Rozdzial I

Zasilek chorobowy

Swiadczenia pieniezne z ubezpieczenia chorobowego obejmuja:

  • zasilek chorobowy,
  • swiadczenie rehabilitacyjne,
  • zasilek wyrownawczy,
  • zasilek macierzynski,
  • zasilek opiekunczy.

Wynagrodzenie od pracodawcy

Zgodnie z art. 92 kodeksu pracy (k.p.) pracownik niezdolny do pracy z powodu choroby lub odosobnienia w zwiazku z choroba zakazna, lacznie do 33 dni w roku kalendarzowym, zachowuje prawo do wynagrodzenia ze srodkow pracodawcy. Jednak pierwszy dzien choroby do szesciu dni, finansowanej przez pracodawce, jest bezplatny. Jezeli wiec zwolnienie lekarskie zostanie wystawione np. na piec dni, pracownik uprawniony do wynagrodzenia za czas choroby powinien je dostac za drugi, trzeci, czwarty i piaty dzien. Natomiast pierwszy dzien pozostaje bezplatny. Wlicza sie go jednak do ogolnego limitu 33 dni choroby w roku, za ktore placi pracodawca.

UWAGA! Okres owych 33 dni choroby pracownika, za ktore placi pracodawca, ustala sie, sumujac poszczegolne okresy niezdolnosci do pracy w roku kalendarzowym, bez wzgledu na przerwy i liczbe pracodawcow danego pracownika podczas tego roku.

Przyklad:

Pracownica przez 15 dni byla niezdolna do pracy od 2 do 16 stycznia 2003 r., a potem - od 4 do 5 lutego 2003 r. W marcu podjela zatrudnienie w innym zakladzie pracy. Znowu miala zwolnienie lekarskie od 15 do konca marca.

U nowego pracodawcy od 15 do 27 marca, czyli przez 13 dni, miala prawo do wynagrodzenia ze srodkow pracodawcy. Natomiast za okres choroby od 28 do 31 marca przyslugiwal jej juz zasilek chorobowy, finansowany przez ZUS.

Gdy pracownik podejmie dodatkowe zatrudnienie poza macierzystym zakladem, do limitu 33 dni niezdolnosci do pracy wlicza sie okresy wyplaty tego wynagrodzenia przed podjeciem dodatkowej pracy.

Przyklad:

Nauczyciel angielskiego jest zatrudniony w liceum w pelnym wymiarze czasu pracy. Od 11 marca do 9 kwietnia 2003 r. (czyli 30 dni) mial zwolnienie lekarskie i otrzymal w tym czasie wynagrodzenie za czas choroby, finansowane przez szkole. Od 1 wrzesnia 2003 r. podjal dodatkowa prace w prywatnej szkole jezykowej. Chorowal od 3 do 12 wrzesnia. W obu szkolach ma prawo do wynagrodzenia za czas choroby przez trzy dni (do wyczerpania limitu 33 dni finansowanych przez pracodawce w obu szkolach). Za pozostale siedem dni zwolnienia nalezy mu sie zasilek chorobowy z ZUS.

W razie zmiany zatrudnienia dotychczasowy pracodawca powinien - dla potrzeb swego nastepcy - zamiescic w swiadectwie pracy informacje o wykorzystanych u niego przez tego pracownika dniach choroby: tych, za ktore otrzymal wynagrodzenie na podstawie art. 92 k.p., i tych, za ktore wynagrodzenia nie otrzymal (pierwszy dzien krotkiego zwolnienia do szesciu dni). Wynika to z 1 ust. 1 pkt 7 rozporzadzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie szczegolowej tresci swiadectwa pracy (Dz. U. nr 60, poz. 282). Informacja ta powinna dotyczyc wylacznie dni choroby przypadajacych w danym roku kalendarzowym. Jezeli wiec umowa o prace ustaje 31 grudnia danego roku, nie ma potrzeby wpisywania jej do swiadectwa.

Wynagrodzenie za czas choroby wynosi 80 proc. podstawy wymiaru (obliczonej jak dla celow zasilku chorobowego), chyba ze obowiazujace w firmie przepisy placowe przyznaja zalodze wyzsze wynagrodzenie z tego tytulu. Nie ulega ono obnizeniu do 70 proc. podstawy wymiaru za okres pobytu w szpitalu, jak to jest w przypadku zasilku chorobowego.

Jezeli niezdolnosc do pracy przypada podczas ciazy lub powstala w wyniku wypadku w drodze do pracy czy z pracy, pracownik zachowuje prawo do 100-proc. wynagrodzenia za czas choroby.

Nie przysluguje ono, kiedy pracownik nie ma prawa do zasilku chorobowego.

Na przelomie roku

Jezeli nieprzerwana niezdolnosc do pracy z powodu choroby przypada na przelomie roku, a 31 grudnia pracownik pobiera od pracodawcy wynagrodzenie z art. 92 k.p., od 1 stycznia nadal powinien je dostawac. W tym wypadku okres 33 dni choroby, za ktore placi pracodawca, liczy sie wlasnie od 1 stycznia.

Przyklad:

W 2002 r. pracownik zachorowal pierwszy raz 20 grudnia. Zwolnienie mial do 10 stycznia 2003 r. Prawo do wynagrodzenia ze srodkow zakladu pracy zachowal od 20 grudnia do konca grudnia 2002 r., czyli przez 12 dni. Za okres od 1 do 10 stycznia 2003 r. nadal powinien otrzymywac to wynagrodzenie, ale juz a conto tegorocznych 33 dni, mimo ze z zeszlorocznego limitu wykorzystal tylko 12 dni.

Jesli pracownik choruje na przelomie roku, a 31 grudnia przysluguje mu zasilek chorobowy, od 1 stycznia wciaz ma do niego prawo - do zakonczenia nieprzerwanego zwolnienia. Gdyby zas w niezdolnosci do pracy nastapila chocby jednodniowa przerwa, podczas kolejnej choroby pracownik nabywa prawo do wynagrodzenia za czas choroby ze srodkow zakladu pracy.

Trzeba wyczekac

Za czas niezdolnosci do pracy, trwajacej lacznie dluzej niz 33 dni w roku kalendarzowym, pracownikowi przysluguje zasilek chorobowy. Aby go uzyskac, wczesniej ubezpieczeni musza przebyc pewne okresy nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, tzw. okresy wyczekiwania. Sa one rozne, w zaleznosci od tego, czy ubezpieczenie chorobowe jest obowiazkowe, czy dobrowolne. Wynosza dla osob ubezpieczonych:

  • obowiazkowo - 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego,
  • dobrowolnie - 180.
Do okresow ubezpieczenia chorobowego wlicza sie poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jezeli przerwa miedzy nimi nie przekroczyla 30 dni lub przekroczyla, ale byla spowodowana:
  • urlopem wychowawczym,
  • urlopem bezplatnym,
  • odbywaniem czynnej sluzby wojskowej przez zolnierza niezawodowego.

Pewnym grupom ludzi zasilek chorobowy nalezy sie bez okresu wyczekiwania, czyli od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Chodzi tu o:

  • absolwentow szkol lub szkol wyzszych, ktorzy zostali objeci ubezpieczeniem chorobowym lub przystapili do niego dobrowolnie w ciagu 90 dni od dnia ukonczenia szkoly lub uzyskania dyplomu ukonczenia studiow wyzszych,
  • jezeli niezdolnosc do pracy zostala spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy,
  • ubezpieczonych obowiazkowo, ktorzy maja wczesniejszy co najmniej 10-letni okres obowiazkowego ubezpieczenia chorobowego (uwzglednia sie tu rowniez okresy ubezpieczenia spolecznego sprzed 1 stycznia 1999 r., ktore uprawnialy do swiadczen pienieznych z ubezpieczenia spolecznego w razie choroby i macierzynstwa, bez wzgledu na przerwy w tym ubezpieczeniu),
  • poslow i senatorow, ktorzy przystapili do ubezpieczenia chorobowego w ciagu 90 dni od ukonczenia kadencji.

