Spis tresci

Poczatek


Poczatek

Czesc I. - Obecny system podatkowy w Polsce

Poczatek

1. Podstawowe definicje

Podatek w kategoriach prawnych, jest to swiadczenie pieniezne podatnika, czyli podmiotu zobowiazanego, na rzecz Skarbu Panstwa lub gminy, czyli podmiotow uprawnionych.

Przyjmuje sie, ze podatek - w odroznieniu od innych swiadczen - powinien posiadac nastepujace cechy:

a) charakter przymusowy - co oznacza, ze podmiot uprawniony moze stosowac srodki przymusu w celu wyegzekwowania naleznosci,

b) bezzwrotnosc - co oznacza, ze zaplacony podatek nie podlega zwrotowi, z wyjatkiem nieslusznego lub nadmiernego pobrania podatku,

c) nieodplatnosc - co oznacza, ze z podatkiem nie wiaze sie zadne wzajemne swiadczenie ze strony panstwa lub gminy. Inaczej mowiac, podatnikowi, z tytulu uiszczenia podatkow, nie przysluguja zadne roszczenia wobec podmiotow uprawnionych. Cecha ta wyroznia podatek od innych danin publicznych, np. oplat (skarbowych, targowych, miejscowych) wnoszonych w zamian za okreslone swiadczenie oraz cel, pobieranych za dopuszczenie towaru do obrotu na obszarze celnym panstwa,

d) jednostronnosc ustalania - co oznacza, ze podatek nie jest nakladany w formie jakiejkolwiek umowy, nie jest wiec przedmiotem negocjacji miedzy podatnikiem a panstwem. Podatnicy nie maja bezposredniego wplywu na wysokosc podatkow, jedynie poprzez mechanizmy demokracji parlamentarnej moga wplywac posrednio na ksztalt systemu podatkowego,

e) ogolny charakter, o czym przesadza wprowadzanie ich w zycie aktami normatywnymi najwyzszej rangi, czyli ustawami. Podatki ustalane sa dla okreslonych ustawa kategorii podmiotow, nie maja wiec indywidualnego adresata,

f) charakter pieniezny - co oznacza, ze obecnie podatki sa pobierane w formie pienieznej.

Zbior wszystkich podatkow i zwiazane z nimi przepisy obowiazujace w danym kraju nazywamy systemem podatkowym. Ksztalt tego systemu, a zatem liczba podatkow, ich konstrukcja i wzajemne powiazania miedzy nimi maja duzy wplyw na warunki prowadzenia dzialalnosci gospodarczej, mozliwosci rozwoju gospodarczego kraju i w rezultacie na warunki zycia wszystkich obywateli.

Poczatek

2. Stan przed reforma gospodarcza

W czasach PRL, dominujaca gospodarka uspoleczniona podporzadkowana byla nakazom planu, rozliczanego najczesciej w jednostkach naturalnych. W jej obrebie nie dzialaly zatem - mimo uzywania tych slow - kategorie: przedsiebiorstwa, ceny, przychodu, kosztow, zysku itd. W tej sytuacji jakikolwiek system podatkowy bylby buchalteryjna fikcja. Podatki odpowiadajace wyzej wskazanym definicjom ograniczaly sie tylko do tzw. gospodarki nieuspolecznionej.

Wprowadzony w 1945 r. powszechny podatek od wynagrodzen znoszony byl sukcesywnie w latach 1971-1975 w stosunku do wynagrodzen z tytulu zatrudnienia w tzw. jednostkach gospodarki uspolecznionej. Pobierany byl az do konca 1991 r. od osob zatrudnionych w sektorze prywatnym, a takze od wynagrodzen uzyskiwanych z tytulu pracy wlasnej tj. z tworczosci i dzialalnosci naukowej, oswiatowej i artystycznej oraz z tytulu umow o dzielo i umow zlecenia. Liniowa stawka podatku od wynagrodzen ze stosunku pracy w sektorze prywatnym wynosila najczesciej 20% lub 17,5%, w odniesieniu do honorariow artystycznych 10%, a od umow zlecenia lub o dzielo 20% podstawy opodatkowania.

