To, co najwazniejsze

Zasilek chorobowy wynosi 80 proc. podstawy wymiaru, ktora generalnie jest przecietny miesieczny zarobek z szesciu lub 12 miesiecy przed choroba. Na zdjeciu: w jednej z warszawskich przychodni

FOT. PIOTR KOWALCZYK

W razie choroby i urodzenia dziecka

Osoby, ktore zachorowaly czy urodzily dziecko, moga liczyc od pracodawcy lub od ZUS na tzw. swiadczenia z ubezpieczenia chorobowego. Naleza do nich zasilki: chorobowy, macierzynski, opiekunczy i swiadczenie rehabilitacyjne. Przysluguja one jednak tylko tym osobom, ktore podlegaja dobrowolnemu lub obowiazkowemu ubezpieczeniu chorobowemu. Oczywiscie, nie wszystkim tez na jednakowych zasadach.

Zasilek chorobowy

Zasilek ten przysluguje osobom objetym ubezpieczeniem chorobowym (obowiazkowym lub dobrowolnym) za czas choroby poswiadczony przez lekarza.

Obowiazkowemu ubezpieczeniu chorobowemu podlegaja:

  • pracownicy. Jednak chory pracownik najpierw do 33 dni zwolnienia w roku otrzymuje wynagrodzenie od pracodawcy, a dopiero od 34. dnia zasilek chorobowy, finansowany przez ZUS.
  • czlonkowie rolniczych spoldzielni produkcyjnych i spoldzielni kolek rolniczych.

Do dobrowolnego ubezpieczenia moga natomiast zglosic sie wskazane osoby, objete obowiazkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym:

  • chalupnicy,
  • wykonujacy prace na podstawie umowy zlecenia, agencyjnej lub innej, do ktorej - zgodnie z art. 750 kodeksu cywilnego - stosuje sie przepisy o zleceniu, oraz osoby z nimi wspolpracujace,
  • prowadzacy pozarolnicza dzialalnosc i osoby z nimi wspolpracujace,
  • wykonujacy odplatnie prace, na podstawie skierowania, podczas odbywania kary pozbawienia wolnosci lub tymczasowego aresztowania,
  • duchowni.

Aby dostac zasilek chorobowy, wymienione osoby musza przejsc tzw. okres wyczekiwania, ktory wynosi 30 dni podlegania ubezpieczeniu chorobowemu dla pracownikow i czlonkow rolniczych spoldzielni produkcyjnych oraz 180 dni - dla pozostalych.

Zasilek chorobowy wynosi 80 proc. podstawy wymiaru, ktora generalnie jest przecietny miesieczny zarobek z szesciu lub 12 miesiecy przed choroba. Sa jednak sytuacje, gdy uprawniony otrzymuje podwyzszony, 100-proc. zasilek chorobowy: podczas ciazy, niezdolnosci do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy, w drodze do lub z pracy lub choroba zawodowa, od 91. dnia nieprzerwanej choroby. Jest takze obnizony do 70 proc. za czas pobytu w szpitalu. Zasilek chorobowy otrzymuje sie najdluzej przez szesc lub dziewiec miesiecy (przy gruzlicy), z mozliwoscia przedluzenia jeszcze o trzy miesiace.

Swiadczenie rehabilitacyjne

Nalezy sie ubezpieczonemu, ktory po wyczerpaniu zasilku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokuja odzyskanie zdolnosci do pracy. Decyduje o tym lekarz orzecznik ZUS. Przysluguje przez okres niezbedny do przywrocenia zdolnosci do pracy, nie dluzej jednak niz przez 12 miesiecy.

Wynosi 75 proc. podstawy wymiaru zasilku chorobowego, a jezeli niezdolnosc do pracy powstala wskutek wypadku przy pracy, w drodze do lub z pracy albo choroby zawodowej, albo przypada podczas ciazy - 100 proc.

Zasilek macierzynski

Pracownicy, ktora urodzi podczas zatrudnienia, przysluguje urlop macierzynski w wymiarze: 16 tygodni przy pierwszym porodzie, 18 - przy drugim i kazdym nastepnym oraz 26 - gdy przyjda na swiat blizniaki, trojaczki itd. Co najmniej dwa tygodnie tego urlopu mozna wziac przed porodem, a reszte - po.

Z czesci urlopu macierzynskiego ma prawo skorzystac pracownik ojciec wychowujacy dziecko. W tym celu matka najpozniej na siedem dni przed powrotem do pracy sklada pracodawcy wniosek o skrocenie urlopu (najwczesniej po 14 tygodniach po porodzie). Zalacza jednoczesnie zaswiadczenie pracodawcy ojca o terminie rozpoczecia przez niego urlopu bezposrednio po rezygnacji partnerki.

Podczas przebywania na urlopie macierzynskim nalezy sie zasilek macierzynski. Przysluguje on kobietom, ktore podczas ubezpieczenia chorobowego lub urlopu wychowawczego urodzily, przyjely na wychowanie dziecko do 1. roku zycia i wystapily o jego przysposobienie albo zaopiekowaly sie nim w ramach rodziny zastepczej. W dwoch ostatnich sytuacjach zasilek macierzynski moze rowniez uzyskac ubezpieczony mezczyzna.

Miesieczny zasilek macierzynski wynosi 100 proc. podstawy wymiaru.

Zasilek opiekunczy

Przysluguje pracownikom lub czlonkom rolniczych spoldzielni produkcyjnych na chorego czlonka rodziny. Mozna go dostac na: chore dziecko do 14. roku zycia; na zdrowe, ktorym nie ma sie kto zajac podczas zamkniecia zlobka czy przedszkola; na innego czlonka rodziny, wymagajacego osobistej opieki, np.: na dziadka czy brata.

Z tytulu opieki nad dzieckiem zasilek macierzynski mozna otrzymywac przez 60 dni w roku, a z tytulu opieki nad innym chorym czlonkiem rodziny - przez 14 dni. Z obu przyczyn swiadczenie to pobiera sie lacznie przez 60 dni rocznie. Miesieczny zasilek opiekunczy wynosi 80 proc. podstawy wymiaru.

Pytania i odpowiedzi

Krystyna Tymorek

FOT. RAFAL GUZ

WYNAGRODZENIE CZY ZASILEK

Od 1 stycznia tego roku pracodawca placi za 33 dni zwolnienia chorobowego. Do konca 2002 r. finansowal 35 dni choroby w roku. Co z pozostalymi dwoma dniami? Placi za nie ZUS czy sa bezplatne?

Od 1 stycznia 2003 r. pracodawca wyplaca choremu pracownikowi wynagrodzenie tylko za 33 dni zwolnienia w roku. Do konca 2002 r. finansowal jeszcze 35 dni absencji chorobowej. Nie oznacza to jednak, ze owe dwa dni, ktore powstaja z roznicy tych dwoch liczb, sa bezplatne. Do konca 2002 r. od 36. dnia choroby zasilek chorobowy placil pracownikowi ZUS, a w tym roku placi od 34. dnia.

Podstawa prawna: art. 92 1 pkt 1, 4 k.p.

Prowadze mala firme budowlana. 2 grudnia 2002 r. zachorowal jeden z moich pracownikow (po raz pierwszy w tymze roku). Na zwolnieniu lekarskim przebywal bez przerwy do 17 stycznia 2003 r. Wyplacilam mu wynagrodzenie za 35 dni, czyli za okres od 2 grudnia 2002 r. do 3 stycznia tego roku. Nastepnie wystapilam do ZUS, aby wyplacil mu zasilek chorobowy za okres od 4 do 17 stycznia. ZUS jednak odmowil, twierdzac, ze to ja powinnam sfinansowac cale zwolnienie pracownika. Czy to prawda?

