstania obowiazku ubezpieczenia
Podlegajacy ubezpieczeniom spolecznym na zasadzie dobrowolnosci W terminie wybranym przez ubezpieczonego, nie wczesniej jednak niz od dnia zlozenia wniosku
Zmierzajacy kontynuowac ubezpieczenia emerytalne i rentowe po ich ustaniu 30 dni od ustania tych ubezpieczen

Obowiazek imiennego zgloszenia do ubezpieczen spolecznych spoczywa na platniku skladek w odniesieniu do:

  • pracownikow (z wylaczeniem prokuratorow), w tym osob wykonujacych prace na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia, albo umowy o dzielo, jezeli umowy takie zawarly z pracodawca, z ktorym pozostaja w stosunku pracy, lub jezeli w ramach takiej umowy wykonuja prace na rzecz pracodawcy, z ktorym pozostaja w stosunku pracy,
  • osob wykonujacych prace nakladcza,
  • czlonkow rsp i skr,
  • osob wykonujacych prace na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia lub innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia,
  • osob wspolpracujacych z osobami wykonujacymi prace na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia, oraz wspolpracujacych z osobami prowadzacymi pozarolnicza dzialalnosc,
  • poslow i senatorow pobierajacych uposazenie,
  • osob pobierajacych stypendium sportowe,
  • pobierajacych stypendium sluchaczy Krajowej Szkoly Administracji Publicznej,
  • osob wykonujacych odplatnie prace na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolnosci lub tymczasowego aresztowania,
  • bezrobotnych,
  • zolnierzy niezawodowych w sluzbie czynnej,
  • osob odbywajacych zastepcze formy sluzby wojskowej,
  • osob w stosunku sluzby,
  • osob pobierajacych swiadczenia socjalne wyplacane w okresie urlopu oraz osob pobierajacych zasilek socjalny wyplacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia, wynikajace z odrebnych przepisow,
  • osob pobierajacych zasilek staly lub gwarantowany zasilek okresowy z pomocy spolecznej,
  • duchownych bedacych czlonkami zakonow lub klasztorow.

Natomiast osoby prowadzace pozarolnicza dzialalnosc, duchowni nie bedacy czlonkami zakonow lub klasztorow, osoby przebywajace na urlopach wychowawczych lub pobierajace zasilek macierzynski zobowiazane sa same dokonac zgloszenia do ubezpieczen spolecznych.
Tworcy i artysci zobowiazani sa dokonywac zgloszenia w terminie 7 dni od dnia otrzymania decyzji Komisji ds. Zaopatrzenia Emerytalnego Tworcow ustalajacej date rozpoczecia wykonywania dzialalnosci tworczej lub artystycznej.
Osoby, ktore obejmowane sa ubezpieczeniami spolecznymi na zasadzie dobrowolnosci, z wylaczeniem osob kontynuujacych ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zglaszaja wniosek o objecie ubezpieczeniem w terminie przez siebie wybranym.
Osoby, ktore zamierzaja kontynuowac ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zglaszaja wniosek w tej sprawie w terminie 30 dni od ustania obowiazku ubezpieczen spolecznych.
Kazda osoba, w stosunku do ktorej wygasl tytul do ubezpieczen spolecznych, podlega wyrejestrowaniu z tych ubezpieczen. Zgloszenie wyrejestrowania platnik skladek zobowiazany jest zlozyc w terminie 7 dni od daty zaistnienia tego faktu. Ponadto platnik skladek jest zobowiazany zawiadomic Zaklad na druku wedlug ustalonego wzoru, o wszelkich zmianach w stosunku do danych wykazanych w zgloszeniu do ubezpieczen spolecznych lub wyrejestrowaniu z tych ubezpieczen, w terminie 7 dni od daty zaistnienia tych zmian.
Zgloszenie do ubezpieczen spolecznych i wyrejestrowania z tych ubezpieczen mozna rowniez dokonac w formie dokumentu elektronicznego z programu informatycznego udostepnionego przez Zaklad platnikom skladek albo w formie wydruku z tego programu.

Uwaga!
Wzory zgloszen do ubezpieczen spolecznych oraz wyrejestrowania z tych ubezpieczen wraz ze szczegolowym omowieniem zasad ich wypelniania zawarto w poradniku "Zasady wypelniania formularzy dokumentow ubezpieczeniowych". Poradnik mozna otrzymac bezplatnie w kazdej jednostce organizacyjnej ZUS.

Poradnik 1 - spis tresci

IX.  ZASADY USTALANIA PODSTAWY WYMIARU SKLADEK NA UBEZPIECZENIA SPOLECZNE, FUNDUSZ PRACY I FUNDUSZ GWARANTOWANYCH SWIADCZEN PRACOWNICZYCH

1. Podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracownikow, osob wykonujacych prace nakladcza, czlonkow rsp i skr oraz osob w stosunku sluzby

Podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracownikow, osob wykonujacych prace nakladcza oraz osob w stosunku sluzby stanowi przychod w rozumieniu przepisow o podatku dochodowym od osob fizycznych z tytulu: zatrudnienia w ramach stosunku pracy, pracy nakladczej lub sluzby. W podstawie wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracownikow uwzglednia sie rowniez przychod z tytulu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o swiadczenia uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia, albo umowy o dzielo, jezeli umowa taka zostala zawarta z pracodawca, z ktorym pozostaja w stosunku pracy, lub jezeli w ramach takiej umowy wykonuja prace na rzecz pracodawcy, z ktorym pozostaja w stosunku pracy.
Przychod z tytulu wykonywania wyzej wymienionych umow zawartych ze zleceniodawca, ktory jednoczesnie jest pracodawca, traktuje sie jak przychod osiagany przez pracownika ze stosunku pracy.
Podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe czlonkow rsp i skr stanowi przychod z tytulu czlonkostwa w rolniczej spoldzielni produkcyjnej lub spoldzielni kolek rolniczych, tj. przychody z tytulu pracy w spoldzielni i z tytulu wytwarzania na jej rzecz produktow rolnych.
W podstawie wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracownikow, osob wykonujacych prace nakladcza oraz czlonkow spoldzielni nie uwzglednia sie wynagrodzenia za czas niezdolnosci do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w zwiazku z choroba zakazna oraz zasilkow z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego.
Zgodnie z obowiazujacym od 1 stycznia 1999 r. rozporzadzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegolowych zasad ustalania podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z pozn. zm.), do podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracownikow nie wlicza sie nastepujacych przychodow:

