Dzial I

URLOPY I ZASILKI MACIERZYNSKIE

Pracownicy, ktora urodzi podczas zatrudnienia, przysluguje urlop macierzynski. Od 13 stycznia 2002 r. w wymiarze: 16 tygodni przy pierwszym porodzie, 18 - przy drugim i kazdym nastepnym oraz 26 - gdy na swiat przyjda bliznieta, trojaczki itd. Co najmniej dwa tygodnie tego urlopu mozna wziac przed porodem, a reszte - po porodzie.

Z czesci urlopu macierzynskiego ma prawo skorzystac pracownik-ojciec wychowujacy dziecko. W tym celu matka - najpozniej na siedem dni przed powrotem do pracy - sklada pracodawcy wniosek o skrocenie urlopu (najwczesniej po 14 tygodniach po porodzie), zalaczajac zaswiadczenie pracodawcy ojca o terminie rozpoczecia przez niego urlopu bezposrednio po rezygnacji partnerki.

Podczas przebywania na urlopie macierzynskim nalezy sie zasilek macierzynski. Przysluguje on rowniez kobietom-niepracownicom, ktore podczas ubezpieczenia chorobowego urodzily, przyjely na wychowanie dziecko do roku zycia i wystapily o jego przysposobienie albo zaopiekowaly sie niemowleciem w ramach rodziny zastepczej. W dwoch ostatnich sytuacjach zasilek macierzynski przysluguje rowniez ubezpieczonym mezczyznom.

Miesieczny zasilek macierzynski wynosi 100 proc. podstawy wymiaru. Wyplacaja go: platnicy skladek, ktorzy zglaszaja do ubezpieczenia chorobowego powyzej 20 ubezpieczonych (np. pracodawcy, zleceniodawcy itd.), oraz ZUS: uprawnionym po ustaniu ubezpieczenia; osobom, ktorych platnicy skladek zglaszaja do ubezpieczenia chorobowego nie wiecej niz 20 osob; prowadzacym pozarolnicza dzialalnosc itd.

Jestem w ciazy, chce skorzystac z urlopu macierzynskiego na starych zasadach, czyli w wymiarze 26 tygodni. Czy musze skladac do pracodawcy podanie o dluzszy urlop?

Zalezy to od tego, czy 13 stycznia 2002 r. (czyli w momencie wejscia w zycie przepisow skracajacych urlopy macierzynskie) pracownica byla w ciazy. Jezeli tak, to musi - aby skorzystac z dluzszego wymiaru - zwrocic sie o to do pracodawcy (najbezpieczniej na pismie). Po doreczeniu takiego wniosku pracodawca nie moze odmowic udzielenia dluzszego urlopu macierzynskiego. Wynosi on 26 tygodni przy pierwszym i kazdym nastepnym porodzie lub nawet 39 - jezeli na swiat przyjda blizniaki, trojaczki itd. Gdyby kobieta takiego wniosku nie zlozyla, dostanie urlop znacznie krotszy: 16 tygodni przy pierwszym porodzie, 18 - przy kazdym nastepnym, i 26 - w razie porodu wielorakiego.

Podstawa prawna: art. 180 1 kodeksu pracy (k.p.), art. 2 ust. 3 ustawy z 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy (Dz. U. nr 154, poz. 1805; dalej: nowelizacja k.p.).

Urodze w maju 2002 r. Chcialabym potem pojsc na 26-tygodniowy urlop macierzynski. Czy to prawda, ze oswiadczenie o zamiarze skorzystania z niego powinnam przedlozyc dyrektorowi do 13 stycznia tego roku? Nie zrobilam tego. Czy dluzszy urlop przepadl?

O moznosci skorzystania z dluzszego urlopu macierzynskiego decyduje fakt, ze 13 stycznia tego roku pracownica byla w ciazy, a nie moment zwrocenia sie do szefa z odpowiednim wnioskiem. Czytelniczka moze skorzystac z co najmniej dwoch tygodni urlopu macierzynskiego przed porodem. Wtedy wniosek o urlop w wyzszym wymiarze powinna zlozyc odpowiednio wczesniej. Z kolei gdy nie skorzysta z urlopu przed porodem, prawo do niego nabywa z dniem porodu. Wowczas wniosek o wydluzony urlop macierzynski musi przedlozyc pracodawcy najpozniej dzien przed przewidywana data porodu. Jezeli sie spozni, to na podstawie zaswiadczenia o urodzeniu dziecka szef udzieli jej urlopu skroconego, czyli odpowiednio 16, 18 lub 26 tygodni. Wniosek o udzielenie dluzszego urlopu macierzynskiego zlozony podczas korzystania z urlopu o krotszym wymiarze jest bezskuteczny.

Podstawa prawna: art. 2 ust. 3 nowelizacji k.p.

Zamierzam wziac 26-tygodniowy urlop macierzynski. Czy mam obowiazek czy prawo do skorzystania z 4 tygodni urlopu przed przewidywana data porodu?

Pracownice przebywajace 13 stycznia 2002 r. na urlopach macierzynskich zachowuja prawo do starych, wydluzonych wymiarow. Przywilej ten przysluguje rowniez tym, ktore 13 stycznia tego roku byly w ciazy, pod warunkiem ze zloza wniosek o dluzszy urlop macierzynski. Jednak po tej dacie inne zasady realizacji wydluzonych urlopow macierzynskich (np. ich skracanie) odbywaja sie wedlug nowych zasad. Oznacza to, ze po 13 stycznia przed przewidywana data porodu czytelniczka moze wziac minimum dwa tygodnie urlopu macierzynskiego; wczesniej bylo to co najmniej cztery tygodnie. Moze wiec, na swoj wniosek, wykorzystac przed porodem co najmniej dwa (czyli takze trzy czy piec) sposrod 26 przyslugujacych tygodni takiego urlopu. Nie jest to jednak jej obowiazek. Dodajmy, ze jezeli zdecyduje sie wziac przed porodem np. szesc tygodni urlopu macierzynskiego, pracodawca nie moze odmowic.

Podstawa prawna: art. 180 3 k.p., art. 2 ust. 3 nowelizacji k.p.

Od grudnia zeszlego roku jestem w ciazy. Mam staly etat logopedy w szkole i pol - na czas okreslony - w domu pomocy spolecznej. Czy w obydwu zakladach dostane rownoczesnie dluzszy urlop macierzynski (wnioski juz zlozylam)?

Pracownica pozostajaca w wiecej niz jednym stosunku pracy z kazdego z nich nabywa oddzielnie prawa do swiadczen pracowniczych. Wymiar czasu pracy nie ma wplywu na nabycie prawa ani wymiar urlopu macierzynskiego. Tak wiec czytelniczka - skoro dostarczyla pracodawcom stosowne wnioski o dluzsze urlopy (26 lub 39 tygodni) - otrzyma je zarowno w szkole, jak i domu pomocy spolecznej.

Podstawa prawna: art. 2 nowelizacji k.p.

Pracuje na czas okreslony w sklepie obuwniczym. Urodze prawdopodobnie na poczatku kwietnia. Kadrowa twierdzi, ze wobec tego moja umowa na czas okreslony trwa tylko do dnia porodu. A co potem? Czy mam dalej prawo do urlopu macierzynskiego?

Umowa o prace na czas okreslony, ktora rozwiazalaby sie po uplywie trzeciego miesiaca ciazy, ulega przedluzeniu do dnia porodu. Z momentem porodu zatrudnienie wiec ustaje. Potem urlop macierzynski nie przysluguje, gdyz jest to uprawnienie pracownicze. Czytelniczka nie pozostanie jednak bez zabezpieczenia. Przepisy ubezpieczeniowe gwarantuja jej bowiem po ustaniu zatrudnienia prawo do zasilku macierzynskiego do konca hipotetycznego urlopu macierzynskiego (z ktorego korzystalaby, gdyby umowy nie rozwiazano). Ponadto moze wziac co najmniej dwa tygodnie urlopu przed przewidywana data porodu.

Podstawa prawna: art. 177 3 i 180 3 k.p. oraz 30 ust. 4 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o swiadczeniach pienieznych z ubezpieczenia spolecznego w razie choroby i macierzynstwa (Dz. U. nr 60, poz. 636 ze zm.; dalej: u.s.p.).

Od szesciu lat pracuje na czas nieokreslony w masarni. W ciaze zaszlam wprawdzie w zeszlym roku, ale urodzilam w tym. Jaki urlop macierzynski mi przysluguje? Do dzialu personalnego zanioslam zaswiadczenie lekarskie o ciazy. Czy jej poczatek wskazuje data wyznaczona przez lekarza na zaswiadczeniu?