Po ustaniu ubezpieczenia chorobowego

Zasilek chorobowy przysluguje rowniez osobie, ktora stala sie niezdolna do pracy po ustaniu tytulu ubezpieczenia chorobowego, jezeli niezdolnosc do pracy trwala bez przerwy co najmniej 30 dni i powstala nie pozniej niz w ciagu:

  • 14 dni od ustania tytulu ubezpieczenia chorobowego,
  • trzech miesiecy od ustania tytulu ubezpieczenia chorobowego - w razie choroby zakaznej, ktorej okres wylegania jest dluzszy niz 14 dni, lub innej choroby, ktorej objawy ujawniaja sie po okresie dluzszym niz 14 dni (warunkiem uzyskania zasilku jest w takim wypadku kod "E" na zwolnieniu lekarskim).

Okresy zasilkowe

Zasilek chorobowy przysluguje przez okres trwania niezdolnosci do pracy z powodu choroby, nie dluzej jednak niz przez szesc miesiecy lub dziewiec miesiecy - gdy chodzi o gruzlice. To tzw. okres zasilkowy.

Do okresu zasilkowego wlicza sie wszystkie okresy nieprzerwanej niezdolnosci do pracy. Takze okresy poprzedniej niezdolnosci, spowodowanej ta sama choroba, jezeli przerwa miedzy ustaniem poprzedniej a powstaniem ponownej nie przekroczyla 60 dni.

Jezeli po uplywie okresu zasilkowego ubezpieczony jest nadal niezdolny do pracy z powodu choroby, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokuja odzyskanie zdolnosci do pracy, okres zasilkowy zostaje przedluzony maksymalnie o dalsze trzy miesiace.

O przedluzeniu okresu zasilkowego orzeka, na wniosek lekarza leczacego, lekarz orzecznik ZUS. Przedluzenie okresu zasilkowego o dalsze trzy miesiace nie przysluguje osobie uprawnionej do renty z tytulu niezdolnosci do pracy, bez wzgledu na przyczyne przyznania tej renty.

Stopy procentowe

Miesieczny zasilek chorobowy wynosi 80 proc. podstawy wymiaru, 70 proc. - za pobyt w szpitalu lub 100 proc., jezeli niezdolnosc do pracy:

  • przypada podczas ciazy,
  • powstala wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy,
  • trwa nieprzerwanie ponad 90 dni, poczawszy od jej 91 dnia.
Zasada nieplatnosci za pierwszy dzien krotkiego, do szesciu dni wlacznie, zwolnienia nie dotyczy zasilkow chorobowych. Zasilek ten przysluguje wiec za kazdy dzien niezdolnosci do pracy (oczywiscie po wyczerpaniu przez pracownika limitu 33 dni choroby w roku, ktore finansuje zaklad), nie wylaczajac dni wolnych od pracy.

Kiedy nie przysluguje

Zasilek chorobowy nie przysluguje za okresy niezdolnosci do pracy, w ktorych ubezpieczony - na podstawie obowiazujacych u przedsiebiorcy przepisow placowych - zachowuje prawo do wynagrodzenia. Czas ten jednak wlicza sie do okresow zasilkowych.

Zasilek chorobowy nie przysluguje rowniez za chorobe przypadajaca podczas:

  • urlopu bezplatnego,
  • urlopu wychowawczego,
  • tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolnosci, z wyjatkiem sytuacji, gdy prawo do zasilku wynika z ubezpieczenia chorobowego osob wykonujacych odplatnie prace na podstawie skierowania podczas odbywania kary pozbawienia wolnosci lub tymczasowego aresztowania.

Za okres po ustaniu ubezpieczenia zasilek chorobowy nie nalezy sie, jezeli niezdolny do pracy:

  • ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytulu niezdolnosci do pracy - bez wzgledu na przyczyne jej przyznania (moze to wiec byc rowniez renta z tytulu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej),
  • kontynuuje lub podjal dzialalnosc zarobkowa (przez kontynuowanie dzialalnosci zarobkowej rozumie sie rowniez posiadanie gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha przeliczeniowego),
  • nie nabyl prawa do zasilku podczas ubezpieczenia z powodu nieprzebycia okresu wyczekiwania,
  • jest uprawniony do zasilku dla bezrobotnych, zasilku lub swiadczenia przedemerytalnego.

Zasilku chorobowego nie dostanie rowniez osoba po ustaniu tytulu ubezpieczenia chorobowego, jezeli ubezpieczenie to ustalo po wyczerpaniu prawa do zasilku chorobowego.

Przyklad:

Pracownik chorowal podczas zatrudnienia i otrzymywal zasilki chorobowe przez 270 dni. Po wyczerpaniu zasilkow chorobowych zostal zwolniony z pracy bez wypowiedzenia. Przed uplywem 14 dni od dnia zwolnienia z pracy dostarczyl ZUS kolejne zwolnienie lekarskie na 35 dni. Poniewaz pracownik ten wyczerpal juz maksymalny okres zasilkowy, nie moze otrzymac zasilku chorobowego z tytulu kolejnego zwolnienia lekarskiego.

W razie choroby spowodowanej naduzyciem alkoholu zasilek chorobowy nie przysluguje przez pierwsze piec dni zwolnienia.

Ubezpieczony wykonujacy w okresie orzeczonej niezdolnosci do pracy prace zarobkowa lub wykorzystujacy zwolnienie od pracy w sposob niezgodny z jego celem traci prawo do zasilku chorobowego za caly okres zwolnienia.

Skrocone wypowiedzenie

Zgodnie z art. 361 k.p. pracodawca ulegajacy likwidacji, postawiony w stan upadlosci czy dokonujacy zwolnien z przyczyn dotyczacych zakladu (ekonomicznych, organizacyjnych itd.) moze skrocic maksymalnie do miesiaca trzymiesieczne wypowiedzenie zatrudnionego na stalym etacie. Za pozostala czesc wypowiedzenia otrzymuje on odpowiednie odszkodowanie (w wysokosci wynagrodzenia, ktore dostalby, gdyby w tym czasie pracowal). Taka sytuacja nie wyklucza rowniez pobierania przez niego swiadczen z ubezpieczenia chorobowego (w tym zasilkow chorobowych).

Przyklad:

Pracownik dostal wypowiedzenie skrocone z trzech miesiecy do miesiaca. Uplywa ono 31 maja 2003 r. Za czerwiec i lipiec pracownik otrzyma odszkodowanie. Zalozmy, ze od 5 czerwca do 9 lipca 2003 r. pracownik bedzie mial zwolnienie lekarskie. Za caly okres tej niezdolnosci do pracy otrzyma zasilek chorobowy, ktorego platnikiem bedzie ZUS.

Pracodawca kontroluje chorych

Pracodawcy maja prawo do przeprowadzania kontroli pracownikow w celu sprawdzenia, czy wykorzystuja oni zwolnienie lekarskie od pracy zgodnie z ich celem. Zasady przeprowadzania kontroli reguluje rozporzadzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegolowych zasad i trybu kontroli prawidlowosci wykorzystywania zwolnien lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaswiadczen lekarskich. Pracodawca moze wiec sprawdzic, czy pracownik podczas zwolnienia:

  • nie wykonuje pracy zarobkowej,
  • nie wykorzystuje go w sposob niezgodny z jego celem.

