Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi

(Dz. U. Nr 153 z 20 wrzesnia 2002 r., poz. 1270)

Ustawa ta wchodzi w zycie z dniem 1 stycznia 2004 roku. Do tego czasu obowiazuje ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sadzie Administracyjnym.

SPIS TRESCI

DZIAL I Przepisy wstepne

DZIAL II StronyDZIAL III Postepowanie przed wojewodzkim sadem administracyjnymDZIAL IV Srodki odwolawczeDZIAL V Koszty postepowaniaDZIAL VI Uchwaly Naczelnego Sadu Administracyjnego (Art. 264-269)

DZIAL VII Wznowienie postepowania (Art. 270-285)

DZIAL VIII Wykonywanie orzeczen sadowych (Art. 286-287)

DZIAL IX Postepowanie w razie zaginiecia lub zniszczenia akt (Art. 288-298)

DZIAL X Przepisy z zakresu postepowania w obrocie zagranicznym (Art. 299-300)

DZIAL XI Przepis koncowy (Art. 301)

DZIAL I

Przepisy wstepne

Rozdzial 1

Przepisy ogolne

Art. 1. Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi normuje postepowanie sadowe w sprawach z zakresu kontroli dzialalnosci administracji publicznej oraz w innych sprawach, do ktorych jego przepisy stosuje sie z mocy ustaw szczegolnych (sprawy sadowoadministracyjne).

Art. 2. Do rozpoznawania spraw sadowoadministracyjnych powolane sa sady administracyjne.

Art. 3. 1. Sady administracyjne sprawuja kontrole dzialalnosci administracji publicznej i stosuja srodki okreslone w ustawie.

2. Kontrola dzialalnosci administracji publicznej przez sady administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postepowaniu administracyjnym, na ktore sluzy zazalenie albo konczace postepowanie, a takze na postanowienia rozstrzygajace sprawe co do istoty;

3) postanowienia wydane w postepowaniu egzekucyjnym i zabezpieczajacym, na ktore sluzy zazalenie;

4) inne niz okreslone w pkt 1-3 akty lub czynnosci z zakresu administracji publicznej dotyczace uprawnien lub obowiazkow wynikajacych z przepisow prawa;

5) akty prawa miejscowego organow jednostek samorzadu terytorialnego i terenowych organow administracji rzadowej;

6) akty organow jednostek samorzadu terytorialnego i ich zwiazkow, inne niz okreslone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad dzialalnoscia organow jednostek samorzadu terytorialnego;

8) bezczynnosc organow w przypadkach okreslonych w pkt 1-4.

3. Sady administracyjne orzekaja takze w sprawach, w ktorych przepisy ustaw szczegolnych przewiduja sadowa kontrole, i stosuja srodki okreslone w tych przepisach.

Art. 4. Sady administracyjne rozstrzygaja spory o wlasciwosc miedzy organami jednostek samorzadu terytorialnego i miedzy samorzadowymi kolegiami odwolawczymi, o ile odrebna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne miedzy organami tych jednostek a organami administracji rzadowej.

Art. 5. Sady administracyjne nie sa wlasciwe w sprawach:

1) wynikajacych z nadrzednosci i podleglosci organizacyjnej w stosunkach miedzy organami administracji publicznej;

2) wynikajacych z podleglosci sluzbowej miedzy przelozonymi i podwladnymi;

3) odmowy mianowania na stanowiska lub powolania do pelnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba ze obowiazek mianowania lub powolania wynika z przepisow prawa.

Art. 6. Sad administracyjny powinien udzielac stronom wystepujacym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazowek co do czynnosci procesowych oraz pouczac ich o skutkach prawnych tych czynnosci i skutkach zaniedban.

Art. 7. Sad administracyjny powinien podejmowac czynnosci zmierzajace do szybkiego zalatwienia sprawy i dazyc do jej rozstrzygniecia na pierwszym posiedzeniu.

Art. 8. Prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich moga wziac udzial w kazdym toczacym sie postepowaniu, a takze wniesc skarge, skarge kasacyjna, zazalenie oraz skarge o wznowienie postepowania, jezeli wedlug ich oceny wymagaja tego ochrona praworzadnosci lub praw czlowieka i obywatela. W takim przypadku przysluguja im prawa strony.

Art. 9. Organizacja spoleczna, w zakresie swojej dzialalnosci statutowej, moze brac udzial w postepowaniu w przypadkach okreslonych w niniejszej ustawie.

Art. 10. Rozpoznanie spraw odbywa sie jawnie, chyba ze przepis szczegolny stanowi inaczej.

Art. 11. Ustalenia wydanego w postepowaniu karnym prawomocnego wyroku skazujacego co do popelnienia przestepstwa wiaza sad administracyjny.

Art. 12. Ilekroc w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie sie przez to rowniez uczestnika postepowania.

Rozdzial 2

Wlasciwosc wojewodzkich sadow administracyjnych

Art. 13. 1. Wojewodzkie sady administracyjne rozpoznaja wszystkie sprawy sadowoadministracyjne z wyjatkiem spraw, dla ktorych zastrzezona jest wlasciwosc Naczelnego Sadu Administracyjnego.

2. Do rozpoznania sprawy wlasciwy jest wojewodzki sad administracyjny, na ktorego obszarze wlasciwosci ma siedzibe organ administracji publicznej, ktorego dzialalnosc zostala zaskarzona.

3. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporzadzenia, moze przekazac wojewodzkiemu sadowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw okreslonego rodzaju nalezacych do wlasciwosci innego wojewodzkiego sadu administracyjnego, jezeli wymagaja tego wzgledy celowosci.

Art. 14. Wojewodzki sad administracyjny wlasciwy w chwili wniesienia skargi pozostaje wlasciwy az do ukonczenia postepowania, chocby podstawy wlasciwosci zmienily sie w toku sprawy, chyba ze przepis szczegolny stanowi inaczej.

Rozdzial 3

Wlasciwosc Naczelnego Sadu Administracyjnego

Art. 15. 1. Naczelny Sad Administracyjny:

1) rozpoznaje srodki odwolawcze od orzeczen wojewodzkich sadow administracyjnych, stosownie do przepisow ustawy;

2) podejmuje uchwaly majace na celu wyjasnienie przepisow prawnych, ktorych stosowanie wywolalo rozbieznosci w orzecznictwie sadow administracyjnych;

3) podejmuje uchwaly zawierajace rozstrzygniecie zagadnien prawnych budzacych powazne watpliwosci w konkretnej sprawie sadowoadministracyjnej;

4) rozstrzyga spory, o ktorych mowa w art. 4;

5) rozpoznaje inne sprawy nalezace do wlasciwosci Naczelnego Sadu Administracyjnego na mocy odrebnych ustaw.

2. Do rozstrzygania sporow, o ktorych mowa w art. 4, oraz do rozpoznawania innych spraw nalezacych do wlasciwosci Naczelnego Sadu Administracyjnego na mocy odrebnych ustaw stosuje sie odpowiednio przepisy o postepowaniu przed wojewodzkim sadem administracyjnym. Spory, o ktorych mowa w art. 4, Naczelny Sad Administracyjny rozstrzyga na wniosek postanowieniem przez wskazanie organu wlasciwego do rozpoznania sprawy.

Rozdzial 4

Sklad sadu

Art. 16. 1. Sad administracyjny orzeka w skladzie trzech sedziow, z zastrzezeniem 2 i 3, chyba ze ustawa stanowi inaczej.

2. Sad administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w skladzie jednego sedziego, chyba ze ustawa stanowi inaczej.

3. Zarzadzenia poza rozprawa wydaje przewodniczacy.

Art. 17. 1. Wyznaczanie skladu orzekajacego do rozpoznania sprawy na rozprawie lub na posiedzeniu niejawnym okreslaja regulaminy wewnetrznego urzedowania sadow administracyjnych, wydane na podstawie odrebnej ustawy.

2. Zmiana skladu orzekajacego moze nastapic jedynie z przyczyn losowych albo gdy sedzia nie moze uczestniczyc w skladzie orzekajacym z powodu przeszkod prawnych.

Rozdzial 5

Wylaczenie sedziego

Art. 18. 1. Sedzia jest wylaczony z mocy samej ustawy w sprawach:

1) w ktorych jest strona lub pozostaje z jedna z nich w takim stosunku prawnym, ze wynik sprawy oddzialuje na jego prawa lub obowiazki;

2) swojego malzonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;

3) osob zwiazanych z nim z tytulu przysposobienia, opieki lub kurateli;

4) w ktorych byl lub jest jeszcze pelnomocnikiem jednej ze stron;

5) w ktorych swiadczyl uslugi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne uslugi zwiazane ze sprawa;

6) w ktorych bral udzial w wydaniu zaskarzonego orzeczenia, jak tez w sprawach o waznosc aktu prawnego z jego udzialem sporzadzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w ktorych wystepowal jako prokurator;

7) w ktorych bral udzial w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.

2. Powody wylaczenia trwaja takze po ustaniu uzasadniajacego je malzenstwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.

3. Sedzia, ktory bral udzial w wydaniu orzeczenia objetego skarga o wznowienie postepowania, nie moze orzekac co do tej skargi.

Art. 19. Niezaleznie od przyczyn wymienionych w art. 18, sad wylacza sedziego na jego zadanie lub na wniosek strony, jezeli miedzy nim a jedna ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, ze moglby wywolac watpliwosci co do bezstronnosci sedziego.

Art. 20. 1. Wniosek o wylaczenie sedziego strona zglasza na pismie lub ustnie do protokolu posiedzenia w sadzie, w ktorym sprawa sie toczy, uprawdopodabniajac przyczyny wylaczenia.

2. Strona, ktora przystapila do rozprawy, powinna uprawdopodobnic ponadto, ze przyczyna wylaczenia dopiero pozniej powstala lub stala sie jej znana.

3. Do czasu rozstrzygniecia sprawy o wylaczenie sedzia moze spelniac tylko czynnosci niecierpiace zwloki.

Art. 21. Sedzia powinien zawiadomic sad o zachodzacej podstawie swojego wylaczenia i wstrzymac sie od udzialu w sprawie.

Art. 22. 1. O wylaczeniu sedziego rozstrzyga sad administracyjny, w ktorym sprawa sie toczy.

2. Postanowienie wydaje sad w skladzie trzech sedziow, na posiedzeniu niejawnym, po zlozeniu wyjasnienia przez sedziego, ktorego wniosek dotyczy.

3. W razie gdy sad administracyjny, o ktorym mowa w 1, nie moze podjac postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sedziow, Naczelny Sad Administracyjny wyznacza inny sad do rozpoznania wniosku.

Art. 23. W przypadku zgloszenia w zlej wierze wniosku o wylaczenie sedziego sad administracyjny, oddalajac wniosek, moze skazac zglaszajacego wniosek na grzywne do wysokosci przecietnego wynagrodzenia miesiecznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim oglaszanego przez Prezesa Glownego Urzedu Statystycznego na podstawie odrebnych przepisow.

Art. 24. Przepisy niniejszego rozdzialu stosuje sie odpowiednio do wylaczenia protokolanta, referendarza sadowego, asesora sadowego oraz prokuratora.

DZIAL II

Strony

Rozdzial 1

Zdolnosc sadowa i procesowa

Art. 25. 1. Osoba fizyczna i osoba prawna ma zdolnosc wystepowania przed sadem administracyjnym jako strona (zdolnosc sadowa).

2. Zdolnosc sadowa maja takze panstwowe i samorzadowe jednostki organizacyjne nieposiadajace osobowosci prawnej oraz organizacje spoleczne nieposiadajace osobowosci prawnej.

3. Zdolnosc sadowa maja takze inne jednostki organizacyjne nieposiadajace osobowosci prawnej, jezeli przepisy prawa dopuszczaja mozliwosc nalozenia na te jednostki obowiazkow lub przyznania uprawnien lub skierowania do nich nakazow i zakazow, a takze stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiazku wynikajacych z przepisow prawa.

4. Zdolnosc sadowa maja ponadto organizacje spoleczne, chocby nie posiadaly osobowosci prawnej, w zakresie ich statutowej dzialalnosci w sprawach dotyczacych interesow prawnych innych osob.

Art. 26. 1. Zdolnosc do czynnosci w postepowaniu w sprawach sadowoadministracyjnych (zdolnosc procesowa) maja osoby fizyczne posiadajace pelna zdolnosc do czynnosci prawnych, osoby prawne oraz organizacje spoleczne i jednostki organizacyjne, o ktorych mowa w art. 25.

2. Osoba fizyczna ograniczona w zdolnosci do czynnosci prawnych ma zdolnosc do czynnosci w postepowaniu w sprawach wynikajacych z czynnosci prawnych, ktorych moze dokonywac samodzielnie.

Art. 27. Osoba fizyczna niemajaca zdolnosci do czynnosci w postepowaniu moze je podejmowac tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego.

Art. 28. 1. Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne majace zdolnosc sadowa dokonuja czynnosci w postepowaniu przez organy albo osoby uprawnione do dzialania w ich imieniu.

2. Za Skarb Panstwa podejmuje czynnosci w postepowaniu organ jednostki organizacyjnej, z ktorej dzialalnoscia wiaze sie postepowanie, lub organ jednostki nadrzednej.

Art. 29. Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o ktorych mowa w art. 28, maja obowiazek wykazac swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynnosci w postepowaniu.

Art. 30. Dla strony niemajacej zdolnosci procesowej, ktora nie ma przedstawiciela ustawowego, jak rowniez dla strony niemajacej organu powolanego do jej reprezentowania, sad na wniosek strony przeciwnej ustanowi kuratora, jezeli strona ta podejmuje przeciwko drugiej stronie czynnosc niecierpiaca zwloki. Postanowienie sadu moze zapasc na posiedzeniu niejawnym.

Art. 31. 1. Jezeli braki w zakresie zdolnosci sadowej lub procesowej albo w skladzie wlasciwych organow daja sie uzupelnic, sad wyznaczy odpowiedni termin. W przypadkach, w ktorych ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastapic z urzedu, sad zwraca sie do wlasciwego sadu opiekunczego.

2. Sad moze dopuscic tymczasowo do czynnosci strone niemajaca zdolnosci sadowej lub procesowej albo osobe niemajaca nalezytego ustawowego umocowania, z zastrzezeniem, ze przed uplywem wyznaczonego terminu braki beda uzupelnione, a czynnosci zatwierdzone przez powolana do tego osobe.

3. Jezeli brakow powyzszych nie mozna uzupelnic albo nie zostaly one w wyznaczonym terminie uzupelnione, sad zniesie postepowanie, w zakresie w jakim jest ono dotkniete brakami, i w miare potrzeby wyda odpowiednie postanowienie.

Rozdzial 2

Strony i uczestnicy postepowania

Art. 32. W postepowaniu w sprawie sadowoadministracyjnej stronami sa skarzacy oraz organ, ktorego dzialanie lub bezczynnosc jest przedmiotem skargi.

Art. 33. 1. Osoba, ktora brala udzial w postepowaniu administracyjnym, a nie wniosla skargi, jezeli wynik postepowania sadowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postepowania na prawach strony.

2. Udzial w charakterze uczestnika moze zglosic rowniez osoba, ktora nie brala udzialu w postepowaniu administracyjnym, jezeli wynik tego postepowania dotyczy jej interesu prawnego, a takze organizacja spoleczna, o ktorej mowa w art. 25 4, w sprawach innych osob, jezeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej dzialalnosci. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udzialu w sprawie przysluguje zazalenie.

Rozdzial 3

Pelnomocnicy

Art. 34. Strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi moga dzialac przed sadem osobiscie lub przez pelnomocnikow.

Art. 35. 1. Pelnomocnikiem strony moze byc adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarzacy lub uczestnik postepowania, jak rowniez rodzice, malzonek, rodzenstwo lub zstepni strony oraz osoby pozostajace ze strona w stosunku przysposobienia, a takze inne osoby, jezeli przewiduja to przepisy szczegolne.

2. Pelnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiebiorcy, w tym nieposiadajacego osobowosci prawnej, moze byc rowniez pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzednego. Dotyczy to rowniez panstwowych i samorzadowych jednostek organizacyjnych nieposiadajacych osobowosci prawnej.

3. Osoba prawna lub zarzad spolki partnerskiej swiadczacy na podstawie odrebnych przepisow pomoc prawna przedsiebiorcy, osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej, moga udzielic pelnomocnictwa procesowego - w imieniu podmiotu, ktoremu swiadcza pomoc prawna - adwokatowi lub radcy prawnemu, jezeli zostaly do tego upowaznione przez ten podmiot.