ZUS ma racje. W tej sytuacji pracodawca mial obowiazek sfinansowania calej absencji chorobowej pracownika.

Od 2 grudnia do konca 2002 r. nalezalo mu sie wynagrodzenie za czas choroby, wliczone w 35-dniowy, zeszloroczny limit. Z kolei od 1 do 17 stycznia 2003 r. rowniez przyslugiwalo mu to wynagrodzenie, tym razem na poczet tegorocznego limitu. Przypomnijmy, ze od 1 stycznia 2003 r. pracodawca finansuje tylko 33 dni choroby pracownika. Jezeli ten sam pracownik zachoruje w tym roku jeszcze raz, czytelniczka bedzie zobowiazana do sfinansowania 16 dni takiej absencji (33 dni minus 17 dni). Potem dostanie on zasilek chorobowy z ZUS.

Podstawa prawna: art. 92 k.p.

Jak nalezy rozumiec art. 92 k.p. dotyczacy 33 dni choroby, za ktore pracownik ma prawo do wynagrodzenia od pracodawcy? Czy do tego limitu wlicza sie rowniez pierwsze bezplatne dni krotkich zwolnien do 6 dni, czy tylko te, za ktore pracownik otrzyma wynagrodzenie? Prawidlowe liczenie owych 33 dni ma znaczenie wtedy, gdy pracownik wyczerpie juz 33 dni choroby finansowane przez pracodawce i nabedzie prawo do zasilku chorobowego. Przykladowo: ktos bedzie mial w roku szesc zwolnien po szesc dni, czyli razem 36 dni, z czego w sumie za szesc dni nie otrzyma wynagrodzenia. Czy do limitu 33 dni wlicza sie tylko platne dni absencji chorobowej, czy tez wszystkie, i wtedy za 3 dni pracownik powinien otrzymac zasilek z ZUS?

Za czas niezdolnosci do pracy wskutek choroby, trwajacej lacznie dluzej niz 33 dni w roku, pracownikowi przysluguje zasilek chorobowy. Przepisy nie precyzuja, czy do owych 33 dni wlicza sie wszystkie dni choroby, czy tylko te platne, czyli z pominieciem pierwszego dnia krotkich zwolnien do szesciu dni. Moim zdaniem przy obliczaniu 33 dni, powyzej ktorych nalezy sie zasilek chorobowy, trzeba sumowac wszystkie dni niezdolnosci do pracy, nie wylaczajac tych, za ktore wynagrodzenie nie przysluguje (pierwsze dni zwolnien do szesciu dni). Oznacza to, ze ZUS jest zobowiazany do wyplaty zasilkow chorobowych od 34. dnia choroby, niezaleznie od tego, czy pracodawca zaplacil za wszystkie 33 dni absencji chorobowej pracownika, czy tez za czesc z nich nie zaplacil.

Podstawa prawna: art. 92 4 k.p.

PIERWSZY DZIEN KROTKIEGO ZWOLNIENIA

Czy pierwszy dzien choroby jest bezplatny bez wzgledu na liczbe dni zwolnienia?

Nie. Bezplatny jest pierwszy dzien krotkiej niezdolnosci do pracy, trwajacej do szesciu dni wlacznie. Dotyczy to tylko tej absencji chorobowej, za ktora nalezy sie wynagrodzenie od pracodawcy (czyli w ramach 33 dni w roku).

Podstawa prawna: art. 92 k.p.

Zalozmy, ze w maju tego roku pracownik dostarczy zwolnienie lekarskie na 3 dni, od 22 do 24, a reszte miesiaca przepracuje. Czy 22 maja bedzie bezplatny?

Od 1 stycznia 2003 r. pierwszy dzien krotkiego zwolnienia lekarskiego, trwajacego do szesciu dni wlacznie, jest bezplatny. Za ten dzien pracodawca nie wyplaca pracownikowi wynagrodzenia za chorobe, bo tak stanowi art. 92 k.p. W tej sytuacji 22 maja bedzie bezplatny.

Podstawa prawna: art. 92 k.p.

Jesli pracownik przedstawi zaswiadczenie lekarskie np. na 5 dni, to pierwszy dzien jest bezplatny. Co jednak zrobic, gdy zaraz potem (bez dnia przerwy) doniesie kolejne zwolnienie, np. na siedem dni? Czy wtedy pierwszy dzien pierwszego zwolnienia pozostaje bezplatny, czy nalezy wyrownac wynagrodzenie?

Generalnie pierwszy dzien krotkiej choroby do szesciu dni wlacznie (w ramach 33 dni finansowanych przez zaklad) jest bezplatny. Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy bezposrednio po krotkim zwolnieniu pracownik dostarczy kolejne, a oba lacznie opiewaja na wiecej niz 6 dni. Wowczas za ten pierwszy dzien choroby trzeba zaplacic, a wiec wyrownac wynagrodzenie.

Podstawa prawna: art. 92 11 k.p.

Zalozmy, ze pracownik przebywa na zasilku chorobowym do konca tego roku. Zapewne przyniesie kolejne zaswiadczenie lekarskie od 1 stycznia 2004 r. Czy za pierwszy dzien tego zwolnienia od 1 stycznia trzeba zaplacic, jezeli nie przekroczy ono 6 dni?

Jezeli bezposrednio (bez dnia przerwy) po zwolnieniu trwajacym do konca grudnia 2003 r., za ktore przysluguje zasilek chorobowy z ZUS, pracownik doniesie kolejne, za nie rowniez nalezy sie zasilek. Wobec tego za pierwszy dzien drugiego zwolnienia (tutaj - 1 stycznia 2004 r.) ZUS tez placi zasilek. Zasada nieplacenia za pierwszy dzien krotkiego zwolnienia dotyczy tylko choroby przypadajacej podczas 33 dni zwolnienia w roku, za ktore wynagrodzenie wyplaca pracodawca.

Podstawa prawna: art. 92 11 k.p.

Czy sytuacja zmienilaby sie, gdyby ten pracownik przebywal do konca tego roku na zwolnieniu, za ktore dostawalby wynagrodzenie od pracodawcy, a 1 stycznia 2004 r. doniosl zwolnienie opiewajace na okres np. od 1 do 5 stycznia 2004 r.? Czy pierwszy dzien drugiego zwolnienia bylby bezplatny?

Nie. Za pierwszy dzien drugiego zwolnienia pracodawca tez musialby zaplacic wynagrodzenie. Mamy tu bowiem do czynienia z choroba trwajaca dluzej niz szesc dni. Obydwa zwolnienia nalezy tu zsumowac, gdyz nie bylo miedzy nimi przerwy.

Podstawa prawna: art. 92 11 k.p.

Czy jest mozliwe, aby na pierwszy, bezplatny dzien zwolnienia do 6 dni pracownik wzial tzw. urlop na krotka niedyspozycje? Wiele osob w ten wlasnie sposob zrozumialo komentarze do nowelizacji kodeksu pracy.

Urlop na krotka niedyspozycje w wymiarze 4 dni na rok (niezaleznie od liczby pracodawcow) to nowy tryb udzielania urlopow wypoczynkowych. Od 1 stycznia 2003 r. owe 4 dni mozna wziac na wlasne zadanie, skladajac wniosek najpozniej w dniu pojscia na urlop (chocby telefonicznie). Pracodawca nie moze odmowic.