Nadbudowa nad tym podatkiem byl podatek wyrownawczy, wprowadzony w 1957 r. i obowiazujacy do 1991 r. Po przekroczeniu pewnego limitu dochodow, podatnik (takze zatrudniony w gospodarce uspolecznionej), zobowiazany byl do zlozenia zeznania podatkowego. Przy dochodach przekraczajacych ustalana administracyjnie kwote wolna, stawka podatku wynosila 10%. W najwyzszych przedzialach skali siegala 50%, z tym, ze od 1990 r. laczne obciazenie podatkiem wyrownawczym nie moglo przekroczyc 40% dochodu. W podatku wyrownawczym stosowane byly liczne ulgi, w tym do 48 mln zl (w 1990 r.) na budowe i remont domu, na utrzymanie dzieci, dla osob wykonujacych zawody tworcze.

Dzialalnosc gospodarcza w sektorze "nieuspolecznionym" do 1993 r. opodatkowana byla podatkiem obrotowym, wymierzanym od wielkosci sprzedazy oraz progresywnym podatkiem dochodowym. Odmiana podatku obrotowego byl podatek graniczny, obejmujacy towary sprowadzane z zagranicy; zastapiony w 1994 r. przez podatek importowy. Znaczna czesc podatnikow oplacala podatki obrotowe i dochodowe w uproszczonych zryczaltowanych formach.

Do 1984 r. grunty indywidualnych gospodarstw rolnych byly opodatkowane podatkiem gruntowym, natomiast dochody z niektorych upraw i rodzajow produkcji zwierzecej, jako tzw. dzialy specjalne (uprawy gruntowe warzyw i kwiatow, krzewy owocowe, sady, uprawy w szklarniach, tunelach foliowych, drob rzezny) opodatkowane byly progresywnym podatkiem wyrownawczym. Dochod ustalany byl przy zastosowaniu rocznych norm szacunkowych z jednostki produkcji. Przy wysokich dochodach podatek mogl wyniesc krancowo 50% dochodu szacunkowego.

Poczawszy od 1985 r. grunty gospodarstw rolnych oraz niektore rodzaje produkcji rolnej, zaliczone do dzialow specjalnych, zostaly opodatkowane podatkiem rolnym stanowiacym modyfikacje podatku gruntowego. W ramach reformy wprowadzajacej powszechny podatek od dochodow ludnosci, dochody z dzialow specjalnych produkcji rolnej zostaly objete tym podatkiem z tym, ze do dzialow specjalnych zaliczono jedynie uprawy i produkcje prowadzone niezaleznie od warunkow klimatycznych i glebowych.

Z poczatkiem lat 90-tych ulomny system podatkowy zostal zastapiony nowym, zblizonym do rozwiazan stosowanych w krajach Unii Europejskiej. Reforma podatkowa przeprowadzona w latach 1991-1992 zlikwidowala kilka tytulow podatkowych: podatek od wynagrodzen, wyrownawczy, podatek od plac - uiszczany przez pracodawcow, podatek dochodowy od dzialalnosci gospodarczej, podatek rolny z dzialow specjalnych produkcji rolnej. Zlikwidowano rowniez odrebne opodatkowanie podatkiem dochodowym osob prawnych z sektora gospodarki uspolecznionej i nieuspolecznionej wprowadzajac w styczniu 1989 r. jednolity podatek dochodowy od osob prawnych.

W obszarze podatkow dochodowych pewne prowizoryczne rozwiazania utrzymaly sie jeszcze przez kilka lat. Najglosniejszym byl tzw. "popiwek", czyli podatek od ponadnormatywnego wzrostu wynagrodzen w przedsiebiorstwach panstwowych. Wprowadzony jeszcze w latach 80-tych mial byc przeciwwaga dla placowych roszczen zalog. Byl on placony przez przedsiebiorstwa, ktore przekroczyly ustalony administracyjnie poziom wzrostu wynagrodzen. Podatek ten zostal zniesiony calkowicie w 1996 r.

Poczatek

3. Podstawy prawne i elementy skladowe systemu podatkowego.

Obecnie obowiazuje w Polsce 8 ustaw nakladajacych obowiazki podatkowe; jesli wliczyc wplaty z zysku i oplate skarbowa - to regulacji jest 10. Konstytucja nakazuje, aby podatki byly nakladane wylacznie w drodze ustawy.

Zasady funkcjonowania systemu podatkowego (procedury, informacja, ochrona tajemnicy itp.) reguluje uchwalona w sierpniu 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Na prawna infrastrukture systemu podatkowego skladaja sie tez ustawy przyznajace podatnikom przywileje, w tym tzw. ustawy zwiazkowe; umowy miedzynarodowe, w tym 63 umowy o unikaniu podwojnego opodatkowania oraz - wskazane ustawami - rozporzadzenia wykonawcze.