W razie stwierdzenia tych uchybien (np. majac wpisane zalecenie lekarskie "powinien lezec", pracownik zajmowal sie malowaniem mieszkania), osoba kontrolujaca sporzadza protokol, w ktorym podaje, na czym one polegaly. Protokol powinien byc doreczony osobie kontrolowanej w celu ewentualnego wniesienia przez nia uwag. Watpliwosci, czy zwolnienie lekarskie od pracy wykorzystywane bylo niezgodnie z jego celem, rozstrzyga ZUS, po ewentualnej konsultacji z lekarzem leczacym.

W razie sporu ZUS wydaje decyzje, od ktorej ubezpieczony moze odwolac sie do sadu rejonowego.

Rozdzial II

Swiadczenie rehabilitacyjne

Swiadczenie rehabilitacyjne nalezy sie ubezpieczonemu, ktory po wyczerpaniu zasilku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokuja odzyskanie zdolnosci do pracy. Rokowania te dotycza odzyskania zdolnosci do pracy w ogole, a nie do okreslonej, konkretnej pracy. Przysluguje ono przez okres niezbedny do przywrocenia zdolnosci do pracy, nie dluzej jednak niz przez 12 miesiecy. Przyznaje je ZUS na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS.

Nie dostanie go osoba uprawniona do emerytury lub renty z tytulu niezdolnosci do pracy, zasilku dla bezrobotnych, zasilku lub swiadczenia przedemerytalnego. Nie przysluguje takze za okresy, w ktorych pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, i podczas urlopow bezplatnego oraz wychowawczego.

Swiadczenie rehabilitacyjne wynosi 75 proc. podstawy wymiaru zasilku chorobowego lub 100 proc. - jezeli niezdolnosc powstala wskutek wypadku przy pracy, w drodze do pracy lub z pracy albo podczas ciazy. Raz przyznane, nie podlega zadnym podwyzkom.

Wyplaca je ZUS, gdy z pracownikiem po wyczerpaniu zasilkow chorobowych zostala rozwiazana umowa o prace, a jezeli umowa trwa - pracodawca.

Rozdzial III

Zasilek macierzynski

Aby uzyskac zasilek macierzynski, nie trzeba przejsc tzw. okresu wyczekiwania (jak przy zasilku chorobowym). Oznacza to, ze zasilek macierzynski przysluguje osobie od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, ktora podczas tego ubezpieczenia lub urlopu wychowawczego:

  • urodzila dziecko,
  • przyjela dziecko do jednego roku zycia na wychowanie i wystapila do sadu opiekunczego w sprawie jego przysposobienia,
  • przyjela dziecko do jednego roku zycia na wychowanie w ramach rodziny zastepczej.

W razie smierci ubezpieczonej lub porzucenia przez nia dziecka zasilek macierzynski dostanie ubezpieczony - ojciec dziecka lub inny czlonek najblizszej rodziny, jezeli przerwie zatrudnienie lub inna dzialalnosc zarobkowa w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Na jak dlugo

Generalnie zasilek macierzynski przysluguje przez okres urlopu macierzynskiego, czyli przez:

  • 16 tygodni (112 dni) - przy pierwszym porodzie,
  • 18 tygodni (126 dni) - przy drugim i kazdym nastepnym,
  • 26 tygodni (182 dni) - gdy urodzilo sie wiecej niz jedno dziecko przy jednym porodzie.

Co najmniej 2 tygodnie urlopu macierzynskiego powinny przypadac przed przewidywana data porodu. Po porodzie przysluguje urlop macierzynski niewykorzystany przed nim, az do wyczerpania pelnego wymiaru.

Sa jednak sytuacje, gdy nalezy sie krotszy urlop macierzynski. Oto one:

  • porod podczas urlopu wychowawczego - zasilek macierzynski przysluguje za okres odpowiadajacy czesci urlopu macierzynskiego po porodzie (czyli odpowiednio przez 16 lub 24 tygodnie),
  • urodzenie martwego dziecka lub jego zgon podczas pierwszych osmiu tygodni zycia - osiem tygodni (56 dni) po porodzie, nie krocej jednak niz przez 7 dni od smierci dziecka; ubezpieczonej, ktora urodzila wiecej niz jedno dziecko przy jednym porodzie, przysluguje w takim wypadku zasilek macierzynski przez okres stosowny do liczby zyjacych dzieci,
  • zgon dziecka po uplywie osmiu tygodni zycia - przez siedem dni, liczac od dnia zgonu dziecka; pracownica, ktora urodzila wiecej niz jedno dziecko przy jednym porodzie, ma w takim przypadku prawo do urlopu macierzynskiego w wymiarze stosownym do liczby dzieci pozostalych przy zyciu.

Mozna skrocic

Pracownica, ktora byla po porodzie na co najmniej 14-tygodniowym urlopie macierzynskim, moze zrezygnowac z jego pozostalej czesci. Pod warunkiem jednak, ze reszte wykorzysta pracownik - ojciec dziecka. W tym celu kobieta sklada swemu pracodawcy wniosek o skrocenie urlopu macierzynskiego, zalaczajac zaswiadczenie pracodawcy ojca dziecka potwierdzajace termin rozpoczecia przez niego tego urlopu. Pracodawca musi przyjac taka pracownice w terminie przez nia wskazanym.

Po ustaniu ubezpieczenia

Zasilek macierzynski przysluguje rowniez w razie urodzenia dziecka po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, jezeli ubezpieczenie to ustalo:

  • wskutek ogloszenia upadlosci lub likwidacji pracodawcy,
  • z naruszeniem przepisow prawa, stwierdzonym prawomocnym orzeczeniem sadu.

W takich sytuacjach zasilek macierzynski przysluguje za okres odpowiadajacy czesci urlopu macierzynskiego po porodzie.

Pracownicy, z ktora rozwiazano stosunek pracy podczas ciazy z powodu ogloszenia upadlosci lub likwidacji pracodawcy i ktorej nie zapewniono innego zatrudnienia, do dnia porodu nalezy sie zasilek w wysokosci zasilku macierzynskiego. Z kolei zatrudnionej na czas okreslony lub na czas wykonania okreslonej pracy, z ktora przedluzono - na podstawie art. 177 3 k.p. - umowe o prace do dnia porodu, przysluguje zasilek macierzynski po ustaniu ubezpieczenia.

Miesieczny zasilek macierzynski wynosi 100 proc. podstawy wymiaru.

Jak zglaszac, rozliczac i placic skladki

Osoba pobierajaca zasilek macierzynski albo w wysokosci zasilku macierzynskiego podlega obowiazkowo ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym. Poczawszy od rozliczen za czerwiec 2001 r. pracodawcy zostali zobowiazani do zglaszania ich do ubezpieczenia emerytalnego i rentowego oraz naliczania za nich skladek, jezeli to oni wyplacaja te zasilki. Przypomnijmy, ze zaklady czynia to wtedy, gdy zglaszaja do ubezpieczenia chorobowego wiecej niz 20 osob. Podkreslmy jednak, ze pracodawcy jedynie naliczaja (wykazuja) w imiennych raportach miesiecznych skladki za osoby przebywajace na urlopach macierzynskich, ale ich fizycznie nie wplacaja. Sa one oplacane przez ZUS, a finansowane z budzetu panstwa.