Podczas pierwszego, bezplatnego dnia choroby do szesciu dni pracownik nie moze skorzystac z urlopu na krotka niedyspozycje, podobnie zreszta jak z pozostalych dni urlopu wypoczynkowego. Przeciwstawia sie temu art. 165 k.p., zgodnie z ktorym choroba przesuwa termin zaplanowanego urlopu na pozniej. Potwierdza to Sad Najwyzszy w uzasadnieniu wyroku z 10 listopada 1999 r.

Podstawa prawna: art. 1672 i art. 165 k.p., wyrok SN z 10 listopada 1999 r. (I PKN 350/99 OSNAPiS z 2001 r. nr 6, poz. 198)

WYCZEKIWAC CZY NIE

Moje okresy zatrudnienia wygladaja nastepujaco:

  • od 15 lutego do 15 maja 1999 r. - umowa o prace w firmie A,
  • od 1 wrzesnia 1999 r. do 31 stycznia 2000 r. - umowa zlecenia w firmie B (od tej umowy byly odprowadzane skladki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, zdrowotne i wypadkowe),
  • od 1 lutego 2000 r. do 31 lipca 2001 r. - umowa o prace w firmie B,
  • od 1 do 31 sierpnia 2001 r. - umowa zlecenia w firmie C (od umowy tej byly odprowadzane skladki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i zdrowotne),
  • 1 i 2 wrzesnia 2001 r. nie bylam zatrudniona (sobota i niedziela),
  • od 3 wrzesnia do 30 listopada 2001 r. - umowa o prace na okres probny w firmie C,
  • od 1 grudnia 2001 r. do dzisiaj - staly etat w firmie C.

Od 3 do 7 wrzesnia 2001 r., czyli 5 dni, bylam na zwolnieniu chorobowym. Za ten okres nie otrzymalam zadnego wynagrodzenia (ani z zakladu, ani z ZUS). Podobno, jak wyjasnila kadrowa, nie nalezalo mi sie, poniewaz w miesiacu poprzedzajacym chorobe (tj. w sierpniu 2001 r.) pracowalam na umowe zlecenia. Czy nie ma zadnego znaczenia fakt, ze od tego zlecenia byla odprowadzana skladka na ubezpieczenie chorobowe?

Kadrowa nie ma racji. Do okresow ubezpieczenia chorobowego, zaliczanych do okresow wyczekiwania na zasilek chorobowy, wlicza sie wszystkie okresy ubezpieczenia chorobowego, jezeli przerwa miedzy nimi nie przekroczyla 30 dni. Jak wynika z przedstawionego opisu, od 1 do 31 sierpnia 2001 r. czytelniczka byla zaangazowana na umowe zlecenia, od ktorej odprowadzano skladki chorobowe. Nastepne zatrudnienie, tym razem na umowe o prace, podjela 2 wrzesnia 2001 r. Skoro miedzy poprzednim a kolejnym ubezpieczeniem byly tylko dwa dni przerwy (a wiec ponizej 30 dni), pracownica spelnila wymog posiadania 30-dniowego okresu wyczekiwania. Za piec dni choroby we wrzesniu powinna zatem dostac wynagrodzenie od pracodawcy badz zasilek chorobowy.

Podstawa prawna: art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o swiadczeniach pienieznych z ubezpieczenia spolecznego w razie choroby i macierzynstwa (Dz. U. nr 60, poz. 636 ze zm.; dalej: ustawa o sw. pien.)

Pracownik podjal u nas prace 1 pazdziernika 2002 r. (wczesniej przez pol roku byl bezrobotny). Niedlugo potem, od 21 pazdziernika do 5 listopada, mial zwolnienie lekarskie. Nie posiadal wowczas 30-dniowego okresu wyczekiwania. Czy nalezaly mu sie jakies pieniadze od pracodawcy? A moze zasilek z ZUS? Jego wynagrodzenie jest ustalone w stalej stawce miesiecznej.

Pracownik nabywa prawo do wynagrodzenia czy zasilku za chorobe dopiero po uplywie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Jest to tzw. okres wyczekiwania. Chyba ze mamy tu do czynienia z zatrudnionym legitymujacym sie juz co najmniej 10-letnim stazem ubezpieczenia chorobowego (spolecznego) lub takim, ktory poszedl na zwolnienie w wyniku wypadku w drodze do lub z pracy. Takim osobom swiadczenia te przysluguja od pierwszego dnia zatrudnienia. Okres wyczekiwania nie jest tez wymagany, jezeli niezdolnosc do pracy powstala wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Wowczas takze od pierwszego dnia niezdolnosci do pracy przysluguje zasilek chorobowy (od 1 stycznia 2003 r. z odrebnego ubezpieczenia wypadkowego).

Podstawa prawna: art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o sw. pien.

Nasz pracownik nie spelnil tych warunkow.

Obowiazywal go zatem 30-dniowy okres wyczekiwania, ktory zakonczyl sie 30 pazdziernika 2002 r. Tak wiec za czas niezdolnosci do pracy od 21 do 30 pazdziernika wlacznie nie przyslugiwalo mu ani wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy, ani zasilek chorobowy z ZUS. Prawo do wynagrodzenia lub zasilku z tytulu choroby nabyl on dopiero za okres od 31 pazdziernika do 5 listopada 2002 r.

Podstawa prawna: art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o sw. pien.

1 sierpnia 2002 r. zatrudnilismy pracownice, ktora zachorowala 16 sierpnia. Ze wzgledu na kilkuletnia przerwe miedzy ostatnia a obecna praca za czas choroby nic jej nie zaplacilismy, gdyz nie uplynal okres wyczekiwania. Chorowala dlugo, lecz wynagrodzenie za czas choroby placilismy dopiero od 31 sierpnia. Pracownica odwolala sie, twierdzac, ze ma ponaddziesiecioletni staz ubezpieczenia i wobec tego wynagrodzenie chorobowe przyslugiwalo jej od pierwszego dnia zwolnienia, tj. od 16 sierpnia. Na dowod przedstawila takie oto zestawienie:

  • od 1 wrzesnia 1984 r. do 15 sierpnia 1985 r. - praca w przedszkolu X,
  • od 16 sierpnia 1985 r. do 31 stycznia 1992 r. - praca w przedsiebiorstwie Y,
  • od 9 grudnia 1989 r. do 31 stycznia 1992 r. - urlop wychowawczy,
  • od 7 lutego 1992 r. do 6 lutego 1993 r. - bezrobotna z prawem do zasilku,
  • od 7 lutego 1993 r. do 15 sierpnia 1993 r. - bezrobotna bez prawa do zasilku,
  • od 16 sierpnia 1993 r. do 15 wrzesnia 1994 r. - praca w firmie Z,
  • od 2 pazdziernika 1994 r. do 1 pazdziernika 1995 r. - bezrobotna z prawem do zasilku,
  • od 2 pazdziernika 1995 r. do 31 lipca 2002 r. - bezrobotna bez prawa do zasilku.

Razem wiec 10 lat 7 miesiecy i 15 dni wyslugi lat. Czy postapilismy slusznie, wymagajac okresu wyczekiwania?