  1. nagrod jubileuszowych (gratyfikacji), ktore wedlug zasad okreslajacych warunki ich przyznawania przysluguja pracownikowi nie czesciej niz co 5 lat,
  2. naleznosci obliczanych od wielkosci efektow uzyskanych przez zastosowanie pracowniczego projektu wynalazczego i za dokumentacje dostarczona bezumownie przez tworce projektu, przydatna do stosowania projektu oraz nagrody za wynalazczosc, a takze nagrod za prace badawcze i wdrozeniowe, jezeli przekazanie praw do korzystania z wynalazku nastapilo po dniu 30.05.1999 r.,
  3. nagrod Ministra Gospodarki za szczegolne osiagniecia w eksporcie,
  4. odpraw pienieznych przyslugujacych w zwiazku z przejsciem na emeryture lub rente,
  5. odpraw, odszkodowan i rekompensat wyplacanych pracownikom z tytulu wygasniecia lub rozwiazania stosunku pracy, w tym z tytulu rozwiazania stosunku pracy z przyczyn lezacych po stronie pracodawcy, nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o prace lub rozwiazania jej bez wypowiedzenia, skrocenia okresu jej wypowiedzenia, nie wydania w terminie lub wydania niewlasciwego swiadectwa pracy,
  6. odszkodowan wyplacanych bylym pracownikom, po rozwiazaniu stosunku pracy, na podstawie umowy o zakazie konkurencji, o ktorej mowa w art. 1012 Kodeksu pracy,
  7. odpraw wyplaconych pracownikom powolanym do zasadniczej sluzby wojskowej na podstawie art. 125 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r o powszechnym obowiazku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1992 nr 4, poz. 16 z pozn. zm.),
  8. wartosci swiadczen rzeczowych oraz ekwiwalentow za te swiadczenia wynikajacych z przepisow dotyczacych bezpieczenstwa i higieny pracy, w tym posilkow profilaktycznych wydawanych na podstawie art. 232 Kodeksu pracy,
  9. jednorazowych odszkodowan z tytulu stalego lub dlugotrwalego uszczerbku na zdrowiu albo smierci oraz odszkodowan za przedmioty utracone wskutek wypadku przy pracy, przyslugujacych od pracodawcy,
  10. wartosci ekwiwalentow za pranie i reperacje odziezy roboczej, wykonywane przez pracownika we wlasnym zakresie oraz ekwiwalentow za przedluzanie uzywalnosci odziezy roboczej i za uzywanie odziezy wlasnej zamiast odziezy roboczej,
  11. ekwiwalentow pienieznych za uzyte przy wykonywaniu pracy narzedzia, materialy lub sprzet, bedace wlasnoscia pracownika,
  12. wartosci ubioru sluzbowego (umundurowania), ktorego uzywanie nalezy do obowiazkow pracownika, lub ekwiwalent pieniezny za ten ubior,
  13. wartosci finansowanych przez pracodawce posilkow udostepnianych pracownikom do spozycia bez prawa do ekwiwalentu z tego tytulu, z wylaczeniem posilkow profilaktycznych, o ktorych mowa w pkt 8 - do wysokosci nie przekraczajacej miesiecznie jednej czwartej biezacego najnizszego wynagrodzenia za prace,
  14. wartosci swiadczen okolicznosciowych przyznawanych w formie rzeczowej lub w formie bonow towarowych uprawniajacych do zakupu w sklepach artykulow spozywczych i przemyslowych, pod warunkiem ze nie podlegaja one wymianie na pieniadze - do wysokosci nie przekraczajacej rocznie kwoty, ktora z tego tytulu zostala zwolniona od podatku dochodowego od osob fizycznych,
  15. ryczaltow i ekwiwalentow za uzywanie do celow sluzbowych samochodow lub innych srodkow lokomocji nie bedacych wlasnoscia pracodawcy - do wysokosci nie przekraczajacej kwoty, ktora tego z tego tytulu zostala zwolniona od podatku dochodowego od osob fizycznych,
  16. kwot otrzymywanych przez pracownika z tytulu zwrotu kosztow przeniesienia sluzbowego oraz zasilkow na zagospodarowanie i osiedlenie w zwiazku z przeniesieniem sluzbowym - do wysokosci nie przekraczajacej kwoty, ktora z tego tytulu zostala zwolniona od podatku dochodowego od osob fizycznych,
  17. naleznosci z tytulu podrozy sluzbowych - do wysokosci okreslonej w odrebnych przepisach, z zastrzezeniem pkt. 19,
  18. czesci wynagrodzenia pracownikow zatrudnionych za granica w polskich zakladach pracy, z wylaczeniem osob wymienionych w art. 18 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczen spolecznych, odpowiadajacej rownowartosci diety przyslugujacej z tytulu podrozy sluzbowej poza granicami kraju, za kazdy dzien pobytu, z tym zastrzezeniem, ze tak ustalony miesieczny przychod tych osob, stanowiacy podstawe wymiaru skladek, nie moze byc nizszy od kwoty przecietnego wynagrodzenia, o ktorym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy,
  19. rownowartosci dodatkow dewizowych wyplacanych pracownikom zatrudnionym na morskich statkach handlowych i rybackich - w czesci odpowiadajacej 75% dodatkow,
  20. naleznosci przyslugujacych pracownikom z tytulu wykonywania pracy poza stalym miejsce pracy lub stalym miejscem zamieszkania: dodatki, ryczalty za rozlake oraz strawne - do wysokosci, ktora z tego tytulu zostala zwolniona od podatku dochodowego od osob fizycznych,
  21. swiadczen finansowanych ze srodkow przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakladowego funduszu swiadczen socjalnych,
  22. swiadczen wyplacanych z funduszu utworzonego na cele socjalno-bytowe na podstawie ukladu zbiorowego pracy u pracodawcow, ktorzy nie tworza zakladowego funduszu swiadczen socjalnych - do wysokosci nie przekraczajacej rocznie kwoty odpisu podstawowego, okreslonej w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakladowym funduszu swiadczen socjalnych (Dz.U. 1996 nr 70, poz. 335 z pozn. zm.),
  23. swiadczen urlopowych wyplacanych na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy powolanej w pkt. 22 - do wysokosci nie przekraczajacej rocznie kwoty odpisu podstawowego okreslonej w tej ustawie,
  24. zapomog losowych w przypadku klesk zywiolowych, indywidualnych zdarzen losowych lub dlugotrwalej choroby,
  25. srodkow otrzymywanych w zakladach pracy chronionej i zakladach aktywizacji zawodowej na rehabilitacje zawodowa, spoleczna oraz lecznicza osob niepelnosprawnych na podstawie odrebnych przepisow z zakladowego funduszu rehabilitacji osob niepelnosprawnych albo zakladowego funduszu aktywizacji, z wylaczeniem wynagrodzen finansowanych ze srodkow tych funduszy,
  26. skladnikow wynagrodzenia, do ktorych pracownik ma prawo w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolnosci do pracy, zasilku chorobowego, macierzynskiego, opiekunczego, w mysl postanowien ukladow zbiorowych pracy lub przepisow o wynagrodzeniu, jezeli sa one wyplacane za okres pobierania tego wynagrodzenia lub zasilku,
  27. dodatkow uzupelniajacych 80% zasilek chorobowy, wyplacanych przez pracodawcow, do kwoty nie przekraczajacej lacznie z zasilkiem chorobowym 100% przychodu pracownika, stanowiacego podstawe wymiaru skladek,
  28. korzysci materialnych wynikajacych z ukladow zbiorowych pracy, regulaminow wynagradzania lub przepisow o wynagradzaniu, a polegajacych na uprawnieniu do zakupu po cenach nizszych niz detaliczne niektorych artykulow, przedmiotow lub uslug oraz korzystaniu z bezplatnych lub czesciowo odplatnych przejazdow srodkami lokomocji,
  29. dodatkowych swiadczen nie majacych charakteru deputatu, przyznawanych na podstawie przepisow szczegolnych - kart branzowych, np. ekwiwalent pieniezny z tytulu zwrotu kosztow przejazdow urlopowych, swiadczenia na pomoce naukowe dla dzieci, swiadczenia przyznawane z tytulu uroczystych dni, jak tradycyjne "barborkowe", z wyjatkiem nagrod pienieznych wyplacanych z tytulu uroczystych dni,
  30. nagrod za wyniki sportowe, wyplacanych przez kluby sportowe i polskie zwiazki sportowe oraz nagrod za wybitne osiagniecia sportowe wyplacanych zawodnikom ze srodkow budzetowych,
  31. wartosci swiadczen przyznanych zgodnie z odrebnymi przepisami przez pracodawce na podnoszenie kwalifikacji zawodowych i wyksztalcenia ogolnego pracownika, z wylaczeniem wynagrodzen otrzymywanych za czas urlopu szkoleniowego oraz za czas zwolnien z czesci dnia pracy, przyslugujacych pracownikom podejmujacym nauke lub podnoszacym kwalifikacje zawodowe w formach pozaszkolnych,
  32. swiadczen w naturze w postaci dzialki gruntu,
  33. kosztow oplacenia przez pracodawce skladek z tytulu zawartych lub odnowionych przed dniem 9 lipca 1998 r. umow ubezpieczenia na zycie na rzecz pracownikow, dotyczacych ryzyk grup 1 oraz 3-5 dzialu I wymienionego w zalaczniku do ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o dzialalnosci ubezpieczeniowej (Dz.U. 1996 nr 11, poz. 62 z pozn. zm.), jezeli uprawnionym do otrzymania swiadczenia nie jest pracodawca, jak rowniez umowa ubezpieczeniowa, w okresie pieciu lat liczac od konca roku kalendarzowego, w ktorym ja zawarto, wyklucza:
    • wyplate kwoty stanowiacej wartosc odstapienia od umowy,
    • mozliwosc zaciagania zobowiazan pod zastaw praw wynikajacych z umowy,
    • wyplate z tytulu dozycia wieku oznaczonego w umowie,
    jezeli ubezpieczenie to objelo co najmniej polowe pracownikow danego pracodawcy w dniu zawarcia umowy ubezpieczenia, jednak do wysokosci nie przekraczajacej miesiecznie na osobe 7% biezacej, przecietnej miesiecznej podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenie spoleczne przypadajacej na pracownika danego pracodawcy,
  34. kosztow oplacenia przez pracodawce skladek z tytulu zawartych lub odnowionych umow ubezpieczenia na zycie na rzecz pracownikow, dotyczacych ryzyk grup 1 oraz 3-5 dzialu I wymienionego w zalaczniku do ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o dzialalnosci ubezpieczeniowej (Dz.U. 1996 nr 11, poz. 62 z pozn. zm.), jezeli umowy ubezpieczenia zostaly zawarte lub odnowione przed dniem wejscia w zycie ustawy o pracowniczych programach emerytalnych, a uprawnionym do otrzymania swiadczenia nie jest pracodawca i umowa ubezpieczenia, w okresie przed osiagnieciem przez pracownika 60 lat albo wczesniejszym uzyskaniem przez niego uprawnien emerytalnych lub uprawnien do swiadczen rentowych z ubezpieczenia spolecznego z tytulu niezdolnosci do pracy wyklucza:
  • wyplate kwoty stanowiacej wartosc odstapienia od umowy,
  • mozliwosc zaciagania zobowiazan pod zastaw praw wynikajacych z umowy,
  • wyplate z tytulu dozycia wieku oznaczonego w umowie,
jezeli warunki umowy ubezpieczenia na zycie sa tak okreslone, ze co najmniej polowa pracownikow danego pracodawcy ma mozliwosc zostac objeta tym ubezpieczeniem, jednak do wysokosci nie przekraczajacej miesiecznie na osobe 7% biezacej, przecietnej podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne przypadajacej na pracownika danego pracodawcy,
albo
koszty poniesione przez pracodawce na nabycie na rzecz pracownikow jednostek uczestnictwa funduszy powierniczych w rozumieniu ustawy z dnia 22 marca 1991 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartosciowymi i funduszach powierniczych (Dz.U. 1994 nr 58, poz. 239 z pozn. zm.) i funduszy inwestycyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. nr 139, poz. 933), jezeli umowa w sprawie nabywania tych jednostek uczestnictwa, zawarta miedzy towarzystwem funduszy powierniczych lub funduszem inwestycyjnym, pracodawca i pracownikiem, w okresie przed osiagnieciem przez pracownika 60 lat albo wczesniejszym uzyskaniem przez niego uprawnien emerytalnych lub uprawnien do swiadczen rentowych z ubezpieczen spolecznych z tytulu niezdolnosci do pracy wyklucza:
  • umorzenie jednostek uczestnictwa funduszy powierniczych i mozliwosc zadania odkupienia jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, nabytych za srodki pieniezne przekazane przez zaklad pracy,
  • mozliwosc zaciagania zobowiazan pod zastaw wierzytelnosci, ktorej przedmiotem jest umorzenie przez towarzystwo funduszy powierniczych lub odkupienie jednostek uczestnictwa przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych,