ZUS wyplaca zasilki macierzynskie:

- ubezpieczonym, ktorych platnicy zglaszaja do ubezpieczenia chorobowego do 20 osob,

- prowadzacym pozarolnicza dzialalnosc i osobom z nimi wspolpracujacym,

- tym, ktorym zasilek ten nalezy sie po ustaniu ubezpieczenia. W takiej sytuacji zaklad pracy w ogole nie zglasza takiej osoby do ubezpieczenia emerytalnego i rentowych z tytulu pobierania zasilku macierzynskiego, lecz wypelnia za nia raport ZUS RSA, w ktorym podaje przerwe w oplacaniu skladek, spowodowana pobieraniem zasilku macierzynskiego wyplacanego z ZUS. Skladki emerytalna i rentowa oplaca za te osobe ZUS, a finansuje budzet panstwa.

Jesli pracownica zatrudniona jednoczesnie na podstawie dwoch umow o prace urodzi dziecko i pobiera w zwiazku z tym dwa zasilki macierzynskie, podlega obowiazkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym z tytulu obu zasilkow.

Skladki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pobierajacych zasilki macierzynskie wynosza:
  • emerytalna - 19,52 proc. podstawy wymiaru,
  • rentowe - 13 proc.

Podstawe ich wymiaru stanowi pelna kwota zasilku macierzynskiego przed potraceniem zaliczki na podatek od dochodow osobistych.

Nie ma obowiazku zglaszania do ubezpieczenia emerytalnego i rentowych pobierajacych zasilki macierzynskie, ktorzy maja ustalone prawo do emerytury, do renty z tytulu niezdolnosci do pracy lub do renty rodzinnej albo inny tytul do ubezpieczen spolecznych (np. podczas urlopu dorabiaja sobie na zleceniu, pol etatu itd.). Za nich ZUS nie oplaca, a budzet panstwa nie finansuje skladek od zasilkow macierzynskich. O tych okolicznosciach (dodatkowej pracy, pobieraniu emerytury itd.) uprawniony powinien poinformowac platnika, skladajac stosowne oswiadczenie.

ALE UWAGA! Renta - w rozumieniu ustawy sus - nie jest renta wyplacana na podstawie prawa cywilnego (np. wyrownawcza) czy renta socjalna z pomocy spolecznej.

Przypominamy, ze pracodawca nie wyrejestrowuje z ubezpieczen osoby, ktorej udzielil urlopu macierzynskiego, poniewaz nadal pozostaje ona w stosunku pracy. Powinien natomiast wypelniac za nia co miesiac imienny raport ZUS RSA, wykazujac w nim przerwy w ubezpieczeniu spowodowane pobieraniem zasilku macierzynskiego.

Dorabianie na zasilku

Zdarza sie, ze kobieta przebywajaca na zasilku macierzynskim dorabia sobie. Gdy wykonuje umowe zlecenia, zawarta z wlasnym pracodawca lub z innym podmiotem, to w tym czasie podlega ubezpieczeniom spolecznym jako zleceniobiorca, a z tytulu urlopu - w ogole tym ubezpieczeniom nie podlega. Platnik (zleceniodawca) powinien zglosic ja do ubezpieczen spolecznych i sporzadzac co miesiac imienny raport z kodem zaczynajacym sie od "04".

Jezeli osoba na zasilku macierzynskim podejmuje prowadzenie pozarolniczej dzialalnosci, to z dniem jej rozpoczecia nie podlega ona ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytulu zasilku macierzynskiego. Podlega natomiast ubezpieczeniom spolecznym z tytulu dzialalnosci pozarolniczej.

Natomiast ten, kto uzyskal zasilek macierzynski z ubezpieczenia chorobowego podczas prowadzenia pozarolniczej dzialalnosci i nadal ja prowadzi, ma prawo do ubezpieczenia emerytalnego i rentowych z tytulu tego zasilku. Skladki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oplaca za niego ZUS, a finansuje budzet panstwa. Sam w tym czasie nie oplaca skladek na ubezpieczenia spoleczne z tytulu dzialalnosci pozarolniczej.

Zawarcie przez pobierajacego zasilek macierzynski umowy o dzielo z wlasnym pracodawca nie rodzi zadnych skutkow w dziedzinie ubezpieczen spolecznych. Nadal podlega on ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym z tytulu zasilku macierzynskiego.

Jezeli przebywajaca na urlopie wychowawczym urodzi kolejne dziecko (nabywa tym samym prawo do zasilku macierzynskiego), podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe stanowi zasilek macierzynski.

Rozdzial IV

Zasilek opiekunczy

Zasilek opiekunczy nalezy sie bez okresu wyczekiwania.

Przysluguje ubezpieczonemu obowiazkowo (pracownikowi lub czlonkowi rolniczej spoldzielni produkcyjnej), zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu koniecznosci osobistego sprawowania opieki nad:

  • zdrowym dzieckiem do ukonczenia osmiu lat w razie:

- nieprzewidzianego zamkniecia zlobka, przedszkola lub szkoly, do ktorych dziecko uczeszcza (czyli takiego zamkniecia, o ktorym powiadomiono w terminie krotszym niz siedem dni przed dniem tego zamkniecia),

- porodu lub choroby jego malzonka, stale opiekujacego sie dzieckiem, jezeli porod lub choroba uniemozliwia temu malzonkowi sprawowanie opieki,

- pobytu jego malzonka, stale opiekujacego sie dzieckiem, w stacjonarnym zakladzie opieki zdrowotnej.

Gdy rodzice dziecka w wieku do osmiu lat sa zatrudnieni w systemie pracy zmianowej na roznych zmianach, kazdego z nich uwaza sie za osobe stale opiekujaca sie tym dzieckiem. W takiej sytuacji w razie choroby, porodu lub pobytu jednego z nich w zamknietym zakladzie opieki zdrowotnej, drugiemu przysluguje zasilek opiekunczy. Gdy zas obydwoje pracuja, ale tylko jedno na zmiany, zasilek opiekunczy nalezy sie tylko za dni, w ktorych takie dziecko pozostawaloby bez opieki z powodu porodu, choroby lub pobytu drugiego z rodzicow w zamknietym zakladzie opieki zdrowotnej,

  • chorym dzieckiem do ukonczenia 14 lat. Za dzieci uwaza sie dzieci wlasne ubezpieczonego lub jego malzonka, przysposobione, a takze obce, przyjete na wychowanie i utrzymanie. Jezeli oboje lub jeden rodzic pracuje w systemie pracy zmianowej, zasilek opiekunczy przysluguje za okres sprawowania opieki, w ktorym oboje sa na roznych zmianach, a chore dziecko pozostawaloby bez opieki w wyniku czesciowego pokrywania sie godzin pracy, wskutek dojazdu lub dojscia do pracy i z pracy.
  • innym chorym czlonkiem rodziny (malzonkiem, rodzicami, tesciami, dziadkami, wnukami, rodzenstwem oraz dziecmi w wieku ponad 14 lat), jezeli pozostaja we wspolnym gospodarstwie domowym z ubezpieczonym. Warunek ten uwaza sie za spelniony takze wtedy, gdy pracownik pozostaje we wspolnym gospodarstwie domowym z chorym tylko przez czas sprawowania opieki.

Zasilek opiekunczy wyplaca sie przez czas zwolnienia od wykonywania pracy z powodu koniecznosci osobistego sprawowania opieki, nie dluzej jednak niz przez:

  • 60 dni w roku - przy opiece nad dziecmi do 14 lat,
  • 14 dni w roku - nad innymi chorymi czlonkami rodziny.