Pracodawca postapil prawidlowo. Do 10-letniego stazu obowiazkowego ubezpieczenia chorobowego uprawniajacego pracownika do otrzymania wynagrodzenia czy zasilku chorobowego bez okresu wyczekiwania przyjmuje sie tylko te okresy ubezpieczenia spolecznego przed 1999 r., ktore uprawnialy do zasilkow chorobowych. W tym wypadku mozna wiec zaliczyc tylko okresy pracy, czyli najwyzej 8 lat. Nie dolicza sie natomiast okresow przebywania na urlopie wychowawczym ani bycia bezrobotnym, niezaleznie od tego, czy przyslugiwalo w tym czasie prawo do zasilku dla bezrobotnych, czy nie. Wobec tego zatrudniona 1 sierpnia po wieloletniej przerwie ma prawo do wynagrodzenia za czas choroby dopiero od 31 sierpnia, czyli po odbyciu 30-dniowego okresu wyczekiwania.

Podstawa prawna: art. 4 ust. 3 pkt 3 ustawy o sw. pien.

W 2001 r. zmienialam prace. W pierwszej firmie mialam staly etat od poczatku 1996 r. do konca lutego 2001 r. Regularnie odprowadzano za mnie skladki do ZUS. U nowego pracodawcy przechodzilam najpierw trzymiesieczna probe (od 1 marca 2001 r.), po czym podpisalam umowe bezterminowa. Niestety, jeszcze w marcu chorowalam dwa tygodnie. Ku mojemu zdziwieniu nie otrzymalam za ten czas zadnego wynagrodzenia: ani z zakladu, ani z ZUS. Czy slusznie?

Pracodawca postapil nieprawidlowo. Pracowala pani nieprzerwanie od 1996 r. do 28 lutego 2001 r. Od 1 marca, czyli bez zadnej przerwy, podjela pani kolejne zatrudnienie i zachorowala podczas pierwszego miesiaca pracy. Za czas zwolnienia lekarskiego powinna wiec pani dostac wynagrodzenie, poniewaz nie obowiazywal okres wyczekiwania, nie bylo bowiem zadnej przerwy w ubezpieczeniu chorobowym. Nawet gdyby taka przerwa byla, a nie trwalaby dluzej niz 30 dni, poprzednie okresy zatrudnienia zalicza sie. Pracodawca powinien zaplacic za dwa tygodnie zwolnienia lekarskiego. Proponuje porozmawiac o tym z szefem. Jezeli odmowi, mozna udac sie po pomoc do inspektora pracy. Ci dzialaja przy okregowych inspektoratach pracy w kazdym miescie wojewodzkim oraz przy biurach terenowych Panstwowej Inspekcji Pracy (te z kolei znajduja sie w wiekszych miastach w wojewodztwie). Jezeli interwencja inspektora nie pomoze, pozostaje spor w sadzie pracy. Pozew nalezy zlozyc w sadzie wlasciwym dla siedziby zakladu badz dla miejsca, w ktorym praca jest, byla lub bedzie wykonywana. Dodajmy, ze postepowanie takie jest wolne od kosztow, a dopiero w orzeczeniu koncowym sad rozstrzyga, kto ponosi wydatki. Obciazenie nimi pracownika moze nastapic wylacznie w szczegolnie uzasadnionych okolicznosciach, np. gdy zadanie bedzie oczywiscie bezzasadne.

Podstawa prawna: ustawa o sw. pien.

JAK OBLICZAC

Jak obliczyc wynagrodzenie zatrudnionego, ktory przez czesc miesiaca przebywal na urlopie wypoczynkowym, przez czesc na zwolnieniu lekarskim, a przez reszte swiadczyl prace? Pracownik ten dostaje co miesiac pensje podstawowa w stalej stawce miesiecznej i premie uznaniowa.

Wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy oblicza sie zgodnie z rozp. urlopowym. Z kolei podstawe wymiaru wynagrodzenia (zasilku) chorobowego pracownika stanowi przecietne miesieczne wynagrodzenie wyplacone za 6 lub 12 miesiecy poprzedzajacych ten, w ktorym powstala niezdolnosc do pracy. Domyslam sie, ze czytelniczka ma problemy z prawidlowym uwzglednieniem poszczegolnych skladnikow pensji w tej podstawie. Wyjasniam wiec, ze wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy przypadajacy w tym okresie (za owe 6 lub 12 miesiecy) traktuje sie jak wynagrodzenie za prace. Przyjmuje sie je zatem do podstawy w wysokosci faktycznie otrzymanej. Nie wlicza sie do niej natomiast nagrod czy premii uznaniowych, a wiec takich, ktorych wysokosc i wyplata zaleza od swobodnej decyzji chlebodawcy. Ponadto, jezeli w okresie 6 lub 12 miesiecy uwzglednianych w tej podstawie pracownik przez czesc miesiaca chorowal, a przez czesc swiadczyl prace, to wylacza sie pensje za miesiace, w ktorych przepracowal mniej niz polowe obowiazujacego go czasu pracy. Analogicznie przyjmuje sie, po uzupelnieniu, pensje za te miesiace, w ktorych przepracowal co najmniej polowe swego wymiaru czasu pracy. Zwrot "wynagrodzenie po uzupelnieniu" oznacza, ze w podstawie uwzglednia sie takie wynagrodzenie, jakie pracownik osiagnalby, gdyby przepracowal caly miesiac. W tym wypadku - wynagrodzenie za miesiac, w ktorym pracownik przepracowal co najmniej polowe obowiazujacego go czasu pracy, w wysokosci okreslonej w jego angazu. Gdy wiec, zgodnie z umowa, pracownikowi przysluguje 2 tys. zl brutto co miesiac, to te kwote uwzglednia sie w podstawie, nawet jesli za czas faktycznej pracy w tym miesiacu otrzymal on znacznie mniej, np. 1000 zl.

Podstawa prawna: rozporzadzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegolowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wyplacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pienieznego za urlop (Dz. U. nr 2, poz. 14; dalej: rozp. urlopowe), art. 36 ust. 1 i 2 oraz art. 37 ust. 2 ustawy o sw. pien.

Nie wiem, jak obliczac wynagrodzenie za przepracowana czesc miesiaca, jezeli przez jego reszte pracownik chorowal. Czy zawsze dzieli sie je przez 30, niezaleznie od faktycznej liczby dni w danym miesiacu?

Aby obliczyc pensje za przepracowana czesc miesiaca, w ktorym pracownik przebywal rowniez na zwolnieniu lekarskim, nalezy postapic nastepujaco: miesieczna stawke wynagrodzenia dzieli sie przez 30 (zawsze przez 30, nawet gdy miesiac ma 31, 28 czy 29 dni). Uzyskana pensje za dzien pracy mnozy sie przez liczbe dni choroby, a otrzymana kwote odejmuje od wynagrodzenia przyslugujacego za dany miesiac. Roznica jest wynagrodzeniem za przepracowana czesc miesiaca.

Podstawa prawna: 11 rozporzadzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 czerwca 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiacego podstawe obliczania odszkodowan, odpraw, dodatkow wyrownawczych do wynagrodzenia oraz innych naleznosci przewidzianych w kodeksie pracy (Dz. U. nr 62, poz. 289 ze zm.)

Jakie wynagrodzenie nalezy wpisywac w pkt 8 kolumny 6 czesci "Informacja o podstawie wymiaru zasilku" druku ZUS Z-3 "Zaswiadczenie platnika skladek"? Czy w pelnej kwocie brutto, jaka widnieje na umowie o prace, bez wzgledu na to, ze zatrudniony rozpoczal prace np. w polowie miesiaca, chorowal przez jego czesc lub mial kilka dni zwolnienia lekarskiego? A moze chodzi tu o wartosc netto?