Uchwalona w 1997 r. Konstytucja RP ostatecznie potwierdzila, ze do przepisow prawa podatkowego nie zalicza sie wszelkiego rodzaju zarzadzen, obwieszczen, okolnikow czy pism wyjasniajacych. Obowiazuja one wylacznie jednostki podlegle wydajacemu zarzadzenie, a nie podatnikow.

Na polski system podatkowy sklada sie dzis 11 tytulow podatkowych, czyli rodzajow podatkow. Dochodami budzetow gminnych sa takze 4 rodzaje oplat, ktore co prawda nie nosza wszystkich cech podatku, jednak stosuje sie do nich przepisy o zobowiazaniach podatkowych. Do elementow polskiego systemu podatkowego trzeba tez zaliczyc quasi-podatki, nazywane skladkami, a w tym przede wszystkim skladke na ubezpieczenie spoleczne (ZUS).

Z punktu widzenia podatnika, najistotniejszy jest podzial podatkow na dwie grupy:

a) podatki bezposrednie, czyli takie, ktore sa obliczane od indywidualnego dochodu, przychodu, czy majatku.

Do glownych podatkow bezposrednich zaliczamy:

  • podatek dochodowy od osob fizycznych (z ang. PIT),
  • podatek dochodowy od osob prawnych (z ang. CIT),
  • podatek od spadkow i darowizn,
  • podatek rolny,
  • podatek lesny,
  • podatek od nieruchomosci,
  • podatek od srodkow transportu,
  • podatek od posiadania psow.

b) podatki posrednie, czyli takie, ktore sa wliczane w cene towaru lub uslugi. Platnikiem tych podatkow sa sprzedawcy, jednak faktycznie obciazaja one ostatecznego konsumenta.

Do tej kategorii zaliczamy:

- podatek od towarow i uslug, zwany takze podatkiem od wartosci dodanej (z ang. VAT),

- podatek akcyzowy,

- podatek od gier.

Praktyka fiskalna wskazuje na wyzszosc podatkow posrednich, w zasadzie powiazanych z konsumpcja, nad bezposrednimi, obciazajacymi dochody i majatek podatnika. Podatki posrednie sa latwiejsze do wyegzekwowania; ograniczaja pole do naduzyc, manipulacji i interpretacji, nie oslabiaja motywacji do powiekszania dochodow i kapitalu, a wiec sa bardziej prorozwojowe. W Polsce rosnie systematycznie acz powoli udzial podatkow posrednich w dochodach podatkowych ogolem (patrz zalacznik 1). Obecnie ich udzial w ogolnych dochodach podatkowych wynosi 51,2%, a w dochodach podatkowych budzetu panstwa juz 59,1%.

WYKRES 1

Oplaty, ktore w pelni stanowia dochod gmin, a sa ponoszone przez przedsiebiorstwa i osoby fizyczne, to:

a) oplata skarbowa, czyli naleznosc pobierana przy zalatwianiu spraw przez organy administracji rzadowej i samorzadowej, oraz od niektorych czynnosci cywilnoprawnych,

Wplywy w 1997r. - 1300mln. zl ( nieco ponad 1% wplywow ogolem i prawie 8% wplywow podatkowych budzetow gminnych).

b) oplata targowa, wedlug stawek i regul okreslonych przez gmine,

c) oplata administracyjna, czyli rodzaj lokalnej oplaty skarbowej,

d) oplata miejscowa, zwana tez turystyczna, czy klimatyczna, bywa wprowadzana - za zgoda wojewody -w niektorych gminach o szczegolnych walorach naturalnych.

W kategorii skladek najpowazniejszym tytulem jest tzw. skladka na ubezpieczenie spoleczne (ZUS). W dotychczasowym systemie ubezpieczen spolecznych nie istniala skladka majaca zwiazek z wysokoscia pozniejszych indywidualnych swiadczen, lecz obligatoryjny i jednolity procentowo narzut na place, forma podatku od wynagrodzen. Inaczej mowiac: cel ubezpieczeniowy jest realizowany za pomoca powszechnego podatku majacego jednoczesnie charakter bezposredni (zwiazany z dochodem) i posredni (wliczany przez pracodawce w cene pracy).