Lacznie w roku - z tytulu opieki na dziecmi i innym chorym czlonkiem rodziny - uprawniony dostanie nie wiecej niz 60-dniowy zasilek opiekunczy. I to niezaleznie od liczby czlonkow rodziny uprawnionych do tego zasilku oraz liczby dzieci i innych czlonkow rodziny, wymagajacych opieki.

Miesieczny zasilek opiekunczy wynosi 80 proc. podstawy wymiaru (obliczanej jak dla zasilku chorobowego, o czym mowa w rozdziale VI).

Rozdzial V

Z ubezpieczenia wypadkowego

Swiadczenia z ubezpieczenia wypadkowego obejmuja:

  • zasilek chorobowy - dla ubezpieczonego niezdolnego do pracy z powodu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej,
  • swiadczenie rehabilitacyjne - dla ubezpieczonego nadal niezdolnego do pracy po wyczerpaniu zasilku chorobowego, gdy dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokuja odzyskanie zdolnosci do pracy.

Wskazane swiadczenia nie przysluguja:

  • prowadzacym pozarolnicza dzialalnosc i osobom z nimi wspolpracujacym,
  • duchownym bedacym platnikami skladek na wlasne ubezpieczenie oraz czlonkom ich rodzin

- jesli w dniu wypadku lub zlozenia wniosku o przyznanie swiadczen z tytulu choroby zawodowej wystepowaly zadluzenia z tytulu skladek na ubezpieczenia spoleczne powyzej 2 zl - do czasu splaty calosci zadluzenia.

Zasilek chorobowy

Zasilek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego przysluguje niezaleznie od okresu podlegania ubezpieczeniu. Aby go dostac, ubezpieczony nie musi zatem przejsc tzw. okresu wyczekiwania, czyli pewnego okresu podlegania ubezpieczeniu, po uplywie ktorego mozna dopiero dostac zasilek. Wynosi 100 proc. podstawy jego wymiaru. Nie przysluguje za okresy niezdolnosci do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub choroba zawodowa, za ktore ubezpieczony na podstawie odrebnych przepisow zachowuje prawo do wynagrodzenia, uposazenia, stypendium lub innego swiadczenia.

Przypomnijmy, ze za 33 dni zwyklej choroby w roku (niespowodowanej wypadkiem przy pracy lub choroba zawodowa) zaklad placi pracownikowi wynagrodzenie z art. 92 k.p. Z tym ze pierwszy dzien krotkiego zwolnienia, trwajacego do szesciu dni, jest bezplatny. Nie dotyczy to absencji chorobowej pracownikow spowodowanej wypadkiem przy pracy lub choroba zawodowa - od 1 stycznia 2003 r. pracodawcy w ogole tej absencji nie finansuja. Od pierwszego dnia takiej niezdolnosci nalezy sie zasilek choroby z ubezpieczenia wypadkowego, finansowany przez ZUS.

Ale uwaga! Poniewaz wypadki w drodze do i z pracy sa wylaczone z nowej ustawy wypadkowej, to za czas choroby do 33 dni w roku, spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, pracodawcy nadal musza placic pracownikowi 100-proc. wynagrodzenie z art. 92 k.p. Tu jednak pierwszy dzien krotkiego zwolnienia, do szesciu dni, jest platny. Od 34 dnia takiej choroby przysluguje 100-proc. zasilek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego.

Swiadczenie rehabilitacyjne

Swiadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia wypadkowego przysluguje ubezpieczonemu, ktory nadal po wyczerpaniu zasilkow chorobowych jest niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy i choroby zawodowej, a dalsze swiadczenie lub rehabilitacja lecznicza rokuja odzyskanie zdolnosci do pracy. Wynosi 100 proc. podstawy wymiaru. Przysluguje maksymalnie przez 12 miesiecy. Przy ustalaniu prawa do zasilkow chorobowych i swiadczen rehabilitacyjnych z ubezpieczenia wypadkowego oraz podstawy ich wymiaru stosuje sie odpowiednio ustawe o sw. pien. z modyfikacjami wynikajacymi z ustawy wypadkowej.

Rozdzial VI

Jak obliczac

RYS. ANDRZEJ JACYSZYN

I. Szesc lub dwanascie miesiecy

Podstawe wymiaru zasilku chorobowego pracownikow stanowi przecietne miesieczne wynagrodzenie wyplacone za 6 lub 12 miesiecy poprzedzajacych ten, w ktorym powstala niezdolnosc do pracy.

12-miesieczny okres wchodzi w gre, gdy wynagrodzenie danej osoby znacznie sie waha ze wzgledu na charakter pracy lub zasady wynagradzania. Oczywiscie pracodawca nie moze dowolnie zadecydowac, ze podstawe zasilku wyliczy z 12 miesiecy. Kiedy to mozna zrobic, okresla scisle rozporzadzenie ministra pracy i polityki spolecznej z 18 sierpnia 1999 r. w sprawie okreslenia przypadkow, w ktorych za podstawe wymiaru zasilku chorobowego przyjmuje sie wynagrodzenie z 12 miesiecy kalendarzowych (Dz. U. nr 70, poz. 790). Chodzi tu o nastepujacych zatrudnionych:

  • rybakow rybolowstwa morskiego i srodladowego,
  • na statkach zeglugi przybrzeznej,
  • personel plywajacy zeglugi srodladowej oraz personel latajacy i pokladowy linii lotniczych,
  • w budownictwie,
  • w kolkach rolniczych i spoldzielniach kolek rolniczych oraz rolniczych spoldzielniach produkcyjnych,
  • w gospodarstwach rolnych,
  • w przetworstwie rolno-spozywczym,
  • akwizytorow,
  • posrednikow ubezpieczeniowych,
  • dziennikarzy,
  • realizatorow programow radiowych i telewizyjnych, pracownikow artystycznych oraz organizatorow i realizatorow imprez artystycznych,
  • w biurach i pracowniach projektowych oraz w przedsiebiorstwach geodezyjno-kartograficznych,
  • w systemie prowizyjnym i czasowo-prowizyjnym,
  • w systemie akordowym.

Przez wynagrodzenie zwykle rozumie sie przychod pracownika, stanowiacy podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu potraconych przez pracodawce skladek: emerytalnej, rentowych i chorobowej (razem 18,71 proc.), finansowanych ze srodkow ubezpieczonego. Czasami jednak przychod ten redukuje sie jedynie o skladke chorobowa (2,45 proc.). Tak nalezy uczynic, gdy przychod pracownika, liczony narastajaco od poczatku roku, przekroczyl tzw. limit 30-krotnosci, czyli kwote (w tym roku to 65 850 zl), powyzej ktorej nie odprowadza sie juz skladek emerytalnych i rentowych.

Przyklad:

W pazdzierniku 2002 r. Jan K. chorowal 7 dni, a pracowal 15. W miesiacu tym byly w firmie 22 dni robocze. Do obliczenia podstawy wymiaru zasilku chorobowego nalezalo przyjac wynagrodzenie za okres od kwietnia do wrzesnia. Jednak w czerwcu 2002 r. przychod pracownika osiagnal limit 30-krotnosci. Za ten miesiac zarobil 8700 zl (nie liczac zasilku chorobowego), z tego do kwoty 4320 zl potracono wszystkie skladki, a powyzej 4380 zl (nadwyzka ponad limit 30-krotnosci, ktory w 2002 r. wynosil 64 620 zl) - tylko chorobowa. Od kwoty 4320 zl nalezy wiec odjac 808,27 zl (18,71 proc.), a od kwoty 4380 zl - 107,31 zl (2,45 proc.).