W rubryce 6 pkt 8 druku ZUS Z-3 podaje sie wynagrodzenie zasadnicze i inne stale miesieczne skladniki pensji w pelnej wysokosci brutto okreslonej w umowie o prace.

Podstawa prawna: rozporzadzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie okreslenia dowodow stanowiacych podstawe przyznania i wyplaty zasilkow z ubezpieczenia spolecznego w razie choroby i macierzynstwa (Dz. U. nr 65, poz. 742 ze zm.)

Czy podstawa wyliczenia wynagrodzenia chorobowego jest pensja brutto pracownika za dany miesiac, pomniejszona o skladki na ubezpieczenia spoleczne (czyli o 18,71 proc. podstawy wymiaru)? Jezeli tak, to czy rowna sie ona podstawie obliczenia skladki zdrowotnej? Czy przy wynagrodzeniu miesiecznym brutto 1000 zl podstawa wymiaru wynagrodzenia za chorobe jest 812,90 zl (1000 zl - 18,71 proc.)?

Choc mechanizm naliczania obu podstaw wymiaru (wynagrodzenia chorobowego oraz skladki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne) jest podobny, nie mozna mowic, ze sa one tozsame. Skladke zdrowotna nalezna za pracownika np. za styczen 2003 r. liczy sie bowiem od pensji otrzymanej w tym miesiacu, pomniejszonej o skladki na ubezpieczenia spoleczne finansowane przez ubezpieczonego (emerytalna, rentowa i chorobowa, czyli razem o 18,71 proc.). Natomiast podstawe wymiaru wynagrodzenia chorobowego stanowi przecietne miesieczne wynagrodzenie wyplacone za 6 lub 12 miesiecy poprzedzajacych ten, w ktorym pracownik zachorowal, po odliczeniu 18,71 proc. Jezeli wiec przecietna podstawa z 6 czy 12 miesiecy wyniesie 1000 zl brutto, to podstawa wynagrodzenia za chorobe bedzie kwota 812,90 zl. Trzeba tez pamietac, ze - ustalajac podstawe wymiaru swiadczen chorobowych - przychod pracownika nalezy pomniejszyc o potracone skladki. W naszym przykladzie zarobki nie byly wysokie, wiec potracone zostaly wszystkie skladki. Przy wysokich dochodach, przekraczajacych roczny pulap podstawy wymiaru skladek emerytalnych i rentowych, zostalaby potracona tylko skladka chorobowa w wysokosci 2,45 proc.

Podstawa wymiaru: art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o sw. pien., art. 23 ust. 1 ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. nr 45, poz. 391; dalej: ustawa o NFZ) w zwiazku z art. 18 ust. 1 ustawy z 13 pazdziernika 1998 r. o systemie ubezpieczen spolecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.; dalej: ustawa sus)

Firma zatrudnia trzech pracownikow. Jeden z nich od 9 do 13 wrzesnia 2002 r. byl nieobecny. Przyniosl zaswiadczenie lekarskie ZUS ZLA potwierdzajace jego niezdolnosc do pracy od 8 (niedziela) do 13 (piatek) wrzesnia. Jak nalezalo wyliczyc dniowke wynagrodzenia za chorobe: jako 6/30 miesiaca czy 5/21 (we wrzesniu bylo w firmie 21 dni roboczych)? Czy od wynagrodzenia pracownika za wrzesien nalezalo wyliczyc skladki na ZUS? Jezeli tak, to na jakie fundusze i czy od calego wynagrodzenia, czy tylko od tego, ktore otrzymal za przepracowane dni?

Jezeli pracownik ma wymagany 30-dniowy okres wyczekiwania, pracodawca powinien wyplacic mu za okres niezdolnosci do pracy orzeczony w zwolnieniu wynagrodzenie za czas choroby okreslone w art. 92 k.p. Wynagrodzenie to przysluguje za kazdy dzien orzeczonej niezdolnosci do pracy, a wiec rowniez za soboty i niedziele. Za jeden dzien nalezy sie wiec 1/30 wynagrodzenia chorobowego za caly miesiac. Poniewaz w tym wypadku pracownik chorowal 6 dni, powinien dostac 6/30 tego wynagrodzenia. Od wynagrodzenia chorobowego nie placi sie skladek na ubezpieczenie spoleczne, wlicza sie je natomiast do podstawy wymiaru skladki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne. Obydwa rodzaje skladek (na ubezpieczenia spoleczne i zdrowotne) odprowadza sie natomiast od wynagrodzenia za przepracowane dni we wrzesniu. Zaswiadczenie lekarskie, ktore bylo podstawa wyplaty wynagrodzenia za chorobe badz zasilku chorobowego, pracodawca powinien przechowywac lacznie z dokumentacja zasilkowa do ewentualnej kontroli ZUS.

Podstawa prawna: art. 92 k.p., art. 36 ust. 4 ustawy o sw. pien.

Pare lat temu kwote zasilku chorobowego zaokraglalo sie do pelnych zlotych, a dniowke zasilku - do dziesieciu groszy. Czy teraz tez tak sie robi?

Nie, opisane zasady zaokraglania obowiazywaly pod rzadami starych przepisow. Zgodnie z nowa ustawa o sw. pien. kwoty zasilkow i dniowek zaokraglamy tylko matematycznie, tzn. do pelnych groszy. Przestrzegam przed stosowaniem starych metod. Moze sie zdarzyc, ze kadrowa zaokragli zasilek w gore, a potem ZUS to zakwestionuje i ustali nadplate.

Pracownik pobiera place zasadnicza w wysokosci 1000 zl miesiecznie. Ile wynosi jego zasilek chorobowy za 6 dni zwolnienia lekarskiego w kwietniu tego roku? Przysluguje mu zasilek 70-proc., poniewaz przebywal w szpitalu.

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, poniewaz mamy za malo danych. Posluzmy sie wiec przykladem. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o sw. pien. podstawe wymiaru zasilku chorobowego pracownika stanowi przecietne miesieczne wynagrodzenie z 6 lub 12 miesiecy poprzedzajacych miesiac, w ktorym pracownik zachorowal. 12 miesiecy bierze sie pod uwage tylko wtedy, gdy pensja pracownika ulega znacznym wahaniom ze wzgledu na charakter pracy lub zasady wynagradzania. Zakladamy, ze podstawa wymiaru zasilku pracownika z 6 miesiecy to 1000 zl.

  • Najpierw kwote te pomniejsza sie o skladki na ubezpieczenia spoleczne nalezne z przychodu pracownika (czyli o emerytalna - 9,76 proc. podstawy wymiaru, rentowa - 6,5 proc. i chorobowa - 2,45 proc.):

1000 zl - 18,71 proc. = 812,90 zl

  • Uzyskana kwote dzieli sie przez 30 dni:

812,90 zl : 30 dni = 27,10 zl

  • Otrzymana dniowke mnozy sie przez 6 (liczba dni choroby, lacznie ze swietami i dniami wolnymi):

27,10 zl x 6 dni = 162,60 zl

  • Kwote te mnozy sie przez 70 proc., czyli stawke zasilku chorobowego:

162,60 zl x 70 proc. = 113,82 zl.

Pracownikowi za 6 dni choroby nalezy sie zatem 113 zl 82 gr zasilku chorobowego.

Podstawa prawna: art. 36 ust. 1 ustawy o sw. pien, rozporzadzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 18 sierpnia 1999 r. w sprawie okreslenia przypadkow, w ktorych za podstawe wymiaru zasilku chorobowego przyjmuje sie wynagrodzenie z 12 miesiecy kalendarzowych (Dz. U. nr 70, poz. 790)

Jak wyglada podstawa wymiaru zasilku chorobowego zatrudnionego, ktory 4 z 6 poprzednich miesiecy pracowal w kraju, a reszte za granica?