Art. 36. Pelnomocnictwo moze byc:

1) ogolne - do prowadzenia spraw przed sadami administracyjnymi;

2) do prowadzenia poszczegolnych spraw;

3) do niektorych tylko czynnosci w postepowaniu.

Art. 37. 1. Pelnomocnik obowiazany jest przy pierwszej czynnosci procesowej dolaczyc do akt sprawy pelnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pelnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, doradca podatkowy i rzecznik patentowy moga sami uwierzytelnic odpis udzielonego im pelnomocnictwa. Sad moze w razie watpliwosci zazadac urzedowego poswiadczenia podpisu strony.

2. W toku sprawy pelnomocnictwo moze byc udzielone ustnie na posiedzeniu sadu przez oswiadczenie zlozone przez strone i wciagniete do protokolu.

3. Pelnomocnictwo udzielone przez osobe fizyczna, ktora nie jest przedsiebiorca, skladane przez radce prawnego, powinno zawierac oswiadczenie pelnomocnika w przedmiocie pozostawania w stosunku pracy. W przypadku udzielenia pelnomocnictwa w sposob okreslony w 2, oswiadczenie radcy prawnego zlozone wobec sadu wpisuje sie do protokolu.

Art. 38. Za strone, ktora nie moze sie podpisac, podpisuje pelnomocnictwo osoba przez nia upowazniona, z wymienieniem przyczyny, dla ktorej strona sama sie nie podpisala.

Art. 39. Pelnomocnictwo ogolne lub do prowadzenia poszczegolnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do:

1) wszystkich laczacych sie ze sprawa czynnosci w postepowaniu, nie wylaczajac skargi o wznowienie postepowania i postepowania wywolanego jej wniesieniem;

2) udzielenia dalszego pelnomocnictwa na zasadach okreslonych w odrebnych przepisach;

3) cofniecia skargi w calosci lub w czesci, jezeli czynnosci te nie zostaly wylaczone w danym pelnomocnictwie;

4) odbioru kosztow postepowania.

Art. 40. Zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niz pelnomocnictwo, o ktorym mowa w art. 36, ocenia sie wedlug tresci pelnomocnictwa oraz przepisow prawa cywilnego.

Art. 41. Mocodawca stawajacy jednoczesnie z pelnomocnikiem moze niezwlocznie prostowac lub odwolywac oswiadczenia pelnomocnika.

Art. 42. 1. Wypowiedzenie pelnomocnictwa przez mocodawce odnosi skutek prawny w stosunku do sadu od dnia zawiadomienia go o tym, w stosunku zas do strony przeciwnej i innych uczestnikow - od dnia doreczenia im tego zawiadomienia przez sad.

2. Adwokat lub radca prawny, ktory wypowiedzial pelnomocnictwo, obowiazany jest dzialac za strone jeszcze przez dwa tygodnie, chyba ze mocodawca zwolni go od tego obowiazku. Kazdy inny pelnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, dzialac za mocodawce przez ten sam czas, jezeli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutkow prawnych.

Art. 43. W razie smierci strony albo utraty przez nia zdolnosci sadowej pelnomocnictwo wygasa. Jednakze pelnomocnik procesowy dziala az do czasu zawieszenia postepowania.

Art. 44. 1. Sad moze dopuscic tymczasowo do podjecia naglacej czynnosci osobe niemogaca przedstawic pelnomocnictwa.

2. Sad wyznaczy rownoczesnie termin, w ciagu ktorego osoba dzialajaca bez pelnomocnictwa powinna je zlozyc albo przedstawic zatwierdzenie swojej czynnosci przez strone. Jezeli termin uplynal bezskutecznie, sad pominie czynnosci procesowe tej osoby.

DZIAL III

Postepowanie przed wojewodzkim sadem administracyjnym

Rozdzial 1

Pisma w postepowaniu sadowym

Art. 45. Pismo w postepowaniu sadowym (pismo strony) obejmuje wnioski i oswiadczenia stron.

Art. 46. 1. Kazde pismo strony powinno zawierac:

1) oznaczenie sadu, do ktorego jest skierowane, imie i nazwisko lub nazwe stron, ich przedstawicieli ustawowych i pelnomocnikow;

2) oznaczenie rodzaju pisma;

3) osnowe wniosku lub oswiadczenia;

4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pelnomocnika;

5) wymienienie zalacznikow.

2. Gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierac oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doreczen, lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pelnomocnikow oraz przedmiotu sprawy, pisma zas dalsze - sygnature akt.

3. Do pisma nalezy dolaczyc pelnomocnictwo, jezeli pismo wnosi pelnomocnik, ktory przedtem nie zlozyl pelnomocnictwa.

4. Za strone, ktora nie moze sie podpisac, podpisuje pismo osoba przez nia upowazniona, z wymienieniem przyczyny, dla ktorej strona sama sie nie podpisala.

Art. 47. 1. Do pisma strony nalezy dolaczyc jego odpisy i odpisy zalacznikow dla doreczenia ich stronom, a ponadto, jezeli w sadzie nie zlozono zalacznikow w oryginale, po jednym odpisie kazdego zalacznika do akt sadowych.

2. Odpisami w rozumieniu 1 moga byc takze uwierzytelnione fotokopie badz uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej.

Art. 48. Strona powolujaca sie w pismie na dokument obowiazana jest na zadanie sadu zlozyc oryginal dokumentu w sadzie jeszcze przed rozprawa.

Art. 49. 1. Jezeli pismo strony nie moze otrzymac prawidlowego biegu wskutek niezachowania warunkow formalnych, przewodniczacy wzywa strone o jego uzupelnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba ze ustawa stanowi inaczej.

2. Jezeli strona nie uzupelnila lub nie poprawila pisma w terminie, przewodniczacy zarzadza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarzadzenie przysluguje zazalenie.

3. Pismo poprawione lub uzupelnione w terminie wywoluje skutki od dnia jego wniesienia.

Rozdzial 2

Skarga

Art. 50. 1. Uprawnionym do wniesienia skargi jest kazdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja spoleczna w zakresie jej statutowej dzialalnosci, w sprawach dotyczacych interesow prawnych innych osob, jezeli brala udzial w postepowaniu administracyjnym.

2. Uprawnionym do wniesienia skargi jest rowniez inny podmiot, ktoremu ustawy przyznaja prawo do wniesienia skargi.

Art. 51. Kilku uprawnionych do wniesienia skargi moze w jednej sprawie wystepowac w roli skarzacych, jezeli ich skargi dotycza tej samej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynnosci albo bezczynnosci organu.

Art. 52. 1. Skarge mozna wniesc po wyczerpaniu srodkow zaskarzenia, jezeli sluzyly one skarzacemu w postepowaniu przed organem wlasciwym w sprawie, chyba ze skarge wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich.

2. Przez wyczerpanie srodkow zaskarzenia nalezy rozumiec sytuacje, w ktorej stronie nie przysluguje zaden srodek zaskarzenia, taki jak zazalenie, odwolanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.

3. Jezeli ustawa nie przewiduje srodkow zaskarzenia w sprawie bedacej przedmiotem skargi, skarge na akty lub czynnosci, o ktorych mowa w art. 3 2 pkt 4, mozna wniesc po uprzednim wezwaniu na pismie wlasciwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w ktorym skarzacy dowiedzial sie lub mogl sie dowiedziec o wydaniu aktu lub podjeciu innej czynnosci - do usuniecia naruszenia prawa.

4. W przypadku innych aktow, jezeli ustawa nie przewiduje srodkow zaskarzenia w sprawie bedacej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, nalezy rowniez przed wniesieniem skargi do sadu wezwac na pismie wlasciwy organ do usuniecia naruszenia prawa. Termin, o ktorym mowa w 3, nie ma zastosowania.

Art. 53. 1. Skarge wnosi sie w terminie trzydziestu dni od dnia doreczenia skarzacemu rozstrzygniecia w sprawie.

2. W przypadkach, o ktorych mowa w art. 52 3 i 4, skarge wnosi sie w terminie trzydziestu dni od dnia doreczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usuniecia naruszenia prawa, a jezeli organ nie udzielil odpowiedzi na wezwanie, w terminie szescdziesieciu dni od dnia wniesienia wezwania o usuniecie naruszenia prawa.

3. Prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich moga wniesc skarge w terminie szesciu miesiecy od dnia doreczenia stronie rozstrzygniecia w sprawie indywidualnej, a w pozostalych przypadkach w terminie szesciu miesiecy od dnia wejscia w zycie aktu lub podjecia innej czynnosci uzasadniajacej wniesienie skargi. Termin ten nie ma zastosowania do wnoszenia skarg na akty prawa miejscowego organow jednostek samorzadu terytorialnego i terenowych organow administracji rzadowej.

Art. 54. 1. Skarge do sadu administracyjnego wnosi sie za posrednictwem organu, ktorego dzialanie lub bezczynnosc sa przedmiotem skargi.

2. Organ, o ktorym mowa w 1, przekazuje skarge sadowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzia na skarge w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia.

3. Organ, ktorego dzialanie lub bezczynnosc zaskarzono, moze w zakresie swojej wlasciwosci uwzglednic skarge w calosci do dnia rozpoczecia rozprawy.

Art. 55. 1. W razie niezastosowania sie do obowiazkow, o ktorych mowa w art. 54 2, sad na wniosek skarzacego moze orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokosci okreslonej w art. 154 6. Postanowienie moze byc wydane na posiedzeniu niejawnym.

2. Jezeli organ nie przekazal sadowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sad moze na zadanie skarzacego rozpoznac sprawe na podstawie nadeslanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych watpliwosci.

3. O razacych przypadkach naruszenia obowiazkow, o ktorych mowa w 2 lub w art. 54 2, sklad orzekajacy lub prezes sadu zawiadamia organy wlasciwe do rozpatrywania petycji, skarg i wnioskow.

Art. 56. W razie wniesienia skargi do sadu po wszczeciu postepowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia niewaznosci aktu lub wznowienia postepowania, postepowanie sadowe podlega zawieszeniu.

Art. 57. 1. Skarga powinna czynic zadosc wymaganiom pisma w postepowaniu sadowym, a ponadto zawierac:

1) wskazanie zaskarzonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynnosci;

2) oznaczenie organu, ktorego dzialania lub bezczynnosci skarga dotyczy;

3) okreslenie naruszenia prawa lub interesu prawnego.

2. W przypadku, o ktorym mowa w art. 51, skargi moga byc wniesione w jednym pismie.

3. Jezeli w jednym pismie zaskarzono wiecej niz jeden akt lub czynnosc albo bezczynnosc, przewodniczacy zarzadza rozdzielenie tych skarg.

Art. 58. 1. Sad odrzuca skarge:

1) jezeli sprawa nie nalezy do wlasciwosci sadu administracyjnego;

2) wniesiona po uplywie terminu do jej wniesienia;

3) gdy nie uzupelniono w wyznaczonym terminie brakow formalnych skargi;

4) jezeli sprawa objeta skarga pomiedzy tymi samymi stronami jest w toku lub zostala juz prawomocnie osadzona;

5) jezeli jedna ze stron nie ma zdolnosci sadowej albo jezeli skarzacy nie ma zdolnosci procesowej, a nie dziala za niego przedstawiciel ustawowy albo jezeli w skladzie organow jednostki organizacyjnej bedacej strona skarzaca zachodza braki uniemozliwiajace jej dzialanie;

6) jezeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

2. Z powodu braku zdolnosci sadowej jednej ze stron albo zdolnosci procesowej skarzacego i niedzialania przedstawiciela ustawowego lub braku w skladzie organow jednostki organizacyjnej bedacej skarzacym, uniemozliwiajacego jego dzialanie, sad odrzuci skarge dopiero wowczas, gdy brak nie zostanie uzupelniony.

3. Sad odrzuca skarge postanowieniem. Odrzucenie skargi moze nastapic na posiedzeniu niejawnym.

4. Sad nie moze odrzucic skargi z powodu, o ktorym mowa w 1 pkt 1, jezeli w tej sprawie sad powszechny uznal sie za niewlasciwy.

Art. 59. 1. Jezeli do rozpoznania sprawy wlasciwy jest inny sad administracyjny, sad, ktory stwierdzi swa niewlasciwosc, przekaze sprawe wlasciwemu sadowi administracyjnemu. Postanowienie sadu moze zapasc na posiedzeniu niejawnym.

2. Sad, ktoremu sprawa zostala przekazana, jest zwiazany postanowieniem o przekazanie sprawy. Nie dotyczy to przekazania sprawy Naczelnemu Sadowi Administracyjnemu.

3. Czynnosci dokonane w sadzie niewlasciwym pozostaja w mocy.

Art. 60. Skarzacy moze cofnac skarge. Cofniecie skargi wiaze sad. Jednakze sad uzna cofniecie skargi za niedopuszczalne, jezeli zmierza ono do obejscia prawa lub spowodowaloby utrzymanie w mocy aktu lub czynnosci dotknietych wada niewaznosci.

Art. 61. 1. Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynnosci.

2. W razie wniesienia skargi:

1) na decyzje lub postanowienie - organ, ktory wydal decyzje lub postanowienie, moze wstrzymac, z urzedu lub na wniosek skarzacego, ich wykonanie w calosci lub w czesci, chyba ze zachodza przeslanki, od ktorych w postepowaniu administracyjnym uzaleznione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalnosci albo, gdy ustawa szczegolna wylacza wstrzymanie ich wykonania;

2) na inne akty lub czynnosci z zakresu administracji publicznej dotyczace uprawnien lub obowiazkow wynikajacych z przepisow prawa - wlasciwy organ moze, z urzedu lub na wniosek skarzacego, wstrzymac wykonanie aktu lub czynnosci w calosci lub w czesci;

3) na uchwaly organow jednostek samorzadu terytorialnego i ich zwiazkow oraz na akty terenowych organow administracji rzadowej - wlasciwy organ moze, z urzedu lub na wniosek skarzacego, wstrzymac wykonanie uchwaly lub aktu w calosci lub w czesci, z wyjatkiem przepisow prawa miejscowego, ktore weszly w zycie.

3. Po przekazaniu sadowi skargi sad moze na wniosek skarzacego wydac postanowienie o wstrzymaniu wykonania w calosci lub w czesci aktu lub czynnosci, o ktorych mowa w 1, jezeli zachodzi niebezpieczenstwo wyrzadzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrocenia skutkow, z wyjatkiem przepisow prawa miejscowego, ktore weszly w zycie, chyba ze ustawa szczegolna wylacza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynnosci przez organ nie pozbawia skarzacego zlozenia wniosku do sadu. Dotyczy to takze aktow wydanych lub podjetych we wszystkich postepowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

4. Postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynnosci wydane, na podstawie 2 i 3, sad moze zmienic lub uchylic w kazdym czasie w razie zmiany okolicznosci.

5. Postanowienia, o ktorych mowa w 3 i 4, sad moze wydac na posiedzeniu niejawnym.

6. Wstrzymanie wykonania aktu lub czynnosci upada w razie wydania przez sad orzeczenia konczacego postepowanie w pierwszej instancji.

Art. 62. Przewodniczacy wydzialu lub wyznaczony sedzia:

1) zarzadza skompletowanie akt niezbednych do rozpoznania sprawy, a w razie potrzeby takze innych dowodow;

2) wskazuje sklad sedziowski orzekajacy w sprawie, wyznaczony w sposob, o ktorym mowa w art. 17;

3) wyznacza termin posiedzenia niejawnego lub rozprawy, w ktorym sprawa ma byc rozpoznana.

Rozdzial 3

Wniosek o wszczecie postepowania

Art. 63. Jezeli ustawy tak stanowia, postepowanie sadowe wszczyna sie na wniosek.

Art. 64. 1. Wniosek sklada sie bezposrednio do sadu.

2. Wniosek powinien czynic zadosc wymaganiom pisma w postepowaniu sadowym, a ponadto zawierac okreslenie zadania, jego podstawy i uzasadnienie oraz oznaczenie stron i organow, a takze spelniac inne wymagania okreslone w przepisach szczegolnych.

3. Do wniosku stosuje sie odpowiednio przepisy o skardze, jezeli ustawa nie stanowi inaczej.

Rozdzial 4

Doreczenia

Art. 65. 1. Sad dokonuje doreczen przez poczte, przez swoich pracownikow lub przez inne upowaznione przez sad osoby lub organy.

2. Do doreczania pism w postepowaniu sadowym przez poczte stosuje sie tryb doreczania pism sadowych w postepowaniu cywilnym.

3. Pismo moze byc takze doreczone za posrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej. W takim wypadku dowodem doreczenia jest potwierdzenie transmisji danych.