808,27 zl + 107,31 zl = 915,58 zl

Wynagrodzenie, ktore Jan K. osiagnalby, gdyby w czerwcu przepracowal wszystkie dni robocze (22), wynosi:

8700 zl - 915,58 zl = 7784,42 zl: 15 dni = 518,96 zl x 22 dni = 11 417,12 zl.

Do obliczenia podstawy wymiaru zasilku chorobowego za czerwiec powinna byc przyjeta kwota 11 417,12 zl.

Jezeli niezdolnosc do pracy powstala przed uplywem 6 lub 12 miesiecy kalendarzowych, podstawe wymiaru zasilku chorobowego stanowi przecietne miesieczne wynagrodzenie za pelne miesiace kalendarzowe ubezpieczenia, a gdy przed uplywem pelnego miesiaca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego - wynagrodzenie, ktore pracownik osiagnalby, gdyby pracowal pelny miesiac. Wowczas - w zaleznosci od konkretnej sytuacji - za podstawe wymiaru przyjmuje sie wynagrodzenie miesieczne:

1) okreslone w umowie o prace lub w innym akcie, na podstawie ktorego powstal stosunek pracy, jezeli przysluguje ono w stalej miesiecznej wysokosci,

2) obliczone przez podzielenie wynagrodzenia osiagnietego za przepracowane dni robocze przez liczbe dni przepracowanych i pomnozenie przez liczbe dni, ktore pracownik byl obowiazany przepracowac w tym miesiacu - jezeli przepracowal chocby dzien,

3) kwote zmiennych skladnikow wynagrodzenia w przecietnej miesiecznej wysokosci, wyplaconych za miesiac, w ktorym powstala niezdolnosc do pracy, zatrudnionym na takim samym lub podobnym stanowisku u tego samego pracodawcy - gdy pracownik nie osiagnal zadnego wynagrodzenia.

Przecietne miesieczne wynagrodzenie, stanowiace podstawe wymiaru zasilku chorobowego, ustala sie przez podzielenie wynagrodzenia pracownika za 6 lub 12 miesiecy przez liczbe miesiecy, w ktorych zostalo ono osiagniete.

II. Jak uzupelniac

Jezeli w okresie przyjmowanym do ustalania podstawy wymiaru zasilku chorobowego pracownik nie osiagnal wynagrodzenia wskutek nieobecnosci w pracy z przyczyn usprawiedliwionych, przy ustalaniu tej podstawy:

  • wylacza sie wynagrodzenie za miesiace, w ktorych przepracowal mniej niz polowe obowiazujacego go czasu pracy,
  • uwzglednia sie, po uzupelnieniu, wynagrodzenie z miesiecy, w ktorych przepracowal co najmniej polowe obowiazujacego go czasu pracy.

Moze sie zdarzyc i tak, ze w kazdym z tych 6 lub 12 miesiecy osoba z powodow usprawiedliwionych przepracuje mniej niz polowe obowiazujacego ja czasu pracy. Wowczas do podstawy wlicza sie pensje za wszystkie te miesiace po uzupelnieniu. Uzupelnien dokonuje sie zgodnie z podanymi wyzej pkt 1 - 3.

III. Dostalem podwyzke

Jak juz wyjasnilismy, generalnie zasilek chorobowy oblicza sie od podstawy wymiaru, stanowiacej przecietne miesieczne wynagrodzenie z 6 lub 12 miesiecy poprzedzajacych ten, w ktorym powstala niezdolnosc do pracy. Jezeli wiec szef - doceniajac pracownika - da mu podwyzke podczas pobierania zasilku chorobowego, nie ma to wplywu na wysokosc tego swiadczenia. Inaczej jest natomiast w razie zmiany umowy o prace (lub innego aktu kreujacego stosunek pracy), dotyczacej wymiaru czasu pracy, w miesiacu zachorowania lub wczesniejszych 6 czy 12 miesiecy. W takiej sytuacji podstawe wymiaru zasilku chorobowego ustala sie dla nowego wymiaru czasu pracy.

IV. Co pominac

W podstawie wymiaru zasilku chorobowego nie uwzglednia sie jednak wszystkich elementow wynagrodzen wchodzacych do podstawy naliczenia skladki na ubezpieczenie chorobowe. Zgodnie z art. 41 ustawy o sw. pien. nie wlicza sie do niej tych skladnikow, ktorych uklady zbiorowe pracy lub inne firmowe przepisy placowe nie nakazuja pomniejszac za czas pobierania zasilku.

Przepis ten odnosi sie do nagrod (premii) o charakterze uznaniowym, jak rowniez dodatkow do wynagrodzenia, ktore przysluguja pracownikowi podczas choroby.

Ale uwaga! Art. 41 ustawy o sw. pien. nie dotyczy tych skladnikow, ktore w ogole nie przysluguja podczas absencji chorobowej, a wiec np. wynagrodzenia zasadniczego (zamiast niego otrzymuje sie bowiem wynagrodzenie za czas choroby albo zasilek chorobowy) czy stalej premii regulaminowej.

Jego intencja bylo bowiem wykluczenie sytuacji, kiedy premia (nagroda) lub dodatek, ktorych nie obniza sie za okres zwolnienia lekarskiego, bylyby uwzgledniane w podstawie wymiaru zasilku. Ma zapobiegac sytuacjom, kiedy pracownik po otrzymaniu nagrody (premii) uznaniowej mialby ja nastepnie niejako odtworzona w zasilku chorobowym przez uwzglednienie jej w podstawie wymiaru.

Przy ustalaniu podstawy wymiaru zasilkow uwzglednia sie wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, jednak w kwocie faktycznie uzyskanej, bez uzupelniania.

Przyklad:

Podczas szesciu miesiecy przyjetych do podstawy wymiaru zasilku chorobowego Joanna F. otrzymala dwie nagrody uznaniowe. Obowiazujacy u pracodawcy regulamin wynagrodzen nie okresla zasad ustalania wysokosci tych nagrod. Mowi jedynie, ze przelozony moze je przyznac wyrozniajacym sie pracownikom. Wobec tego nagrody te nie stanowia podstawy wymiaru zasilku chorobowego.

Przyklad:

Podczas szesciu miesiecy, z ktorych obliczano podstawe wymiaru zasilku chorobowego, Zdzislaw T. otrzymal premie uznaniowa. Zgodnie z firmowym regulaminem wynagradzania nominalna kwote premii, przyznana przez kierownika zakladu, zmniejsza sie o 50 proc. podczas niezdolnosci do pracy nieprzekraczajacej 15 dni. W razie dluzszego zwolnienia nastepuje redukcja az o 90 proc. W zwiazku z takimi postanowieniami regulaminu opisana premie uznaniowa uwzglednia sie w podstawie wymiaru zasilku chorobowego w kwocie faktycznie wyplaconej, bez uzupelniania.

Przyklad:

Pracownikom przedsiebiorstwa X przysluguja - zgodnie z regulaminem wynagradzania - premie kwartalne w wysokosci od 10 do 40 proc. placy zasadniczej osiagnietej w danym kwartale. W razie niezdolnosci do pracy w tym kwartale placa zasadnicza, stanowiaca podstawe ustalenia premii kwartalnej, ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu. Owa premie kwartalna wlicza sie zatem do podstawy wymiaru zasilku chorobowego, po uzupelnieniu.

Przyklad:

Od ponad 10 lat Zenon W. jest urzednikiem panstwowym. Co miesiac otrzymuje dodatek za wysluge lat, wynoszacy 10 proc. wynagrodzenia zasadniczego. Pelny dodatek przysluguje rowniez za dni nieobecnosci w pracy z powodu choroby. Nie nalezy wiec go wliczac do podstawy wymiaru zasilku chorobowego.