Zawsze do podstawy wymiaru zasilku chorobowego przyjmuje sie wynagrodzenie stanowiace podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenie chorobowe, po potraceniu z przychodu pracownika skladek na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe i chorobowe (czyli 18,71 proc.).

Podstawa prawna: art. 3 pkt 3 ustawy o sw. pien.

16 wrzesnia 2002 r. zatrudnilismy pracownika na czas okreslony do konca grudnia 2002 r. Za godzine pracy mial dostawac 6 zl. Wczesniej, do 7 maja 2002 r., pobieral 100-proc. zasilek dla bezrobotnych. Potem nadal do 15 wrzesnia byl zarejestrowany w urzedzie pracy, ale bez prawa do zasilku. Razem przepracowal 14 lat w roznych miejscach. 17 wrzesnia, juz po pracy, zlamal w domu noge, po czym otrzymal 63 dni zwolnienia lekarskiego. Czy obowiazuje go okres wyczekiwania? Jesli tak, od kiedy powinnismy mu wyplacac chorobowe? Jak ustalic srednia do jego wyliczenia?

Generalnie zasilek chorobowy czy wynagrodzenie za czas choroby przysluguja pracownikom dopiero po 30 dniach nieprzerwanego podlegania ubezpieczeniu chorobowemu (okres wyczekiwania). Sa jednak sytuacje, gdy nalezy je wyplacac od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Do takich nalezy posiadanie co najmniej dziesiecioletniego stazu obowiazkowego ubezpieczenia chorobowego (tak jak w opisanej sprawie); wowczas okres wyczekiwania nie obowiazuje. Pracownik mial wiec prawo do wynagrodzenia chorobowego od pracodawcy za pierwsze 35 dni niezdolnosci do pracy w roku oraz do zasilku chorobowego z ZUS, poczynajac od 36 dnia tej niezdolnosci. Podstawe wynagrodzenia za czas choroby oraz zasilku chorobowego stanowilo wynagrodzenie, ktore osiagnalby we wrzesniu, gdyby przepracowal caly miesiac. W tym celu nalezalo podzielic wynagrodzenie osiagniete za przepracowane dni robocze (tj. 16 i 17 wrzesnia) przez liczbe dni przepracowanych (czyli 2) i pomnozyc przez liczbe dni, ktore w danym miesiacu pracownik powinien przepracowac. Zakladajac, ze pracownik pracuje na pelnym etacie w podstawowym systemie czasu pracy, we wrzesniu obowiazywalo go 21 osmiogodzinnych dni roboczych. Wyliczenie wyglada wiec nastepujaco:

8 godzin x 6 zl x 2 dni = 96 zl - wynagrodzenie nalezne za 16 i 17 wrzesnia,

96 zl : 2 dni = 48 zl - wynagrodzenie za jeden przepracowany dzien,

48 x 21 dni = 1008 zl

1008 zl - 18,71 proc. (skladki na ubezpieczenia spoleczne nalezne z przychodu pracownika) = 819,40 zl - podstawa wymiaru zasilku,

819,40 zl : 30 = 27,31 zl,

27,31 zl x 13 dni choroby we wrzesniu = 355,03 zl

355,03 x 80 proc. = 284,02 zl - 80-proc. wynagrodzenie chorobowe pracownika za wrzesien.

Podstawa prawna: art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o sw. pien.

Pracujemy na czas nieokreslony. Otrzymujemy place zasadnicza oraz - od czasu do czasu - wynagrodzenie za godziny nadliczbowe. Jak powinno byc obliczane wynagrodzenie za czas choroby przy zwolnieniu lekarskim trwajacym 3 dni, a jak trwajacym 7 dni?

Podstawe wymiaru wynagrodzenia za czas choroby oblicza sie tak samo jak podstawe wymiaru zasilku chorobowego. W podstawie wymiaru przyjmuje sie wynagrodzenie z 6 lub 12 miesiecy poprzedzajacych ten, w ktorym powstala niezdolnosc. Oprocz placy zasadniczej wlicza sie rowniez - w kwocie faktycznie wyplaconej, bez uzupelniania - dodatki za godziny nadliczbowe. Pierwszy dzien zwolnienia lekarskiego nieprzekraczajacego 6 dni jest bezplatny. Przy dluzszych zwolnieniach wynagrodzenie z art. 92 k.p. przysluguje za kazdy dzien.

Podstawa prawna: art. 92 k.p., art. 36 ustawy o sw. pien.

CO WLICZAC, A CZEGO NIE

Pracownica zatrudniona jako przedstawiciel handlowy od lutego zeszlego roku miala zwolnienie lekarskie z powodu choroby podczas ciazy. Zwolnienie trwa do momentu porodu we wrzesniu. Wczesniej otrzymywala wynagrodzenie skladajace sie z placy zasadniczej oraz premii prowizyjnej wyliczanej od wielkosci sprzedazy i korygowanej w zaleznosci od stopnia wykonania planu. W regulaminie wynagradzania firmy byl zapis, ze wysokosc tej premii ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu za okres choroby. Od lipca tego roku pracodawca zmienil ten regulamin, uzalezniajac przyznanie premii prowizyjnej dodatkowo od wykonania tzw. zadan jakosciowych. Wprowadzono tez zasade wyplaty dodatkowej prowizji kwartalnej i rocznej za realizacje zadan w ujeciu narastajacym. Przy takiej metodzie przyznawania premii prowizyjnej zmniejszanie jej za okres choroby stracilo sens, gdyz chory mial mozliwosc "odrobienia" planu i uzyskania nawet 100-proc. premii. Wobec tego zrezygnowano z postanowienia o pomniejszaniu tej premii za czas choroby. Od tego dnia przestalismy uwzgledniac je w podstawie wymiaru zasilku chorobowego. Zasiegnelismy opinii oddzialu ZUS. Ekspert odpowiedzial, ze od 1 lipca 2002 r. nalezalo te podstawe ustalic na nowo, tzn. nie uwzgledniajac premii. Czy mial racje?

Tak. Skladnikow wynagrodzenia, ktorych wyplaty zaprzestano wskutek zmiany m.in. regulaminu wynagradzania, nie uwzglednia sie w podstawie wymiaru zasilku chorobowego naleznego za okres pozniejszy. Skoro wiec obowiazujace w firmie przepisy placowe zmienily sie 1 lipca 2002 r., to po tej dacie do podstawy wymiaru zasilku chorobowego naleznego pracownicy nie powinno sie przyjmowac premii prowizyjnej.

Podstawa prawna: art. 41 ust. 3 ustawy o sw. pien.

Czy prawidlowo wliczamy ponizsze skladniki wynagrodzenia do podstawy wymiaru zasilkow chorobowych: zasadnicze wynagrodzenie miesieczne - w pelnej wysokosci naleznej za dany miesiac, chyba ze nastapila nieobecnosc nieusprawiedliwiona. Nie pomniejszamy tego wynagrodzenia, gdy pracownik mial zwolnienie lekarskie, byl na urlopie bezplatnym czy przepustce nieplatnej usprawiedliwionej. Do podstawy wymiaru zasilku nie przyjmujemy wynagrodzenia za dany miesiac, gdy pracownik przepracowal mniej niz polowe obowiazujacego go czasu pracy. Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe wliczamy w kwocie faktycznie wyplaconej, wyrownanie urlopowe tez. Natomiast premie kwartalna, pomniejszana za czas nieobecnosci z przyczyn choroby, urlopu bezplatnego czy innej usprawiedliwionej nieobecnosci, wliczamy w kwocie faktycznie wyplaconej, z tym ze bierzemy pod uwage 1/12 premii wyplaconych za cztery kwartaly poprzedzajace ten, w ktorym pracownik zachorowal. Od marca 2003 r. wprowadzilismy prace na trzecia zmiane. Jak w podstawie wymiaru zasilku uwzglednic dodatek za prace w porze nocnej?