Art. 66. 1. W toku sprawy adwokaci i radcy prawni moga doreczac sobie nawzajem pisma bezposrednio za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty.

2. Doreczenie adresatowi moze nastapic takze przez wreczenie mu pisma bezposrednio w sekretariacie sadu.

Art. 67. 1. Jezeli strona jest osoba fizyczna, doreczenia dokonuje sie jej osobiscie, a gdy nie ma ona zdolnosci procesowej - jej przedstawicielowi ustawowemu.

2. Pisma w postepowaniu sadowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak rowniez dla jednostki organizacyjnej nieposiadajacej osobowosci prawnej, dorecza sie organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sadem lub do rak pracownika upowaznionego do odbioru pism.

3. Pisma w postepowaniu sadowym dla przedsiebiorcow i wspolnikow spolek handlowych, wpisanych do rejestru sadowego na podstawie odrebnych przepisow, dorecza sie na adres podany w rejestrze, chyba ze strona wskazala inny adres dla doreczen.

4. W razie niemoznosci doreczenia w sposob okreslony w 3, stosuje sie odpowiednio art. 70 2.

5. Jezeli ustanowiono pelnomocnika lub osobe upowazniona do odbioru pism w postepowaniu sadowym, doreczenia nalezy dokonac tym osobom.

Art. 68. 1. W dni ustawowo wolne od pracy oraz w porze nocnej, doreczen mozna dokonywac tylko w wyjatkowych przypadkach, za uprzednim zarzadzeniem prezesa sadu.

2. Za pore nocna uwaza sie czas od godziny dwudziestej pierwszej do godziny siodmej.

Art. 69. Doreczenia dokonuje sie w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie sie adresata zastanie.

Art. 70. 1. Strony i ich przedstawiciele maja obowiazek zawiadamiac sad o kazdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doreczen lub siedziby.

2. W razie zaniedbania tego obowiazku pismo pozostawia sie w aktach sprawy ze skutkiem doreczenia, chyba ze nowy adres jest sadowi znany. O powyzszym obowiazku i skutkach jego niedopelnienia sad powinien pouczyc strone przy pierwszym doreczeniu.

3. Przepisu 2 nie stosuje sie do doreczenia skargi o wznowienie postepowania.

Art. 71. 1. Doreczenia zolnierzom zasadniczej sluzby wojskowej dokonuje sie za posrednictwem dowodcy jednostki wojskowej, w ktorej zolnierz pelni sluzbe.

2. Doreczenia osobom pozbawionym wolnosci dokonuje sie za posrednictwem administracji odpowiedniego zakladu.

Art. 72. Jezeli doreczajacy nie zastanie adresata w mieszkaniu, moze doreczyc pismo doroslemu domownikowi, a gdyby go nie bylo - administracji domu lub dozorcy, jezeli osoby te nie maja sprzecznych interesow w sprawie i podjely sie oddania mu pisma.

Art. 73. W razie niemoznosci doreczenia pisma w sposob przewidziany w artykulach poprzedzajacych, pismo sklada sie na okres siedmiu dni w placowce pocztowej lub w urzedzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza w skrzynce na korespondencje, a gdy to nie jest mozliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doreczen, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w ktorym adresat wykonuje swoje czynnosci zawodowe. W tym przypadku doreczenie uwaza sie za dokonane z uplywem ostatniego dnia tego okresu.

Art. 74. 1. Jezeli adresat odmawia przyjecia pisma, zwraca sie je sadowi z adnotacja o odmowie jego przyjecia i data odmowy. Pismo wraz z adnotacja dolacza sie do akt sprawy.

2. W przypadku, o ktorym mowa w 1, uznaje sie, ze pismo doreczone zostalo w dniu odmowy jego przyjecia przez adresata.

Art. 75. Pisma w postepowaniu sadowym i orzeczenia dorecza sie w odpisach.

Art. 76. 1. Pelnomocnikowi kilku osob dorecza sie jeden egzemplarz pisma i zalacznikow.

2. Uprawnionemu przez kilku uczestnikow postepowania do odbioru pism w postepowaniu sadowym dorecza sie po jednym egzemplarzu dla kazdego uczestnika.

3. Jezeli jest kilku pelnomocnikow jednej strony, sad dorecza pismo tylko jednemu z nich.

Art. 77. 1. Odbierajacy pismo potwierdza odbior i jego date wlasnorecznym podpisem. Jezeli tego nie moze lub nie chce uczynic, doreczajacy sam oznacza date doreczenia oraz przyczyny braku podpisu.

2. Doreczajacy stwierdza na potwierdzeniu odbioru sposob doreczenia, a na doreczonym pismie zaznacza dzien doreczenia i opatruje to stwierdzenie swoim podpisem.

Art. 78. Jezeli stronie, ktorej miejsce pobytu nie jest znane, ma byc doreczona skarga lub inne pismo w postepowaniu sadowym albo orzeczenie wywolujace potrzebe podjecia obrony jej praw, doreczenie moze do chwili zgloszenia sie strony albo jej przedstawiciela lub pelnomocnika nastapic tylko do rak kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sad orzekajacy.

Art. 79. 1. Sad ustanowi kuratora, jezeli wnioskodawca uprawdopodobni, ze miejsce pobytu strony nie jest znane.

2. O ustanowieniu kuratora przewodniczacy oglosi publicznie w budynku sadowym i urzedzie wlasciwej gminy, w sprawach zas wiekszej wagi, gdy uzna to za potrzebne, takze w prasie.

3. Z chwila doreczenia pisma kuratorowi doreczenie staje sie skuteczne. Sad moze jednak uzaleznic skutecznosc doreczenia od uplywu oznaczonego terminu od dnia wywieszenia obwieszczenia w budynku sadowym.

Art. 80. Przepisy o doreczeniu stronie, ktorej miejsce pobytu nie jest znane, i ustanowieniu dla niej kuratora stosuje sie rowniez do jednostek organizacyjnych, ktore nie maja organow albo ktorych organy sa nieznane z siedziby.

Art. 81. Gdy okaze sie, ze zadanie ustanowienia kuratora lub wywieszenia pisma nie bylo uzasadnione, sad zarzadzi doreczenie pisma w sposob wlasciwy, a w miare potrzeby zniesie na wniosek strony zainteresowanej postepowanie przeprowadzone z udzialem kuratora lub po wywieszeniu pisma w budynku sadowym.

Rozdzial 5

Terminy

Art. 82. Bieg terminu wyznaczonego przez sad lub przewodniczacego (termin sadowy) rozpoczyna sie od ogloszenia w tym przedmiocie postanowienia lub zarzadzenia, a gdy ustawa przewiduje doreczenie z urzedu - od jego doreczenia.

Art. 83. 1. Terminy oblicza sie wedlug przepisow prawa cywilnego, z zastrzezeniem 2.

2. Jezeli ostatni dzien terminu przypada na sobote lub dzien ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzien terminu uwaza sie nastepny dzien po dniu lub dniach wolnych od pracy.

3. Oddanie pisma w polskim urzedzie pocztowym lub w polskim urzedzie konsularnym jest rownoznaczne z wniesieniem go do sadu.

4. To samo dotyczy zlozenia pisma przez zolnierza w dowodztwie jednostki wojskowej albo przez osobe pozbawiona wolnosci w administracji zakladu karnego oraz przez czlonka zalogi polskiego statku morskiego u kapitana statku.

Art. 84. Przewodniczacy moze z waznej przyczyny przedluzyc termin sadowy z urzedu lub na wniosek strony zgloszony przed uplywem terminu, a takze skrocic termin sadowy na wniosek strony.

Rozdzial 6

Uchybienie i przywrocenie terminu

Art. 85. Czynnosc w postepowaniu sadowym podjeta przez strone po uplywie terminu jest bezskuteczna.

Art. 86. 1. Jezeli strona nie dokonala w terminie czynnosci w postepowaniu sadowym bez swojej winy, sad na jej wniosek postanowi przywrocenie terminu. Postanowienie o przywroceniu terminu albo odmowie jego przywrocenia moze byc wydane na posiedzeniu niejawnym.

2. Przywrocenie terminu nie jest dopuszczalne, jezeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutkow w zakresie postepowania sadowego.

3. Na postanowienie o przywroceniu terminu albo o odmowie jego przywrocenia przysluguje zazalenie.

Art. 87. 1. Pismo z wnioskiem o przywrocenie terminu wnosi sie do sadu, w ktorym czynnosc miala byc dokonana, w ciagu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

2. W pismie tym nalezy uprawdopodobnic okolicznosci wskazujace na brak winy w uchybieniu terminu.

3. Wniosek o przywrocenie terminu do wniesienia skargi wnosi sie za posrednictwem organu, ktorego dzialanie lub bezczynnosc sa przedmiotem skargi.

4. Rownoczesnie z wnioskiem strona powinna dokonac czynnosci, ktorej nie dokonala w terminie.

5. Po uplywie roku od uchybionego terminu, jego przywrocenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjatkowych.

Art. 88. Spozniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrocenie terminu sad odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysluguje zazalenie.

Art. 89. Zgloszenie wniosku o przywrocenie terminu nie wstrzymuje postepowania w sprawie ani wykonania orzeczenia. Sad moze jednak, stosownie do okolicznosci, wstrzymac postepowanie lub wykonanie orzeczenia. Postanowienie moze byc wydane na posiedzeniu niejawnym. W razie uwzglednienia wniosku sad moze natychmiast przystapic do rozpoznania sprawy.

Rozdzial 7

Posiedzenia sadowe

Art. 90. 1. Jezeli przepis szczegolny nie stanowi inaczej, posiedzenia sadowe sa jawne, a sad orzekajacy rozpoznaje sprawy na rozprawie.

2. Sad moze skierowac sprawe na posiedzenie jawne i wyznaczyc rozprawe takze wowczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Art. 91. 1. Posiedzenia sadowe wyznacza przewodniczacy z urzedu, ilekroc wymaga tego stan sprawy.

2. O posiedzeniach jawnych zawiadamia sie strony na pismie lub przez ogloszenie podczas posiedzenia. Stronie nieobecnej na posiedzeniu jawnym nalezy zawsze doreczyc zawiadomienie na nastepne posiedzenie. Zawiadomienie powinno byc doreczone co najmniej na siedem dni przed posiedzeniem. W przypadkach pilnych termin ten moze byc skrocony do trzech dni.

3. Sad moze w celu dokladniejszego wyjasnienia sprawy zarzadzic stawienie sie stron lub jednej z nich osobiscie albo przez pelnomocnika.

Art. 92. 1. Postepowanie przed sadem toczy sie z udzialem prokuratora lub Rzecznika Praw Obywatelskich, jezeli wniesli skarge albo gdy zglosili swoj udzial w postepowaniu przed sadem.

2. Nieobecnosc prokuratora lub Rzecznika Praw Obywatelskich na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy przez sad.

Art. 93. W zawiadomieniu o posiedzeniu oznacza sie:

1) imie, nazwisko albo nazwe i siedzibe zawiadamianego oraz adres zawiadamianego;

2) sad oraz miejsce i czas posiedzenia;

3) skarzacego oraz przedmiot sprawy;

4) cel posiedzenia;

5) skutki niestawiennictwa.

Art. 94. Posiedzenia sadowe odbywaja sie w budynku sadowym, a poza tym budynkiem tylko wowczas, z zachowaniem wymagan dotyczacych bezpieczenstwa, gdy czynnosci sadowe musza byc wykonane w innym miejscu albo gdy odbycie posiedzenia poza budynkiem sadowym ulatwia przeprowadzenie sprawy lub przyczynia sie znacznie do zaoszczedzenia kosztow.

Art. 95. Na posiedzenia jawne wstep na sale sadowa maja - poza stronami i osobami wezwanymi - tylko osoby pelnoletnie. Na posiedzenia niejawne maja wstep tylko osoby wezwane.

Art. 96. 1. Sad z urzedu zarzadza odbycie calego posiedzenia lub czesci przy drzwiach zamknietych, jezeli publiczne rozpoznanie sprawy zagraza moralnosci, bezpieczenstwu panstwa lub porzadkowi publicznemu, a takze gdy moga byc ujawnione okolicznosci objete tajemnica panstwowa lub sluzbowa.

2. Sad na wniosek strony zarzadza odbycie posiedzenia przy drzwiach zamknietych, jezeli wymaga tego ochrona zycia prywatnego strony lub inny wazny interes prywatny. Postepowanie dotyczace tego wniosku odbywa sie przy drzwiach zamknietych. Postanowienie w tym przedmiocie sad oglasza publicznie.

Art. 97. 1. Podczas posiedzenia odbywajacego sie przy drzwiach zamknietych moga byc obecni na sali: strony, ich przedstawiciele ustawowi i pelnomocnicy, prokurator oraz osoby zaufania po dwie z kazdej strony.

2. Ogloszenie orzeczenia konczacego postepowanie w sprawie odbywa sie publicznie.

Art. 98. 1. Przewodniczacy otwiera, prowadzi i zamyka posiedzenia, udziela glosu, zadaje pytania, upowaznia do zadawania pytan i oglasza orzeczenia.

2. Przewodniczacy moze odebrac glos, gdy przemawiajacy go naduzywa, jak rowniez uchylic pytanie, jezeli uzna je za niewlasciwe lub zbyteczne.

Art. 99. Sad nawet na zgodny wniosek stron moze odroczyc posiedzenie tylko z waznej przyczyny.

Art. 100. 1. Z przebiegu posiedzenia jawnego protokolant pod kierunkiem przewodniczacego spisuje protokol.

2. Z posiedzenia niejawnego sporzadza sie notatke urzedowa, jezeli nie wydano orzeczenia.

Art. 101. 1. Protokol powinien zawierac:

1) oznaczenie sadu, miejsca i daty posiedzenia, imiona i nazwiska sedziow, protokolanta, prokuratora, stron, jak rowniez obecnych na posiedzeniu przedstawicieli ustawowych i pelnomocnikow oraz oznaczenie sprawy i wzmianke co do jawnosci;

2) przebieg posiedzenia, w szczegolnosci wnioski i twierdzenia stron, wymienienie zarzadzen i orzeczen wydanych na posiedzeniu oraz stwierdzenie, czy zostaly ogloszone; jezeli sporzadzenie odrebnej sentencji orzeczenia nie jest wymagane, wystarcza zamieszczenie w protokole tresci samego rozstrzygniecia; zamiast podania wnioskow i twierdzen mozna w protokole powolac sie na pisma przygotowawcze;

3) czynnosci stron majace znaczenie dla rozstrzygniecia sprawy.

2. Protokol podpisuja przewodniczacy i protokolant.

Art. 102. Przebieg czynnosci protokolowanych moze byc ponadto utrwalony za pomoca aparatury dzwiekowej, o czym nalezy przed uruchomieniem aparatury uprzedzic wszystkie osoby uczestniczace w czynnosci.

Art. 103. Strony moga zadac sprostowania lub uzupelnienia protokolu na nastepnym posiedzeniu, nie pozniej jednak niz w terminie trzydziestu dni od dnia posiedzenia, z ktorego sporzadzono protokol. Od zarzadzenia przewodniczacego strony moga odwolac sie do sadu w terminie siedmiu dni od doreczenia im zarzadzenia.

Art. 104. W toku posiedzenia wnioski, oswiadczenia, uzupelnienia i sprostowania wnioskow i oswiadczen mozna zamiescic w zalaczniku do protokolu. Gdy strone zastepuje adwokat lub radca prawny, przewodniczacy moze zazadac zlozenia takiego zalacznika w wyznaczonym terminie.

Art. 105. Strony moga w toku posiedzenia, a jezeli nie byly obecne, na najblizszym posiedzeniu, zwrocic uwage sadu na uchybienia przepisom postepowania, wnoszac o wpisanie zastrzezenia do protokolu. Stronie, ktora zastrzezenia nie zglosila, nie przysluguje prawo powolywania sie na takie uchybienia w dalszym toku postepowania, chyba ze chodzi o przepisy postepowania, ktorych naruszenie sad powinien wziac pod rozwage z urzedu, albo gdy strona uprawdopodobni, iz nie zglosila zastrzezen bez swojej winy.

Art. 106. 1. Po wywolaniu sprawy rozprawa rozpoczyna sie od sprawozdania sedziego, ktory zwiezle przedstawia na podstawie akt stan sprawy ze szczegolnym uwzglednieniem zarzutow skargi.

2. Po zlozeniu sprawozdania, strony - najpierw skarzacy, a potem organ - zglaszaja ustnie swoje zadania i wnioski oraz skladaja wyjasnienia. Strony moga ponadto wskazywac podstawy prawne i faktyczne swych zadan i wnioskow. Przewodniczacy udziela glosu pozostalym stronom wedlug ustalonej przez siebie kolejnosci.