Jezeli czytelniczka urodzila w tym roku i 13 stycznia korzystala juz z urlopu macierzynskiego, zachowuje prawo do wydluzonych wymiarow, czyli 26 i 39 tygodni. Gdy zas 13 stycznia byla w ciazy, ale nie przebywala jeszcze na urlopie macierzynskim, z mocy prawa przysluguje jej: 16 tygodni urlopu macierzynskiego przy pierwszym porodzie, 18 - przy kazdym nastepnym, oraz 26 - w razie porodu wielorakiego. Moze jednak ubiegac sie o wydluzony urlop, skladajac pracodawcy wniosek (najlepiej na pismie). Ten musi go uwzglednic.

Zaswiadczenie lekarskie zazwyczaj stwierdza ciaze, w razie potrzeby takze etap jej zaawansowania (np. 7 lub 12 tydzien) oraz przewidywana date porodu.

Podstawa prawna: art. 185 1 k.p., art. 2 ust. 3 nowelizacji k.p.

W sierpniu 2001 r. rozpoczelam starania o przysposobienie dziecka. Czy gdy sie urodzi (wowczas nastapi adopcja), moge wykorzystac dluzszy urlop na zasadach urlopu macierzynskiego? Jesli nie, to ile tygodni mi przysluguje?

Urlop na warunkach urlopu macierzynskiego przysluguje pracownicy, ktora spelnia lacznie dwa warunki: przyjela dziecko na wychowanie i wystapila do sadu opiekunczego z wnioskiem o wszczecie postepowania w sprawie jego przysposobienia. Na takich samych zasadach ma do niego prawo rowniez pracownik. W kazdym razie - aby go dostac - trzeba spelnic obie przeslanki.

Skoro czytelniczka spelnia wymagania i chce isc na urlop na zasadach macierzynskiego po 13 stycznia 2002 r., dostanie krotszy wymiar: 16 tygodni, nie dluzej jednak niz do ukonczenia przez dziecko 12 miesiecy zycia, a w razie przyjecia na wychowanie dziecka do roku - 8 tygodni. Oznacza to, ze jezeli przyjmie 8-miesieczne niemowle, skorzysta z pelnych 16 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzynskiego. Z kolei gdy przyjmie dziecko starsze, np. 9-miesieczne, otrzyma tylko 12 tygodni (tylko tyle zostalo do ukonczenia przez dziecko roku). Przepisy gwarantuja jednak, ze urlop na warunkach macierzynskiego trwa nie mniej niz 8 tygodni. Co najmniej tyle czytelniczka dostanie wiec, jesli wezmie na wychowanie i wystapi o adopcje np. 11-miesiecznego dziecka, mimo ze rok ukonczy ono juz za 4 tygodnie.

Podstawa prawna: art. 183 k.p., art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.

Urodze (prawdopodobnie blizniaki) w kwietniu tego roku. Zamierzam skorzystac z wydluzonego urlopu macierzynskiego (39 tygodni). Czy podczas niego moge dorabiac w jakikolwiek sposob?

Celem urlopu macierzynskiego jest regeneracja sil po porodzie i zapewnienie dziecku bliskiego kontaktu z matka. Niemniej przepisy nie zakazuja swiadczenia pracy zarobkowej podczas takiego urlopu (na umowe o prace, o dzielo lub zlecenie), z wyjatkiem wykonywania pracy na rzecz macierzystego zakladu (ktory urlopu udzielil); ta jest zabroniona.

Czytelniczka powinna jednak liczyc sie z tym, ze jesli podczas pobierania zasilku macierzynskiego rozpocznie lub kontynuuje dzialalnosc zarobkowa stanowiaca tytul ubezpieczen spolecznych - skladki na ZUS placi sie z dodatkowego zrodla utrzymania. Wowczas macierzysty pracodawca nie nalicza za nia skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytulu zasilku macierzynskiego (te finansuje budzet panstwa).

Podstawa prawna: ustawa z 13 pazdziernika 1998 r. o systemie ubezpieczen spolecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.; dalej: ustawa s.u.s.).

Wzory wnioskow:

Czy kobieta, ktora zaszla w ciaze jeszcze w zeszlym roku, ale prace podjela juz w tym, nabedzie prawo do wydluzonego urlopu macierzynskiego (26 tygodni) po zlozeniu pracodawcy stosownego wniosku?

Z wydluzonych urlopow macierzynskich (26 lub 39 tygodni) moga skorzystac m.in. pracownice bedace w ciazy 13 stycznia 2002 r. Obie przeslanki: pozostawanie w zatrudnieniu oraz istnienie ciazy 13 stycznia, musza zaistniec jednoczesnie. Zatem kobiecie, ktora wprawdzie w tej dacie byla w ciazy, ale prace podjela pozniej, nie przysluguje przywilej wydluzonego urlopu macierzynskiego. Dostanie go na nowych zasadach, znacznie krotszy, czyli 16, 18 lub 26 tygodni.

Podstawa prawna: art. 2 ust. 3 nowelizacji k.p.

W grudniu zeszlego roku urodzilam bliznieta. Jedno z dzieci umarlo na poczatku lutego. Jaki urlop macierzynski mi przysluguje?

Czytelniczka urodzila bliznieta i rozpoczela korzystanie z urlopu macierzynskiego przed 13 stycznia, miala wiec prawo do urlopu macierzynskiego w wyzszym wymiarze, czyli 39 tygodni. W razie smierci jednego dziecka przepisy nakazuja skrocic urlop do wymiaru przyslugujacego na jedno dziecko. Tak wiec czytelniczka dostanie 26 tygodni urlopu.

Podstawa prawna: art. 1801 1 k.p.

Pracodawca, na moj wniosek, udzielil mi 26 tygodni urlopu macierzynskiego. Jak moge go skrocic: wedlug starych zasad czy nowych?

Pracownica bedaca w ciazy 13 stycznia tego roku moze na wlasny wniosek skorzystac z urlopu macierzynskiego w wyzszym wymiarze. Inne zasady realizacji tych urlopow (w tym ich skracanie) po 13 stycznia musza sie juz odbywac po nowemu. Oznacza to, ze czytelniczka bedzie mogla wrocic do pracy najwczesniej po 14 tygodniach po porodzie, pod warunkiem jednak, ze z reszty urlop skorzysta pracownik-ojciec wychowujacy dziecko. W takiej sytuacji czytelniczka najpozniej na 7 dni przed powrotem do pracy sklada szefowi pisemny wniosek, zalaczajac zaswiadczenie pracodawcy zatrudniajacego ojca o terminie rozpoczecia przez niego urlopu bezposrednio po rezygnacji partnerki.

Podstawa prawna: art. 2 ust. 3 ustawy nowelizacji k.p.

Czy maz pracownicy musi dac zgode na skrocenie przez nia urlopu macierzynskiego? Co sie stanie, jesli tego nie zrobi?

Po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzynskiego pracownica moze zrezygnowac z reszty. Pod warunkiem jednak, ze pozostala czesc wykorzysta pracownik-ojciec wychowujacy dziecko, i to bezposrednio po terminie rezygnacji kobiety. Nie wykorzystany urlop macierzynski udziela sie pracownikowi-ojcu wychowujacemu dziecko na jego pisemny wniosek. Z kolei o zamiarze podzielenia urlopu matka sklada wniosek do swego szefa, zalaczajac zaswiadczenie pracodawcy zatrudniajacego ojca o terminie rozpoczecia urlopu przez niego. Bez wniosku meza, a tym samym jego zgody, nie mozna skrocic urlopu macierzynskiego.

Podstawa prawna: art. 180 5-6 k.p.

Czy pracownica nie majaca meza moze skrocic urlop macierzynski?

Pracownica moze wrocic do zakladu po 14 tygodniach po porodzie, pod warunkiem ze pozostaly urlop macierzynski wykorzysta pracownik-ojciec wychowujacy dziecko. Przepisy nie wymagaja, aby byl on malzonkiem kobiety. Nie ma zatem przeszkod, zeby na pozostala czesc urlopu macierzynskiego poszedl ojciec wychowujacy dziecko, pozostajacy z matka w nieformalnym zwiazku (konkubinacie). Z kolei jezeli nie ma ojca dziecka (np. zmarl) lub nie jest on pracownikiem (przebywa na zasilku dla bezrobotnych czy prowadzi firme, pracuje na umowe cywilnoprawna itd.), kobieta nie moze skrocic urlopu macierzynskiego.

Podstawa prawna: art. 180 5-6 k.p.

Pracuje na pelnym etacie, a dodatkowo prowadze niewielki zaklad krawiecki w formie spolki cywilnej. Czy przysluguja mi dwa zasilki macierzynskie? Jesli tak, to w jakiej wysokosci? Z obydwu tytulow placilam skladke chorobowa (z umowy o prace obowiazkowa, z firmy - dobrowolna).