W podstawie wymiaru zasilku chorobowego (wynagrodzenia chorobowego) uwzglednia sie nastepujace skladniki pensji:

  • wynagrodzenie zasadnicze - w kwocie faktycznie wyplaconej, ewentualnie po uzupelnieniu,
  • za godziny nadliczbowe - w kwocie faktycznie wyplaconej,
  • za urlop wypoczynkowy - w kwocie faktycznie wyplaconej,
  • premie kwartalna pomniejszona kwotowo za okres nieobecnosci pracownika z powodu choroby - w kwocie faktycznie wyplaconej, ale w wysokosci 1/12 premii wyplaconych za cztery kwartaly poprzedzajace miesiac, w ktorym powstala niezdolnosc.

Przyjmuje sie tu rowniez dodatek za prace w porze nocnej - tez w kwocie faktycznie wyplaconej.

Podstawa prawna: rozdzial 8 ustawy o sw. pien.

Pracownikowi przysluguje - oprocz pensji zasadniczej - premia kwartalna. Czy wlicza sie ja do podstawy wymiaru zasilku chorobowego?

Zalezy to od tego, jak regulamin wynagrodzen danego zakladu pracy okresla warunki otrzymania tej premii. Jezeli regulamin nie okresla zasad jej przyznawania, lecz mowi ogolnie, ze pracodawca moze ja przyznac, mamy do czynienia z premia uznaniowa, ktora nie wchodzi do podstawy wymiaru zasilku chorobowego. Jezeli zas regulamin ustala warunki przyznania premii i zastrzega, ze podczas choroby ona nie przysluguje lub ulega zmniejszeniu wedlug zasad podanych w tym regulaminie, to taka premia podwyzsza podstawe wymiaru zasilku chorobowego. Uwzglednia sie ja w jego podstawie wymiaru w wysokosci 1/12 kwot wyplaconych pracownikowi za cztery kwartaly poprzedzajace miesiac, w ktorym pracownik zachorowal. Dodajmy, ze - jezeli zgodnie z regulaminem wynagradzania premia przysluguje pracownikowi za czas choroby - nie przyjmuje sie jej do podstawy wymiaru zasilku chorobowego.

Podstawa prawna: art. 41 ustawy o sw. pien.

Czy tzw. swiadczenie urlopowe wlicza sie do podstawy zasilkow chorobowych pracownikow? Moj oddzial ZUS nie potrafil tego jednoznacznie rozstrzygnac.

Swiadczenie urlopowe musza placic firmy nietworzace zakladowego funduszu swiadczen socjalnych pracownikom idacym na co najmniej 14-dniowy urlop wypoczynkowy. Od swiadczenia urlopowego nie placi sie skladek na ubezpieczenia spoleczne ani zdrowotne. Nie wlicza sie go zatem do podstawy wymiaru zasilku chorobowego.

Podstawa prawna: art. 3 pkt 3 ustawy o sw. pien.

Czy w podstawie wymiaru zasilkow chorobowych uwzglednia sie dodatki za prace w systemie zmianowym? Dodatki te sa naliczane jak wynagrodzenie za nadgodziny. A jak wliczac do podstawy wymiaru zasilkow premie regulaminowa, ktora jest przyznawana kwotowo i pomniejszana o okreslona kwote za kazdy dzien choroby?

Zarowno dodatki za prace w systemie zmianowym, jak i kwotowa premie regulaminowa pomniejszana o okreslone kwoty za dni choroby wlicza sie do podstawy wymiaru zasilkow chorobowych w wysokosci faktycznie wyplaconej, czyli bez uzupelniania. Zasady ustalania tych swiadczen powinny okreslac firmowe przepisy placowe.

Podstawa prawna: art. 36 ustawy o sw. pien.

ZASILEK MACIERZYNSKI

Mam umowe o prace na czas nieokreslony. Jestem w pierwszym miesiacu ciazy. Czy przepisy chronia mnie przed zwolnieniem? Na razie nie powiedzialam szefowi o ciazy, czekam z tym do trzech miesiecy. Jakie wynagrodzenie bedzie mi przyslugiwalo na urlopie macierzynskim? Czy jezeli teraz dostane podwyzke, to wplynie ona na wzrost tego wynagrodzenia? Czy po powrocie z urlopu macierzynskiego moge zostac zwolniona?

Pracodawca nie moze ani wypowiedziec, ani rozwiazac umowy o prace podczas ciazy i urlopu macierzynskiego. Chyba ze zachodza przyczyny uzasadniajace rozwiazanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy, a reprezentujaca ja zakladowa organizacja zwiazkowa wyrazi na to zgode. Takimi powodami moga byc: ciezkie naruszenie podstawowych obowiazkow pracowniczych, popelnienie przez pracownice przestepstwa, ktore uniemozliwia dalsze jej zatrudnienie na dotychczasowym stanowisku, czy zawiniona przez nia utrata uprawnien koniecznych do wykonywania pracy. Podczas urlopu macierzynskiego pracownicy przysluguje zasilek macierzynski. Jego podstawe wymiaru stanowi przecietne miesieczne wynagrodzenie z okresu 6 (12) miesiecy poprzedzajacych ten, w ktorym nastapil porod, z uwzglednieniem podwyzek za miesiace, ktorych dotycza. Po zakonczeniu urlopu macierzynskiego pracownica nie korzysta juz ze szczegolnej ochrony stosunku pracy. Moze wiec otrzymac wypowiedzenie z pracy na zasadach przewidzianych w art. 32 - 43 k.p. Od wypowiedzenia mozna sie odwolac do sadu pracy.

Podstawa prawna: art. 177 1, art. 52 i 36 k.p. w zwiazku z art. 47 ustawy o sw. pien.

Jak udokumentowac prawo do urlopu macierzynskiego? Jak ustalic wysokosc tego zasilku?

Urlop macierzynski moze byc udzielony na dwa tygodnie przed przewidywana data porodu. Wowczas dowodem jego udzielenia jest zaswiadczenie lekarskie okreslajace przewidywana date porodu. Natomiast dowodem udzielenia takiego urlopu od porodu jest skrocony odpis aktu urodzenia dziecka. Gdy zasilek macierzynski wyplaca ZUS, podstawa jego wyplaty jest rowniez zaswiadczenie pracodawcy o okresie udzielonego urlopu macierzynskiego. Zasilek macierzynski wynosi zawsze 100 proc. podstawy wymiaru, ktora ustala sie na podstawie przecietnego wynagrodzenia z 6 (12) miesiecy poprzedzajacych ten, w ktorym powstalo prawo do tego zasilku.

Podstawa prawna: art. 31 ust. 1 ustawy o sw. pien., rozp. o dowodach

Corka ma umowe o prace na czas okreslony od 1 lipca 2002 r. do 30 czerwca 2003 r. 26 grudnia zeszlego roku urodzila pierwsze dziecko. Pracodawca odmowil jej wyplaty zasilku macierzynskiego. Czy slusznie? Czy przysluguje jej urlop wychowawczy?