3. Sad moze z urzedu lub na wniosek stron przeprowadzic dowody uzupelniajace z dokumentow, jezeli jest to niezbedne do wyjasnienia istotnych watpliwosci i nie spowoduje nadmiernego przedluzenia postepowania w sprawie.

4. Fakty powszechnie znane sad bierze pod uwage nawet bez powolania sie na nie przez strony.

5. Do postepowania dowodowego, o ktorym mowa w 3, stosuje sie odpowiednio przepisy Kodeksu postepowania cywilnego.

Art. 107. Nieobecnosc stron lub ich pelnomocnikow na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy.

Art. 108. W razie nieobecnosci strony lub jej pelnomocnika na rozprawie, przewodniczacy lub wyznaczony przez niego sedzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujace sie w aktach sprawy.

Art. 109. Rozprawa ulega odroczeniu, jezeli sad stwierdzi nieprawidlowosc zawiadomienia ktorejkolwiek ze stron albo jezeli nieobecnosc strony lub jej pelnomocnika jest wywolana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inna znana sadowi przeszkoda, ktorej nie mozna przezwyciezyc, chyba ze strona lub jej pelnomocnik wniesli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecnosci.

Art. 110. Rozprawa ulega odroczeniu, jezeli sad postanowi zawiadomic o toczacym sie postepowaniu sadowym osoby, ktore dotychczas nie braly udzialu w sprawie w charakterze stron.

Art. 111. 1. Sad zarzadza polaczenie kilku oddzielnych spraw toczacych sie przed nim w celu ich lacznego rozpoznania lub takze rozstrzygniecia, jezeli mogly byc objete jedna skarga.

2. Sad moze zarzadzic polaczenie kilku oddzielnych spraw toczacych sie przed nim w celu ich lacznego rozpoznania lub takze rozstrzygniecia, jezeli pozostaja one ze soba w zwiazku.

Art. 112. W razie uchylania sie organu od zastosowania sie do postanowienia sadu podjetego w toku postepowania i w zwiazku z rozpoznaniem sprawy, sad moze orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokosci okreslonej w art. 154 6. Przepisy art. 55 1 i 3 stosuje sie.

Art. 113. 1. Przewodniczacy zamyka rozprawe, gdy sad uzna sprawe za dostatecznie wyjasniona.

2. Mozna zamknac rozprawe rowniez w przypadku, gdy ma byc przeprowadzony jeszcze uzupelniajacy dowod z dokumentow znanych stronom, a przeprowadzenie rozprawy co do tego dowodu sad uzna za zbyteczne.

Art. 114. Od orzeczen przewodniczacego wydanych w toku rozprawy strony moga odwolac sie, do czasu zamkniecia rozprawy, do sadu orzekajacego.

Rozdzial 8

Postepowanie mediacyjne i uproszczone

Art. 115. 1. Na wniosek skarzacego lub organu, zlozony przed wyznaczeniem rozprawy, moze byc przeprowadzone postepowanie mediacyjne, ktorego celem jest wyjasnienie i rozwazenie okolicznosci faktycznych i prawnych sprawy oraz przyjecie przez strony ustalen co do sposobu jej zalatwienia w granicach obowiazujacego prawa.

2. Postepowanie mediacyjne moze byc prowadzone mimo braku wniosku stron o przeprowadzenie takiego postepowania.

Art. 116. 1. Postepowanie mediacyjne prowadzi sedzia lub referendarz sadowy wyznaczony przez przewodniczacego wydzialu.

2. Posiedzenie mediacyjne odbywa sie z udzialem stron.

3. Z przebiegu posiedzenia mediacyjnego spisuje sie protokol, w ktorym zamieszcza sie stanowiska stron, a w szczegolnosci dokonane przez strony ustalenia co do sposobu zalatwienia sprawy. Protokol podpisuje prowadzacy postepowanie mediacyjne oraz strony.

Art. 117. 1. Na podstawie ustalen dokonanych w postepowaniu mediacyjnym, organ uchyla lub zmienia zaskarzony akt albo wykonuje lub podejmuje inna czynnosc stosownie do okolicznosci sprawy w zakresie swojej wlasciwosci i kompetencji.

2. Jezeli strony nie dokonaja ustalen co do sposobu zalatwienia sprawy, podlega ona rozpoznaniu przez sad.

Art. 118. 1. Na akt wydany na podstawie ustalen, o ktorych mowa w art. 117 1, mozna wniesc skarge do wojewodzkiego sadu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doreczenia aktu albo wykonania lub podjecia czynnosci. Skarge sad rozpoznaje lacznie ze skarga wniesiona w sprawie na akt lub czynnosc, w ktorej przeprowadzono postepowanie mediacyjne.

2. Jezeli skarga na akt lub czynnosc wydane lub podjete na podstawie ustalen, o ktorych mowa w art. 117 1, nie zostanie wniesiona albo skarga ta zostanie oddalona, sad umarza postepowanie w sprawie, w ktorej przeprowadzono postepowanie mediacyjne.

Art. 119. Sprawa moze byc rozpoznana w trybie uproszczonym, jezeli:

1) decyzja lub postanowienie sa dotkniete wada niewaznosci, o ktorej mowa w art. 156 1 Kodeksu postepowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostaly z naruszeniem prawa dajacym podstawe do wznowienia postepowania;

2) strona zglosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a zadna z pozostalych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o zlozeniu wniosku nie zazada przeprowadzenia rozprawy.

Art. 120. W trybie uproszczonym sad rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w skladzie jednego sedziego.

Art. 121. Sprawa moze byc rowniez rozpoznana w trybie uproszczonym w przypadku, o ktorym mowa w art. 55 2.

Art. 122. Sad rozpoznajacy sprawe w trybie uproszczonym moze przekazac sprawe do rozpoznania na rozprawie.

Rozdzial 9

Zawieszenie i podjecie postepowania

Art. 123. Postepowanie ulega zawieszeniu z mocy prawa w razie zaprzestania czynnosci przez sad wskutek sily wyzszej.

Art. 124. 1. Sad zawiesza postepowanie z urzedu:

1) w razie smierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolnosci procesowej, utraty przez strone zdolnosci sadowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzezeniem 3;

2) jezeli w skladzie organow jednostki organizacyjnej bedacej strona zachodza braki uniemozliwiajace jej dzialanie;

3) jezeli strona lub jej przedstawiciel ustawowy znajduje sie w miejscowosci pozbawionej wskutek nadzwyczajnych wydarzen komunikacji z siedziba sadu;

4) jezeli w stosunku do strony zostalo wszczete postepowanie upadlosciowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzacego w sklad masy upadlosci;

5) w razie przedstawienia przez sad w tym postepowaniu pytania prawnego Trybunalowi Konstytucyjnemu;

6) w przypadku, o ktorym mowa w art. 56.

2. W przypadkach wymienionych w 1 pkt 1 i 4, zawieszenie ma skutek od dnia zdarzen, ktore je spowodowaly. Zdarzenia te nie wstrzymuja jednak wydania orzeczenia, jezeli nastapily po zamknieciu rozprawy.

3. Nie zawiesza sie postepowania w razie smierci strony, jezeli przedmiot postepowania odnosi sie wylacznie do praw i obowiazkow scisle zwiazanych z osoba zmarlego.

Art. 125. 1. Sad moze zawiesic postepowanie z urzedu:

1) jezeli rozstrzygniecie sprawy zalezy od wyniku innego toczacego sie postepowania administracyjnego, sadowoadministracyjnego, sadowego lub przed Trybunalem Konstytucyjnym;

2) jezeli ujawni sie czyn, ktorego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogloby wywrzec wplyw na rozstrzygniecie sprawy sadowoadministracyjnej;

3) jezeli na skutek braku lub wskazania zlego adresu skarzacego lub niewykonania przez skarzacego innych zarzadzen nie mozna nadac sprawie dalszego biegu;

4) w razie smierci pelnomocnika, chyba ze strona dziala przed sadem osobiscie.

2. Jezeli postepowanie karne lub administracyjne nie jest jeszcze rozpoczete, a jego rozpoczecie zalezy od wniosku strony, sad wyznaczy termin do wszczecia postepowania, w innych przypadkach moze zwrocic sie do wlasciwego organu.

Art. 126. Sad moze rowniez zawiesic postepowanie na zgodny wniosek stron.

Art. 127. 1. W przypadku zawieszenia postepowania na zgodny wniosek stron lub niemoznosci nadania sprawie dalszego biegu, zawieszenie wstrzymuje tylko bieg terminow sadowych, ktore biegna dalej dopiero od dnia podjecia postepowania.

2. We wszystkich innych przypadkach zawieszenia zadne terminy nie biegna i zaczynaja biec dopiero od poczatku od dnia podjecia postepowania. Terminy sadowe nalezy w miare potrzeby wyznaczyc na nowo.

3. Podczas zawieszenia sad nie podejmuje zadnych czynnosci z wyjatkiem tych, ktore maja na celu podjecie postepowania albo wstrzymanie wykonania aktu lub czynnosci. Czynnosci podejmowane przez strony, a nie dotyczace tych przedmiotow, wywoluja skutki dopiero od dnia podjecia postepowania.

Art. 128. 1. Sad postanowi podjac postepowanie z urzedu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczegolnosci:

1) w razie smierci strony - od dnia zgloszenia sie lub wskazania nastepcow prawnych zmarlego albo od dnia ustanowienia we wlasciwej drodze kuratora spadku;

2) w razie utraty zdolnosci sadowej - od dnia ustalenia ogolnego nastepcy prawnego;

3) w razie braku przedstawiciela ustawowego - od dnia jego ustanowienia;

4) gdy rozstrzygniecie sprawy zalezy od wyniku innego postepowania - od dnia uprawomocnienia sie orzeczenia konczacego to postepowanie; sad moze jednak i przedtem, stosownie do okolicznosci, podjac dalsze postepowanie.

2. Jezeli w ciagu roku od daty postanowienia o zawieszeniu postepowania nie zglosza sie lub nie zostana wskazani nastepcy prawni zmarlej strony, sad moze z urzedu zwrocic sie do sadu spadku o ustanowienie kuratora spadku, chyba ze kurator taki juz wczesniej zostal ustanowiony.

Art. 129. W razie zawieszenia postepowania na zgodny wniosek stron sad postanowi podjac postepowanie na wniosek ktorejkolwiek z nich, nie wczesniej niz po uplywie trzech miesiecy od zawieszenia postepowania.

Art. 130. 1. Sad umarza postepowanie zawieszone na zgodny wniosek stron, jak rowniez z przyczyn wskazanych w art. 125 1 pkt 3, jezeli wniosek o podjecie postepowania nie zostal zgloszony w ciagu trzech lat od daty postanowienia o zawieszeniu. Ponadto sad umorzy postepowanie w razie stwierdzenia braku nastepcy prawnego strony, ktora utracila zdolnosc sadowa, a w kazdym razie po uplywie trzech lat od daty postanowienia o zawieszeniu z tej przyczyny.

2. Umorzenie zawieszonego postepowania przed Naczelnym Sadem Administracyjnym powoduje uprawomocnienie sie orzeczenia wojewodzkiego sadu administracyjnego.

Art. 131. Postanowienie w przedmiocie zawieszenia, podjecia i umorzenia postepowania moze zapasc na posiedzeniu niejawnym.

Rozdzial 10

Orzeczenia sadowe

Art. 132. Sad rozstrzyga sprawe wyrokiem.

Art. 133. 1. Sad wydaje wyrok po zamknieciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba ze organ nie wykonal obowiazku, o ktorym mowa w art. 54 2. Wyrok moze byc wydany na posiedzeniu niejawnym w postepowaniu uproszczonym albo jezeli ustawa tak stanowi.

2. Sad moze zamknieta rozprawe otworzyc na nowo.

3. Rozprawa powinna byc otwarta na nowo, jezeli istotne okolicznosci ujawnily sie dopiero po jej zamknieciu.

Art. 134. 1. Sad rozstrzyga w granicach danej sprawy nie bedac jednak zwiazany zarzutami i wnioskami skargi oraz powolana podstawa prawna.

2. Sad nie moze wydac orzeczenia na niekorzysc skarzacego, chyba ze stwierdzi naruszenie prawa skutkujace stwierdzeniem niewaznosci zaskarzonego aktu lub czynnosci.

Art. 135. Sad stosuje przewidziane ustawa srodki w celu usuniecia naruszenia prawa w stosunku do aktow lub czynnosci wydanych lub podjetych we wszystkich postepowaniach prowadzonych w granicach sprawy, ktorej dotyczy skarga, jezeli jest to niezbedne dla koncowego jej zalatwienia.

Art. 136. Wyrok moze byc wydany jedynie przez sedziow, przed ktorymi odbyla sie rozprawa poprzedzajaca bezposrednio wydanie wyroku.

Art. 137. 1. Sad wydaje wyrok po niejawnej naradzie sedziow. Przebieg narady i glosowanie nad orzeczeniem jest tajne, a zwolnienie od zachowania w tym wzgledzie tajemnicy, z zastrzezeniem 3, nie jest dopuszczalne. Narada obejmuje dyskusje, glosowanie nad majacym zapasc orzeczeniem i zasadniczymi powodami rozstrzygniecia oraz spisanie sentencji wyroku.

2. Przewodniczacy zbiera glosy sedziow, poczynajac od najmlodszego stazem na stanowisku sedziego sadu administracyjnego, sam zas glosuje ostatni. Sprawozdawca, jezeli jest wyznaczony, glosuje pierwszy. Wyrok zapada wiekszoscia glosow. Sedzia, ktory przy glosowaniu nie zgodzil sie z wiekszoscia, moze przy podpisywaniu sentencji zglosic zdanie odrebne i obowiazany jest uzasadnic je na pismie przed podpisaniem uzasadnienia. Zdanie odrebne moze dotyczyc takze samego uzasadnienia.

3. Zgloszenie zdania odrebnego podaje sie do wiadomosci, a jezeli czlonek skladu orzekajacego, ktory zglosil zdanie odrebne, wyrazil na to zgode, takze jego nazwisko.

4. Sentencje wyroku podpisuje caly sklad sadu.

Art. 138. Sentencja wyroku powinna zawierac: oznaczenie sadu, imiona i nazwiska sedziow, protokolanta oraz prokuratora, jezeli bral udzial w sprawie, date i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, imie i nazwisko lub nazwe skarzacego, przedmiot zaskarzenia oraz rozstrzygniecie sadu.

Art. 139. 1. Ogloszenie wyroku powinno nastapic na posiedzeniu, na ktorym zamknieto rozprawe. Jednakze w sprawie zawilej sad moze odroczyc ogloszenie wyroku na czas do czternastu dni. W postanowieniu o odroczeniu sad powinien wyznaczyc termin ogloszenia wyroku i oglosic go niezwlocznie po zamknieciu rozprawy. Termin ten moze byc przedluzony tylko raz i co najwyzej o siedem dni.

2. Ogloszenie wyroku nastepuje na posiedzeniu jawnym. Nieobecnosc stron nie wstrzymuje ogloszenia. Jezeli ogloszenie bylo odroczone, moze go dokonac jednoosobowo przewodniczacy lub jeden z sedziow skladu orzekajacego.

3. Ogloszenia wyroku dokonuje sie przez odczytanie sentencji. W czasie oglaszania wyroku wszyscy obecni, z wyjatkiem sadu, stoja. Po ogloszeniu sentencji przewodniczacy lub sedzia sprawozdawca podaje ustnie zasadnicze powody rozstrzygniecia, moze jednak tego zaniechac, jezeli sprawa byla rozpoznawana przy drzwiach zamknietych.

4. Odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym dorecza sie stronom, jezeli uzasadnienia wyroku nie sporzadza sie z urzedu.

Art. 140. 1. Stronie dzialajacej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogloszeniu wyroku, przewodniczacy udzieli wskazowek co do sposobu i terminow wniesienia srodka odwolawczego.

2. Stronie dzialajacej bez adwokata lub radcy prawnego, ktora na skutek pozbawienia wolnosci byla nieobecna przy ogloszeniu wyroku, sad z urzedu w ciagu tygodnia od ogloszenia wyroku dorecza odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia srodka zaskarzenia.

3. Jezeli sad dorecza odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym stronie dzialajacej bez adwokata lub radcy prawnego, poucza ja o terminie i sposobie wniesienia srodka odwolawczego.

Art. 141. 1. Uzasadnienie wyroku sporzadza sie z urzedu w terminie czternastu dni od dnia ogloszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, z zastrzezeniem 2.