Sytuacja tu opisana nie moze byc prawdziwa. Pracujacy na pelnym etacie musi zarabiac co najmniej minimalne wynagrodzenie (obecnie 760 zl), od czego pracodawca odprowadza do ZUS wszystkie skladki na ubezpieczenia spoleczne. W takiej sytuacji ubezpieczenie emerytalne i rentowe z tytulu dzialalnosci gospodarczej jest dobrowolne, nie jest wiec mozliwe placenie dobrowolnej skladki chorobowej. Z kolei zas - skoro czytelniczka nie odprowadzala tej skladki - nie przysluguje jej zasilek macierzynski z firmy (jest to bowiem swiadczenie z ubezpieczenia spolecznego w razie choroby i macierzynstwa). Dostanie wiec tylko jeden zasilek macierzynski: z umowy o prace.

Inaczej byloby, gdyby na etacie w niepelnym wymiarze czasu pracy zarabiala ponizej 760 zl. W takiej sytuacji ubezpieczenie emerytalne i rentowe z dzialalnosci dodatkowej bylyby obowiazkowe i moglaby zglosic sie dobrowolnie do ubezpieczenia chorobowego. Wowczas przyslugiwalyby jej dwa zasilki: jeden z umowy o prace, drugi - z dzialalnosci gospodarczej.

Podstawa prawna: art. 774 kodeksu pracy, art. 9 ust. 1a ustawy s.u.s.

Jestem w czwartym miesiacu ciazy. Czy dostane zasilek porodowy?

Obecnie uzyskanie zasilku porodowego jest niemozliwe, gdyz swiadczenia te zlikwidowano 15 stycznia 2002 r. Prawo do niego mialy jeszcze kobiety podlegajace ubezpieczeniu chorobowemu (obowiazkowo lub dobrowolnie), ktore urodzily do 14 stycznia tego roku wlacznie. Pozniejszy porod wyklucza wyplate zasilku porodowego.

Podstawa prawna: art. 3 pkt 3 ustawy z 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o funduszu alimentacyjnym, ustawy o zasilkach rodzinnych, pielegnacyjnych i wychowawczych i ustawy o swiadczeniach pienieznych z ubezpieczenia spolecznego w razie choroby i macierzynstwa (Dz. U. nr 154, poz. 1791; dalej: nowelizacja z 17 grudnia 2001 r.).

Kto wyplaci zasilek porodowy bezrobotnej zarejestrowanej w powiatowym urzedzie pracy, ktora urodzila dziecko miedzy 1 a 14 stycznia 2002 r.? Nowelizacja ustawy o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu zlikwidowala przeciez zasilki porodowe dla bezrobotnych.

Jest tu pewna niescislosc. Bezrobotni nie mieli prawa do zasilkow porodowych, poniewaz nie podlegali ubezpieczeniu chorobowemu. Nie ma tu wiec znaczenia data urodzenia dziecka lecz fakt, ze za bezrobotnych nie odprowadza sie skladek na ubezpieczenie chorobowe.

Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 9 ustawy s.u.s., art. 2 ust. 1 pkt 22a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 ze zm.).

Podczas pracy w firmie komputerowej na umowe zlecenia corka 4 stycznia 2002 r. urodzila synka. Czy nalezy jej sie zasilek porodowy i szesciomiesieczny urlop macierzynski?

Zasilki porodowy i macierzynski przysluguja - przy spelnieniu pewnych warunkow - osobom podlegajacym ubezpieczeniu chorobowemu. Z kolei zleceniobiorcy sa obejmowani takim ubezpieczeniem dobrowolnie na swoj wniosek i tylko wtedy, gdy skladki emerytalna i rentowa odprowadza sie za nich obowiazkowo. Wszystko wiec zalezy od tego, czy corka czytelniczki byla objeta obowiazkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z umowy zlecenia oraz czy zglosila chec dobrowolnego przystapienia do ubezpieczenia chorobowego. Jezeli tak, zasilek macierzynski na starych zasadach (czyli przez 26 tygodni) przysluguje jej z urzedu. Zgodnie bowiem z przepisami przejsciowymi pobierajacy zasilki macierzynskie 13 stycznia tego roku zachowuja prawo do swiadczen w dluzszym wymiarze, czyli odpowiednio przez 26 tygodni przy pierwszym i kazdym nastepnym porodzie oraz przez 39 tygodni - w razie przyjscia na swiat blizniakow, trojaczkow itd. Corka czytelniczki powinna rowniez dostac zasilek porodowy.

Podstawa prawna: art. 3 pkt 3 nowelizacji z 17 grudnia 2001 r., art. 2 ust. 3 ustawy z 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy (Dz. U. nr 154, poz. 1805).

Na jak dlugo przyznac zasilek macierzynski matkom, ktore urodzily: po 2 stycznia i 17 stycznia 2002 r.?

Z pytania nie wynika, czy chodzi o pracownice czy kobiete objeta ubezpieczeniem chorobowym z innego tytulu (np. prowadzaca pozarolnicza dzialalnosc, zleceniobiorczynie, chalupniczke). Zalozmy jednak, ze tak. Pierwsza matka, jezeli porod nastapil po 2, ale do 13 stycznia wlacznie, ma prawo do pobierania zasilku macierzynskiego przez 26 lub 39 tygodni bez zadnych staran z jej strony. Jezeli jest pracownica, to dostanie rowniez urlop macierzynski w takich wymiarach. Gdy zas chodzi o druga matke, ktorej dziecko lub dzieci przyszly na swiat 17 stycznia, aby dostac swiadczenia w korzystniejszych wymiarach, musi zlozyc podanie do pracodawcy - jezeli jest pracownica; gdy nie - do ZUS. Ci musza wnioski uwzglednic. Jezeli wniosku nie zlozy, zasilek macierzynski i urlop macierzynski (jesli jest pracownica) bedzie otrzymywac znacznie krocej: 16 tygodni przy pierwszym porodzie, 18 - przy kazdym nastepnym, i 26 - w razie porodu wielorakiego.

Podstawa prawna: art. 2 nowelizacji z 17 grudnia 2001 r.

Do konca 2001 r. pracowalam na 0,6 etatu, a od poczatku tego roku - na caly. Przewidywany termin porodu wypada 30 maja. Ksiegowa powiedziala, ze aby podstawe wymiaru zasilku macierzynskiego liczyc od wynagrodzenia za caly etat, musze przepracowac ostatni miesiac przed porodem, czyli maj tego roku. Tymczasem lekarz ze wzgledow zdrowotnych zapowiedzial na ten czas zwolnienie lekarskie. Czy w zwiazku z tym podstawa bedzie nizsza?

Ksiegowa sie myli. Generalnie w podstawie wymiaru zasilku macierzynskiego kobiety, ktora urodzi w maju tego roku, nalezaloby uwzglednic przecietne zarobki z szesciu miesiecy poprzedzajacych miesiac porodu. Jezeli zas w tym czasie nastapila zmiana wymiaru czasu pracy, bierze sie pod uwage pensje tylko z tych miesiecy, ktore dotycza nowego wymiaru (w tym wypadku te nastepujace po zamianie etatu na pelny). Uwzgledniamy wiec wynagrodzenia za styczen, luty, marzec i kwiecien tego roku. Pomijamy natomiast za listopad i grudzien zeszlego roku, gdyz wowczas czytelniczka pracowala jeszcze na 0,6 etatu.

Podstawa prawna: art. 40 u.s.p.

Jesli szef zwolni mnie z powodu upadlosci zakladu, czy nadal bede dostawac zasilek macierzynski? Jesli tak, to jak dlugo?

Zwolniona z pracy z powodu bankructwa pracodawcy podczas pobierania zasilku macierzynskiego ma prawo do niego przez caly okres, ktory przyslugiwalby jej, gdyby pozostawala w zatrudnieniu. O jego wyplate po ustaniu stosunku pracy powinna sie jednak zwrocic do oddzialu ZUS wlasciwego dla jej miejsca zamieszkania. Pracodawca powinien przeslac do ZUS druk Z-3, w ktorym poda informacje konieczne do przejecia wyplaty zasilku przez ZUS.

Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 2 u.s.p.

Prowadze maly salon fryzjerski na wlasny rachunek. W maju tego roku urodze trzecie dziecko. Jak dlugi urlop macierzynski mi przysluguje? Dokad wyslac specjalny wniosek o dluzszy jego wymiar? Czy podczas urlopu budzet panstwa oplaca za mnie skladki do ZUS?