Corka urodzila dziecko, pozostajac w stosunku pracy. Ma zatem prawo do 16-tygodniowego zasilku macierzynskiego. Powinien go wyplacic pracodawca, jezeli jest uprawniony do wyplaty zasilkow z ubezpieczenia chorobowego, a jezeli nie - oddzial ZUS wlasciwy dla jej miejsca zamieszkania. Po zakonczeniu urlopu macierzynskiego corka moze wystapic do pracodawcy o udzielenie jej urlopu wychowawczego, nie dluzej jednak niz do 30 czerwca tego roku, czyli do dnia ustania stosunku pracy. Potem nie dostanie ani urlopu, ani zasilku wychowawczego. Corka powinna wystapic do sadu rejonowego przeciwko pracodawcy (ktory odmowil wyplaty zasilku macierzynskiego), jesli zglasza on do ubezpieczenia chorobowego wiecej niz 20 osob, lub przeciwko ZUS, jesli zgloszonych pracownikow jest mniej.

Podstawa prawna: art. 180 1 pkt 1 k.p.

9 sierpnia 2001 r. corka urodzila pierwsze dziecko. 2 kwietnia 2002 r. - bedac na urlopie wychowawczym na pierwsze dziecko - urodzila drugie. ZUS wyplacil jej zasilek macierzynski tylko za 22 tygodnie (a nie za 26). Odmowil zaplaty za 4 tygodnie. Czy slusznie?

Stanowisko ZUS jest prawidlowe. Zasilek macierzynski nalezy sie ubezpieczonej, ktora urodzila dziecko podczas ubezpieczenia chorobowego lub urlopu wychowawczego. Gdy porod nastapil podczas urlopu wychowawczego, zasilek ten przysluguje za okres odpowiadajacy czesci urlopu macierzynskiego po porodzie. Jak wynika z listu, 13 stycznia 2002 r. (data wejscia w zycie noweli k.p. skracajacej urlopy macierzynskie) corka byla juz w ciazy. Zachowala wiec prawo do dluzszego, 26-tygodniowego urlopu macierzynskiego. I tyle dostalaby, gdyby drugiego dziecka nie urodzila podczas urlopu wychowawczego na pierwsze. W takiej sytuacji nie przysluguje jej urlop macierzynski, ale zasilek macierzynski - tak. Poniewaz co najmniej 4 tygodnie urlopu macierzynskiego moga przypadac przed przewidywana data porodu, okres wyplaty zasilku macierzynskiego z tytulu urodzenia dziecka podczas urlopu wychowawczego ulegl skroceniu o cztery tygodnie i wyniosl 22 tygodnie (zamiast 26).

Podstawa prawna: art. 180 2 k.p., art. 29 ustawy o sw. pien.

Od kwietnia 2000 r. zona pracuje w pelnym wymiarze czasu pracy. Od kwietnia do pazdziernika 2002 r. miala zwolnienia lekarskie z powodu ciazy. W pazdzierniku zeszlego roku urodzila dziecko i przeszla na urlop macierzynski. Zasilek chorobowy, ktory pobierala przed porodem, zostal jej wyliczony na podstawie zarobkow z 6 miesiecy przed zachorowaniem, a zasilek macierzynski - na podstawie wynagrodzenia z angazu. Podczas 6 miesiecy przed porodem zona nie przepracowala ani jednego dnia, bez przerwy miala zwolnienia lekarskie w zwiazku z ciaza. Jej zasilek macierzynski jest nizszy od chorobowego. W rzeczywistosci zona zarabiala wiecej, niz jest to zapisane w angazu. Czy stanowisko ZUS jest prawidlowe?

Podstawe wymiaru zasilku macierzynskiego stanowi przecietne miesieczne wynagrodzenie, wyplacone za okres 6 miesiecy poprzedzajacych ten, w ktorym powstalo prawo do zasilku. Jezeli przez cale 6 miesiecy pracownica nie przepracowala ani jednego dnia (bo miala bez przerwy zwolnienia lekarskie), podstawa wymiaru jest wynagrodzenie za miesiac, w ktorym powstalo prawo do zasilku:

  • w stalej miesiecznej wysokosci okreslonej w umowie o prace - gdy chodzi o skladniki stale,
  • przecietne miesieczne wynagrodzenie, wyplacone pracownikom zatrudnionym na takim samym lub podobnym stanowisku - gdy chodzi o elementy zmienne.

Podstawa prawna: art. 37 ust. 2 ustawy o sw. pien.

Czy pracownica w ciazy moze miec zwolnienie lekarskie w zwiazku z ciaza dluzej niz 180 dni, a nastepnie - po urodzeniu dziecka - pobierac jeszcze przez 16 tygodni zasilek macierzynski?

16-tygodniowy zasilek macierzynski przysluguje pracownicy, ktora urodzila pierwsze dziecko. Wczesniejsze pobieranie przez nia zasilku chorobowego nie ma zadnego wplywu na wymiar urlopu macierzynskiego. Gdy chodzi o dlugosc okresu zasilku chorobowego, wynosi on zasadniczo 6 miesiecy albo 9 (przy gruzlicy). Podstawowy okres zasilkowy (owe 6 lub 9 miesiecy) moze ulec przedluzeniu maksymalnie o dalsze 3 miesiace w wypadku ubezpieczonych, ktorzy rokuja szybkie odzyskanie zdolnosci do pracy. O przedluzeniu okresu zasilkowego decyduje lekarz orzecznik ZUS. Dotyczy to rowniez ciezarnych kobiet.

Podstawa prawna: art. 180 1 pkt 1 k.p., art. 8 - 10 ustawy o sw. pien.

ZASILEK OPIEKUNCZY

Czy zasilek opiekunczy jest wyplacany ze srodkow pracodawcy? Czy pracownik, ktorego zona opiekujaca sie osmioletnia corka przebywa w szpitalu i ktorego matka pozostaje we wspolnym gospodarstwie domowym, ma prawo do zasilku opiekunczego?

Zasilek opiekunczy jest jednym ze swiadczen z ubezpieczenia chorobowego i zawsze jest finansowany przez ZUS.

Z tytulu opieki nad zdrowym dzieckiem przysluguje tylko wtedy, gdy dziecko nie ukonczylo 8 lat. Jezeli wiec pracownik sprawuje opieke nad zdrowa corka, ktora ukonczyla 8 lat, to nie nalezy mu sie zasilek opiekunczy.

Podstawa prawna: art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o sw. pien.

Wezme w tym roku 3 dni zwolnienia na opieke nad chorym dzieckiem. Czy tak jak przy krotkim zwolnieniu lekarskim pracownika trwajacym do 6 dni nie dostane wynagrodzenia za pierwszy dzien?

Nie. Zasada nieplacenia za pierwszy dzien krotkiego zwolnienia lekarskiego (do szesciu dni) dotyczy wylacznie wynagrodzenia za czas choroby naleznego od pracodawcy. Nie stosuje sie jej do zasilkow z ubezpieczenia chorobowego, w tym opiekunczego, z ktorego korzysta matka podczas choroby dziecka. Jesli wiec czytelniczka uzyska trzydniowe zwolnienie lekarskie na opieke nad chorym dzieckiem, to za wszystkie 3 dni przysluguje jej zasilek opiekunczy finansowany przez ZUS.

Podstawa prawna: art. 92 11 k.p., art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o sw. pien.

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.