  • a ponadto zostala zawarta lub odnowiona przed dniem wejscia w zycie ustawy o pracowniczych programach emerytalnych i jezeli co najmniej polowa pracownikow danego pracodawcy, ma mozliwosc zawarcia wyzej okreslonej umowy.

Tak okreslone koszty nabycia przez pracodawce jednostek uczestnictwa podlegaja wylaczeniu - do wysokosci nie przekraczajacej miesiecznie na osobe 7% biezacej, przecietnej miesiecznej podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne, przypadajacej na pracownika danego pracodawcy.
Wylaczen z podstawy wymiaru skladek, o ktorych mowa w pkt. 33 i 34 nie stosuje sie do przychodow pracownikow, ktorzy sa uczestnikami programu emerytalnego prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o pracowniczych programach emerytalnych (Dz.U. nr 139, poz. 932 z pozn. zm.).
W przypadku gdy pracownik osiaga przychody w walutach obcych, do podstawy wymiaru skladek przyjmowane sa przychody po przeliczeniu ich na zlote, w sposob przyjety w przepisach o podatku dochodowym od osob fizycznych.

2. Podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla pozostalych grup ubezpieczonych

Tabela 14. Podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
 

Grupa ubezpieczonych
Podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
Osoby wykonujace umowy zlecenia, umowy agencyjne lub inne umowy o swiadczenie uslug, do ktorych zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia, dla ktorych w umowie agencyjnej, umowie zlecenia lub umowie o swiadczenie uslug okreslono odplatnosc za jej wykonywanie kwotowo albo w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie przychod w rozumieniu przepisow o podatku dochodowym 
Osoby wykonujace umowy zlecenia, umowy agencyjne lub inne umowy o swiadczenie uslug, do ktorych zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia, dla ktorych odplatnosc w umowie agencyjnej, umowie zlecenia lub umowie o swiadczenie uslug okreslono w inny sposob niz kwotowo albo w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie zadeklarowana kwota, nie nizsza jednak niz kwota najnizszego wynagrodzenia
Osoby wspolpracujace z osobami wykonujacymi umowy agencyjne, umowy zlecenia lub inne umowy o swiadczenie uslug, do ktorych zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia  zadeklarowana kwota, nie nizsza jednak niz kwota najnizszego wynagrodzenia
Osoby prowadzace pozarolnicza dzialalnosc, tj.:
  • prowadzace pozarolnicza dzialalnosc gospodarcza
  • tworcy i artysci
  • osoby wykonujace wolny zawod w rozumieniu przepisow o podatku dochodowym od osob fizycznych
  • osoby z nimi wspolpracujace
zadeklarowana kwota, nie nizsza jednak od 60% przecietnego miesiecznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale
Poslowie i senatorowie pobierajacy uposazenie kwota uposazenia lacznie z kosztami uzyskania i kwota podatku, o ktorych mowa w przepisach o podatku dochodowym od osob fizycznych
Osoby pobierajace stypendia sportowe kwota stypendium lacznie z kosztami uzyskania i kwota podatku, o ktorych mowa w przepisach o podatku dochodowym od osob fizycznych
Sluchacze Krajowej Szkoly Administracji Publicznej kwota stypendium lacznie z kosztami uzyskania i kwota podatku, o ktorych mowa w przepisach o podatku dochodowym od osob fizycznych
Osoby wykonujace odplatnie prace w czasie odbywania kary pozbawienia wolnosci lub tymczasowego aresztowania, na podstawie skierowania do pracy wynagrodzenie przyslugujace za prace
Osoby wykonujace prace w ramach stosunku pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolnosci lub tymczasowego aresztowania wynagrodzenie przyslugujace za prace
Osoby pobierajace zasilek dla bezrobotnych kwota zasilku lacznie z kosztami uzyskania i kwota podatku, o ktorych mowa w przepisach o podatku dochodowym od osob fizycznych
Absolwenci pobierajacy stypendium w okresie skierowania przez powiatowy urzad pracy na szkolenie lub odbycie stazu kwota stypendium lacznie z kosztami uzyskania i kwota podatku, o ktorych mowa w przepisach o podatku dochodowym od osob fizycznych
Duchowni (w tym alumni seminariow duchownych, nowicjusze, postulanci i juniorysci, ktorzy ukonczyli 25 rok zycia) kwota najnizszego wynagrodzenia lacznie z kosztami uzyskania i kwota podatku, o ktorych mowa w przepisach o podatku dochodowym od osob fizycznych
Zolnierze niezawodowi w sluzbie czynnej (z wylaczeniem zolnierzy odbywajacych nadterminowa sluzbe wojskowa) kwota najnizszego wynagrodzenia lacznie z kosztami uzyskania i kwota podatku, o ktorych mowa w przepisach o podatku dochodowym od osob fizycznych
Osoby odbywajace zastepcze formy sluzby wojskowej kwota najnizszego wynagrodzenia lacznie z kosztami uzyskania i kwota podatku, o ktorych mowa w przepisach o podatku dochodowym od osob fizycznych
Ubezpieczeni pozostajacy w sluzbie kandydackiej funkcjonariuszy Policji, Strazy Granicznej, Panstwowej Strazy Pozarnej kwota najnizszego wynagrodzenia lacznie z kosztami uzyskania i kwota podatku, o ktorych mowa w przepisach o podatku dochodowym od osob fizycznych
Zolnierze odbywajacy nadterminowa sluzbe wojskowa kwota uposazenia lacznie z kosztami uzyskania i kwota podatku, o ktorych mowa w przepisach o podatku dochodowym od osob fizycznych
Osoby pobierajace zasilek macierzynski kwota zasilku macierzynskiego
Osoby przebywajace na urlopach wychowawczych kwota najnizszego wynagrodzenia
Osoby pobierajace zasilek staly lub zasilek okresowy z pomocy spolecznej kwota najnizszego wynagrodzenia
Malzonkowie pracownikow skierowanych do pracy w przedstawicielstwach dyplomatycznych zadeklarowana kwota, nie nizsza jednak od kwoty najnizszego wynagrodzenia
Osoby opiekujace sie czlonkiem rodziny wymagajacym stalej opieki  zadeklarowana kwota, nie nizsza jednak od kwoty najnizszego wynagrodzenia
Studenci zadeklarowana kwota, nie nizsza jednak od kwoty najnizszego wynagrodzenia
Alumni seminariow duchownych, nowicjusze, postulanci, juniorysci, do ukonczenia 25 roku zycia zadeklarowana kwota, nie nizsza jednak od kwoty najnizszego wynagrodzenia
Uczestnicy dziennych studiow doktoranckich zadeklarowana kwota, nie nizsza jednak od kwoty najnizszego wynagrodzenia
Osoby pobierajace swiadczenie socjalne wyplacane w okresie urlopu gorniczego oraz osoby pobierajace zasilek socjalny na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia poza przedsiebiorstwami gorniczymi kwota swiadczenia socjalnego lub zasilku socjalnego lacznie z kosztami uzyskania i kwota podatku, o ktorych mowa w przepisach o podatku dochodowym od osob fizycznych
Osoby kontynuujace obowiazkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe zadeklarowana kwota, nie nizsza jednak od kwoty najnizszego wynagrodzenia
Pracownicy skierowani do pracy w przedstawicielstwach dyplomatycznych, stalych przedstawicielstwach przy ONZ i innych misjach specjalnych za granica rownowaznik kwoty ekwiwalentu pienieznego za urlop wypoczynkowy przyslugujacego na podstawie odrebnych przepisow