Urlopy macierzynskie nie przysluguja indywidualnym przedsiebiorcom, gdyz sa to uprawnienia wylacznie pracownicze. Jezeli natomiast oplacaja oni za siebie dobrowolnie skladki chorobowe, maja prawo do zasilku macierzynskiego. Aby pobierac go na starych zasadach - w dluzszym wymiarze (26 lub 39 tygodni) - musza sie o to zwrocic do swojego inspektoratu ZUS. Do wniosku powinni dolaczyc zaswiadczenie o pozostawaniu w ciazy 13 stycznia 2002 r. Z korzystniejszych wymiarow zasilkow korzystaja bowiem z mocy prawa pobierajacy zasilki 13 stycznia tego roku. Z kolei kobiety ubezpieczone, bedace tego dnia w ciazy, maja taka mozliwosc; w tym celu musza zlozyc wniosek: pracownice do pracodawcy o dluzszy urlop macierzynski, inne - do ZUS o wydluzenie zasilku. Jezeli wiec czytelniczka zlozy wniosek, ZUS musi go uwzglednic. Ponadto od wyplacanego jej zasilku macierzynskiego bedzie naliczal skladki emerytalna i rentowa, finansowane z budzetu panstwa.

Podstawa prawna: art. 2 i 3 nowelizacji k.p.

Czy podczas przebywania na zasilku macierzynskim mozna pracowac (umowa o prace, zlecenia, o dzielo)? Jesli nie, to co moze zrobic pracodawca, gdy sie o tym dowie?

Przepisy zabraniaja pracowac przebywajacym na zasilku chorobowym pod rygorem utraty tego swiadczenia. Takiego obostrzenia nie przewiduja natomiast przy zasilku macierzynskim. Nie ma wiec przeszkod, aby osoby pobierajace zasilek macierzynski dorabialy sobie, nadal go otrzymujac. Czytelniczka musi sie jednak liczyc ze skutkami finansowymi swej decyzji. Jezeli podjelaby sie zajecia stanowiacego tytul ubezpieczen spolecznych (np. na umowe o prace czy zlecenia), skladek emerytalnych i rentowych nie nalicza macierzysty zaklad od zasilku macierzynskiego (w tej sytuacji finansuje je budzet panstwa), ale angazujacy ja podmiot - z tytulu dodatkowego zrodla utrzymania. Inaczej byloby natomiast, gdyby podczas pobierania zasilku macierzynskiego czytelniczka zatrudnila sie na umowe o dzielo. Ta nie jest tytulem ubezpieczen spolecznych ani dobrowolnych, ani obowiazkowych. Dlatego skladki emerytalna i rentowa nadal placilby za nia budzet.

Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 19, art. 19 ust. 6 ustawy s.u.s.

Nasza hurtownia wyplaca zasilki macierzynskie, gdyz zatrudnia powyzej 20 pracownikow. Za kobiete, ktora zadeklarowala, ze nie ma innych zrodel utrzymania, naliczamy skladki: emerytalna, rentowa i zdrowotna. Sa one platne z budzetu panstwa. Czy wykazujemy je w deklaracjach rozliczeniowych ZUS DRA i raportach miesiecznych ZUS RCA? A moze tylko w ZUS RCA? A jesli kobieta na urlopie macierzynskim lub wychowawczym zlozy oswiadczenie, ze posiada inne tytuly ubezpieczenia? Czy wowczas wykazywac skladki emerytalne i rentowe?

Pracodawca popelnil blad. Wprawdzie slusznie naliczyl skladki emerytalna i rentowa, ale nieslusznie - zdrowotna. Nie ma bowiem skladek zdrowotnych od zasilkow macierzynskich. Pobierajacy te swiadczenia pozostaja w ubezpieczeniu zdrowotnym, nie placac zadnych skladek.

Skladki emerytalne i rentowe od zasilkow macierzynskich powinny byc wykazane w raportach ZUS RCA i nastepnie przeniesione do deklaracji ZUS DRA do rubryki "Skladki finansowane z budzetu panstwa".

Jezeli przebywajaca na urlopie macierzynskim zlozy oswiadczenie, ze w tym czasie ma inne tytuly ubezpieczenia spolecznego (umowa o prace, zlecenia itp.), pracodawca nie moze za nia naliczac skladek emerytalnej i rentowej. Musi to robic podmiot, u ktorego czytelniczka dorabia.

Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy s.u.s.

Moja umowa na czas okreslony ulegla przedluzeniu do dnia porodu. Jakich formalnosci musze dopelnic, aby skorzystac z zasilku macierzynskiego przez 26 tygodni (na starych zasadach)? Czy wniosek o to powinnam zlozyc do pracodawcy czy ZUS?

Umowa o prace na czas okreslony, na czas probny przekraczajacy miesiac lub na czas wykonania okreslonej pracy, ktora uleglaby rozwiazaniu po uplywie trzeciego miesiaca ciazy, przedluza sie do porodu.

Bycie w ciazy 13 stycznia tego roku nalezy udokumentowac zaswiadczeniem lekarskim. Podanie o udzielenie urlopu macierzynskiego w dluzszym wymiarze nalezy zlozyc pracodawcy. Gdy natomiast zasilek macierzynski jest wyplacany przez ZUS po ustaniu stosunku pracy, wniosek o wyplate zasilku przez dluzszy okres trzeba zlozyc w ZUS. W takiej sytuacji pracodawca przekazuje do ZUS druk ZUS Z-3, w ktorym podaje m.in. zarobki bylej pracownicy, stanowiace podstawe wymiaru zasilku.

Podstawa prawna: art. 177 3 k.p.

Wiem, ze od 15 stycznia zlikwidowano zasilek porodowy. Czy moglaby go uzyskac kobieta, ktora wprawdzie urodzi po 14 stycznia, ale zlozy oswiadczenie, ze w chwili wejscia w zycie zmian byla w ciazy?

Zaszla tu pomylka. Czytelniczka zapewne blednie przyjmowala - sugerujac sie przepisami przejsciowymi dotyczacymi urlopow macierzynskich - ze z powodu bycia w ciazy 15 stycznia tego roku zachowuje prawo do zasilku porodowego. Tymczasem 14 stycznia to ostatni dzien, w ktorym urodzenie dziecka uprawnialo do tego zasilku. W zamian mozna ewentualnie starac sie o jednorazowy zasilek macierzynski z pomocy spolecznej, uzalezniony od kryteriow dochodowych.

Podstawa prawna: art. 3 pkt 3 nowelizacji z 17 grudnia 2001 r.

Jestem nauczycielka na urlopie macierzynskim. Czy od dodatku stazowego, ktory wchodzi w sklad zasilku macierzynskiego, odprowadza sie skladki na ZUS?

Jezeli dodatek stazowy nie jest wyplacany obok zasilku macierzynskiego, lecz wchodzi do podstawy wymiaru tego swiadczenia, to skladki od dodatku stazowego nalicza sie niejako posrednio - poprzez naliczanie skladek emerytalnych i rentowych od calego zasilku macierzynskiego. Skladki te nalicza platnik zasilku, a finansuje budzet panstwa.

Podstawa prawna: art. 41 ust. 1 u.s.p., 2 ust. 1 pkt 24 rozporzadzenia ministra pracy i polityki spolecznej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegolowych zasad ustalania podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. nr 161, poz. 1106 ze zm.).

Urodze w maju 2002 r. Od pieciu lat prowadze wlasna dzialalnosc gospodarcza, skladki na ZUS (w tym chorobowa) placilam zawsze terminowo od minimalnej podstawy obowiazujacej przedsiebiorcow. Jaki urlop macierzynski mi przysluguje?

Czytelniczka nie dostanie w ogole urlopu macierzynskiego, gdyz jest to uprawnienie wylacznie pracownicze. Przysluguje jej natomiast zasilek macierzynski. Aby otrzymywac go przez dluzszy czas (26 lub 39 tygodni), musi o to wnioskowac w swoim inspektoracie ZUS. Ten nie moze odmowic. Jezeli zas czytelniczka podania nie dostarczy, dostanie zasilek w znacznie nizszym wymiarze: 16, 18 lub 26 tygodni. Poniewaz oplaca skladki od najnizszej podstawy obowiazujacej indywidualnych przedsiebiorcow, zasilek nalezy liczyc od tej najnizszej podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenie chorobowe z 12 miesiecy poprzedzajacych miesiac, w ktorym powstalo prawo do zasilku.

Podstawa prawna: art. 3 nowelizacji k.p., u.s.p.

Jezeli pracownik ma pensje podstawowa i prowizje od obrotu, czy uwzglednia sie to w podstawie wymiaru zasilku macierzynskiego?

Prowizja jako skladnik wynagrodzenia stanowiacy okreslony procent od obrotu powinna byc wliczona do podstawy wymiaru zasilku macierzynskiego. Nie uwzglednia sie natomiast do tej podstawy nagrod prowizyjnych o charakterze uznaniowym. Taka nagroda, jako nie podlegajaca zmniejszeniu za okres pobierania zasilku, nie moze byc uwzgledniona w podstawie wymiaru zasilku.

Podstawa prawna: art. 41 ust. 1 u.s.p.

Ziec dostaje zasilek dla bezrobotnych. Corka ma zarejestrowana dzialalnosc, ktora nie przynosi zyskow. Kto wyplaci jej zasilek porodowy?