2. W sprawach, w ktorych skarge oddalono, uzasadnienie wyroku sporzadza sie na wniosek strony zgloszony w terminie siedmiu dni od dnia ogloszenia wyroku albo doreczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporzadza sie w terminie czternastu dni od dnia zgloszenia wniosku.

3. Odmowa sporzadzenia uzasadnienia wyroku nastepuje postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym.

4. Uzasadnienie wyroku powinno zawierac zwiezle przedstawienie stanu sprawy, zarzutow podniesionych w skardze, stanowisk pozostalych stron, podstawe prawna rozstrzygniecia oraz jej wyjasnienie. Jezeli w wyniku uwzglednienia skargi sprawa ma byc ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierac wskazania co do dalszego postepowania.

Art. 142. 1. Odpis wyroku z uzasadnieniem sporzadzonym z urzedu dorecza sie kazdej stronie.

2. Jezeli uzasadnienie wyroku zostalo sporzadzone na wniosek strony, odpis wyroku z uzasadnieniem dorecza sie tylko tej stronie, ktora zlozyla wniosek.

Art. 143. Uzasadnienie wyroku podpisuja sedziowie, ktorzy brali udzial w jego wydaniu. Jezeli ktorykolwiek z sedziow nie moze podpisac uzasadnienia, przewodniczacy lub inny sedzia skladu orzekajacego zaznacza na wyroku przyczyne braku podpisu.

Art. 144. Sad jest zwiazany wydanym wyrokiem od chwili jego ogloszenia, a jezeli wyrok zostal wydany na posiedzeniu niejawnym - od podpisania sentencji wyroku.

Art. 145. 1. Sad uwzgledniajac skarge na decyzje lub postanowienie:

1) uchyla decyzje lub postanowienie w calosci albo w czesci, jezeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, ktore mialo wplyw na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dajace podstawe do wznowienia postepowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisow postepowania, jezeli moglo ono miec istotny wplyw na wynik sprawy;

2) stwierdza niewaznosc decyzji lub postanowienia w calosci lub w czesci, jezeli zachodza przyczyny okreslone w art. 156 Kodeksu postepowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jezeli zachodza przyczyny okreslone w Kodeksie postepowania administracyjnego lub w innych przepisach.

2. W sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym postepowaniu, niz uregulowane w Kodeksie postepowania administracyjnego i w przepisach o postepowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy 1 stosuje sie z uwzglednieniem przepisow regulujacych postepowanie, w ktorym wydano zaskarzona decyzje lub postanowienie.

Art. 146. 1. Sad uwzgledniajac skarge na akt lub czynnosc, o ktorych mowa w art. 3 2 pkt 4, uchyla ten akt albo stwierdza bezskutecznosc czynnosci.

2. W sprawach, o ktorych mowa w 1, sad moze w wyroku uznac uprawnienie lub obowiazek wynikajace z przepisow prawa.

Art. 147. 1. Sad uwzgledniajac skarge na uchwale lub akt, o ktorych mowa w art. 3 2 pkt 5 i 6, stwierdza niewaznosc tej uchwaly lub aktu w calosci lub w czesci albo stwierdza, ze zostaly wydane z naruszeniem prawa, jezeli przepis szczegolny wylacza stwierdzenie ich niewaznosci.

2. Rozstrzygniecia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwaly lub aktu, o ktorych mowa w 1, podlegaja wzruszeniu w trybie okreslonym w postepowaniu administracyjnym albo w postepowaniu szczegolnym.

Art. 148. Sad uwzgledniajac skarge jednostki samorzadu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt.

Art. 149. Sad uwzgledniajac skarge na bezczynnosc organow w sprawach okreslonych w art. 3 2 pkt 1-4 zobowiazuje organ do wydania w okreslonym terminie aktu lub dokonania czynnosci lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiazku wynikajacych z przepisow prawa.

Art. 150. W sprawach skarg na akty i czynnosci niewymienione w art. 145-148 sad uwzgledniajac skarge uchyla lub stwierdza bezskutecznosc aktu lub czynnosci.

Art. 151. W razie nieuwzglednienia skargi sad skarge oddala.

Art. 152. W razie uwzglednienia skargi sad w wyroku okresla, czy i w jakim zakresie zaskarzony akt lub czynnosc nie moga byc wykonane. Rozstrzygniecie to traci moc z chwila uprawomocnienia sie wyroku.

Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postepowania wyrazone w orzeczeniu sadu wiaza w sprawie ten sad oraz organ, ktorego dzialanie lub bezczynnosc bylo przedmiotem zaskarzenia.

Art. 154. 1. W razie niewykonania wyroku uwzgledniajacego skarge na bezczynnosc oraz w razie bezczynnosci organu po wyroku uchylajacym lub stwierdzajacym niewaznosc aktu lub czynnosci strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu wlasciwego organu do wykonania wyroku lub zalatwienia sprawy, moze wniesc skarge w tym przedmiocie zadajac wymierzenia temu organowi grzywny.

2. Sad, w przypadku, o ktorym mowa w 1, moze ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiazku, jezeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzace uzasadnionych watpliwosci okolicznosci jej stanu faktycznego i prawnego.

3. Wykonanie wyroku lub zalatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o ktorej mowa w 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postepowania lub oddalenia skargi.

4. Osobie, ktora poniosla szkode wskutek niewykonania orzeczenia sadu, sluzy roszczenie o odszkodowanie na zasadach okreslonych w Kodeksie cywilnym.

5. Odszkodowanie, o ktorym mowa w 4, przysluguje od organu, ktory nie wykonal orzeczenia sadu. Jezeli organ w terminie trzech miesiecy od dnia zlozenia wniosku o odszkodowanie nie wyplacil odszkodowania, uprawniony podmiot moze wniesc powodztwo do sadu powszechnego.

6. Grzywne, o ktorej mowa w 1, wymierza sie do wysokosci dziesieciokrotnego przecietnego wynagrodzenia miesiecznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, oglaszanego przez Prezesa Glownego Urzedu Statystycznego na podstawie odrebnych przepisow.

Art. 155. 1. W razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszen prawa lub okolicznosci majacych wplyw na ich powstanie, sklad orzekajacy sadu moze, w formie postanowienia, poinformowac wlasciwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach.

2. Organ, ktory otrzymal postanowienie, obowiazany jest je rozpatrzyc i powiadomic w terminie trzydziestu dni sad o zajetym stanowisku.

Art. 156. 1. Sad moze z urzedu sprostowac w wyroku niedokladnosci, bledy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omylki.

2. Sprostowanie sad moze postanowic na posiedzeniu niejawnym. O sprostowaniu umieszcza sie wzmianke na oryginale wyroku, a na zadanie stron takze na udzielonych im odpisach. Dalsze odpisy powinny byc zredagowane w brzmieniu uwzgledniajacym postanowienie o sprostowaniu.

3. Jezeli sprawa toczy sie przed Naczelnym Sadem Administracyjnym, Sad ten moze z urzedu sprostowac wyrok pierwszej instancji.

Art. 157. 1. Strona moze w ciagu czternastu dni od doreczenia wyroku z urzedu - a gdy wyroku nie dorecza sie stronie od dnia ogloszenia - zglosic wniosek o uzupelnienie wyroku, jezeli sad nie orzekl o calosci skargi albo nie zamiescil w wyroku dodatkowego orzeczenia, ktore wedlug przepisow ustawy powinien byl zamiescic z urzedu.

2. Wniosek o uzupelnienie wyroku co do zwrotu kosztow sad moze rozpoznac na posiedzeniu niejawnym.

3. Orzeczenie uzupelniajace wyrok zapada w formie wyroku, chyba ze uzupelnienie dotyczy wylacznie kosztow.

Art. 158. Sad, ktory wydal wyrok, rozstrzyga postanowieniem watpliwosci co do jego tresci. Postanowienie w tym przedmiocie sad moze wydac na posiedzeniu niejawnym.

Art. 159. Wniosek o sprostowanie, uzupelnienie lub wykladnie wyroku nie ma wplywu na bieg terminu do wniesienia srodka zaskarzenia.

Art. 160. Jezeli ustawa niniejsza nie przewiduje wydania wyroku, sad wydaje orzeczenie w formie postanowienia.

Art. 161. 1. Sad wydaje postanowienie o umorzeniu postepowania:

1) jezeli skarzacy skutecznie cofnal skarge;

2) w razie smierci strony, jezeli przedmiot postepowania odnosi sie wylacznie do praw i obowiazkow scisle zwiazanych z osoba zmarlego, chyba ze udzial w sprawie zglasza osoba, ktorej interesu prawnego dotyczy wynik tego postepowania;

3) gdy postepowanie z innych przyczyn stalo sie bezprzedmiotowe.

2. Postanowienie o umorzeniu postepowania moze zapasc na posiedzeniu niejawnym.

Art. 162. Rozstrzygniecia zawarte w postanowieniach niekonczacych postepowania w sprawie, wydanych na posiedzeniach jawnych, wpisuje sie do protokolu bez spisywania odrebnej sentencji, jezeli nie przysluguje na nie zazalenie.

Art. 163. 1. Postanowienia ogloszone na rozprawie sad uzasadnia, gdy podlegaja one zaskarzeniu i dorecza stronom.

2. Postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sad dorecza z urzedu stronom. Gdy stronie przysluguje srodek zaskarzenia, postanowienie nalezy doreczyc z uzasadnieniem. Doreczajac postanowienie nalezy pouczyc strone wystepujaca w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalnosci, terminie i sposobie wniesienia srodka zaskarzenia.

3. Uzasadnienie, o ktorym mowa w 1 i 2, nalezy sporzadzic w terminie siedmiu dni od dnia wydania postanowienia.

Art. 164. Postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiaze od chwili, w ktorej zostalo podpisane wraz z uzasadnieniem; jezeli sad postanowienia nie uzasadnia, od chwili podpisania sentencji.

Art. 165. Postanowienia niekonczace postepowania w sprawie moga byc uchylane i zmieniane wskutek zmiany okolicznosci sprawy, chociazby byly zaskarzone, a nawet prawomocne.

Art. 166. Do postanowien stosuje sie odpowiednio przepisy o wyrokach, jezeli ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 167. Przepisy niniejszego rozdzialu stosuje sie odpowiednio do zarzadzen przewodniczacego.

Rozdzial 11

Prawomocnosc orzeczen

Art. 168. 1. Orzeczenie sadu staje sie prawomocne, jezeli nie przysluguje co do niego srodek odwolawczy.

2. Mimo niedopuszczalnosci odrebnego zaskarzenia nie staja sie prawomocne postanowienia podlegajace rozpoznaniu przez Naczelny Sad Administracyjny, gdy Sad ten rozpoznaje sprawe, w ktorej je wydano.

3. Jezeli zaskarzono tylko czesc orzeczenia, staje sie ono prawomocne w czesci pozostalej z uplywem terminu do zaskarzenia, chyba ze Naczelny Sad Administracyjny moze z urzedu rozpoznac sprawe takze w tej czesci.

Art. 169. Prawomocnosc orzeczenia stwierdza na wniosek strony oraz w przypadku, o ktorym mowa w art. 286 1, wojewodzki sad administracyjny na posiedzeniu niejawnym, a dopoki akta sprawy znajduja sie w Naczelnym Sadzie Administracyjnym - ten Sad.

Art. 170. Orzeczenie prawomocne wiaze nie tylko strony i sad, ktory je wydal, lecz rowniez inne sady i inne organy panstwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych takze inne osoby.

Art. 171. Wyrok prawomocny ma powage rzeczy osadzonej tylko co do tego, co w zwiazku ze skarga stanowilo przedmiot rozstrzygniecia.

Art. 172. Naczelny Sad Administracyjny uniewaznia prawomocne orzeczenie sadu administracyjnego wydane w sprawie, ktora ze wzgledu na osobe lub przedmiot nie podlegala orzecznictwu sadu administracyjnego w chwili orzekania i odrzuca skarge, jezeli orzeczenie to nie moze byc wzruszone w trybie przewidzianym w ustawie. Sad orzeka na wniosek Prezesa Naczelnego Sadu Administracyjnego. Do rozpoznania wniosku stosuje sie odpowiednio przepisy o rozpoznaniu skargi kasacyjnej.

DZIAL IV

Srodki odwolawcze

Rozdzial 1

Skarga kasacyjna

Art. 173. 1. Od wydanego przez wojewodzki sad administracyjny wyroku lub postanowienia konczacego postepowanie w sprawie przysluguje skarga kasacyjna do Naczelnego Sadu Administracyjnego, chyba ze przepis szczegolny stanowi inaczej.

2. Skarge kasacyjna moze wniesc strona, prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich po doreczeniu im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

Art. 174. Skarge kasacyjna mozna oprzec na nastepujacych podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez bledna jego wykladnie lub niewlasciwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisow postepowania, jezeli uchybienie to moglo miec istotny wplyw na wynik sprawy.

Art. 175. 1. Skarga kasacyjna powinna byc sporzadzona przez adwokata lub radce prawnego, z zastrzezeniem 2 i 3.

2. Przepisu 1 nie stosuje sie, gdy skarge kasacyjna sporzadza sedzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, bedacy strona, jej przedstawicielem lub pelnomocnikiem, albo gdy skarge kasacyjna wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich.

3. Skarga kasacyjna moze byc sporzadzona przez:

1) doradce podatkowego - w sprawach obowiazkow podatkowych;

2) rzecznika patentowego - w sprawach wlasnosci przemyslowej.

Art. 176. Skarga kasacyjna powinna czynic zadosc wymaganiom przepisanym dla pisma w postepowaniu sadowym oraz zawierac oznaczenie zaskarzonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarzone w calosci, czy w czesci, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmiane orzeczenia z oznaczeniem zakresu zadanego uchylenia lub zmiany.

Art. 177. 1. Skarge kasacyjna wnosi sie do sadu, ktory wydal zaskarzony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doreczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

2. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla stron wiaze rowniez prokuratora i Rzecznika Praw Obywatelskich. Jezeli jednak orzeczenia nie dorecza sie stronie prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich moga w terminie trzydziestu dni od dnia wydania orzeczenia wystapic o sporzadzenie uzasadnienia orzeczenia i wniesc skarge kasacyjna w terminie trzydziestu dni od dnia doreczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

Art. 178. Wojewodzki sad administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skarge kasacyjna wniesiona po uplywie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalna, jak rowniez skarge kasacyjna, ktorej brakow strona nie uzupelnila w wyznaczonym terminie.

Art. 179. Strona, ktora nie wniosla skargi kasacyjnej, moze wniesc do wojewodzkiego sadu administracyjnego odpowiedz na skarge kasacyjna w terminie czternastu dni od doreczenia jej skargi kasacyjnej. Po uplywie terminu na wniesienie odpowiedzi lub po zarzadzeniu doreczenia odpowiedzi wnoszacemu skarge kasacyjna, wojewodzki sad administracyjny niezwlocznie przedstawi skarge kasacyjna wraz z odpowiedzia i aktami sprawy Naczelnemu Sadowi Administracyjnemu.

Art. 180. Naczelny Sad Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skarge kasacyjna, jezeli ulegala ona odrzuceniu przez wojewodzki sad administracyjny, albo zwroci ja temu sadowi w celu usuniecia dostrzezonych brakow.

Art. 181. Naczelny Sad Administracyjny rozpoznaje skarge kasacyjna na rozprawie w skladzie trzech sedziow, chyba ze przepis szczegolny stanowi inaczej.

Art. 182. 1. Skarge kasacyjna od postanowienia wojewodzkiego sadu administracyjnego konczacego postepowanie w sprawie Naczelny Sad Administracyjny moze rozpoznac na posiedzeniu niejawnym.

2. Naczelny Sad Administracyjny moze rowniez na posiedzeniu niejawnym rozpoznac skarge kasacyjna, jezeli jest ona oparta wylacznie na podstawie art. 174 pkt 2, a strona, ktora wniosla skarge kasacyjna, zrzekla sie rozprawy, zas pozostale strony, w terminie czternastu dni od doreczenia skargi kasacyjnej, nie zazadaly przeprowadzenia rozprawy.

3. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sad Administracyjny orzeka w skladzie jednego sedziego.