Za miesiac, w ktorym nastapilo objecie lub ustanie ubezpieczen emerytalnego i rentowych, a trwaly one tylko przez czesc miesiaca, kwote najnizszej podstawy wymiaru skladek zmniejsza sie proporcjonalnie, dzielac ja przez liczbe dni kalendarzowych tego miesiaca i mnozac przez liczbe dni podlegania ubezpieczeniu (dotyczy to ubezpieczonych, dla ktorych obowiazujace przepisy przewiduja najnizsza podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne). Zasade ta stosuje sie odpowiednio w przypadku niezdolnosci do pracy trwajacej przez czesc miesiaca, jezeli z tego tytulu ubezpieczony spelnia warunki do przyznania zasilku.
Przedstawiona zasada zmniejszania podstawy wymiaru skladek ma zastosowanie do zleceniobiorcow, dla ktorych odplatnosc za jej wykonanie okreslono w inny sposob niz kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie, osob prowadzacych pozarolnicza dzialalnosc, zolnierzy niezawodowych w sluzbie czynnej, ubezpieczonych odbywajacych zastepcze formy sluzby wojskowej, pozostajacych w sluzbie kandydackiej funkcjonariuszy Policji, Strazy Granicznej i Panstwowej Strazy Pozarnej, duchownych, osob pobierajacych zasilek staly lub gwarantowany zasilek okresowy z pomocy spolecznej, osob przebywajacych na urlopie wychowawczym oraz osob podlegajacych dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 7 oraz osob kontynuujacych ubezpieczenie.
 

3.  Roczna podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenie emerytalne oraz ubezpieczenia rentowe

Roczna podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenie emerytalne oraz ubezpieczenia rentowe ubezpieczonych w danym roku kalendarzowym nie moze byc wyzsza od kwoty odpowiadajacej 30-krotnosci prognozowanego przecietnego wynagrodzenia miesiecznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy, okreslonego w ustawie budzetowej, ustawie o prowizorium budzetowym lub ich projektach. W razie ich braku, przy ustalaniu przecietnego prognozowanego wynagrodzenia miesiecznego bierze sie pod uwage przecietne miesieczne wynagrodzenie z III kwartalu roku poprzedniego.
Oznacza to, ze platnik skladek przekazuje skladki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do osiagniecia kwoty 30-krotnosci przecietnego wynagrodzenia miesiecznego. Od nadwyzki ponad te kwote skladek na te ubezpieczenia nie pobiera sie. Skladki obliczone i przekazane od nadwyzki ponad te kwote, w tym rowniez przekazane do otwartych funduszy emerytalnych, Zaklad zwraca tylko na wniosek platnika. Po otrzymaniu z ZUS informacji o kwocie nienaleznie oplaconych skladek, platnik moze w ciagu 7 dni wystapic o ich zwrot. W przypadku niedotrzymania 7-dniowego terminu, kwota nienaleznie oplaconych skladek jest zaliczana na poczet przyszlych skladek.
W razie gdy dana osoba jest objeta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytulow, o osiagnieciu kwoty 30-krotnosci przecietnego wynagrodzenia miesiecznego platnikow skladek oraz ubezpieczonego za posrednictwem platnika skladek informuje ZUS. Jezeli do oplacania skladek za dana osobe ubezpieczona zobowiazany jest wiecej niz jeden platnik skladek, oswiadczenie o osiagnieciu gornej granicy podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zlozone przez ta osobe, stanowi dla platnika skladek podstawe do zaprzestania oplacania tych skladek. Za skutki takiego oswiadczenia, jesli okaze sie ono bledne, odpowiada jednak wylacznie ubezpieczony.
Nalezy rownoczesnie podkreslic, ze okres nieoplacania skladek z powodu przekroczenia 30-krotnosci przecietnego wynagrodzenia miesiecznego traktuje sie jak okres ubezpieczenia, w rozumieniu przepisow o emeryturach i rentach z FUS, takze wtedy, gdy podleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym dla danej osoby ustalo w trakcie roku kalendarzowego po przekroczeniu 30-krotnosci przecietnego wynagrodzenia miesiecznego.
 

4.  Podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenie chorobowe i ubezpieczenie wypadkowe

Podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenie chorobowe i ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, z tym zastrzezeniem, ze podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenie chorobowe osob podlegajacych dobrowolnie temu ubezpieczeniu, nie moze przekraczac miesiecznie 250% przecietnego miesiecznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Przy ustalaniu podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia chorobowe i wypadkowe nie stosuje sie ograniczenia rocznej podstawy wymiaru skladek do 30-krotnosci przecietnego wynagrodzenia miesiecznego.
Platnik, ktory zaprzestaje oplacania skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za danego ubezpieczonego z powodu przekroczenia maksymalnej rocznej podstawy wymiaru skladek na te ubezpieczenia, jest w dalszym ciagu obowiazany oplacac skladki na ubezpieczenia chorobowe i wypadkowe. Dla tych bowiem ubezpieczen przepisy nie przewiduja ograniczenia rocznej podstawy wymiaru skladek.
 

5. Podstawa wymiaru skladek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych

Podstawe wymiaru skladek na Fundusz Pracy stanowi podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, bez stosowania ograniczenia do 30-krotnosci przecietnego wynagrodzenia miesiecznego. Pozostale, dotychczas obowiazujace zasady dotyczace oplacania skladek na Fundusz Pracy, pozostaja bez zmian.
Podstawe wymiaru skladek na Fundusz Gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych stanowi podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, bez stosowania ograniczenia do 30-krotnosci przecietnego wynagrodzenia miesiecznego.

Poradnik 1 - spis tresci

X.  ZGLOSZENIA DO UBEZPIECZEN PLATNIKOW SKLADEK


Platnicy skladek zobowiazani sa rowniez do zlozenia druku zgloszenia platnika skladek w terminie 7 dni od:

  • daty zatrudnienia pierwszej osoby fizycznej lub powstania stosunku prawnego uzasadniajacego objecie ubezpieczeniem emerytalnym i rentowymi pierwszej osoby,
  • daty powstania obowiazku ubezpieczen emerytalnego i rentowych dla ubezpieczonych zobowiazanych do oplacania skladek na wlasne ubezpieczenia albo ubezpieczenia osob z nimi wspolpracujacych.

Duchowni oraz osoby podlegajace dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, z wylaczeniem osob prowadzacych pozarolnicza dzialalnosc, dokonuja zgloszenia platnika lacznie ze zgloszeniem do ubezpieczen spolecznych na druku ZUS ZUA.
Platnik skladek w terminie 7 dni zawiadamia wlasciwa jednostke organizacyjna Zakladu o wszelkich zmianach wykazanych w zgloszeniach ubezpieczonego.
Platnik skladek w terminie 14 dni zawiadamia wlasciwa jednostke organizacyjna zakladu o wszelkich zmianach wykazanych w zgloszeniu platnika skladek.

Uwaga!
Wzory zgloszen platnika skladek oraz wyrejestrowania platnika skladek wraz ze szczegolowym omowieniem zasad ich wypelniania znajduja sie w poradniku "Zasady wypelniania formularzy dokumentow ubezpieczeniowych". Poradnik mozna uzyskac bezplatnie w kazdej jednostce organizacyjnej ZUS.