Od 15 stycznia 2002 r. nie ma juz zasilkow porodowych z ubezpieczenia spolecznego. Rodzina moze zglosic sie do terenowego osrodka pomocy spolecznej. Byc moze dostanie jednorazowy zasilek macierzynski z pomocy spolecznej, wynoszacy 195 zl. Jego przyznanie jest jednak uzaleznione od bardzo niskich kryteriow dochodowych.

Podstawa prawna: art. 3 pkt 3 nowelizacji z 17 grudnia 2001 r.

Lekarz powiedzial mi, ze zaswiadczenie lekarskie moze wystawic do dwoch tygodni przed porodem, a potem moge isc na urlop macierzynski lub wypoczynkowy. Czy to prawda?

To jakas pomylka. Kobieta moze wykorzystac dwa tygodnie urlopu macierzynskiego przed porodem, ale nie musi. Jezeli jest niezdolna do pracy z powodu choroby, to powinna dostac zwolnienie lekarskie.

Podstawa prawna: art. 180 3 k.p.

Prowadze dzialalnosc gospodarcza i jednoczesnie mam etat w hurtowni za minimalna place (760 zl). Rodze w czerwcu. Czy podczas urlopu macierzynskiego musze zawiesic dzialalnosc pod grozba utraty urlopu i zasilku macierzynskiego? Umowa o prace trwa do konca sierpnia.

Nie ma przeszkod prawnych, aby dorabiac podczas urlopu macierzynskiego. Sa tego jednak skutki finansowe. Jezeli wiec czytelniczka podczas urlopu i pobierania zasilku macierzynskiego z tytulu pracy bedzie nadal prowadzic firme, musi placic za siebie skladki na ubezpieczenia spoleczne (obecnie ok. 450 zl), zamiast dotychczasowej skladki zdrowotnej wynoszacej ok. 92,50 zl.

Gdyby nie chciala ponosic tych obciazen, musialaby dzialalnosc wyrejestrowac. Wowczas podlegalaby ubezpieczeniom od pobieranego zasilku macierzynskiego, szef zglosilby ja do ZUS i naliczal za nia skladki emerytalna i rentowa, finansowane z budzetu panstwa. Powtarzamy: konieczne jest wyrejestrowanie firmy, nie wystarczy zawieszenie dzialalnosci. Dla ZUS nie ma ono mocy prawnej. Oznacza to, ze gdyby podczas przebywania na zasilku macierzynskim czytelniczka zawiesila prowadzenie firmy, nadal musialaby placic od niej skladki.

Do konca sierpnia tego roku czytelniczka bedzie dostawac zasilek macierzynski od pracodawcy, a za pozostaly okres - z ZUS. Skoro rodzi w czerwcu (co oznacza, ze 13 stycznia byla w ciazy), ma mozliwosc ubiegania sie o pobieranie zasilku przez dluzszy okres: 26 lub 39 tygodni. W tym celu musi zlozyc wniosek do ZUS, ktory ten musi uwzglednic. Gdyby zas wniosku nie przedlozyla, zasilek przysluguje jej odpowiednio przez 16, 18 lub 26 tygodni.

Podstawa prawna: art. 3 nowelizacji k.p.

Co jest podstawa do okreslenia wynagrodzenia placonego podczas urlopu macierzynskiego? Czy wlicza sie do niej premie, dodatki itp.?

Podczas urlopu macierzynskiego nie wyplaca sie wynagrodzenia, jedynie zasilek macierzynski. Podstawa jego naliczenia jest na ogol wynagrodzenie z szesciu miesiecy poprzedzajacych miesiac porodu. Do podstawy wymiaru wlicza sie wynagrodzenie objete skladka na ubezpieczenie chorobowe. Nie kazde jednak. Nie uwzglednia sie np. niektorych premii i nagrod o charakterze uznaniowym, a takze tych skladnikow, ktorych - zgodnie z regulaminem wynagradzania zakladu - nie pomniejsza sie za czas pobierania zasilku macierzynskiego.

Podstawa prawna: art. 41 ust. 1 u.s.p.

Czy kobieta podejmujaca prace w 2002 r. nabedzie prawo do wydluzonego urlopu macierzynskiego (26 tygodni) po zlozeniu stosownego oswiadczenia pracodawcy? W ciaze zaszla w zeszlym roku.

Nie. Decyduje bowiem zajscie w ciaze do 13 stycznia 2002 r. i podleganie w tej dacie ubezpieczeniu chorobowemu. Jezeli nawet czytelniczka byla w ciazy 13 stycznia, ale prace podjela po tej dacie, to nie dostanie wydluzonego urlopu macierzynskiego.

13 stycznia 2002 r. zona byla juz w ciazy. Umowe o prace na czas okreslony przedluzono jej do dnia porodu. Obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. Chce skorzystac z dluzszego (26-tygodniowego) okresu pobierania zasilku macierzynskiego. Komu zlozyc wniosek o dluzszy urlop macierzynski: pracodawcy czy oddzialowi ZUS?

Jezeli umowe o prace na czas okreslony przedluzono do dnia porodu, to tego dnia ulega ona rozwiazaniu. Nadal jednak czytelniczce przysluguje pelny wymiar zasilku macierzynskiego, z tym ze jego wyplate przejmuje ZUS. Do niego wiec nalezy zlozyc wniosek o dluzszy wymiar zasilku (26 tygodni).

Podstawa prawna: art. 3 nowelizacji k.p.

Od maja 2000 r. prowadze dzialalnosc gospodarcza. Skladki placilam terminowo, z wyjatkiem naleznych za sierpien zeszlego roku (spoznilam sie kilka dni). Prawdopodobnie urodze w czerwcu. Jaka bedzie podstawa wymiaru mojego zasilku macierzynskiego? Czy pobierajac zasilek, musze dalej oplacac skladki? Jezeli tak, to od czego: zasilku czy deklarowanego dochodu? Czy moge kontynuowac dzialalnosc?

Prowadzaca dzialalnosc gospodarcza przystepuje do ubezpieczenia chorobowego dobrowolnie. Warunkiem pozostawania w dobrowolnym ubezpieczeniu jest regularne, terminowe placenie skladek. Jezeli wiec czytelniczka spoznila sie z oplata za sierpien 2001 r., to automatyczne wypadla z tego ubezpieczenia z poczatkiem sierpnia. Jezeli od tej pory nie zglosila sie ponownie do ubezpieczenia chorobowego, w razie porodu nie ma w ogole prawa do zasilku macierzynskiego. Jezeli sie zglosila, to nie obowiazuje okres wyczekiwania (180 dni tylko przy zasilku chorobowym). Podczas pobierania zasilku macierzynskiego nie bedzie oplacala skladek na ubezpieczenia spoleczne i zdrowotne. Z kolei ZUS bedzie jej naliczal skladki emerytalna i rentowe. Nie ma przeszkod prawnych do kontynuowania dzialalnosci podczas pobierania zasilku macierzynskiego.

Podstawa prawna: art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy s.u.s., art. 4 ust. 1 pkt 2 u.s.p.

Przyklad wyliczenia zasilku macierzynskiego przez platnika, ktory zglasza do ubezpieczenia chorobowego powyzej 20 osob:

Od 4 stycznia 2001 r. Izabela Witczak pracuje w hurtowni chemicznej "IXI", ktora zglasza do ubezpieczenia chorobowego powyzej 20 osob. Urodzi prawdopodobnie 31 marca tego roku. Wystepuje do pracodawcy o udzielenie urlopu macierzynskiego od 15 marca 2002 r. Ma wynagrodzenie okreslone w stalej stawce miesiecznej 1600 zl brutto.

Aby uzyskac urlop i zasilek macierzynski, pracownica musi zlozyc u pracodawcy:

  • zaswiadczenie lekarskie stwierdzajace przewidywana date porodu, a nastepnie skrocony odpis aktu urodzenia dziecka (w celu ustalenia prawidlowego okresu urlopu i zasilku),
  • w razie ubiegania sie o wydluzony urlop i zasilek macierzynski (wedlug przepisow obowiazujacych do 13 stycznia tego roku) - podanie wyrazajace wole skorzystania z dluzszego urlopu.

Wyliczenie zasilku macierzynskiego:

  • Ustalamy srednie przecietne miesieczne wynagrodzenie z 6 miesiecy poprzedzajacych marzec:

1600 zl - 18,71 proc. = 1600 zl - 299,36 zl = 1300,64 zl

  • Obliczamy 100-procentowa stawke dzienna zasilku, dzielac podstawe wymiaru zasilku przez 30 dni

1300,64 : 30 = 43,35

  • Liczymy kwote zasilku macierzynskiego za 182 dni (stawke dzienna mnozymy przez liczbe dni przebywania na zasilku):

43,35 x 182 dni = 7889,70 zl ogolem zasilek macierzynski.