Art. 183. 1. Naczelny Sad Administracyjny rozpoznaje sprawe w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzedu pod rozwage niewaznosc postepowania. Strony moga przytaczac nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

2. Niewaznosc postepowania zachodzi:

1) jezeli droga sadowa byla niedopuszczalna;

2) jezeli strona nie miala zdolnosci sadowej lub procesowej, organu powolanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pelnomocnik strony nie byl nalezycie umocowany;

3) jezeli w tej samej sprawie toczy sie postepowanie wczesniej wszczete przed sadem administracyjnym albo jezeli sprawa taka zostala juz prawomocnie osadzona;

4) jezeli sklad sadu orzekajacego byl sprzeczny z przepisami prawa albo jezeli w rozpoznaniu sprawy bral udzial sedzia wylaczony z mocy ustawy;

5) jezeli strona zostala pozbawiona moznosci obrony swych praw;

6) jezeli wojewodzki sad administracyjny orzekl w sprawie, w ktorej jest wlasciwy Naczelny Sad Administracyjny.

Art. 184. Naczelny Sad Administracyjny oddala skarge kasacyjna, jezeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jezeli zaskarzone orzeczenie mimo blednego uzasadnienia odpowiada prawu.

Art. 185. 1. Naczelny Sad Administracyjny w razie uwzglednienia skargi kasacyjnej uchyla zaskarzone orzeczenie w calosci lub w czesci i przekazuje sprawe do ponownego rozpoznania sadowi, ktory wydal orzeczenie, a gdyby sad ten nie mogl rozpoznac jej w innym skladzie innemu sadowi.

2. W razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sad rozpoznaje ja w innym skladzie.

Art. 186. Naczelny Sad Administracyjny rozpoznajac skarge kasacyjna uchyla wyrok takze w czesci niezaskarzonej, jezeli zachodzi niewaznosc postepowania.

Art. 187. 1. Jezeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyloni sie zagadnienie prawne budzace powazne watpliwosci, Naczelny Sad Administracyjny moze odroczyc rozpoznanie sprawy i przedstawic to zagadnienie do rozstrzygniecia skladowi siedmiu sedziow tego Sadu.

2. Uchwala skladu siedmiu sedziow Naczelnego Sadu Administracyjnego jest w danej sprawie wiazaca.

3. Naczelny Sad Administracyjny w skladzie siedmiu sedziow moze przejac sprawe do rozpoznania.

Art. 188. Jezeli nie ma naruszen przepisow postepowania, ktore mogly miec istotny wplyw na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sad Administracyjny moze uchylic zaskarzone orzeczenie i rozpoznac skarge. W tym przypadku Sad orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjetego w zaskarzonym wyroku.

Art. 189. Jezeli skarga ulegala odrzuceniu albo istnialy podstawy do umorzenia postepowania przed wojewodzkim sadem administracyjnym, Naczelny Sad Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skarge lub umarza postepowanie.

Art. 190. Sad, ktoremu sprawa zostala przekazana, zwiazany jest wykladnia prawa dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sad Administracyjny. Nie mozna oprzec skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykladnia prawa ustalona w tej sprawie przez Naczelny Sad Administracyjny.

Art. 191. Naczelny Sad Administracyjny, na wniosek strony, rozpoznaje rowniez te postanowienia wojewodzkiego sadu administracyjnego, ktore nie podlegaly zaskarzeniu w drodze zazalenia, a mialy wplyw na rozstrzygniecie sprawy.

Art. 192. Z wyjatkiem przypadkow okreslonych w art. 123-125, postepowanie przed Naczelnym Sadem Administracyjnym ulega zawieszeniu jedynie na zgodny wniosek stron.

Art. 193. Jezeli nie ma szczegolnych przepisow postepowania przed Naczelnym Sadem Administracyjnym, do postepowania tego stosuje sie odpowiednio przepisy postepowania przed wojewodzkim sadem administracyjnym, z tym ze Naczelny Sad Administracyjny uzasadnia z urzedu wyroki i postanowienia w terminie trzydziestu dni.

Rozdzial 2

Zazalenie

Art. 194. 1. Zazalenie do Naczelnego Sadu Administracyjnego przysluguje na postanowienia wojewodzkiego sadu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, ktorych przedmiotem jest:

1) przekazanie sprawy innemu sadowi administracyjnemu;

2) wstrzymanie lub odmowa wstrzymania wykonania decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynnosci, o ktorych mowa w art. 61;

3) zawieszenie postepowania i odmowa podjecia zawieszonego postepowania;

4) odmowa sporzadzenia uzasadnienia wyroku;

5) sprostowanie lub wykladnia orzeczenia albo ich odmowa;

6) oddalenie wniosku o wylaczenie sedziego;

7) odrzucenie skargi kasacyjnej;

8) odrzucenie zazalenia;

9) zwrot kosztow postepowania, jezeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej;

10) ukaranie grzywna.

2. Zazalenie wnosi sie w terminie siedmiu dni od doreczenia postanowienia.

3. Zazalenie powinno czynic zadosc wymaganiom przepisanym dla pisma w postepowaniu sadowym oraz zawierac wskazanie zaskarzonego postanowienia i wniosek o jego zmiane lub uchylenie, jak rowniez zwiezle uzasadnienie zazalenia.

4. Zazalenie, ktorego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno byc sporzadzone przez adwokata lub radce prawnego. Przepis art. 175 2 i 3 stosuje sie odpowiednio.

Art. 195. 1. Akta sprawy wraz z zazaleniem wojewodzki sad administracyjny przedstawia Naczelnemu Sadowi Administracyjnemu po doreczeniu zazalenia pozostalym stronom. Odpowiedz na zazalenie moze byc wniesiona wprost do Naczelnego Sadu Administracyjnego w terminie siedmiu dni od doreczenia zazalenia.

2. Jezeli zazalenie zarzuca niewaznosc postepowania lub jest oczywiscie uzasadnione, wojewodzki sad administracyjny, ktory wydal zaskarzone postanowienie, moze na posiedzeniu niejawnym, nie przesylajac akt Naczelnemu Sadowi Administracyjnemu, uchylic zaskarzone postanowienie i w miare potrzeby sprawe rozpoznac na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysluguja srodki odwolawcze na zasadach ogolnych.

Art. 196. Wojewodzki sad administracyjny moze wstrzymac wykonanie zaskarzonego postanowienia do czasu rozstrzygniecia zazalenia. Postanowienie takie moze zapasc na posiedzeniu niejawnym.

Art. 197. 1. Naczelny Sad Administracyjny rozpoznaje zazalenie na posiedzeniu niejawnym.

2. Do postepowania toczacego sie na skutek zazalenia stosuje sie odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej.

Art. 198. Przepisy niniejszego dzialu stosuje sie odpowiednio do zazalen na zarzadzenia przewodniczacego, jezeli ustawa przewiduje wniesienie zazalenia.

DZIAL V

Koszty postepowania

Rozdzial 1

Zwrot kosztow postepowania miedzy stronami

Art. 199. Strony ponosza koszty postepowania zwiazane ze swym udzialem w sprawie, chyba ze przepis szczegolny stanowi inaczej.

Art. 200. W razie uwzglednienia skargi przez sad pierwszej instancji przysluguje skarzacemu od organu, ktory wydal zaskarzony akt lub podjal zaskarzona czynnosc albo dopuscil sie bezczynnosci, zwrot kosztow postepowania niezbednych do celowego dochodzenia praw.

Art. 201. 1. Zwrot kosztow przysluguje skarzacemu od organu takze w razie umorzenia postepowania z przyczyny okreslonej w art. 54 3.

2. W razie umorzenia postepowania w przypadku okreslonym w art. 118 2, przepis art. 206 stosuje sie odpowiednio.

Art. 202. 1. Jezeli po stronie skarzacej wystepuje kilku uprawnionych w sprawie, zwrot kosztow przysluguje kazdemu z nich odpowiednio do udzialu w sprawie.

2. Jezeli uprawnienia lub obowiazki skarzacych, o ktorych mowa w 1, zwiazane z przedmiotem zaskarzenia sa wspolne, zwrot kosztow nastepuje na ich rzecz solidarnie.

Art. 203. Stronie, ktora wniosla skarge kasacyjna, nalezy sie zwrot poniesionych przez nia niezbednych kosztow postepowania kasacyjnego:

1) od organu - jezeli w wyniku uwzglednienia skargi kasacyjnej zostal uchylony wyrok sadu pierwszej instancji oddalajacy skarge;

2) od skarzacego - jezeli w wyniku uwzglednienia skargi kasacyjnej zostal uchylony wyrok sadu pierwszej instancji uwzgledniajacy skarge.

Art. 204. W razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, ktora wniosla skarge kasacyjna, obowiazana jest zwrocic niezbedne koszty postepowania kasacyjnego poniesione przez:

1) organ - jezeli zaskarzono skarga kasacyjna wyrok sadu pierwszej instancji oddalajacy skarge;

2) skarzacego - jezeli zaskarzono skarga kasacyjna wyrok sadu pierwszej instancji uwzgledniajacy skarge.

Art. 205. 1. Do niezbednych kosztow postepowania prowadzonego przez strone osobiscie lub przez pelnomocnika, ktory nie jest adwokatem lub radca prawnym, zalicza sie poniesione przez strone koszty sadowe, koszty przejazdow do sadu strony lub pelnomocnika oraz rownowartosc zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sadzie. Suma kosztow przejazdu i rownowartosc utraconego zarobku nie moze przekraczac wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego.

2. Do niezbednych kosztow postepowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radce prawnego zalicza sie ich wynagrodzenie, jednak nie wyzsze niz stawki oplat okreslone w odrebnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sadowe oraz koszty nakazanego przez sad osobistego stawiennictwa strony.

3. Zasady ustalania wysokosci przyslugujacych stronie naleznosci, o ktorych mowa w 1 i 2, oraz tryb przyznawania i sposob wyplacania tych naleznosci, okreslaja przepisy odrebne.

4. Przepisy 2 i 3 stosuje sie odpowiednio do strony reprezentowanej przez doradce podatkowego lub rzecznika patentowego.

Art. 206. W razie czesciowego uwzglednienia skargi sad moze w uzasadnionych przypadkach zasadzic na rzecz skarzacego od organu tylko czesc kosztow, w szczegolnosci jezeli skarga zostala uwzgledniona w czesci niewspolmiernej w stosunku do wartosci przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.

Art. 207. 1. Przepisy art. 202, art. 205 i art. 206 maja odpowiednie zastosowanie w przypadkach, o ktorych mowa w art. 203 i art. 204.

2. W przypadkach szczegolnie uzasadnionych sad moze odstapic od zasadzenia zwrotu kosztow postepowania kasacyjnego w calosci lub w czesci.

Art. 208. Niezaleznie od wynikow spraw, o ktorych mowa w art. 200, art. 203, art. 204 i art. 207, sad moze wlozyc na strone obowiazek zwrotu kosztow - w calosci lub w czesci - wywolanych jej niesumiennym lub oczywiscie niewlasciwym postepowaniem.

Art. 209. Wniosek strony o zwrot kosztow sad rozstrzyga w kazdym orzeczeniu uwzgledniajacym skarge oraz w orzeczeniu, o ktorym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204.

Art. 210. 1. Strona traci uprawnienie do zadania zwrotu kosztow, jezeli najpozniej przed zamknieciem rozprawy bezposrednio poprzedzajacej wydanie orzeczenia nie zglosi wniosku o przyznanie naleznych kosztow. Strone dzialajaca bez adwokata lub radcy prawnego sad powinien pouczyc o skutkach niezgloszenia wniosku w powyzszym terminie.

2. Przepis 1 nie ma zastosowania w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez adwokata lub radce prawnego. W takim przypadku o kosztach naleznych stronie sad orzeka z urzedu.

Rozdzial 2

Koszty sadowe

Oddzial 1

Przepisy ogolne

Art. 211. Koszty sadowe obejmuja oplaty sadowe i zwrot wydatkow.

Art. 212. 1. Oplatami sadowymi sa wpis i oplata kancelaryjna.

2. Oplaty sadowe sa dochodami budzetu panstwa.

Art. 213. Do wydatkow zalicza sie w szczegolnosci:

1) naleznosci tlumaczy i kuratorow ustanowionych w danej sprawie;

2) koszty ogloszen oraz diety i koszty podrozy nalezne sedziom i pracownikom sadowym z powodu wykonania czynnosci sadowych poza budynkiem sadowym, okreslone w odrebnych przepisach.

Art. 214. 1. Jezeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztow sadowych obowiazany jest ten, kto wnosi do sadu pismo podlegajace oplacie lub powodujace wydatki.

2. Pismo wnoszone przez kilka osob, ktorych uprawnienia lub obowiazki zwiazane z przedmiotem zaskarzenia sa wspolne, podlega jednej oplacie. W przeciwnym razie kazda z tych osob uiszcza oplate oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowiazku.

Art. 215. 1. W kazdym pismie wszczynajacym postepowanie sadowe w danej instancji nalezy podac wartosc przedmiotu zaskarzenia, jezeli od tej wartosci zalezy wysokosc oplaty.

2. Oznaczenie wartosci przedmiotu zaskarzenia zaokragla sie wzwyz do pelnych zlotych.

Art. 216. Jezeli przedmiotem zaskarzenia jest naleznosc pieniezna, stanowi ona wartosc przedmiotu zaskarzenia.

Art. 217. Do wartosci przedmiotu zaskarzenia nie wlicza sie odsetek i kosztow zwiazanych z naleznoscia glowna.

Art. 218. Przewodniczacy moze sprawdzic wartosc przedmiotu zaskarzenia oznaczona w pismie i zarzadzic w tym celu dochodzenie.

Art. 219. 1. Oplate sadowa nalezy uiscic przy wniesieniu do sadu pisma podlegajacego oplacie.

2. Oplate sadowa uiszcza sie gotowka do kasy wlasciwego sadu administracyjnego lub na rachunek bankowy wlasciwego sadu. Koncowki oplat zaokragla sie wzwyz do pelnych zlotych.

Art. 220. 1. Sad nie podejmie zadnej czynnosci na skutek pisma, od ktorego nie zostanie uiszczona nalezna oplata. W tym przypadku, z zastrzezeniem 2 i 3, przewodniczacy wzywa wnoszacego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiscil oplate w terminie siedmiu dni od dnia doreczenia wezwania. W razie bezskutecznego uplywu tego terminu przewodniczacy wydaje zarzadzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania.

2. Jezeli pismo wniosla osoba zamieszkala lub majaca siedzibe za granica, ktora nie ma w kraju przedstawiciela, przewodniczacy wyznaczy termin do uiszczenia oplaty nie krotszy niz dwa miesiace.

3. Skarga, skarga kasacyjna, zazalenie oraz skarga o wznowienie postepowania, od ktorych pomimo wezwania nie zostal uiszczony nalezny wpis, podlegaja odrzuceniu przez sad.

4. Zazalenie wniesione na zarzadzenie przewodniczacego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania lub na postanowienie sadu o odrzuceniu srodkow prawnych wymienionych w 3, wolne jest od wpisu.

Art. 221. Pisma wnoszone przez adwokata lub radce prawnego, ktore nie sa nalezycie oplacone, pozostawia sie bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie oplaty, jezeli pismo podlega oplacie stalej.

Art. 222. Nie zada sie oplat od pisma, jezeli juz z niego wynika, ze podlega ono odrzuceniu.

Art. 223. 1. Przepisy art. 220 i art. 222 stosuje sie odpowiednio, gdy obowiazek uiszczenia lub uzupelnienia oplaty powstanie na skutek ustalenia wyzszej wartosci przedmiotu zaskarzenia, cofniecia przyznanego prawa pomocy, albo uchylenia kurateli przed wyznaczeniem terminu rozprawy.

2. Jezeli nie zostala uiszczona nalezna oplata sad w orzeczeniu konczacym postepowanie w danej instancji nakaze sciagnac te oplate od strony, ktora obowiazana byla ja uiscic albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiazek poniesienia kosztow postepowania przez te strone.

Art. 224. Jezeli w toku postepowania sad nie orzekl o obowiazku ponoszenia kosztow sadowych lub tez orzeczeniem nie objal calej kwoty naleznej z tego tytulu, postanowienie w tym przedmiocie wyda na posiedzeniu niejawnym wojewodzki sad administracyjny.

Art. 225. Oplate prawomocnie uchylona w calosci lub w czesci postanowieniem sadu oraz roznice miedzy kosztami pobranymi a kosztami naleznymi, a takze pozostalosc zaliczki wplaconej na pokrycie wydatkow zwraca sie stronie z urzedu na jej koszt.

Art. 226. 1. Prawo do zadania kosztow sadowych przedawnia sie z uplywem trzech lat liczac od dnia, w ktorym koszty nalezalo uiscic.

2. Prawo strony do zadania zwrotu oplaty sadowej lub zaliczki na pokrycie wydatkow przedawnia sie z uplywem trzech lat liczac od dnia powstania tego prawa.