W podobny sposob - poprzez tzw. wplaty czy skladki, noszace de facto charakter podatkowy - finansowane sa inne fundusze celowe, tworzone rownolegle do budzetu panstwa, na przyklad Panstwowy Fundusz Rehabilitacji Osob Niepelnosprawnych

Poczatek

4. Podatki wplacane do budzetu panstwa

Poczatek

4.1 Podatki bezposrednie

Poczatek

Podatek dochodowy od osob fizycznych

Podstawe opodatkowania stanowi dochod danej osoby, pomniejszony o odliczenia i ulgi. Podatek dochodowy od osob fizycznych obejmuje swym zasiegiem wszystkie dochody osob fizycznych, z wyjatkiem tych uzyskanych z:

a) dzialalnosci rolniczej (oprocz dzialow specjalnych produkcji rolnej),

b) gospodarki lesnej,

c) czynnosci, ktore nie moga byc przedmiotem prawnie skutecznej umowy (np. paserstwo),

d) przychodow podlegajacych przepisom o podatku od spadkow i darowizn.

Za 1992 r. samodzielnie rozliczylo sie z fiskusem 10 milionow podatnikow, za 1996 r. bylo ich juz 16 milionow. Ogolna liczba podatnikow podatku dochodowego od osob fizycznych wyniosla w 1997 r. 24 mln 611 tys. osob (w ub. roku 24,3 mln), z tego 94,57% nie przekroczylo pierwszego progu opodatkowania (w 1996 r. - 93,34%). W drugim przedziale podatkowym znalazlo sie 4,42% podatnikow (w 1996 r. - 5,49%), w trzecim zaledwie 1,01% (wczesniej 1,17%). Zrealizowane wplywy z tego podatku w 1997 r. wyniosly 39 550,6 mln, co stanowilo 34,3% wplywow podatkowych ogolem.

W calosci PKB wplywy z podatku dochodowego od osob fizycznych wynosily:

1992 - 6,3%

1993 - 7,7%

1994 - 8,3%

1995 - 8,1%

1996 - 7,2%

Wprowadzony w 1992 r. system opodatkowania dochodow osob fizycznych mial na celu powszechne i jednolite opodatkowanie tych osob. Jednak, z uwagi na oddalanie sie w czasie innych reform, do systemu podatkowego wprowadzono szereg ulg i zwolnien (np. w zwiazku z opoznianiem sie reformy zasilkow rodzinnych do systemu opodatkowania dochodow osobistych wprowadzone zostaly ulgi o charakterze prorodzinnym).

W obecnym ksztalcie przepisow podatkowych funkcjonuje rozbudowany system zwolnien przedmiotowych. Sa to zwolnienia o charakterze socjalnym (np. zasilki rodzinne i pielegnacyjne), odszkodowawczym, pracowniczym (np. ponoszone przez pracodawce doplaty do wyzywienia pracownikow), adresowane do emerytow i rencistow (np. swiadczenia rzeczowe otrzymywane od bylego pracodawcy).

Wystepuja rowniez zwolnienia, ktore wynikaly z doraznej potrzeby wsparcia niektorych grup podatnikow (np. dodatki mieszkaniowe i ryczalty na zakup opalu, zasilki na zmniejszenie wydatkow na leki). Od podatku wolne sa takze odsetki od wkladow oszczednosciowych, wygrane w grach losowych i zakladach wzajemnych prowadzonych przez uprawniony podmiot.

Na wysokosc podatku od dochodow osobistych maja wplyw:

a) przychody,

b) koszty uzyskania,

c) stawki podatkowe,

d) progi,

e) kwota wolna od podatku,

f) ulgi podatkowe.

Zrodlami przychodu sa m.in. stosunek pracy i jemu pokrewne, emerytury i renty, dzialalnosc gospodarcza, dzialalnosc wykonywana samodzielnie (np. umowy zlecenia, o dzielo), prawa majatkowe (np. prawa autorskie, do znakow towarowych, wzorow zdobniczych), kapitaly pieniezne, sprzedaz dokonywana poza dzialalnoscia gospodarcza, np. nieruchomosci czy samochodow.

Koszty uzyskania przychodu podlegaja odliczeniu od uzyskanego przychodu. Dla przychodow z pracy najemnej, z osobiscie wykonywanej dzialalnosci oraz z praw majatkowych ustawa okresla zryczaltowane koszty uzyskania. Dla stosunku pracy oraz stosunkow pokrewnych koszty te uzaleznione sa od skali podatkowej i wynosza 0,25% gornej granicy pierwszego przedzialu skali; w 1998 r. 63,13 zl miesiecznie. Dla samodzielnej dzialalnosci oraz niektorych praw majatkowych (np. praw autorskich) koszty te ustalone zostaly jako procent uzyskanego przychodu i wynosza 20% lub 50%.