Wyplaca sie go w cyklach miesiecznych, za marzec Izabela Witczak dostanie wiec 736,95 zl brutto (43,35 zl x 17 dni), a za kwiecien juz 1300,50 zl (43,35 zl x 30 dni).

Z kolei w razie zatrudnienia u pracodawcy zglaszajacego do ubezpieczenia chorobowego ponizej 20 ubezpieczonych oprocz ww. dokumentow pracodawca wypelnia druk "Zaswiadczenie platnika skladek ZUS Z-3" i calosc dokumentow przekazuje do inspektoratu ZUS wedlug przynaleznosci siedziby platnika skladek. Ten ustali uprawnienia i wyplaci zasilek.

Dzial II

URLOPY I ZASILKI WYCHOWAWCZE

Zatrudniona od co najmniej szesciu miesiecy moze pojsc, na swoj wniosek, na urlop wychowawczy - maksymalnie trzyletni - w celu osobistego zaopiekowania sie synkiem czy corka, nie dluzej jednak niz do ukonczenia przez dziecko czterech lat. Pracownicom na umowe na okres probny, na czas okreslony lub na czas wykonania okreslonej pracy urlop wychowawczy przysluguje do konca waznosci tych umow.

Jezeli dziecko z powodu stanu zdrowia (w szczegolnosci przewleklej choroby, kalectwa lub opoznienia w rozwoju umyslowym) wymaga nadal osobistej opieki, przysluguje jeszcze dodatkowy urlop wychowawczy w wymiarze do trzech lat, nie dluzej jednak niz do ukonczenia przez nie 18 lat.

Na takich samach zasadach z urlopu wychowawczego moze skorzystac pracownik mezczyzna.

Podczas korzystania z urlopu wychowawczego dluzszego niz trzy miesiace przysluguje zasilek wychowawczy. Uprawniony dostanie to swiadczenie, na swoj wniosek, pod warunkiem, ze sredni miesieczny dochod na czlonka jego rodziny nie przekroczyl 25 proc. przecietnego wynagrodzenia z poprzedniego roku (od 1 czerwca 2001 r. do konca maja 2002 r. granica ta wynosi 480,95 zl).

Zasilek wychowawczy przysluguje do konca urlopu wychowawczego, nie dluzej jednak niz przez: 24 miesiace, 36 - w razie samotnego wychowywania dziecka albo sprawowania osobistej opieki nad blizniakami, trojaczkami itd., lub nawet 72 - gdy dziecko jest np. przewlekle chore, opoznione umyslowo lub jest kaleka.

Miesieczny zasilek wychowawczy wynosi dla zameznych 308,80 zl, dla samotnie wychowujacych dziecko oraz wychowujacych trzecie i kazde nastepne dziecko - 491 zl.

Od 11 miesiecy pracuje na pol etatu w agencji reklamowej. Czy to wystarczy, aby pojsc na urlop wychowawczy? A moze z powodu nizszego wymiaru czasu pracy urlop bedzie krotszy?

Wymiar czasu pracy nie ma wplywu na nabycie prawa do urlopu wychowawczego ani na jego dlugosc.

Urlopy wychowawcze przysluguja pracownikom posiadajacym co najmniej 6-miesieczny staz pracy; czytelniczka spelnia ten warunek. Przysluguje jej zatem (jak kazdemu uprawnionemu) 3 lata urlopu, nie dluzej jednak niz do ukonczenia przez dziecko 4 lat, a jezeli wymaga ono osobistej opieki z powodu zlego stanu zdrowia (w szczegolnosci przewleklej choroby, kalectwa lub opoznienia w rozwoju umyslowym) - mozna skorzystac z dodatkowego 3-letniego urlopu, nie dluzej jednak niz do ukonczenia przez syna czy corke 18 lat. Dodajmy, ze wymog 6-miesiecznego stazu nie dotyczy zatrudnienia tylko u tego pracodawcy, ktory urlopu udzielil (staz zakladowy), ale lacznego w calej karierze zawodowej (staz ogolny). Jezeli przepisy szczegolne tak nakazuja, do tego stazu wlicza sie rowniez okresy nieswiadczenia pracy, np. pobierania zasilku dla bezrobotnych.

Podstawa prawna: 1 ust. 1 rozporzadzenia Rady Ministrow z 28 maja 1996 r. w sprawie urlopow i zasilkow wychowawczych (Dz. U. nr 60, poz. 277; dalej: rozporzadzenie w sprawie urlopow i zasilkow wychowawczych), wyrok SA (III Aua 296/98, OSA 1999/5/28), art. 30 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 ze zm.).

Przebywam na urlopie wychowawczym na pierwsze dziecko, niedlugo urodze nastepne. Czy po zakonczeniu urlopu macierzynskiego moge wykorzystac reszte przerwanego wychowawczego?

Nie mozna korzystac jednoczesnie z dwoch rodzajow urlopow. To po pierwsze. Po drugie - kolejny porod nie przerywa urlopu wychowawczego udzielonego na pierwsze dziecko. W tym czasie czytelniczce nie przysluguje urlop macierzynski. Przebywa caly czas na urlopie wychowawczym na pierwsze dziecko, pobierajac zasilek macierzynski z tytulu urodzenia drugiego, w nizszym jednak wymiarze - za okres hipotetycznego urlopu macierzynskiego przypadajacego po porodzie.

Podstawa prawna: 9 rozporzadzenia w sprawie urlopow i zasilkow wychowawczych, art. 29 ust. 3 u.s.p.

Czy pracownik zatrudniony na czas nieokreslony moze wziac urlop wychowawczy w pelnym wymiarze w celu osobistej opieki nad pierwszym dzieckiem, a zaraz potem drugi, tez pelnowymiarowy, na nastepne dziecko bez koniecznosci powrotu do pracy?

Pracodawca musi udzielic urlopu wychowawczego na pisemny wniosek pracownika, w ktorym nalezy podac m.in. termin rozpoczecia urlopu. Jesli wiec czytelnik zlozyl wniosek co najmniej na 2 tygodnie przed ta data, szef ma obowiazek udzielic urlopu wlasnie w tym terminie. Jest wiec mozliwe, aby czytelnik poszedl na drugi urlop wychowawczy bezposrednio po pierwszym. Musi tylko dopilnowac, aby stosowne podanie znalazlo sie na biurku szefa na dwa tygodnie przed zakonczeniem pierwszego urlopu wychowawczego. W przeciwnym razie, gdy sie spozni, musi liczyc sie z tym, ze na urlop pojdzie dopiero z uplywem dwoch tygodni po zlozeniu wniosku.

Podstawa prawna: art. 186 1 i 1891 k.p., 1-3 rozporzadzenia w sprawie urlopow i zasilkow wychowawczych.

Niedlugo zamierzam isc na urlop wychowawczy. Czy podczas niego moge dorabiac na umowe o dzielo lub zlecenie. Czy musze o tym zawiadomic pracodawce?

Podczas urlopu wychowawczego mozna podjac dodatkowa prace, jednak po spelnieniu okreslonych warunkow. Przede wszystkim pracownik ma obowiazek uprzedzic pracodawce o zamiarze podjecia pracy nie tylko w ramach stosunku pracy, ale i innej platnej dzialalnosci (np. umowy zlecenia lub o dzielo) lub zajec niezarobkowych (np. wolontariat lub dzialalnosc spoleczna), ktore moglyby wywierac wplyw na sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Ten decyduje wowczas, czy ewentualne dodatkowe zatrudnienie nie koliduje z celem udzielonego urlopu (osobista opieka nad dzieckiem); generalnie zas za nie kolidujaca uwaza sie prace na pol badz mniejsza czesc etatu. Wszystko wiec jest w porzadku, gdy ocena pracodawcy wypadnie pozytywnie. W przeciwnym razie - gdy ten uzna, ze dodatkowe zajecie nie da sie pogodzic ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem - moze wezwac czytelniczke do powrotu do zakladu, nie wczesniej jednak niz po uplywie 30 dni od powziecia wiadomosci o dodatkowym zajeciu i 3 dni od dnia doreczenia wezwania.

Podstawa prawna: 11 rozporzadzenia w sprawie urlopow i zasilkow wychowawczych.

Corka choruje na zespol Downa. Ile urlopu wychowawczego mi przysluguje?

Pracownica, ktora posiada co najmniej 6-miesieczny okres zatrudnienia, moze skorzystac z urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat, nie dluzej jednak niz do ukonczenia przez dziecko 4 lat. Urlop ten przysluguje bez wzgledu na stan zdrowia dziecka.

Jesli wychowuje dziecko, ktore - z powodu stanu zdrowia (w szczegolnosci przewleklej choroby, kalectwa lub opoznienia w rozwoju umyslowym) - wymaga osobistej opieki, moze pojsc na dodatkowy urlop wychowawczy w wymiarze do 3 lat, nie dluzej jednak niz do ukonczenia przez dziecko 18 lat. Warunkiem udzielenia takiego urlopu jest przedstawienie orzeczenia lekarskiego o stanie zdrowia corki. Dodatkowy urlop wychowawczy czytelniczka moze wziac bez wzgledu na to, czy korzystala juz z podstawowego urlopu na to dziecko.