Te elementy pensji, ktore przysluguja - w mysl umowy o prace lub innego aktu kreujacego stosunek pracy - tylko do okreslonego terminu, pomija sie w podstawie wymiaru zasilku chorobowego naleznego po tym terminie.

Przyklad:

Witold C. zachorowal w marcu 2003 r. Do podstawy wymiaru wynagrodzenia za czas choroby przyjeto okres od wrzesnia 2002 r. do konca lutego 2003 r. 1 stycznia tego roku Witold C. zawarl z pracodawca umowe zlecenia do 15 lutego. Z tytulu zlecenia otrzymal w lutym 200 zl. Wynagrodzenia tego nie uwzglednia sie jednak w podstawie wymiaru wynagrodzenia chorobowego, poniewaz w okresie, za ktory przyslugiwalo wynagrodzenie za czas choroby, umowa zlecenia juz nie obowiazywala.

V. Jak wliczyc

Premie, nagrody i inne skladniki wynagrodzenia przyslugujace za okresy miesieczne wlicza sie do podstawy wymiaru zasilku chorobowego w kwotach faktycznie wyplaconych pracownikowi za te miesiace. Z kolei nalezne za okresy kwartalne uwzglednia sie w przecietnym miesiecznym wynagrodzeniu (przyjmowanym do ustalenia podstawy wymiaru zasilku chorobowego) w wysokosci 1/12 kwot wyplaconych za cztery kwartaly poprzedzajace miesiac, w ktorym powstala niezdolnosc do pracy.

Ale uwaga! Wyplacone kwartalne premie i inne skladniki wynagrodzenia wchodza do podstawy wymiaru zasilku chorobowego nawet wowczas, gdy w danych trzech miesiacach osoba pracowala mniej niz polowe obowiazujacego ja czasu pracy.

Premie kwartalne wlicza sie do podstawy wymiaru zasilku w wysokosci 1/12 kwot wyplaconych za cztery kwartaly poprzedzajace miesiac, w ktorym powstala niezdolnosc do pracy, nawet gdy za niektore z tych kwartalow pracownik nie otrzymal premii. Nie ma przy tym znaczenia przyczyna jej nieprzyznania.

Przyklad:

Pracownica zachorowala w grudniu 2002 r. Do obliczenia podstawy wymiaru zasilku chorobowego nalezalo przyjac premie za trzeci, drugi i pierwszy kwartal 2002 r. oraz za czwarty kwartal 2001 r. Jednak za drugi kwartal zeszlego roku chora nie otrzymala premii. Do podstawy przyjmuje sie zatem 1/12 premii wyplaconych za czwarty kwartal 2001 r. oraz za pierwszy i trzeci - 2002 r.

Zaznaczmy jednak, ze premie kwartalne za dany okres w takiej proporcji wlicza sie do podstawy wymiaru zasilku chorobowego, gdy osoba byla zatrudniona u pracodawcy przez caly ten okres, tj. przez cztery kwartaly kalendarzowe poprzedzajace miesiac, w ktorym powstala niezdolnosc do pracy. Jezeli nie, premie kwartalne powinny byc uwzglednione proporcjonalnie do liczby pelnych kalendarzowych miesiecy zatrudnienia w tych kwartalach poprzedzajacych powstanie niezdolnosci do pracy, z ktorych premia kwartalna podlega uwzglednieniu w podstawie wymiaru zasilku.

Przyklad:

Pracownik zostal zatrudniony od 1 grudnia 2001 r. w zakladzie, w ktorym podstawe wymiaru zasilku chorobowego oblicza sie z 12 miesiecy. 2 wrzesnia 2002 r. zachorowal. Otrzymal premie kwartalna za:

  • czwarty kwartal 2001 r. - w wysokosci proporcjonalnej do czasu przepracowanego w tym okresie, tj. za miesiac,
  • pierwszy kwartal 2002 r. - za 3 miesiace,
  • drugi kwartal 2002 r. - za 3 miesiace.

Przy obliczaniu podstawy wymiaru zasilku chorobowego do przecietnego miesiecznego wynagrodzenia za okres od grudnia 2001 r. do sierpnia 2002 r. nalezalo doliczyc premie kwartalna w wysokosci 1/7 kwoty wyplaconej za czwarty kwartal 2001 r. oraz za pierwszy i drugi kwartal 2002 r.

Premie, nagrody i inne skladniki wynagrodzenia przyslugujace za okresy roczne, ktore - zgodnie z firmowymi przepisami placowymi - uwzglednia sie w podstawie wymiaru zasilku chorobowego, wlicza sie do niej w wysokosci 1/12 kwot wyplaconych pracownikowi za rok poprzedzajacy miesiac, w ktorym powstala niezdolnosc do pracy.

Jezeli w okresie, z ktorego ustala sie podstawe wymiaru zasilku chorobowego, niektore skladniki wynagrodzenia zostaly wyplacone zaliczkowo, do ustalenia podstawy wymiaru zasilku przyjmuje sie te skladniki wynagrodzenia w wysokosci wyplaconej zaliczkowo, a po ich wyrownaniu podstawe wymiaru zasilku przelicza sie, uwzgledniajac te skladniki i wyrownujac wysokosc zasilku. Jezeli skladniki wynagrodzenia uwzgledniane w podstawie wymiaru zasilku przysluguja, lecz nie zostaly wyplacone do czasu ostatecznego sporzadzenia listy wyplat zasilkow chorobowych, do podstawy wymiaru zasilku przyjmuje sie te skladniki wynagrodzenia w wysokosci wyplaconej za poprzednie okresy. Wyplata tych skladnikow wynagrodzenia po ustaleniu podstawy wymiaru zasilku nie powoduje ponownego ustalenia tej podstawy.

Przyklad:

Pracownica byla niezdolna do pracy od 5 do 10 wrzesnia 2002 r. Do ustalenia podstawy wymiaru zasilku chorobowego nalezalo przyjac wynagrodzenie za okres od marca do sierpnia 2002 r. wraz z miesieczna premia regulaminowa z tych miesiecy. Premia za sierpien zostala przyznana, lecz nie wyplacono jej do czasu sporzadzenia listy wyplat zasilkow. Do podstawy wymiaru zasilku chorobowego nalezalo zatem przyjac premie za marzec, kwiecien, maj, czerwiec oraz premie za lipiec w podwojnej wysokosci. Pozniejsze wyplacenie premii za sierpien nie powoduje przeliczenia podstawy wymiaru zasilku chorobowego.

W razie ponownego powstania prawa do zasilku chorobowego podstawe jego wymiaru oblicza sie na nowo, jezeli przerwa miedzy okresami jego pobierania trwala co najmniej trzy miesiace kalendarzowe.

VI. Dla ubezpieczonych niebedacych pracownikami

Podstawe wymiaru zasilku chorobowego przyslugujacego ubezpieczonemu niebedacemu pracownikiem stanowi przychod za okres 12 miesiecy kalendarzowych poprzedzajacych miesiac, w ktorym powstala niezdolnosc do pracy. Przez przychod rozumie sie podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu kwoty odpowiadajacej 18,71 proc. podstawy wymiaru skladki na ubezpieczenie chorobowe.

Nalezy podkreslic, ze podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenie chorobowe osob, ktore ubezpieczeniu chorobowemu podlegaja dobrowolnie, od 1 listopada 1999 r. nie moze przekraczac miesiecznie 250 proc. przecietnego miesiecznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.