Art. 227. 1. Zazalenie przysluguje na zarzadzenie przewodniczacego oraz postanowienie wojewodzkiego sadu administracyjnego w przedmiocie kosztow sadowych, jezeli strona nie sklada srodka odwolawczego co do istoty sprawy.

2. Od zazalen, o ktorych mowa w 1, nie pobiera sie oplat sadowych.

Art. 228. Grzywny orzeczone w postepowaniu przed sadem administracyjnym sa takze, oprocz kosztow sadowych, dochodami budzetu panstwa. Naleznosci te podlegaja egzekucji sadowej bez nadawania orzeczeniu klauzuli wykonalnosci.

Art. 229. 1. Naleznosci z tytulu nieuiszczonych kosztow sadowych oraz grzywien orzeczonych w postepowaniu przed sadem administracyjnym, z wyjatkiem grzywny, o ktorej mowa w art. 154 1, moga byc umorzone lub zaplata tej naleznosci moze byc odroczona albo rozlozona na raty, jezeli jej sciagniecie byloby polaczone z niewspolmiernymi trudnosciami lub groziloby dluznikowi zbyt ciezkimi skutkami.

2. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady i tryb umarzania, odraczania i rozkladania na raty oraz cofania odroczenia lub rozlozenia na raty naleznosci okreslonych w 1. W rozporzadzeniu nalezy okreslic organy uprawnione do umarzania, odraczania, rozkladania na raty oraz cofania odroczenia i rozlozenia na raty naleznosci, okresy na jakie naleznosci te moga byc odroczone lub rozlozone na raty, zakres umorzenia, sposob udokumentowania wniosku przez dluznika, a takze przypadki, w ktorych naleznosci moga byc umorzone z urzedu w calosci lub w czesci.

Oddzial 2

Wpis

Art. 230. 1. Od pism wszczynajacych postepowanie przed sadem administracyjnym w danej instancji pobiera sie wpis stosunkowy lub staly.

2. Pismami, o ktorych mowa w 1, sa skarga, skarga kasacyjna, zazalenie oraz skarga o wznowienie postepowania.

Art. 231. Wpis stosunkowy pobiera sie w sprawach, w ktorych przedmiotem zaskarzenia sa naleznosci pieniezne. W innych sprawach pobiera sie wpis staly.

Art. 232. 1. Sad z urzedu zwraca stronie:

1) caly uiszczony wpis od:

a) pisma odrzuconego lub cofnietego, jezeli odrzucenie lub cofniecie nastapilo przed wyslaniem odpisu skargi - organowi, ktorego dzialanie lub bezczynnosc zaskarzono, a takze odpisu srodka odwolawczego albo skargi o wznowienie postepowania innym stronom,

b) zazalenia na postanowienie w przedmiocie ukarania grzywna, jezeli zazalenie zostalo uwzglednione;

2) polowe wpisu od pisma cofnietego przed rozpoczeciem posiedzenia, na ktore sprawa zostala skierowana, z tym ze posiedzenie mediacyjne nie wylacza zwrotu.

2. Postanowienie w przedmiocie zwrotu wpisu moze byc wydane na posiedzeniu niejawnym.

Art. 233. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, wysokosc oraz szczegolowe zasady pobierania wpisu. W rozporzadzeniu nalezy uwzglednic, ze wpis nie moze byc nizszy niz sto zlotych, wpis stosunkowy nie moze byc wyzszy niz 4% wartosci przedmiotu zaskarzenia i nie moze przekraczac stu tysiecy zlotych, a wpis staly wyzszy niz dziesiec tysiecy zlotych, oraz ze wpis staly powinien byc zroznicowany w zaleznosci od rodzaju i charakteru sprawy.

Oddzial 3

Oplata kancelaryjna

Art. 234. 1. Za stwierdzenie prawomocnosci oraz wydanie odpisow, zaswiadczen, wyciagow i innych dokumentow na podstawie akt, pobiera sie oplate kancelaryjna, z zastrzezeniem 3.

2. Oplate kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doreczonego na skutek zadania zgloszonego w terminie siedmiodniowym od ogloszenia orzeczenia, pobiera sie przy zgloszeniu wniosku o sporzadzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doreczenie. Jezeli oplata nie zostala uiszczona, przewodniczacy zarzadzi sciagniecie jej od strony, ktora zlozyla wniosek. Przepisow art. 220 i art. 221 nie stosuje sie.

3. Nie pobiera sie oplaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, podlegajacy doreczeniu z urzedu.

Art. 235. Oplate kancelaryjna pobiera sie takze za odpisy, wyciagi, kopie i wydruki oraz zaswiadczenia i inne dokumenty wydawane na podstawie zbiorow gromadzonych i prowadzonych w sadzie poza aktami sprawy.

Art. 236. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, wysokosc oplat kancelaryjnych. W rozporzadzeniu nalezy uwzglednic, ze oplate pobiera sie za kazda strone wydanego dokumentu, wysokosc oplaty za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporzadzonego na wniosek nie moze byc wyzsza niz dwiescie zlotych oraz okreslic podwyzszenie oplaty za wydanie dokumentu sporzadzonego w jezyku obcym lub zawierajacego tabele.

Oddzial 4

Wydatki

Art. 237. 1. Strona, ktora wniosla o podjecie czynnosci polaczonej z wydatkami, obowiazana jest wplacic zaliczke na ich pokrycie.

2. Jezeli wniosek zlozylo kilka stron albo sad zarzadzil wykonanie czynnosci z urzedu, zaliczke powinny wplacic strony w czesciach rownych lub w innym stosunku wedlug uznania sadu.

3. Sad oznaczy wysokosc zaliczki i termin jej wplacenia. Jezeli przewidywane wydatki okaza sie wieksze od wplaconej zaliczki, sad nakaze jej uzupelnienie.

Art. 238. 1. W razie niewplacenia zaliczki przez strony stosownie do art. 237, kwote potrzebna na pokrycie wydatkow wyklada sie tymczasowo z czesci budzetu sadu administracyjnego. Wylozona kwota jest naleznoscia budzetu panstwa, ktora zwraca strona zobowiazana do wplacenia zaliczki.

2. Przewodniczacy wezwie strone zobowiazana do wplacenia zaliczki, aby w terminie czternastu dni, a jezeli mieszka ona za granica - w wyznaczonym terminie, nie krotszym niz dwa miesiace, uiscila kwote wylozona z budzetu.

3. W razie bezskutecznego uplywu terminu, o ktorym mowa w 2, sad wyda na posiedzeniu niejawnym postanowienie nakazujace sciagniecie wylozonej kwoty bez wstrzymania biegu postepowania.

4. Przepisy 1-3 nie maja zastosowania w przypadku, gdy niepodjecie czynnosci, o ktorej mowa w art. 237 1, stanowi przeslanke do zawieszenia postepowania.

Rozdzial 3

Zwolnienie od kosztow sadowych

Oddzial 1

Przepisy ogolne

Art. 239. Nie maja obowiazku uiszczenia kosztow sadowych:

1) strona skarzaca dzialanie lub bezczynnosc organu w sprawach:

a) z zakresu pomocy i opieki spolecznej,

b) dotyczacych statusu bezrobotnego, zasilkow oraz innych naleznosci i uprawnien przyslugujacych osobie bezrobotnej,

c) dotyczacych chorob zawodowych, swiadczen leczniczych oraz swiadczen rehabilitacyjnych,

d) ze stosunkow pracy i stosunkow sluzbowych,

e) z zakresu ubezpieczen spolecznych,

f) z zakresu powszechnego obowiazku obrony;

2) prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich;

3) kurator strony wyznaczony przez sad orzekajacy lub przez sad opiekunczy dla danej sprawy;

4) strona, ktorej przyznane zostalo prawo do pomocy w postepowaniu przed sadem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie okreslonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa.

Art. 240. Rada Ministrow moze, w drodze rozporzadzenia, zwolnic organizacje spoleczne od obowiazku uiszczania wpisu w ich wlasnych sprawach, a takze cofnac to zwolnienie. Dotyczyc to powinno zwolnienia w sprawach prowadzonych w zwiazku z dzialalnoscia naukowa, oswiatowa, kulturalna, dobroczynna oraz pomocy i opieki spolecznej.

Art. 241. Zwolnienie od obowiazku uiszczenia kosztow sadowych w przepisie prawa lub w postanowieniu sadu administracyjnego bez okreslenia zakresu tego zwolnienia - oznacza calkowite zwolnienie z obowiazku wnoszenia zarowno oplat sadowych, jak i ponoszenia wydatkow.

Art. 242. Wydatki za strone zwolniona od kosztow sadowych wykladane sa z czesci budzetu sadu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia.

Oddzial 2

Prawo pomocy

Art. 243. 1. Prawo pomocy moze byc przyznane stronie na jej wniosek zlozony przed wszczeciem postepowania lub w toku postepowania. Wniosek ten wolny jest od oplat sadowych.

2. Przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postepowania rozpoznawczego obejmuje takze postepowanie egzekucyjne.

Art. 244. 1. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztow sadowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

2. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego stanowi uprawnienie strony do udzielenia pelnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia przez nia wynagrodzenia i wydatkow adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Art. 245. 1. Prawo pomocy moze byc przyznane w zakresie calkowitym lub czesciowym.

2. Prawo pomocy w zakresie calkowitym obejmuje zwolnienie od kosztow sadowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

3. Prawo pomocy w zakresie czesciowym obejmuje zwolnienie tylko od oplat sadowych w calosci lub w czesci albo tylko od wydatkow albo od oplat sadowych i wydatkow lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

4. Czesciowe zwolnienie od oplat lub wydatkow moze polegac na zwolnieniu od poniesienia ulamkowej ich czesci albo okreslonej ich kwoty pienieznej.

Art. 246. 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej nastepuje:

1) w zakresie calkowitym - gdy osoba ta wykaze, ze nie jest w stanie poniesc jakichkolwiek kosztow postepowania;

2) w zakresie czesciowym - gdy wykaze, ze nie jest w stanie poniesc pelnych kosztow postepowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

2. Osobie prawnej, a takze innej jednostce organizacyjnej nieposiadajacej osobowosci prawnej, prawo pomocy moze byc przyznane:

1) w zakresie calkowitym - gdy wykaze, ze nie ma zadnych srodkow na poniesienie jakichkolwiek kosztow postepowania;

2) w zakresie czesciowym - gdy wykaze, ze nie ma dostatecznych srodkow na poniesienie pelnych kosztow postepowania.

3. Adwokata, radce prawnego, doradce podatkowego lub rzecznika patentowego mozna ustanowic dla strony, ktora nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radca prawnym, doradca podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisow o prawie pomocy.

Art. 247. Prawo pomocy nie przysluguje stronie w razie oczywistej bezzasadnosci jej skargi.

Art. 248. Przyznanie prawa pomocy nie zwalnia strony od obowiazku zwrotu kosztow postepowania, jezeli obowiazek taki wynika z innych przepisow.

Art. 249. Przyznanie prawa pomocy moze byc cofniete w calosci lub w czesci, jezeli sie okaze, ze okolicznosci, na podstawie ktorych je przyznano, nie istnialy lub przestaly istniec.

Art. 250. Wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio wedlug zasad okreslonych w przepisach o oplatach za czynnosci adwokatow, radcow prawnych, doradcow podatkowych albo rzecznikow patentowych w zakresie ponoszenia kosztow nieoplaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbednych i udokumentowanych wydatkow.

Art. 251. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze smiercia strony, ktora je uzyskala.

Art. 252. 1. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierac oswiadczenie strony obejmujace dokladne dane o stanie majatkowym i dochodach, a jezeli wniosek sklada osoba fizyczna, ponadto dokladne dane o stanie rodzinnym oraz oswiadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radca prawnym, doradca podatkowym lub rzecznikiem patentowym.

2. Wniosek sklada sie na urzedowym formularzu wedlug ustalonego wzoru.

Art. 253. O wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sad zwraca sie do wlasciwej okregowej rady adwokackiej, rady okregowej izby radcow prawnych, Krajowej Rady Doradcow Podatkowych lub Krajowej Rady Rzecznikow Patentowych. Jezeli adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy ustanowiony w ten sposob ma podjac czynnosci poza siedziba sadu orzekajacego, wlasciwa okregowa rada adwokacka, rada okregowej izby radcow prawnych, Krajowa Rada Doradcow Podatkowych lub Krajowa Rada Rzecznikow Patentowych, na wniosek ustanowionego adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, wyznaczy w razie potrzeby adwokata, radce prawnego, doradce podatkowego lub rzecznika patentowego z innej miejscowosci.

Art. 254. 1. Rozpoznawanie wnioskow o przyznanie prawa pomocy nalezy do wojewodzkiego sadu administracyjnego, w ktorym sprawa ma sie toczyc lub juz sie toczy.

2. Strona, ktora nie ma miejsca zamieszkania, pobytu lub siedziby na obszarze wlasciwosci sadu, o ktorym mowa w 1, moze zlozyc wniosek w innym wojewodzkim sadzie administracyjnym. Wniosek ten przesyla sie niezwlocznie do sadu wlasciwego.

Art. 255. Jezeli oswiadczenie strony zawarte we wniosku, o ktorym mowa w art. 252, okaze sie niewystarczajace do oceny jej rzeczywistego stanu majatkowego i mozliwosci platniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi watpliwosci, strona jest obowiazana zlozyc na wezwanie, w zakreslonym terminie, dodatkowe oswiadczenie lub przedlozyc dokumenty zrodlowe dotyczace jej stanu majatkowego, dochodow lub stanu rodzinnego.

Art. 256. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) wzor i sposob udostepniania urzedowego formularza, o ktorym mowa w art. 252 2, odpowiadajacego wymaganiom przewidzianym dla pism w postepowaniu sadowym, szczegolnym wymaganiom postepowania o przyznaniu prawa pomocy oraz zawierajacego niezbedne pouczenie co do sposobu jego wypelnienia i skutkow niedostosowania sie do okreslonych wymagan;

2) rodzaje dokumentow zrodlowych, o ktorych mowa w art. 255, oraz okresy, za jakie maja byc dokumentowane dane o majatku, dochodach i stanie rodzinnym; dokumentami tymi moga byc w szczegolnosci odpisy zeznan podatkowych, wyciagi lub wykazy z posiadanych rachunkow bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wypisy z rejestrow urzedowych, odpis aktualnych bilansow oraz zaswiadczenia o wysokosci wynagrodzen, honorariow i innych naleznosci i otrzymywanych swiadczen.

Art. 257. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, ktory nie zostal zlozony na urzedowym formularzu lub ktorego brakow strona nie uzupelnila w zakreslonym terminie, pozostawia sie bez rozpoznania.

Art. 258. 1. Czynnosci w zakresie postepowania o przyznanie prawa pomocy moga wykonywac referendarze sadowi.

2. Do czynnosci, o ktorych mowa w 1, naleza w szczegolnosci:

1) przyjmowanie wnioskow o przyznanie prawa pomocy;

2) przesylanie wnioskow o przyznanie prawa pomocy do wlasciwego sadu;

3) badanie zlozonych wnioskow o przyznanie prawa pomocy co do wymogow formalnych, a takze co do ich tresci;

4) przekazywanie wnioskow do rozpoznania sadowi w przypadku, o ktorym mowa w art. 247;

5) wzywanie stron do uzupelnienia brakow formalnych wnioskow, a takze do zlozenia dodatkowych oswiadczen i dokumentow;

6) wydawanie zarzadzen o pozostawieniu wnioskow bez rozpoznania;

7) wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowien co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy;

8) wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowien o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastepstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbednych udokumentowanych wydatkow,

3. Do zarzadzen oraz postanowien referendarza sadowego stosuje sie odpowiednio przepisy dotyczace zarzadzen przewodniczacego oraz postanowien sadu.

Art. 259. 1. Od zarzadzen i postanowien, o ktorych mowa w art. 258 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy moga wniesc do wlasciwego wojewodzkiego sadu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doreczenia zarzadzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radce prawnego, doradce podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia.

2. Sprzeciw wniesiony po terminie oraz sprzeciw, ktorego braki formalne nie zostaly uzupelnione, a takze sprzeciw wniesiony przez adwokata, radce prawnego, doradce podatkowego lub rzecznika patentowego, niezawierajacy uzasadnienia, sad odrzuci na posiedzeniu niejawnym.

3. Jezeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw zostal prawomocnie odrzucony, zarzadzenia i postanowienia, o ktorych mowa w 1, maja skutki prawomocnego orzeczenia sadu.