Podstawa prawna: 1 i 2 rozporzadzenia w sprawie urlopow i zasilkow wychowawczych.

Podczas urlopu wychowawczego urodzilam kolejne dziecko. Czy przysluguje mi urlop macierzynski? Jezeli tak, kiedy sie zaczyna: z momentem porodu czy juz 14 dni przed?

Urodzenie kolejnego dziecka nie przerywa urlopu wychowawczego na pierwsze. Nie mozna jednak korzystac jednoczesnie z dwoch rodzajow urlopow. Czytelniczka nie ma wiec w tym czasie prawa do urlopu macierzynskiego, nadal przebywa na wychowawczym na pierwsze dziecko. Zamiast ewentualnego zasilku wychowawczego przysluguje jej natomiast zasilek macierzynski - za okres hipotetycznego urlopu macierzynskiego przypadajacego po porodzie.

Podstawa prawna: 9 rozporzadzenia w sprawie urlopow i zasilkow wychowawczych, art. 29 ust. 3 u.s.p.

Czy pracownicy, ktora urodzila dziecko w ubieglym roku, a zakonczyla korzystanie z urlopu macierzynskiego w roku obecnym, przysluguje urlop wypoczynkowy za caly 2002 r. w pelnym wymiarze?

Urlopu wypoczynkowego udziela sie na wniosek pracownicy bezposrednio po urlopie macierzynskim. Jesli wiec pracownica zakonczyla korzystanie z urlopu macierzynskiego w tym roku, urlopem przyslugujacym jej bezposrednio po nim jest urlop wypoczynkowy za 2002 r.

W takim wypadku nie stosuje sie art. 1552 1 k.p. (dotyczacego urlopu w wymiarze proporcjonalnym). Podczas urlopu macierzynskiego pracownica nabywa bowiem prawo do wszystkich swiadczen pracowniczych, w tym do urlopu wypoczynkowego. Pracodawca nie ma zadnych podstaw do udzielenia urlopu wypoczynkowego w wymiarze proporcjonalnym pracownicy, ktora wykorzystuje urlop wypoczynkowy bezposrednio po macierzynskim.

Podstawa prawna: art. 163 3 k.p.

Czy okres przebywania na urlopie wychowawczym zalicza sie do stazu pracy? Czy za okres przebywania na urlopie nabywa sie prawo do urlopu wypoczynkowego? Czy pracownica, ktora urodzila kolejne dziecko w trakcie urlopu wychowawczego i pobierala z tego tytulu zasilek macierzynski, nabywa za ten okres prawo do urlopu wypoczynkowego?

Okres urlopu wychowawczego wlicza sie do stazu pracy w zakladzie, ktory urlopu udzielil, dopiero w dniu jego zakonczenia. Osoba przebywajaca na urlopie wychowawczym nie nabywa zatem praw do zadnych uprawnien pracowniczych, w tym do urlopu wypoczynkowego. Fakt, ze podczas urlopu wychowawczego nastapil kolejny porod i z tego tytulu przysluguje zasilek macierzynski, nie zmienia charakteru prawnego urlopu wychowawczego. Za okres pobierania zasilku macierzynskiego w okresie urlopu wychowawczego pracownica rowniez nie nabywa prawa do urlopu wypoczynkowego.

Czy mozna zwolnic pracownika podczas urlopu wychowawczego z innych przyczyn niz upadlosc lub likwidacja zakladu pracy?

Przepisy chronia pracownika korzystajacego z urlopu wychowawczego przed rozwiazaniem stosunku pracy.

Pracodawca nie moze wypowiedziec ani rozwiazac z nim umowy od dnia zlozenia przez niego wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego do dnia jego zakonczenia. Istnieje mozliwosc uchylenia tego zakazu, ale tylko w scisle okreslonych sytuacjach. Do rozwiazania lub wypowiedzenia umowy podczas urlopu wychowawczego moze dojsc:

  • gdy nastepuje zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn dotyczacych zakladu: ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych czy technologicznych (takze gdy dzieje sie to w celu poprawy warunkow pracy albo srodowiska naturalnego). Wypowiedzenie z omawianych tu powodow podczas usprawiedliwionej nieobecnosci (urlop wychowawczy jest okresem usprawiedliwionej nieobecnosci) nie jest dopuszczalne w czasie urlopu trwajacego krocej niz 3 miesiace. W ocenie Sadu Najwyzszego wypowiedzenie umowy o prace w okresie pierwszych 3 miesiecy urlopu wychowawczego w razie udzielenia pracownikowi tego urlopu na okres dluzszy niz 3 miesiace jest dopuszczalne, jezeli zwolnienie z pracy nastapilo z przyczyn dotyczacych zakladu;
  • w razie ogloszenia upadlosci lub likwidacji pracodawcy;
  • gdy zachodza przeslanki uzasadniajace rozwiazanie z pracownikiem umowy o prace bez wypowiedzenia z jego winy;
  • pracownik zaprzestal sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Zaprzestanie przez pracownika sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem powoduje, ze nie ma podstawy do kontynuowania urlopu wychowawczego.

Podstawa prawna: 4 rozporzadzenia w sprawie urlopow i zasilkow wychowawczych, art. 411 k.p., wyrok SN z 11 grudnia 1996 r. (I PKN 39/96, OSNAP 1997/14/252), ustawa z 28 grudnia 1989 r. w sprawie szczegolnych zasad rozwiazywania z pracownikami stosunkow pracy z przyczyn dotyczacych pracodawcy.

Od 28 pazdziernika 1999 r. do pazdziernika 2002 r. pracownica przebywa na urlopie wychowawczym. Przez 24 miesiace otrzymywala zasilek wychowawczy, obecnie tylko rodzinny na dziecko. Oswiadczyla, ze nie pozostaje na utrzymaniu osoby podlegajacej ubezpieczeniu zdrowotnemu i nie ma innych dochodow. Jej maz nigdzie nie pracuje, nie podlega tez ubezpieczeniom spolecznym. Z jakim kodem wykazywac ja w raportach ZUS RCA? Czy naliczac za nia skladki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i zdrowotne? Jesli tak, to od jakiej podstawy? W oddzialach ZUS nie odpowiedziano mi jednoznacznie i polecono liczyc ww. skladki od kwoty zasilku stalego z pomocy spolecznej. Czy to prawda?

Przebywajaca na urlopie wychowawczym i nie majaca zadnego zrodla utrzymania pracodawca powinien zglosic do ZUS w raporcie ZUS RCA z kodem 1211. Nalezy w nim rowniez naliczyc skladki emerytalna i rentowe oraz wpisac je w rubryce "Skladki nalezne od pracodawcy". Podstawe wymiaru ww. skladek stanowi kwota zasilku stalego z pomocy spolecznej (obecnie 406 zl). Jezeli maz pracownicy jest bezrobotny, to zapewne urzad pracy zglosil go do ubezpieczenia zdrowotnego. W takim wypadku maz powinien zglosic zone jako czlonka rodziny do tego ubezpieczenia. Wowczas nie powinien tego robic pracodawca.

Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 19, art. 19 ust. 6 ustawy s.u.s., art. 8 pkt 19 ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 ze zm.; dalej: ustawa p.u.z.).

Prowadze na wlasny rachunek niewielka galerie sztuki i jednoczesnie mam etat w domu kultury, w ktorym obecnie jestem na urlopie bezplatnym. Czy przysluguja mi urlopy macierzynski i wychowawczy oraz zwiazane z nimi zasilki? Jakie musze spelniac wymagania, aby je otrzymac?

Podczas urlopu bezplatnego pracownica nie ma prawa do zadnego z tych swiadczen. Z kolei indywidualnym przedsiebiorcom nie przysluguja urlop macierzynski oraz urlop i zasilek wychowawczy, gdyz sa to uprawnienia wylacznie pracownicze. W gre moze wchodzic jedynie zasilek macierzynski z tytulu urodzenia dziecka. Ten czytelniczka dostanie, jezeli oplacala skladki na ubezpieczenie chorobowe z tytulu prowadzenia dzialalnosci.

Poniewaz czytelniczka przebywa na urlopie bezplatnym udzielonym przez dom kultury, to musi placic obowiazkowe skladki na ZUS od galerii; w takim wypadku mozna dobrowolnie zglosic sie do ubezpieczenia chorobowego. Jezeli to zrobila, zasilek macierzynski bedzie jej przyslugiwal. Wyplaci go oddzial ZUS wlasciwy dla jej miejsca zamieszkania.

Podstawa prawna: art. 12 ust. 2 pkt 1 u.s.p.