VII. Jak waloryzowac

Jezeli po uplywie 6-miesiecznego okresu zasilkowego wyplata zasilku zostala przedluzona, podstawa wymiaru zasilku chorobowego podlega waloryzacji. Wskaznik waloryzacji jest publikowany co kwartal w Monitorze Polskim.

W razie przyjecia do podstawy wymiaru zasilku chorobowego kwoty najnizszego wynagrodzenia pracownikow w zwiazku z tym, ze faktyczna podstawa wymiaru jest nizsza od najnizszego wynagrodzenia, waloryzacji podlega faktyczna podstawa wymiaru zasilku. Zwaloryzowana podstawa, wraz ze skladnikami, do ktorych pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania zasilku, nie moze byc nizsza od najnizszego wynagrodzenia pracownikow.

Od 1 stycznia 2003 r. minimalne wynagrodzenie pracownikow wynosi 800 zl miesiecznie. Jednak dla pracownikow ze stazem pracy nieprzekraczajacym roku minimalne wynagrodzenie moze wynosic 80 proc. tej kwoty (czyli 640 zl), a nieprzekraczajacym dwoch lat - 90 proc. (720 zl). Jezeli pracownik podjal prace przed 1 stycznia 2003 r. i nie ma jeszcze rocznego lub dwuletniego stazu, jego gwarantowane minimalne wynagrodzenie zostalo zachowane na poziomie 760 zl.

VIII. Nie mniej niz minimalne wynagrodzenie minus skladki

Podstawa wymiaru zasilku chorobowego z tytulu pracy w pelnym wymiarze czasu pracy, wraz ze skladnikami, do ktorych pracownik zachowuje prawo podczas pobierania zasilku, nie moze byc nizsza od minimalnego wynagrodzenia pracownikow, po odliczeniu kwoty odpowiadajacej 18,71 proc. tego wynagrodzenia. Z kolei podstawa zasilku chorobowego przyslugujacego za okres po ustaniu tytulu ubezpieczenia chorobowego nie moze byc wyzsza niz 200 proc. przecietnego wynagrodzenia oglaszanego dla celow emerytalnych (kwoty tej nie pomniejsza sie o 18,71 proc.). Dotyczy to zarowno sytuacji, kiedy niezdolnosc do pracy powstala jeszcze podczas ubezpieczenia chorobowego i trwa po ustaniu tego ubezpieczenia, jak i tych, w ktorych niezdolnosc do pracy powstala juz po ustaniu ubezpieczenia chorobowego.

Ograniczenie to dotyczy rowniez swiadczenia rehabilitacyjnego, ale nie dotyczy zasilku macierzynskiego.

IX. Dokumentowanie prawa do zasilkow

Zaswiadczenie lekarskie o czasowej niezdolnosci do pracy z powodu choroby oraz z tytulu koniecznosci osobistego sprawowania przez ubezpieczonego opieki nad chorym czlonkiem rodziny powinno byc wystawione na odpowiednim druku o symbolu ZUS-ZLA. Zaswiadczenie lekarskie jest poufne. W razie ubezpieczenia z dwoch lub wiecej tytulow lekarz, na wniosek ubezpieczonego, wystawia odpowiednia liczbe zaswiadczen lekarskich na drukach ZUS-ZLA, odrebnie dla kazdego z platnikow zasilkow. W razie zgubienia zaswiadczenia lekarz, ktory je wystawil, sporzadza, na wniosek ubezpieczonego, wypis z kopii tego zaswiadczenia.

Kody literowe zamieszczane na zwolnieniach lekarskich:

  • kod A - niezdolnosc do pracy powstala po przerwie nieprzekraczajacej 60 dni, spowodowana ta sama choroba, ktora byla przyczyna niezdolnosci do pracy przed przerwa,
  • kod B - niezdolnosc do pracy podczas ciazy,
  • kod C - niezdolnosc do pracy spowodowana naduzyciem alkoholu,
  • kod D - niezdolnosc do pracy spowodowana gruzlica,
  • kod E - niezdolnosc do pracy spowodowana choroba zakazna lub inna, ktorej okres wylegania trwa powyzej 14 dni, powstala w ciagu trzech miesiecy po ustaniu ubezpieczenia.

W zaswiadczeniu lekarskim, na pisemny wniosek ubezpieczonego, nie umieszcza sie kodow "B" i "D". Jak z tego wynika, na wiekszosci zaswiadczen lekarskich o czasowej niezdolnosci do pracy z powodu choroby nie ma wiec zadnego kodu.

Pracodawca moze wystepowac do ZUS o przeprowadzenie kontroli prawidlowosci orzekania o czasowej niezdolnosci do pracy z powodu choroby oraz wystawiania zaswiadczen lekarskich w celu wyplaty wynagrodzenia za czas niezdolnosci do pracy, o ktorym mowa w art. 92 k.p., lub zasilku chorobowego. Ubezpieczony jest obowiazany dostarczyc platnikowi zasilkow zaswiadczenie lekarskie nie pozniej niz w ciagu siedmiu dni od daty jego otrzymania. Przy obliczaniu owych siedmiu dni pomija sie dzien, w ktorym zaswiadczenie zostalo wystawione. Jezeli zaswiadczenie zostanie przeslane poczta, za dzien doreczenia przyjmuje sie date stempla pocztowego. Niedopelnienie tego obowiazku spowoduje obnizenie o 25 proc. wysokosci zasilku chorobowego lub opiekunczego przyslugujacego za okres od 8 dnia orzeczonej niezdolnosci do pracy do dnia dostarczenia zaswiadczenia lekarskiego, chyba ze niedostarczenie zaswiadczenia nastapilo z przyczyn niezaleznych od ubezpieczonego. 25-proc. redukcja w razie dostarczenia zwolnienia lekarskiego po uplywie siedmiu dni nie dotyczy wynagrodzenia za czas choroby.

X. Co mozna potracic

Z przyslugujacego pracownikowi zasilku potraca sie:

  • kwoty nienaleznie pobranych swiadczen oraz swiadczen nienaleznie pobranych z Funduszu Alimentacyjnego - do wysokosci 50 proc. kwoty zasilku,
  • naleznosci alimentacyjne potracane na mocy tytulow wykonawczych - do wysokosci 60 proc. kwoty zasilku,
  • inne naleznosci na mocy tytulow egzekucyjnych - do wysokosci 25 proc. kwoty zasilku.

W razie przyznania swiadczen za okres wsteczny ZUS ma prawo potracic na zaspokojenie wskazanych naleznosci cala kwote przypadajaca od dnia po ustaleniu prawa do zasilku do dnia wydania decyzji.

Wysokosc czesci swiadczenia podlegajacego potraceniom i egzekucji ustala sie od kwoty swiadczenia przed odliczeniem miesiecznej zaliczki na podatek dochodowy od osob fizycznych.

Wolna od potracen i egzekucji jest kwota zasilku w czesci odpowiadajacej:

  • 50 proc. najnizszej emerytury - przy potracaniu lub egzekwowaniu sum ustalonych na mocy tytulow wykonawczych na zaspokojenie naleznosci alimentacyjnych oraz sum egzekwowanych na mocy tytulow wykonawczych na zaspokojenie naleznosci innych niz swiadczenia alimentacyjne,
  • 60 proc. najnizszej emerytury - przy potracaniu lub egzekwowaniu innych naleznosci.

Decyzja oddzialu ZUS w sprawie zwrotu nienaleznie pobranych zasilkow stanowi tytul wykonawczy w postepowaniu egzekucyjnym w administracji.

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.