Art. 260. W razie wniesienia sprzeciwu, ktory nie zostal odrzucony, zarzadzenie lub postanowienie, przeciwko ktoremu zostal on wniesiony, traci moc, a sprawa bedaca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sad na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysluguje zazalenie.

Art. 261. Od sprzeciwu i zazalen, o ktorych mowa w art. 259 i art. 260, nie pobiera sie oplat sadowych.

Art. 262. Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczacym zastepstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, maja odpowiednie zastosowanie do stron korzystajacych z ustawowego zwolnienia od obowiazku uiszczenia kosztow sadowych.

Art. 263. O cofnieciu przyznania prawa pomocy orzeka wlasciwy wojewodzki sad administracyjny na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysluguje zazalenie.

DZIAL VI

Uchwaly Naczelnego Sadu Administracyjnego

Art. 264. 1. Uchwaly przewidziane w art. 15 1 pkt 2 i 3 Naczelny Sad Administracyjny podejmuje w skladzie siedmiu sedziow, calej Izby lub w pelnym skladzie.

2. Uchwaly, o ktorych mowa w art. 15 1 pkt 2, Naczelny Sad Administracyjny podejmuje na wniosek Prezesa Naczelnego Sadu Administracyjnego, Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, a uchwaly, o ktorych mowa w art. 15 1 pkt 3, na podstawie postanowienia skladu orzekajacego.

3. Prezes Naczelnego Sadu Administracyjnego kieruje wniosek do rozstrzygniecia przez jeden ze skladow okreslonych w 1.

4. Sklad siedmiu sedziow moze - w formie postanowienia - przekazac zagadnienie prawne do rozstrzygniecia pelnemu skladowi Izby, a Izba pelnemu skladowi Naczelnego Sadu Administracyjnego.

Art. 265. W posiedzeniu calego skladu Naczelnego Sadu Administracyjnego lub w posiedzeniu Izby udzial Prokuratora Generalnego lub jego zastepcy jest obowiazkowy. W posiedzeniu skladu siedmiu sedziow bierze udzial prokurator Prokuratury Krajowej.

Art. 266. 1. Do podjecia uchwaly przez pelny sklad Naczelnego Sadu Administracyjnego lub przez pelny sklad Izby wymagana jest obecnosc co najmniej dwoch trzecich sedziow kazdej z Izb.

2. Uchwaly podejmowane sa w glosowaniu jawnym zwykla wiekszoscia glosow.

Art. 267. Naczelny Sad Administracyjny moze - w formie postanowienia - odmowic podjecia uchwaly, zwlaszcza gdy nie zachodzi potrzeba wyjasnienia watpliwosci.

Art. 268. Wniosek o podjecie uchwaly oraz uchwaly Naczelnego Sadu Administracyjnego wymagaja uzasadnienia.

Art. 269. 1. Jezeli jakikolwiek sklad sadu administracyjnego rozpoznajacy sprawe nie podziela stanowiska zajetego w uchwale skladu siedmiu sedziow, calej Izby albo w uchwale pelnego skladu Naczelnego Sadu Administracyjnego, przedstawia powstale zagadnienie prawne do rozstrzygniecia odpowiedniemu skladowi. Przepis art. 187 1 i 2 stosuje sie odpowiednio.

2. W przypadkach, o ktorych mowa w 1, sklad siedmiu sedziow, sklad Izby lub pelny sklad Naczelnego Sadu Administracyjnego podejmuje ponowna uchwale. Przepisu art. 267 nie stosuje sie.

3. Jezeli sklad jednej Izby Naczelnego Sadu Administracyjnego wyjasniajacy zagadnienie prawne nie podziela stanowiska zajetego w uchwale innej Izby, przedstawia to zagadnienie do rozstrzygniecia pelnemu skladowi Naczelnego Sadu Administracyjnego.

DZIAL VII

Wznowienie postepowania

Art. 270. W przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym mozna zadac wznowienia postepowania, ktore zostalo zakonczone prawomocnym orzeczeniem.

Art. 271. Mozna zadac wznowienia postepowania z powodu niewaznosci:

1) jezeli w skladzie sadu uczestniczyla osoba nieuprawniona albo jezeli orzekal sedzia wylaczony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem sie orzeczenia nie mogla domagac sie wylaczenia;

2) jezeli strona nie miala zdolnosci sadowej lub procesowej albo nie byla nalezycie reprezentowana lub jezeli wskutek naruszenia przepisow prawa byla pozbawiona moznosci dzialania; nie mozna jednak zadac wznowienia, jezeli przed uprawomocnieniem sie orzeczenia niemoznosc dzialania ustala lub brak reprezentacji byl podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdzila dokonane czynnosci procesowe.

Art. 272. 1. Mozna zadac wznowienia postepowania rowniez w przypadku, gdy Trybunal Konstytucyjny orzekl o niezgodnosci aktu normatywnego z Konstytucja, umowa miedzynarodowa lub z ustawa, na podstawie ktorego zostalo wydane orzeczenie.

2. W sytuacji okreslonej w 1 skarge o wznowienie postepowania wnosi sie w terminie jednego miesiaca od dnia wejscia w zycie orzeczenia Trybunalu Konstytucyjnego.

Art. 273. 1. Mozna zadac wznowienia na tej podstawie, ze:

1) orzeczenie zostalo oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazujacym wyroku karnym, nastepnie uchylonym;

2) orzeczenie zostalo uzyskane za pomoca przestepstwa.

2. Mozna zadac wznowienia w razie pozniejszego wykrycia takich okolicznosci faktycznych lub srodkow dowodowych, ktore moglyby miec wplyw na wynik sprawy, a z ktorych strona nie mogla skorzystac w poprzednim postepowaniu.

3. Mozna zadac wznowienia w razie pozniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczacego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sad jest nie tylko zaskarzone orzeczenie, lecz sa rowniez z urzedu inne prawomocne orzeczenia dotyczace tej samej sprawy.

Art. 274. Z powodu przestepstwa mozna zadac wznowienia jedynie wowczas, gdy czyn zostal ustalony prawomocnym wyrokiem skazujacym, chyba ze postepowanie karne nie moze byc wszczete lub ze zostalo umorzone z innych przyczyn niz brak dowodow.

Art. 275. Do wznowienia postepowania z przyczyn niewaznosci wlasciwy jest sad, ktory wydal zaskarzone orzeczenie, a jezeli zaskarzono orzeczenia sadow obu instancji, wlasciwy jest Naczelny Sad Administracyjny. Do wznowienia postepowania na innej podstawie wlasciwy jest sad, ktory ostatnio orzekal w sprawie.

Art. 276. Do postepowania ze skargi o wznowienie postepowania stosuje sie odpowiednio przepisy o postepowaniu przed sadem pierwszej instancji, jezeli przepisy ponizsze nie stanowia inaczej. Jednakze, gdy do wznowienia postepowania wlasciwy jest Naczelny Sad Administracyjny, stosuje sie odpowiednio art. 175.

Art. 277. Skarge o wznowienie postepowania wnosi sie w terminie trzymiesiecznym. Termin ten liczy sie od dnia, w ktorym strona dowiedziala sie o podstawie wznowienia, a gdy podstawa jest pozbawienie moznosci dzialania lub brak nalezytej reprezentacji - od dnia, w ktorym o orzeczeniu dowiedziala sie strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.

Art. 278. Po uplywie lat pieciu od uprawomocnienia sie orzeczenia nie mozna zadac wznowienia, z wyjatkiem przypadku, gdy strona byla pozbawiona moznosci dzialania lub nie byla nalezycie reprezentowana.

Art. 279. Skarga o wznowienie postepowania powinna ponadto zawierac oznaczenie zaskarzonego orzeczenia, podstawe wznowienia i jej uzasadnienie, okolicznosci stwierdzajace zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz zadanie o uchylenie lub zmiane zaskarzonego orzeczenia.

Art. 280. 1. Sad bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera sie na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagan sad wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawe.

2. Na zadanie sadu zglaszajacy skarge o wznowienie postepowania obowiazany jest uprawdopodobnic okolicznosci stwierdzajace zachowanie terminu lub dopuszczalnosc wznowienia.

Art. 281. Na rozprawie sad rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalnosci wznowienia i odrzuca wniosek, jezeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie zostal zachowany. Sad moze jednak po rozwazeniu stanu sprawy polaczyc badanie dopuszczalnosci wznowienia z rozpoznaniem sprawy.

Art. 282. 1. Sad rozpoznaje sprawe na nowo w granicach, jakie zakresla podstawa wznowienia.

2. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sad stosownie do okolicznosci oddala skarge o wznowienie postepowania albo uwzgledniajac ja zmienia zaskarzone orzeczenie albo je uchyla i skarge odrzuca lub postepowanie umarza.

3. W przypadku, o ktorym mowa w art. 273 3, sad uchyla jedno z orzeczen dotyczacych tej samej sprawy, utrzymujac w mocy inne prawomocne orzeczenie, albo uchyla wszystkie prawomocne orzeczenia dotyczace tej samej sprawy i orzeka co do istoty sprawy albo przekazuje sprawe wlasciwemu wojewodzkiemu sadowi administracyjnemu do rozpoznania i rozstrzygniecia o tej sprawie.

Art. 283. Sedzia, ktorego udzialu lub zachowania sie w poprzednim postepowaniu dotyczy skarga, wylaczony jest od orzekania w postepowaniu ze skargi o wznowienie postepowania.

Art. 284. Wniesienie skargi o wznowienie postepowania nie tamuje wykonania zaskarzonego orzeczenia. W razie uprawdopodobnienia, ze zglaszajacemu wniosek grozi niepowetowana szkoda, sad moze wstrzymac wykonanie orzeczenia. Postanowienie moze byc wydane na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysluguje zazalenie.

Art. 285. Niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postepowania zakonczonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie postepowania.

DZIAL VIII

Wykonywanie orzeczen sadowych

Art. 286. 1. Po uprawomocnieniu sie orzeczenia sadu pierwszej instancji akta administracyjne sprawy zwraca sie organowi administracji publicznej zalaczajac odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocnosci.

2. Termin do zalatwienia sprawy przez organ administracji okreslony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sad liczy sie od dnia doreczenia akt organowi.

Art. 287. W przypadku gdy sad w orzeczeniu:

1) uchyli zaskarzona decyzje, a organ rozpatrujac sprawe ponownie umorzy postepowanie;

2) stwierdzi niewaznosc aktu albo ustali przeszkode prawna uniemozliwiajaca stwierdzenie niewaznosci aktu,

stronie, ktora poniosla szkode, sluzy odszkodowanie od organu, ktory wydal decyzje. Przepis art. 160 Kodeksu postepowania administracyjnego stosuje sie odpowiednio.

DZIAL IX

Postepowanie w razie zaginiecia lub zniszczenia akt

Art. 288. Odtworzeniu ulegaja akta zaginione lub zniszczone w calosci lub w czesci. W sprawie prawomocnie zakonczonej odtworzeniu podlega orzeczenie konczace postepowanie w sprawie oraz ta czesc akt, ktora jest niezbedna do ustalenia jego tresci i do wznowienia postepowania.

Art. 289. 1. Sad wszczyna postepowanie z urzedu lub na wniosek strony.

2. Sad wszczyna postepowanie tylko na wniosek strony, jezeli zaginiecie lub zniszczenie akt nastapilo wskutek sily wyzszej.

Art. 290. 1. Do odtworzenia akt sprawy bedacej w toku wlasciwy jest sad, w ktorym sprawa ostatnio sie toczyla.

2. Jezeli wlasciwy bylby Naczelny Sad Administracyjny, Sad ten przekaze sprawe sadowi pierwszej instancji, chyba ze chodzi o odtworzenie tylko akt tego Sadu.

3. Postepowanie w razie zaginiecia lub zniszczenia akt w sprawie prawomocnie zakonczonej przeprowadza sad, w ktorym sprawa toczyla sie w pierwszej instancji.

Art. 291. We wniosku o odtworzenie akt nalezy ponadto okreslic dokladnie sprawe, dolaczyc wszelkie urzedowo poswiadczone odpisy znajdujace sie w posiadaniu zglaszajacego wniosek oraz wskazac znane mu miejsca, w ktorych dokumenty lub ich odpisy sie znajduja.

Art. 292. 1. Przewodniczacy wzywa osoby, organy administracji publicznej lub instytucje wskazane we wniosku oraz znane sadowi urzedowo do zlozenia w okreslonym terminie poswiadczonych urzedowo odpisow dokumentow bedacych w ich posiadaniu albo do oswiadczenia, ze ich nie posiadaja.

2. Jezeli osoba wezwana nie posiada dokumentu lub odpisu, a przed wezwaniem byla w jego posiadaniu, powinna wyjasnic, gdzie dokument lub odpis sie znajduje.

Art. 293. 1. Sad moze skazac na grzywne w wysokosci okreslonej w art. 154 6 kazdego, kto nie uczyni zadosc wezwaniu dokonanemu w mysl artykulu poprzedzajacego.

2. Jezeli wezwana byla osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, ukaraniu podlega jej kierownik lub pracownik, ktorego obowiazkiem bylo uczynic zadosc wezwaniu.

Art. 294. Jezeli poswiadczone urzedowo odpisy zostana zlozone, przewodniczacy zarzadza dolaczenie ich do akt. Odpis zarzadzenia dorecza sie stronom.

Art. 295. Jezeli odtworzenia akt nie mozna przeprowadzic w trybie przewidzianym w artykulach poprzedzajacych, przewodniczacy wzywa strony do zlozenia dokladnych oswiadczen co do tresci zaginionych lub zniszczonych pism oraz dowodow na zawarte w nich twierdzenia, nie wylaczajac prywatnych odpisow oraz innych pism i notatek, ktore moga byc pomocne przy odtworzeniu akt.

Art. 296. 1. Niezaleznie od oswiadczen i wnioskow sad przeprowadza z urzedu dochodzenia, nie pomijajac zadnej okolicznosci, ktora moze miec znaczenie dla ustalenia tresci zaginionych lub zniszczonych akt. Sad bierze pod uwage wpisy do repertoriow i innych ksiag biurowych. Sad moze tez przesluchac w charakterze swiadkow sedziow, prokuratorow, protokolantow, pelnomocnikow stron i inne osoby, ktore uczestniczyly w postepowaniu lub ktore moga wypowiedziec sie co do tresci akt, jak rowniez moze zarzadzic przesluchanie stron.

2. Do przeprowadzenia dowodow, o ktorych mowa w 1, stosuje sie odpowiednio przepisy Kodeksu postepowania cywilnego.

Art. 297. Po przeprowadzeniu postepowania, o ktorym mowa w art. 295 i art. 296, sad orzeka postanowieniem, w jaki sposob i w jakim zakresie zaginione akta maja byc odtworzone lub ze odtworzenie akt jest niemozliwe. Na postanowienie przysluguje zazalenie.

Art. 298. Jezeli akta nie moga byc odtworzone lub odtworzone zostaly w czesci niewystarczajacej do podjecia dalszego postepowania, skarga albo srodek odwolawczy moga byc wniesione ponownie w terminie trzydziestu dni od dnia, w ktorym postanowienie w tym przedmiocie stalo sie prawomocne. We wszystkich innych przypadkach sad podejmuje postepowanie w takim stanie, w jakim okaze sie to mozliwe przy uwzglednieniu akt pozostalych i odtworzonych. Na postanowienie co do podjecia dalszego postepowania przysluguje zazalenie.

DZIAL X

Przepisy z zakresu postepowania w obrocie zagranicznym

Art. 299. 1. Strona zamieszkala za granica, jezeli nie ustanowila pelnomocnika do prowadzenia sprawy, obowiazana jest wraz z wniesieniem skargi ustanowic pelnomocnika do doreczen.

2. W razie niedopelnienia obowiazku, o ktorym mowa w 1, pisma w postepowaniu sadowym pozostawia sie w aktach sprawy ze skutkiem doreczenia.

3. Jezeli ze skargi wynika, iz uczestnikiem postepowania sadowego jest osoba zamieszkala za granica sad, doreczajac odpis skargi zawiadamia te osobe o obowiazku, o ktorym mowa w 1.

4. Przepisow 1-3 nie stosuje sie, jezeli inaczej stanowi umowa miedzynarodowa, ktorej Rzeczpospolita Polska jest strona.

Art. 300. W sprawach nieunormowanych w niniejszej ustawie do postepowania w zakresie obrotu zagranicznego stosuje sie odpowiednio przepisy czesci trzeciej Kodeksu postepowania cywilnego.

DZIAL XI

Przepis koncowy

Art. 301. Ustawa wchodzi w zycie w terminie i na zasadach okreslonych ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzajace ustawe - Prawo o ustroju sadow administracyjnych i ustawe - Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.