Poradnik 1 - spis tresci

XI.  ROZLICZANIE I OPLACANIE SKLADEK NA UBEZPIECZENIA SPOLECZNE, UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE I FUNDUSZE POZAUBEZPIECZENIOWE

Na platniku skladek ciazy obowiazek obliczania, potracania z dochodow ubezpieczonych, rozliczania oraz oplacania naleznych skladek na ubezpieczenia spoleczne za kazdy miesiac kalendarzowy. Platnik zobowiazany jest rowniez rozliczac nalezne skladki na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych (jezeli jest zobowiazany do ich oplacania) za kazdy miesiac kalendarzowy.
Dokumenty rozliczeniowe skladane przez platnika to:

  • deklaracja rozliczeniowa oraz
  • odpowiednie imienne raporty miesieczne za kazdego ubezpieczonego:
  • raport dla platnikow uprawnionych do wyplaty swiadczen z ubezpieczenia chorobowego,
  • raport dla platnikow nie uprawnionych do wyplaty swiadczen z ubezpieczenia chorobowego,
  • raport o naleznych skladkach na ubezpieczenie zdrowotne,
  • raport o wyplaconych swiadczeniach i przerwach w oplacaniu skladek,
  • raport o wyplaconych swiadczeniach, przerwach w oplacaniu skladek oraz informacjach niezbednych do uznania okresow pracy gorniczej.

Przez rozliczenie skladek nalezy rozumiec zlozenie przez platnika skladek deklaracji rozliczeniowej i odpowiednich imiennych raportow miesiecznych za dany miesiac kalendarzowy.

Uwaga!
Szczegolowe zasady skladania i wypelniania tych formularzy zawarte zostaly w poradnikach "Zasady wypelniania dokumentow ubezpieczeniowych" oraz "Zasady i tryb przekazywania dokumentow ubezpieczeniowych". W poradnikach tych zamieszczone zostaly rowniez wzory dokumentow ubezpieczeniowych. Materialy te mozna uzyskac bezplatnie we wszystkich jednostkach ZUS.

Platnik skladek przekazuje do Zakladu imienne raporty miesieczne po uplywie kazdego miesiaca kalendarzowego, lacznie z deklaracja rozliczeniowa, w terminie ustalonym dla rozliczania skladek.
Imienny raport miesieczny korygujacy platnik sklada w kazdym przypadku, gdy po zlozeniu imiennego raportu miesiecznego:

  • wystepuje koniecznosc korekty danych wykazanych w imiennym raporcie miesiecznym w zwiazku z wydaniem decyzji dotyczacej obowiazku ubezpieczen (termin zlozenia - 7 dni od otrzymania decyzji),
  • platnik skladek stwierdzil we wlasnym zakresie podanie mylnych danych w zgloszeniu do ubezpieczen oraz w zlozonym miesiecznym raporcie imiennym (termin zlozenia - 7 dni od wystapienia tych okolicznosci),
  • nieprawidlowosci w oplacaniu skladek ustalil w drodze kontroli Zaklad (termin zlozenia - 30 dni od otrzymania ustalen kontroli).

Raport ten sklada sie w formie nowego dokumentu uwzgledniajacego zaistniale zmiany. Informacje zawarte w raportach w zakresie ustalonym ustawa na formularzu wedlug ustalonego wzoru albo w formie dokumentu elektronicznego z programu informatycznego udostepnianego przez Zaklad platnikom skladek lub w formie wydruku z tego programu platnik skladek przekazuje ubezpieczonemu w celu ich weryfikacji.
Platnik dokonuje rozliczenia naleznych skladek za wszystkich ubezpieczonych i z wszystkich tytulow w jednej deklaracji rozliczeniowej, tj.:

  • skladek na ubezpieczenia spoleczne za dany miesiac kalendarzowy oraz podlegajacych potraceniu w ciezar skladek, wyplaconych przez platnika w tym samym miesiacu zasilkow z ubezpieczen spolecznych oraz zasilkow rodzinnych, pielegnacyjnych i wychowawczych (jesli platnik jest uprawniony do ich wyplacania), a takze wynagrodzenia dla platnika za wykonywanie zadan zwiazanych z ustalaniem prawa i wysokosci oraz wyplata swiadczen z ubezpieczenia chorobowego,
  • skladek na ubezpieczenie zdrowotne oraz podlegajacego potraceniu z kwoty pobranych skladek wynagrodzenia za terminowe naliczanie i odprowadzanie skladek na to ubezpieczenie i przekazanie zwiazanych z tym informacji,
  • skladek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych.

Wyjatek dotyczy powiatowych urzedow pracy, ktore skladaja odrebne deklaracje rozliczeniowe za:

  1. osoby pobierajace zasilek dla bezrobotnych oraz absolwentow pobierajacych stypendium w okresie odbywania szkolenia lub stazu, na ktore zostali skierowani przez powiatowy urzad pracy,
  2. innych ubezpieczonych niz wymienieni w pkt. 1.

Rozliczenia dokonuje sie w ukladzie zgodnym z deklaracja rozliczeniowa.
Platnik skladek zobowiazany jest do oznaczenia:

  • deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportow miesiecznych,
  • deklaracji rozliczeniowych korygujacych i imiennych raportow miesiecznych korygujacych,
  • dokumentow platniczych,

odpowiednimi numerami wedlug zasad okreslonych przez ZUS.

Platnik zobowiazany jest zlozyc deklaracje rozliczeniowa korygujaca w kazdym przypadku, gdy przepisy wymagaja zlozenia raportow imiennych korygujacych. Jedynie w przypadku gdy korekta dotyczy danych wykazanych wylacznie w deklaracji rozliczeniowej (np. skladek na Fundusz Pracy), imiennych raportow miesiecznych korygujacych nie sklada sie. Deklaracje korygujaca sklada sie w ciagu 7 dni od stwierdzenia nieprawidlowosci.
Zmiana danych w deklaracji rozliczeniowej korygujacej nastepuje w formie calego dokumentu, zawierajacego nowe, skorygowane dane.
Platnik skladek zwolniony jest z obowiazku skladania deklaracji rozliczeniowej oraz imiennych raportow miesiecznych za kolejny miesiac, jezeli nie nastapily zadne zmiany w stosunku do miesiaca poprzedniego, a skladki oplacane sa w obowiazujacym terminie w niezmienionej wysokosci. Zwolnienie to nie dotyczy jednak deklaracji rozliczeniowej i imiennych raportow miesiecznych za grudzien.
W przypadku zwolnienia z obowiazku skladania deklaracji rozliczeniowej oraz imiennych raportow miesiecznych za dany miesiac, platnik jest jednak zobowiazany do przekazania ubezpieczonym informacji, o ktorej mowa w art. 41 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczen spolecznych ("Raport dla ubezpieczonego").

Uwaga!
W 2001 r. nie stosuje sie zwolnienia z obowiazku skladania deklaracji rozliczeniowej oraz imiennych raportow miesiecznych, w sytuacji gdy nie nastapily zadne zmiany w stosunku do poprzedniego miesiaca.

Platnik skladek, ktory oplaca skladki wylacznie za siebie, przesyla tylko deklaracje rozliczeniowa, bez imiennego raportu miesiecznego.
Platnik skladek zobowiazany jest do sporzadzania kopii zlozonych deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportow miesiecznych oraz deklaracji rozliczeniowych korygujacych i imiennych raportow miesiecznych korygujacych. Kopie te platnik skladek przechowuje przez okres 5. lat od daty ich przeslania do jednostki organizacyjnej ZUS.
Szczegolowe zasady rozliczania skladek zawiera rozporzadzenie Rady Ministrow okreslajace szczegolowe zasady i tryb postepowania w sprawach rozliczania skladek, wyplaconych zasilkow z ubezpieczen chorobowego i wypadkowego oraz zasilkow rodzinnych, pielegnacyjnych i wychowawczych oraz kolejnosc zaliczania wplat skladek na poszczegolne fundusze.

Terminy rozliczenia i oplacenia skladek

Platnik skladek obowiazany jest przeslac w tym samym terminie deklaracje rozliczeniowa razem z imiennymi raportami miesiecznymi oraz oplacic skladki za dany miesiac, nie pozniej niz:

  • do 5. dnia nastepnego miesiaca - dla jednostek budzetowych, zakladow budzetowych i gospodarstw pomocniczych w rozumieniu art. 18 ust. 1, art. 19 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy z 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 155, poz. 1014 z pozn. zm.),
  • do 10. dnia nastepnego miesiaca - dla osob fizycznych oplacajacych skladke wylacznie za siebie,
  • do 15. dnia nastepnego miesiaca - dla pozostalych platnikow.