Stawki podatkowe. Ustawa okreslila zasade, wedlug ktorej ustalano przedzialy dochodu podlegajacego opodatkowaniu: przedzialy dochodu maja ulegac corocznie podwyzszeniu "w stopniu odpowiadajacym wskaznikowi wzrostu przecietnego wynagrodzenia miesiecznego w gospodarce narodowej w okresie trzech kwartalow w roku poprzedzajacym rok podatkowy w stosunku do analogicznego okresu roku ubieglego". Tej zasady jednak nie dotrzymywano, manipulujac corocznie stawkami i progami. I tak w 1993 r. nie zwaloryzowano przedzialow dochodowych (progi zostaly zamrozone na poziomie 1992 r.), co dla podatnikow niesie konsekwencje przez wszystkie lata obowiazywania ustawy. Z kolei na 1994 r. podatki podwyzszono wprost, wprowadzajac nowa skale podatkowa, zamiast dotychczasowej 20%, 30% i 40% - 21%, 33% i 45% Ta sama skala obowiazywala w 1995 i 1996 r. W 1997 r. zmieniono sposob odliczania ulg, na mniej korzystny dla podatnikow przekraczajacych drugi i trzeci prog, z jednoczesna obnizka stawek - na 20%, 32% i 44%. 1998 r. przynosi kolejna zmiana stawek: 19%, 30% i 40%.

Stawki podatkowe okreslone zostaly w skali podatkowej majacej charakter progresji szczeblowej. Skala zbudowana jest z przedzialow podstawy obliczenia podatku oraz odpowiadajacych tym przedzialom stawek podatkowych. W stosunku jednak do dochodow, ktore nie podlegaja lacznemu opodatkowaniu stosuje sie stawke proporcjonalna (np. dochody ze sprzedazy nieruchomosci, dochody uzyskiwane z odsetek od pozyczek, dywidend).

W 1998 r. progi podatkowe ustalono na poziomie:

  • 19% dla dochodow nie przekraczajacych kwoty 25.252 zl.,
  • 30% dla dochodow powyzej kwoty 25.252 zl. i nie przekraczajacych kwoty 50.504 zl.,
  • 40% dla dochodow przekraczajacych kwote 50.504 zl.

Efektywna (rzeczywista) progresja podatku dochodowego zalezy od stawki dla danej grupy i rozmiaru podstawy opodatkowania. Mozliwosci odliczen od podatku i od dochodu oraz luki podatkowe sprzyjaja osobom o duzych dochodach.

Przy poborze podatku stosuje sie kwote wolna pomniejszajaca podatek.

Kwota ta wynosila:

- w 1992 r. 86,40 zl.

- w 1993 r. 86,40 zl.

- w 1994 r. 121,20 zl.

- w 1995 r. 165,60 zl.

- w 1996 r. 218,40 zl.

- w 1997 r. 278,20 zl.

- w 1998 r. 336,60 zl.

Dla przykladu kwocie odliczanej od podatku w 1998 r. odpowiada dochod nie podlegajacy opodatkowaniu w wysokosci 1.772 zl. Dopiero jezeli dochody podatnika w ciagu roku przekrocza te kwote bedzie naliczony podatek od nadwyzki.

Bardziej racjonalnym rozwiazaniem byloby odliczanie od dochodu kwoty zwolnionej z opodatkowania. Wylaczenie z obowiazku podatkowego grupy podatnikow o najnizszych dochodach, ulatwia pobor podatku; nie angazuje aparatu skarbowego w sytuacjach, w ktorych kwoty podatkow bylyby niewspolmiernie niskie w stosunku do kosztow jego wymiaru i poboru.

Poczatek

Ulgi w podatku dochodowym

Ulgi w podatku dochodowym od osob fizycznych maja bardzo szeroki zakres (patrz zalacznik nr 2). Mozna je podzielic na:

1) zwolnienia podatkowe,

2) odliczenia od dochodu,

3) odliczenia od podatku,

4) mozliwosc wspolnego opodatkowania malzonkow (rodzaj ulgi prorodzinnej),

5) preferencyjne opodatkowanie osob samotnie wychowujacych dzieci (jw.).