15 marca tego roku - podczas urlopu wychowawczego na pierwsze dziecko (od 6 czerwca 2000 r. do 5 czerwca 2003 r.) - urodzilam nastepne. Co teraz? Czy urlop wychowawczy ulega zawieszeniu, a ja przechodze na macierzynski z prawem do zasilku macierzynskiego przez 182 dni? Co wtedy z reszta urlopu wychowawczego na pierwsze dziecko? Jak wygladalaby sytuacja, gdybym pobierala zasilek wychowawczy?

Pracownica, ktora urodzila podczas urlopu wychowawczego, nie dostaje urlopu macierzynskiego. Nadal trwa urlop wychowawczy. Ma jednak prawo do zasilku macierzynskiego za okres urlopu macierzynskiego przypadajacy po porodzie. Skoro 13 stycznia 2002 r. byla w ciazy, ma prawo do zasilku przez 22 tygodnie (26 minus 4), pod warunkiem ze pracodawca otrzyma jej podanie o wydluzony zasilek. Gdy podania nie zlozy, otrzyma zasilek za 16 tygodni (18 minus 2). Gdyby czytelniczka otrzymywala zasilek wychowawczy, jego wyplata uleglaby zawieszeniu podczas pobierania zasilku macierzynskiego.

Na kazde urodzone dziecko przysluguje 3-letni urlop wychowawczy, nie dluzej jednak niz do ukonczenia przez dziecko 4 lat. Kiedy wiec skonczy sie obecny urlop wychowawczy, czytelniczka moze isc na nastepny na dziecko urodzone w marcu tego roku. Nie zdazy go jednak wykorzystac w pelnym wymiarze 3 lat, gdyz wczesniej dziecko skonczy 4 lata.

Tak wiec drugi urlop wychowawczy w tym wypadku moze trwac maksymalnie okolo 2 lat i 8 miesiecy.

Podstawa prawna: art. 29 ust. 3 u.s.p., 1, 2 i 9 rozporzadzenia w sprawie urlopow i zasilkow wychowawczych.

Z powodu likwidacji firmy zona otrzymala wypowiedzenie podczas urlopu wychowawczego. W ZUS uslyszala, ze po ustaniu zatrudnienia ZUS nie bedzie za nia naliczal skladek emerytalnych, gdyz nie przebywa juz na urlopie wychowawczym, lecz ma status bezrobotnej. Czy to prawda?

Informacja ZUS byla prawdziwa. Po rozwiazaniu umowy o prace ustaje prawo do urlopu wychowawczego, a wiec i do zasilku wychowawczego. Tym samym nie ma juz podstaw do naliczania przez ZUS skladek na fundusz emerytalny i rentowy z tytulu przebywania na urlopie wychowawczym.

Podstawa prawna: 1 rozporzadzenia w sprawie urlopow i zasilkow wychowawczych.

Czy pracownica samotnie wychowujaca miesieczne dziecko, o dochodach z ubieglego roku 800 zl miesiecznie, ma prawo do zasilku wychowawczego? Jesli tak, to ile on wynosi?

Tak. Przy ustalaniu prawa do zasilku wychowawczego nie bierze sie pod uwage dochodu osoby wystepujacej o niego (dochod ten traktuje sie jako zerowy). Jezeli dziecko nie ma zadnych dochodow, na pewno bedzie prawo do zasilku wychowawczego, ktory dla osoby samotnej wynosi do 31 maja 2002 r. 491 zl. Nalezy jednak podkreslic, ze o urlop i zasilek wychowawczy pracownica bedzie mogla wystapic dopiero po wyczerpaniu urlopu macierzynskiego.

Podstawa prawna: 6 rozporzadzenia w sprawie urlopow i zasilkow wychowawczych.

Przebywam na dwuletnim urlopie wychowawczym. Maz prowadzi jednoosobowo agencje ochrony. Czy moge za darmo korzystac z uslug sluzby zdrowia?

Maz czytelniczki oplaca obowiazkowo skladke zdrowotna z firmy. On wiec powinien zglosic zone - jako czlonka rodziny - do tego ubezpieczenia w oddziale ZUS dla niego wlasciwym. Wtedy beda sie jej nalezaly bezplatne swiadczenia zdrowotne.

Podstawa prawna: art. 13 pkt 4 ustawy s.u.s.

Podczas ciazy otrzymalam wymowienie z powodu bankructwa firmy. Uplynelo ono z koncem grudnia 2001 r. Kiedy i do kogo mam sie zwrocic o przedluzenie urlopu macierzynskiego? Jezeli to zrobie, czy ZUS bedzie mi placil za ten czas? Czy potem przysluguje mi urlop wychowawczy?

Nalezy zglosic sie do miejscowego oddzialu ZUS, ktory przed porodem bedzie wyplacal zasilek w wysokosci zasilku macierzynskiego. Urlop macierzynski w gre nie wchodzi, bo moze go udzielic tylko pracodawca, a tego juz nie ma. W ZUS trzeba przedstawic zaswiadczenie z urzedu pracy, ze nie ma dla czytelniczki zatrudnienia. Po urodzeniu pracownica otrzyma z ZUS zasilek macierzynski. Nie bedac pracownica, nie dostanie ona jednak urlopu wychowawczego, a tym samym i zasilku wychowawczego.

Podstawa prawna: 1 rozporzadzenia w sprawie urlopow i zasilkow wychowawczych.

Czy po otrzymaniu wymowienia z powodu likwidacji firmy moge kontynuowac bezplatny trzyletni urlop wychowawczy z zachowaniem wszelkich uprawnien ZUS?

Nie. W takiej sytuacji dzien uplywu wypowiedzenia jest ostatnim dniem przebywania na urlopie wychowawczym. Nie wyplaca sie potem rowniez zasilku wychowawczego.

Podstawa prawna: 1 rozporzadzenia w sprawie zasilkow i urlopow wychowawczych.

Czy zasilek wychowawczy na 3 lata nalezy mi sie po slubie koscielnym?

Jezeli jest to konkordatowy zwiazek malzenski (slub koscielny zarejestrowany w urzedzie stanu cywilnego), zasilek wychowawczy moze byc wyplacany przez 24 miesiace. Jezeli nie - zasilek wychowawczy przysluguje przez 3 lata, poniewaz w swietle prawa czytelniczka jest uwazana za osobe samotna.

Osoba po urlopie wychowawczym powrocila do pracy. Teraz na jej stanowisku wymagany jest jezyk angielski, ktorego nie zna. Czy sa jakies ograniczenia, aby ja zwolnic?

Nawet pierwszego dnia po powrocie pracodawca moze jej dac wypowiedzenie, ale trzeba pamietac, ze musi byc ono prawdziwe, konkretne i uzasadnione.

Podstawa prawna: art. 45 k.p.

Nasz pracownik od czerwca zeszlego roku dostaje zasilek wychowawczy. Czy teraz - podczas okresu zasilkowego - musi doniesc zaswiadczenie z urzedu skarbowego?

Nie, osoby pobierajace zasilek wychowawczy podczas okresu zasilkowego trwajacego od 1 czerwca 2001 r. do konca maja tego roku nie musza ponownie dokumentowac swych dochodow zaswiadczeniami z urzedu skarbowego, chyba ze urodzilo sie nowe dziecko. Takie zaswiadczenia nalezy dostarczyc przy staraniu sie o zasilek na kolejny okres zasilkowy, zaczynajacy sie 1 czerwca 2002 r.

Od 1 maja 1998 r. pracownica jest na urlopie wychowawczym na pierwsze dziecko. Drugie urodzila w kwietniu 2000 r. Urlop ma do 16 pazdziernika 2002 r. Jak dlugo moze z niego korzystac, jesli oba urlopy sie pokrywaly?

Urlop pierwszy trwa nadal. Po jego skonczeniu ma prawo do 3 lat urlopu wychowawczego na drugie dziecko, nie dluzej jednak niz do ukonczenia przez nie 4 lat.

Podstawa prawna: rozporzadzenie w sprawie urlopow i zasilkow wychowawczych.

Od czerwca 2001 r. zona korzysta z urlopu wychowawczego. Otrzymuje w zwiazku z tym zasilek wychowawczy wyplacany przez ZUS. Zamierzam zlozyc za 2001 r. wspolne z nia zeznanie podatkowe. Czy musze ujac w nim takze zasilek otrzymany przez zone?

Zasilku wychowawczego nie uwzglednia sie w zeznaniu rocznym. Jest on bowiem zwolniony z podatku dochodowego od osob fizycznych. ZUS zadnego podatku od niego nie potracil. Obowiazuje zasada, ze dochodow zwolnionych z podatku nie uwzglednia sie w zeznaniu rocznym. Dlatego tez ZUS nie przyslal zadnej informacji (PIT) odnoszacej sie do tego swiadczenia.

Podstawa prawna: art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osob fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.).

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.