Tworcy i artysci przesylaja deklaracje rozliczeniowe i imienne raporty miesieczne oraz oplacaja skladki za okres wykonywania dzialalnosci tworczej lub artystycznej przed dniem wydania decyzji Komisji ds. Zaopatrzenia Emerytalnego Tworcow, w terminie oplacania skladek za miesiac, w ktorym otrzymali decyzje.
W terminie do 15 lutego 2000 r. platnicy skladek zostali zobowiazani do przekazania do ZUS deklaracji rozliczeniowej za 1999 r. zawierajacej informacje o skladkach za okres od 1 stycznia do 30 listopada 1999 r. oraz wyplaconych w tym okresie swiadczeniach.
Platnik oplaca skladki odrebnymi wplatami na wskazane przez Zaklad rachunki bankowe w podziale na:

  • ubezpieczenia spoleczne
  • ubezpieczenie zdrowotne
  • Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych.

Wplat skladek dokonuje sie przy uzyciu nastepujacych dokumentow platniczych:

  • bankowych dokumentow platniczych skladanych za posrednictwem banku wedlug wzorow, o ktorych mowa w art. 49 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczen spolecznych,
  • dokumentu elektronicznego z programu informatycznego udostepnianego przez Zaklad platnikom skladek lub wydruku z tego programu,
  • dokumentu elektronicznego z programu informatycznego udostepnianego platnikom skladek przez bank,
  • dokumentu w postaci uzgodnionej z instytucja, ktora obsluguje wplaty skladek na ubezpieczenia spoleczne.

Niezlozenie przez platnika skladek deklaracji rozliczeniowej oraz nieoplacenie naleznych skladek za dany miesiac powoduje, ze Zaklad Ubezpieczen Spolecznych dokonuje przypisu skladek z urzedu w wysokosci wynikajacej z ostatnio zlozonej deklaracji rozliczeniowej - oczywiscie bez uwzgledniania wyplaconych zasilkow rodzinnych i pielegnacyjnych. Korekta nastepuje dopiero po zlozeniu przez platnika wlasciwej deklaracji.

Poradnik 1 - spis tresci

XII.  OKRES PRZEJSCIOWY

1. Obowiazki zgloszeniowe platnikow skladek

Przepisy ustawy o systemie ubezpieczen spolecznych zobowiazaly platnikow skladek do:

  1. Dokonania imiennego zgloszenia do ubezpieczen spolecznych wszystkich osob, za ktore zobowiazani sa oplacac skladki na ubezpieczenia spoleczne za dzien 31 grudnia 1998 r. i dzien 2 stycznia 1999 r. – w terminie do dnia 31 stycznia 1999 r. Obowiazek dokonania zgloszenia obejmuje takze platnikow oplacajacych skladki na wlasne ubezpieczenie za dzien 31 grudnia 1998 r. i dzien 1 stycznia 1999 r.
  2. Dokonania zgloszenia platnika skladek w terminie do 31 stycznia 1999 r.
2.  Rozliczanie i oplacanie skladek za okres do 31 grudnia 1998 r.

Platnik skladek obowiazany byl rozliczac i oplacac na wskazany rachunek bankowy jednostki organizacyjnej Zakladu skladki za okres do 31 grudnia 1998 r., oznaczajac skladana deklaracje rozliczeniowa oraz dokonywana wplate numerem konta platnika NKP, nadanym wedlug zasad obowiazujacych przed 1 stycznia 1999 r. w wysokosci i na zasadach okreslonych w przepisach obowiazujacych do 31 grudnia 1998 r.
Platnik skladek rozlicza i oplaca skladki w trybie podanym wyzej od wszelkich wyplat stanowiacych podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenie spoleczne naleznych za okres do 31 grudnia 1998 r. Uprawniony w mysl odrebnych przepisow platnik skladek, rozlicza wyplacone po 31 grudnia 1998 r. zasilki, zasilki rodzinne, pielegnacyjne i wychowawcze oraz zasilki pogrzebowe, nalezne za okres do 31 grudnia 1998 r. wedlug zasad obowiazujacych do 31 grudnia 1998 r.
W deklaracji rozliczeniowej oraz imiennych raportach miesiecznych za styczen 1999 r. platnik skladek w odniesieniu do ubezpieczonych, dla ktorych podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowil przychod, uwzglednial wyplaty stanowiace podstawe wymiaru skladek, dokonane lub postawione do dyspozycji ubezpieczonego po 1 stycznia 1999 r., nie rozliczone w deklaracji rozliczeniowej za grudzien 1998 r.

Poradnik 1 - spis tresci

XIII.  WYBRANE ZAGADNIENIA Z ZAKRESU UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO

1. Dokonywanie zgloszen do ubezpieczenia zdrowotnego

Do zgloszenia do ubezpieczenia zdrowotnego stosuje sie odpowiednio przepisy dotyczace zglaszania do ubezpieczen spolecznych. Zgloszen do ubezpieczenia zdrowotnego od 1 stycznia 1999 r. dokonuje sie we wskazanych jednostkach terenowych ZUS.

Uwaga!
Wzory wymaganych zgloszen oraz zasady ich wypelniania zawiera poradnik dla platnikow skladek pt. "Zasady wypelniania dokumentow ubezpieczeniowych". Poradnik mozna otrzymac bezplatnie we wszystkich jednostkach ZUS.
 

2.  Zasady podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu

Obowiazkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegaja:

  • osoby objete ubezpieczeniami emerytalnym lub rentowymi lub ubezpieczeniem spolecznym rolnikow, ktore sa:
  • pracownikami,
  • rolnikami lub domownikami (w zakresie obslugi zgloszen oraz poboru skladek na ubezpieczenie zdrowotne tych osob wlasciwa jest Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Spolecznego),
  • osobami prowadzacymi pozarolnicza dzialalnosc lub osobami z nimi wspolpracujacymi,
  • osobami wykonujacymi prace nakladcza,
  • osobami wykonujacymi prace na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia oraz osobami z nimi wspolpracujacymi,
  • osobami duchownymi,
  • czlonkami rolniczych spoldzielni produkcyjnych lub spoldzielni kolek rolniczych lub czlonkami ich rodzin,
  • osobami pobierajacymi swiadczenia socjalne wyplacane w okresie urlopu lub zasilek socjalny wyplacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia wynikajace z odrebnych przepisow lub ukladow zbiorowych pracy,
  • zolnierze zawodowi oraz zolnierze odbywajacy sluzbe okresowa lub nadterminowa zasadnicza sluzbe wojskowa,
  • policjanci,
  • funkcjonariusze Urzedu Ochrony Panstwa,
  • funkcjonariusze Strazy Granicznej,
  • funkcjonariusze Sluzby Wieziennej,
  • funkcjonariusze Sluzby Celnej,
  • funkcjonariusze Panstwowej Strazy Pozarnej,
  • poslowie i senatorowie,
  • sedziowie i prokuratorzy,
  • osoby pobierajace emeryture lub rente, osoby w stanie spoczynku pobierajace uposazenie lub uposazenia rodzinne oraz osoba pobierajaca uposazenie po zwolnieniu ze sluzby,
  • dzieci, ucznistudiow doktoranckich, nie pozostajacy na wylacznym utrzymaniu osoby podlegajacej ubezpieczeniu,
  • sluchacze Krajowej Szkoly Administracji Publicznej,
  • osoby pobierajace stypendium sportowe po ukonczeniu 15 roku zycia, nie objete ubezpieczeniem zdrowotnym z innego tytulu,
  • bezrobotni,
  • osoby pobierajace zasilek powie oraz sluchacze zakladow ksztalcenia nauczycieli w rozumieniu przepisow o systemie oswiaty, nie pozostajacy na wylacznym utrzymaniu osoby podlegajacej ubezpieczeniu,
  • studenci i sluchacze rzedemerytalny lub swiadczenie przedemerytalne,
  • osoby pobierajace rente socjalna, zasilek staly, zasilek staly wyrownawczy lub gwarantowany zasilek okresowy z pomocy spolecznej,
  • kombatanci nie podlegajacy ubezpieczeniu spolecznemu w Rzeczypospolitej Polskiej lub nie pobierajacy emerytury lub renty,
  • osoby korzystajace z urlopu wychowawczego nie pozostajace na wylacznym utrzymaniu osoby podlegajacej ubezpieczeniu,
  • rolnicy i ich domownicy, ktorzy nie podlegaja ubezpieczeniu spolecznemu rolnikow z mocy ustawy o ubezpieczeniu spolecznym rolnikow, jezeli nie sa objeci obowiazkiem ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie ww. punktow,
  • cudzoziemcy, ktorzy przebywaja na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie karty stalego pobytu lub karty czasowego pobytu, wydanej im w zwiazku z udzieleniem statusu uchodzcy.
Nalezy rownoczesnie podkreslic, ze zgodnie z art. 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, ubezpieczonymi na podstawie przepisow ustawy sa osoby posiadajace obywatelstwo polskie i zamieszkujace na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz cudzoziemcy przebywajacy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie karty stalego pobytu lub karty czasowego pobytu wydanej im w zwiazku z udzieleniem statusu uchodzcy, jezeli:
  1. podlegaja obowiazkowi ubezpieczenia zdrowotnego,
  2. ubezpieczaja sie dobrowolnie,
  3. sa czlonkami rodziny osob, o ktorych mowa w pkt. 1 i 2.
Czlonkostwo w kasie chorych nie wygasa w okresie pobierania przez osobe, ktora stala sie czlonkiem kasy chorych i uzyskala prawo do swiadczen z ubezpieczenia zdrowotnego, zasilkow, przyznanych na podstawie przepisow o ubezpieczeniu chorobowym lub wypadkowym, ktorych nie zalicza sie do podstawy wymiaru skladki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Osoby nie podlegajace ubezpieczeniu zdrowotnemu obowiazkowo, moga ubezpieczyc sie dobrowolnie, na podstawie pisemnego wniosku zlozonego w kasie chorych.
3.  Wysokosc i podstawa wymiaru oraz finansowanie i oplacanie skladek na ubezpieczenie zdrowotne