W ustawach nie mozna sie doszukac celu, jakim kierowal sie ustawodawca przyznajac poszczegolne rodzaje ulg, mozemy sie go tylko domyslac, co w pewnych przypadkach jest dosc latwe. Panstwo przyznajac ulgi, nie kieruje sie checia zmniejszenia podatnikom wymiaru podatku (od tego jest skala), lecz sklania ich w ten sposob do ponoszenia okreslonego rodzaju wydatkow, w celu pobudzenia

rozwoju pewnych galezi (np. budownictwo mieszkaniowe), albo zachowan podatnikow (zachecajac np. do doksztalcania zawodowego, czy zakupow obligacji Skarbu Panstwa). Tymczasem rozbudowany system ulg - jak pokazuje praktyka - rzadko przybliza do pozadanych celow; sluzy podatnikom glownie do obnizenia wysokich podatkow (nieprawidlowosci w zakresie stosowania odliczen przedstawia zalacznik 2). Corocznie na skutek odliczen budzet uzyskuje coraz mniejsze wplywy. Ilustruje to wykres 2:

WYKRES 2

Zas odliczenia w 1997 r. przedstawiaja sie nastepujaco:

Poczatek

Tabela 1

Podatnicy podatku dochodowego od osob fizycznych

korzystajacy z odliczen w 1997 r.

Przedzialy dochodow

Liczba podatnikow ogolem

Liczba podatnikow korzystajacych z odliczen ogolem

%

(3:2)

1

2

3

4

I

22.210.454

8.606.610

38,75

II

1.038.069

839.546

80,88

III

237.206

212.246

89,48

Ogolem (I+II+III)

23.485.771

9658.402

41,12

Zrodlo: Ministerstwo Finansow

I przedzial podatkowy - do 20.868 zl. dochodu rocznie

II przedzial podatkowy - 20.868 - 41.736 zl. dochodu rocznie

III przedzial podatkowy - powyzej 41.736 zl. dochodu rocznie

Poczatek

Tabela 2 Dochod i odliczenia od dochodu w poszczegolnych grupach podatkowych w 1997 r

Przedzialy dochodow

Kwota dochodu ogolem w tys. zl

Kwota odliczen od dochodu ogolem w tys. zl

%

(3:2)

1

2

3

4

I

171.772.513

3.136.473

1,83

II

27.741.684

1.189.689

4,29

III

24.553.612

2.088.551

8,51

Ogolem (I+II+III)

224.067.809

6.414.713

2,86

Zrodlo: Ministerstwo Finansow

Poczatek

Tabela 3

Podatek i odliczenia od podatku w poszczegolnych grupach podatkowych w 1997 r

Przedzialy dochodow

Kwota podatku przed odliczeniami ogolem w tys. zl

Kwota odliczen od podatku ogolem w tys. zl

%

(3:2)

1

2

3

4

I

27.654.010

1.941.624

7,02

II

5.630.090

563.800

10,01

III

7.902.574

317.118

4,01

Ogolem (I+II+III)

41.186.674

2.822.542

6,85


Zrodlo: Ministerstwo Finansow

Wsrod odliczen najwieksza pozycje stanowia ulgi mieszkaniowe. W 1997 r. wynosily one 2.448 mln zl. (odliczonych od podatku) oraz 1.775 zl. (odliczonych od dochodu).

W latach 1993-1997 suma wykorzystanych ulg mieszkaniowych przedstawiala sie nastepujaco:

Poczatek

Tabela 4

Kwota odliczonych wydatkow

w mln zl.

%

dochodu brutto

1993

4.099

5,09

1994

4.932

4,51

1995

7.208

4,89

1996

11.817

6,42

1997

14.222

6,35

Razem

42.278

x


Zrodlo: Ministerstwo Finansow

Mimo odliczenia, w okresie obowiazywania ustawy, kwoty 42.278 mln zl. budownictwo mieszkaniowe od lat przezywa regres. Przybywa domow jednorodzinnych, ale nadal niska jest liczba mieszkan oddanych w budynkach wielorodzinnych dla osob mniej zamoznych. Najubozsi zas w ogole z ulg nie korzystaja, nawet tych na remont mieszkania. Nie sa bowiem w stanie przekroczyc dolnego limitu sumy, ktora trzeba wydac, aby moc dokonac odliczen. Przecietne odliczenie na inwestycje mieszkaniowe wynosilo w 1996 r. 6.469 zl.