Wysokosc i podstawe wymiaru skladek oraz zasady finansowania skladek na ubezpieczenie zdrowotne reguluja przepisy ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. nr 28, poz. 153 z pozn. zm.).
Skladka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 7,75% podstawy wymiaru skladki.
W przypadku gdy w 1999 r. skladka na ubezpieczenie zdrowotne obliczona przez platnika, o ktorym mowa w art. 24 ust. 1-8 powolanej ustawy, zgodnie z przepisami art. 19-22 byla wyzsza od zaliczki na podatek dochodowy od osob fizycznych obliczonej przez tego platnika zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osob fizycznych (Dz.U. 1993 nr 90, poz. 416 z pozn. zm.), skladke obliczona za poszczegolne miesiace obnizalo sie do wysokosci tej zaliczki.
Zasada ta jednak nie miala zastosowania, jezeli podstawe wymiaru skladki na ubezpieczenie zdrowotne stanowil:

  • przychod ubezpieczonego wolny od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy o ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osob fizycznych, od ktorego platnik nie oblicza zaliczki na ten podatek,
  • kwota stanowiaca rownowartosc ekwiwalentu pienieznego za urlop wypoczynkowy, przyslugujaca na podstawie odrebnych przepisow osobom, o ktorych mowa w art. 18 ust. 12 ustawy z dnia 13 pazdziernika 1998 r. o systemie ubezpieczen spolecznych, tj. pracownikom skierowanym do pracy lub sluzby w przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzedach konsularnych, stalych przedstawicielstwach przy ONZ i innych misjach specjalnych za granica.
W tych przypadkach platnik obliczal skladke na ubezpieczenie zdrowotne zgodnie z przepisami art. 19-22 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.

Uwaga!
Zgodnie z ustawa z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektorych ustaw zwiazanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz.U. nr 12, poz. 136) moc obowiazujaca art. 169g zostala przedluzona na rok 2000. Z tym zastrzezeniem, ze uregulowania art. 169g beda obowiazywaly od 1 kwietnia 2000 r. Postanowienia art. 169g ust. 1 stosuje sie w stosunku do skladek na ubezpieczenie zdrowotne naleznych za okres od 1 kwietnia do 31 grudnia 2000 r.
Ponadto od 1 kwietnia 2000 r. rozszerzony zostanie krag przychodow, w stosunku do ktorych nie bedzie mial zastosowania art. 169g.

W przypadku gdy podstawe obliczenia skladki na ubezpieczenie zdrowotne stanowi przychod wolny od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt. 33 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osob fizycznych, od ktorego platnik nie oblicza zaliczki na ten podatek, w odniesieniu do ubezpieczonych, o ktorych mowa w art. 8 pkt 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, platnik bedzie zobowiazany obliczyc skladke na ubezpieczenie zdrowotne zgodnie z przepisami art. 19-22 tej ustawy.
Skladke na ubezpieczenie zdrowotne platnicy obliczaja, pobieraja z dochodu ubezpieczonego i odprowadzaja do ZUS:

  • pracodawca - za osobe pozostajaca w stosunku pracy oraz za osobe wykonujaca prace na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecen, albo umowy o dzielo, jezeli umowe taka zawarla z pracodawca, z ktorym pozostaje w stosunku pracy, lub jezeli w ramach takiej umowy wykonuje prace na rzecz pracodawcy, z ktorym pozostaje w stosunku pracy, oraz osobe w stosunku sluzbowym, pobierajaca uposazenie w stanie spoczynku, uposazenie rodzinne albo uposazenie po zwolnieniu ze sluzby,
  • podmiot zobowiazany do wyplaty swiadczen z funduszu Gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych - w razie wyplaty swiadczen pracowniczych z FGSP, o ktorym mowa w ustawie z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczen pracowniczych w razie niewyplacalnosci pracodawcy,
  • zleceniodawca - za osobe wykonujaca prace na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorej zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecen oraz osobe z nia wspolpracujaca,
  • wlasciwy urzad pracy - za bezrobotnego pobierajacego zasilek lub stypendium, osobe pobierajaca zasilek przedemerytalny lub swiadczenie przedemerytalne,
  • rolnicza spoldzielnia produkcyjna lub spoldzielnia kolek rolniczych - za czlonkow rolniczych spoldzielni produkcyjnych i spoldzielni kolek rolniczych oraz czlonkow ich rodzin,
  • Kancelaria Sejmu lub Kancelaria Senatu - za osobe pobierajaca uposazenie posla lub senatora,
  • Zaklad Ubezpieczen Spolecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Spolecznego albo inna instytucja emerytalno-rentowa wyplacajaca emerytury lub renty - za osobe pobierajaca emeryture lub rente,
  • Krajowa Szkola Administracji Publicznej - za sluchaczy Krajowej szkoly Administracji Publicznej,
  • podmiot wyplacajacy stypendium sportowe - za osoby pobierajace stypendium sportowe po ukonczeniu 15 roku zycia, nie objete ubezpieczeniem z innego tytulu,
  • jednostka wyplacajaca swiadczenie lub zasilek - za osoby pobierajace swiadczenia socjalne wyplacane w okresie urlopu lub zasilek socjalny wyplacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia.
Skladke na ubezpieczenie zdrowotne za osobe wspolpracujaca z osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc oblicza, odprowadza i finansuje ze srodkow wlasnych osoba prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc.
Ponadto skladki na ubezpieczenie zdrowotne oplaca ze srodkow otrzymanych z budzetu panstwa:
  • za bezrobotnych nie pobierajacych zasilku lub stypendium - wlasciwy urzad pracy,
  • za osoby pobierajace zasilek przedemerytalny lub swiadczenie przedemerytalne - wlasciwy urzad pracy,
  • za osoby pobierajace rente socjalna, zasilek staly, zasilek wyrownawczy lub gwarantowany zasilek okresowy z pomocy spolecznej - jednostka pomocy spolecznej przyznajaca rente lub zasilek,
  • za dzieci, uczniow i sluchaczy zakladow ksztalcenia nauczycieli w rozumieniu przepisow o systemie oswiaty, nie pozostajacych na wylacznym utrzymaniu osoby podlegajacej ubezpieczeniu, przebywajacych w placowkach opiekunczo-wychowawczych, resocjalizacyjnych lub w domu pomocy spolecznej - placowka lub dom, a za uczniow i sluchaczy nie przebywajacych w takiej placowce, jezeli nie podlegaja obowiazkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytulu - szkola lub zaklad ksztalcenia nauczycieli, do ktorego uczen lub sluchacz uczeszcza,
  • za studentow i uczestnikow studiow doktoranckich, nie pozostajacych na wylacznym utrzymaniu osoby podlegajacej ubezpieczeniu - szkola wyzsza lub inna placowka naukowa, w ktorej osoby te odbywaja studia, jezeli nie podlegaja one obowiazkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytulu,
  • za kombatantow, nie podlegajacych ubezpieczeniom spolecznym na obszarze Polski lub nie pobierajacych emerytury lub renty - Urzad ds. Kombatantow i Osob Represjonowanych,
  • za osoby korzystajace z urlopu wychowawczego, pobierajace zasilek wychowawczy, nie pozostajacych na wylacznym utrzymaniu osoby podlegajacej ubezpieczeniu - Zaklad Ubezpieczen Spolecznych.
Ubezpieczeni, nie wymienieni wyzej, sami oplacaja skladki na ubezpieczenie zdrowotne.

Tabela 15. Podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenie zdrowotne
 

Grupa ubezpieczonych
Podstawa wymiaru
Pracownicy podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lacznie z wynagrodzeniem za okres niezdolnosci do pracy z tytulu choroby lub odosobnienia w zwiazku z choroba zakazna, pomniejszona o kwoty skladek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, potracone przez platnika ze srodkow ubezpieczonego, bez stosowania ograniczenia do 30-krotnosci
Czlonkowie rsp i skr podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, pomniejszona o kwoty skladek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, potracone przez platnika ze srodkow ubezpieczonego, bez stosowania ograniczenia do 30-krotnosci
Osoby wykonujace umowy zlecenia, umowy agencyjne lub inne umowy o swiadczenie uslug, do ktorych zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje sie przepisy dotyczace zlecenia oraz osoby z nimi wspolpracujace  podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, bez ograniczenia do 30-krotnosci, pomniejszona o kwoty skladek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe potracone przez platnika ze srodkow ubezpieczonego
Osoby wykonujace dzialalnosc gospodarcza podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, bez ograniczenia do 30-krotnosci
Osoby wspolpracujace z osobami wykonujacymi dzialalnosc gospodarcza podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, bez ograniczenia do 30-krotnosci
Osoby wykonujace prace nakladcza  podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, bez ograniczenia do 30-krotnosci, pomniejszona o kwoty skladek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe potracone przez platnika ze srodkow ubezpieczonego
Poslowie i senatorowie, sedziowie i prokuratorzy kwota odpowiadajaca wysokosci uposazenia pomniejszona o kwoty skladek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe potracone przez platnika ze srodkow ubezpieczonego
Osoby pobierajace stypendia sportowe po ukonczeniu 15 roku zycia nie objete ubezpieczeniem zdrowotnym z innego tytulu kwota odpowiadajaca wysokosci pobieranego stypendium
Bezrobotni pobierajacy zasilek dla bezrobotnych kwota pobieranego zasilku dla bezrobotnych
Bezrobotni nie pobierajacy zasilku lub stypendium dla bezrobotnych  kwota odpowiadajaca wysokosci zasilku stalego z pomocy spolecznej
Absolwenci pobierajacy stypendium w okresie skierowania przez powiatowy urzad pracy na szkolenie lub odbycie stazu kwota pobieranego stypendium z Funduszu Pracy
Duchowni bedacy podatnikiem podatku dochodowego od osob fizycznych lub zryczaltowanego podatku od przychodow osob duchownych podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, bez ograniczenia do 30-krotnosci
Duchowni nie bedacy podatnikiem podatku dochodowego od osob fizycznych lub zryczaltowanego podatku od przychodow osob duchownych kwota odpowiadajaca wysokosci zasilku stalego z pomocy spolecznej
Osoby podejmujace swiadczenie socjalne lub zasilek socjalny podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, pomniejszona o kwoty skladek na ubezpie-czenia emerytalne i rentowe, potracone przez platnika ze srodkow ubezpieczonego, bez stosowania ograniczenia do 30-krotnosci
Zolnierze odbywajacy sluzbe okresowa lub nadterminowa zasadnicza sluzbe wojskowa, objeci ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia do 30-krotnosci, pomniejszona o kwoty skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, potracone przez platnika ze srodkow ubezpieczonego
Zolnierze zawodowi objeci ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, pomniejszona o kwoty skladek na ubezpie-czenia emerytalne i rentowe, potracone przez platnika ze srodkow ubezpieczonego, bez stosowania ograniczenia do 30-krotnosci
Funkcjonariusze Policji objeci ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lacznie z wynagrodzeniem za okres niezdolnosci do pracy z tytulu choroby, pomniejszona o kwoty skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, potracone przez platnika ze srodkow ubezpieczonego, bez stosowania ograniczenia do 30-krotnosci
Funkcjonariusze Urzedu Ochrony Panstwa objeci ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lacznie z wynagrodzeniem za okres niezdolnosci do pracy z tytulu choroby, pomniejszona o kwoty skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe potracone przez platnika ze srodkow ubezpieczonego, bez stosowania ograniczenia do 30-krotnosci
Funkcjonariusze Strazy Granicznej objeci ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lacznie z wynagrodzeniem za okres niezdolnosci do pracy z tytulu choroby, pomniejszona o kwoty skladek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe potracone przez platnika ze srodkow ubezpieczonego, bez stosowania ograniczenia do 30-krotnosci
Funkcjonariusze Sluzby Celnej objeci ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lacznie z wynagrodzeniem za okres niezdolnosci do pracy z tytulu choroby, pomniejszona o kwoty skladek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe potracone przez platnika ze srodkow ubezpieczonego, bez stosowania ograniczenia do 30-krotnosci
Funkcjonariusze Panstwowej Strazy Pozarnej objeci ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lacznie z wynagrodzeniem za okres niezdolnosci do pracy z tytulu choroby, pomniejszona o kwoty skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe potracone przez platnika ze srodkow ubezpieczonego, bez stosowania ograniczenia do 30-krotnosci
Funkcjonariusze Sluzby Wieziennej objeci ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lacznie z wynagrodzeniem za okres niezdolnosci do pracy z tytulu choroby, pomniejszona o kwoty skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, potracone przez platnika ze srodkow ubezpieczonego, bez stosowania ograniczenia do 30-krotnosci
Zolnierze zawodowi oraz zolnierze odbywajacy okresowa lub nadterminowa zasadnicza sluzbe wojskowa, policjanci, funkcjonariusze Urzedu Ochrony Panstwa, Strazy Granicznej, Sluzby Celnej, Sluzby Wieziennej, Panstwowej Strazy Pozarnej, nie objeci ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi kwota odpowiadajaca uposazeniu
Osoby przebywajace na urlopach wychowawczych, nie pozostajace na wylacznym utrzymaniu osoby podlegajacej ubezpieczeniu kwota pobieranego zasilku wychowawczego
Osoby pobierajace rente socjalna, zasilek staly, zasilek staly wyrownawczy lub gwarantowany zasilek okresowy z pomocy spolecznej kwota odpowiadajaca wysokosci renty socjalnej, zasilku stalego, zasilku stalego wyrownawczego lub gwarantowanego zasilku okresowego z pomocy spolecznej
Studenci nie pozostajacy na wylacznym utrzymaniu osoby podlegajacej ubezpieczeniu kwota odpowiadajaca wysokosci zasilku stalego z pomocy spolecznej
Uczestnicy studiow doktoranckich, nie pozostajacy na wylacznym utrzymaniu osoby podlegajacej ubezpieczeniu kwota odpowiadajaca wysokosci zasilku stalego z pomocy spolecznej
Osoby pobierajace emerytury lub renty, z wyjatkiem osob, o ktorych mowa w art. 7 pkt 21 a ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, osoby w stanie spoczynku pobierajace uposazenie lub uposazenia rodzinne oraz osoby pobierajace uposazenie po zwolnieniu ze sluzby kwota emerytury, renty lub uposazenia z wylaczeniem dodatkow, zasilkow, swiadczen pienieznych i ryczaltu energetycznego
Dzieci oraz uczniowie i sluchacze zakladow ksztalcenia nauczycieli w rozumieniu przepisow o systemie oswiaty, nie pozostajacy na wylacznym utrzymaniu osoby podlegajacej ubezpieczeniu  kwota odpowiadajaca wysokosci zasilku stalego z pomocy spolecznej
Sluchacze Krajowej Szkoly Administracji Publicznej kwota pobieranego stypendium pomniejszona o kwoty skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe potracone przez platnika ze srodkow ubezpieczonego
Osoby pobierajace zasilek przedemerytalny lub swiadczenie przedemerytalne z urzedu pracy  kwota odpowiadajaca wysokosci zasilku przedemerytalnego lub swiadczenia przedemerytalnego
Kombatanci nie podlegajacy ubezpieczeniom spolecznym w Polsce i nie pobierajacy emerytury lub renty kwota odpowiadajaca wysokosci zasilku stalego z pomocy spolecznej
Inne osoby, ktore zlozyly pisemny wniosek o objecie dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, z wylaczeniem obywateli panstw obcych, ktorych pobyt w Polsce nie ma charakteru stalego i ktorzy sa zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzedach konsularnych, misjach, misjach specjalnych lub miedzynarodowych instytucjach, chyba ze umowy miedzynarodowe stanowia inaczej kwota deklarowanego miesiecznego dochodu, nie nizsza od kwoty odpowiadajacej przecietnemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiebiorstw
Cudzoziemcy, ktorzy przebywaja na terytorium RP na podstawie karty stalego pobytu lub karty czasowego pobytu, wydanej im w zwiazku z udzieleniem statusu uchodzcy, jezeli nie podlegaja ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytulu kwota odpowiadajaca wysokosci przecietnego wynagrodzenia w sektorze przedsiebiorstw

 

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.