Druga pozycja pod wzgledem wielkosci odliczen sa darowizny i to mimo zniesienia mozliwosci odliczenia darowizn dla osob fizycznych. W 1997 r. z tytulu darowizn odpisano od dochodow 837 mln zl. Niestety - jak informuje kontrola skarbowa - kwitnie handel poswiadczeniami darowizn od przedstawicieli instytucji (np. kosciolow), na rzecz ktorych moga byc one odliczane.

Na trzeciej pozycji znalazly sie "renty i inne trwale ciezary" z kwota odliczen w 1997 r. 547 mln zl. Ten typ ulgi - w odroznieniu od darowizn - jest atrakcyjny fiskalnie tylko dla osob zamoznych, ktorych dochody znajduja sie w drugim i trzecim przedziale. Dla pozostalych, formalizowanie rent wiaze sie tylko z klopotami i nie daje korzysci finansowych.

Ulga na zakup przyrzadow i pomocy naukowych jednostkowo jest niewielka, wynosi bowiem maksimum 256,50 zl. dla pojedynczego podatnika, ale i w tym przypadku urzedy skarbowe sygnalizuja, ze odpisywane sa coraz czesciej np. zakupy kamer wideo.

Typowa ulga dla zamoznych jest mozliwosc odpisania wydatkow na odplatne ksztalcenie dzieci.

Do ulg zaliczyc nalezy rowniez mozliwosc lacznego opodatkowania dochodow malzonkow oraz osob samotnie wychowujacych dzieci. Z pierwszej skorzystalo w 1997 r. 57,3% podatnikow rozliczajacych sie w urzedach skarbowych (o 9,3% wiecej niz w 1996 r.); z drugiej 547.450 osob (o 24,9% wiecej).

Na wzrost w 1997 r. liczby malzonkow wspolnie rozliczajacych sie wplynely:

- wzrost liczby malzenstw, w ktorych jedno z malzonkow nie uzyskalo zadnego dochodu opodatkowanego na zasadach ogolnych (1997 r. : 1996 r. - wzrost o ok. 11%),

- posrednio - zmiana zasad stosowania wiekszosci ulg podatkowych (w 1996 r. - przy odliczeniu wydatku od dochodu malzonka osiagajacego wyzsze dochody - wspolne rozliczenie nie dawalo juz efektu w postaci zmniejszenia podatku).

Na wzrost w 1997 r. liczby skladajacych zeznanie osob samotnie wychowujacych dzieci wplynela zmiana przepisow, tj.:

- wprowadzenie mozliwosci wspolnego rozliczenia takze z uczacymi sie dziecmi w wieku powyzej 18 do 25 lat,

- zrezygnowanie z warunku wychowywania samotnie dziecka przez caly rok podatkowy.

Progresywny system podatkowy - z definicji - naklada wieksze relatywnie ciezary na osoby zamozne. Rozbudowany system ulg dziala w odwrotnym kierunku - nie tylko lagodzi progresje, ale powoduje tez, ze z ulg - adresowanych przeciez do wszystkich - o wiele czesciej korzystaja osoby zamozne, niz te osiagajace niskie przychody.

Srednie obciazenie podatkiem dochodu przed odliczeniami (nominalne) i po odliczeniach (efektywne) w latach 1994 - 1997 przedstawiaja ponizsze tabele 5, 6, 7, 8 i 9.

Poczatek

Tabela 5

PRZECIETNE OBCIAZENIE PODATKOWE W POSZCZEGOLNYCH GRUPACH

PODATKOWYCH W LATACH 1994-1997

Lp.

Lata

ogolem

I przedzial

II przedzial

III przedzial

   

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

1.

1994

18,55

18,02

17,79

16,94

22,63

20,11

37,33

29,39

2.

1995

18,42

17,97

17,68

15,84

22,56

16,88

38,11

29,29

3.

1996

18,22

16,20

17,56

15,02

22,57

16,03

35,98

25,19

4.

1997

19,24

17,13

16,40

14,97

21,59

18,26

36,47

30,89


Zrodlo: Ministerstwo Finansow

Poczatek

Tabela 6

PRZECIETNE OBCIAZENIE PODATKOWE W POSZCZEGOLNYCH GRUPACH PODATKOWYCH

podatnicy osiagajacy przychody z wiecej niz jednego zrodla

Lp.

Lata

ogolem

I przedzial

II przedzial

III przedzial

   

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

1.

1994

18,85

18,30

17,82

16,60

22,77

20,00

37,20

29,70

2.

1995

18,76

18,53

17,72

15,15

22,69

16,46

37,72

30,05

3.

1996

18,65

16,21

17,76

14,29

22,69

15,86

35,57

24,97

4.

1997

17,59

17,49

16,75

14,79

21,72

18,25

35,51

29,25


Zrodlo: Ministerstwo Finansow

Poczatek

Tabela 7

PRZECIETNE OBCIAZENIE PODATKOWE W POSZCZEGOLNYCH GRUPACH PODATKOWYCH

podatnicy osiagajacy dochody z dzialalnosci gospodarczej i wolnych zawodow

Lp.

Lata

ogolem

I przedzial

II przedzial

III przedzial

   

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

1.

1994

30,02

26,70

18,22

12,50

23,48

16,30

39,07

30,20

2.

1995

30,40

26,14

18,14

11,18

23,44

15,42

40,02

29,10

3.

1996

25,60

22,62

18,32

11,04

23,39

14,38

37,83

27,16

4.

1997

25,04

18,78

16,93

11,15

22,13

15,01

39,30

34,55


Zrodlo: Ministerstwo Finansow

Poczatek

Tabela 8

PRZECIETNE OBCIAZENIE PODATKOWE W POSZCZEGOLNYCH GRUPACH PODATKOWYCH

podatnicy osiagajacy przychody wylacznie z tytulu zatrudnienia w gospodarce narodowej

Lp.

Lata

ogolem

I przedzial

II przedzial

III przedzial

   

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

1.

1994

18,71

18,30

18,31

17,30

22,50

20,70

32,65

25,10

2.

1995

18,61

15,95

18,15

15,12

22,41

16,65

32,22

22,61

3.

1996

18,39

15,50

18,02

15,14

22,32

16,15

33,97

21,69

4.

1997

16,98

15,92

16,65

15,16

21,20

18,88

30,91

27,17


Zrodlo: Ministerstwo Finansow

Poczatek

Tabela 9

PRZECIETNE OBCIAZENIE PODATKOWE W POSZCZEGOLNYCH GRUPACH PODATKOWYCH

podatnicy osiagajacy dochody wylacznie z emerytur i rent

Lp.

Lata

ogolem

I przedzial

II przedzial

III przedzial

   

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

nominalne obciazenie dochodu

efektywne obciazenie dochodu

1.

1994

17,50

17,31

17,39

17,13

21,40

20,80

31,13

28,48

2.

1995

17,35

16,76

17,26

16,63

21,49

20,27

30,23

22,54

3.

1996

17,08

16,04

17,01

15,95

21,47

19,85

27,46

22,81

4.

1997

15,74

15,21

15,70

15,16

20,37

19,29

26,13

23,65


Zrodlo: Ministerstwo Finansow

Wzrost efektywnych obciazen w 1994 r. byl zamierzony i wynikal z podwyzszenia skali podatkowej( z 20, 30, 40% na 21, 33, 45%), ale ich spadek w roku nastepnym juz na pewno nie (zob. tabela 5). Skala pozostala ta sama, wymiar podatku obnizyly jednak ulgi, szczegolnie darowizny. W 1996 r. stalo sie podobnie, gdyz odpisalo je sobie jeszcze wiecej osob. Za 1997 r. srednie obciazenie dochodu ulgami wzroslo takze za sprawa skasowania indywidualnych darowizn, ale przede wszystkim z powodu zmiany systemu odliczen.

Efektywnie najnizsze podatki placa drobni przedsiebiorcy i przedstawiciele wolnych zawodow, deklarujacy dochody w pierwszym przedziale podatkowym - ich obciazenie w 1997 r. wynosilo 11,15%. Nastepna, najmniej obciazona grupa sa podatnicy, osiagajacy przychody z wiecej niz jednego zrodla (ci, ktorzy mieszcza sie w pierwszym przedziale podatkowym) - ich obciazenie dochodu brutto wynosilo 14,79%. Takie redukcje sa trudniej dostepne dla podatnikow osiagajacych przychody wylacznie z tytulu zatrudnienia oraz emerytow i rencistow: dla obu tych grup obciazenie podatku brutto w pierwszym przedziale wynosi 15,16%. Wniosek jest nastepujacy: najmniej korzystali z ulg emeryci, najwiecej - ludzie pracujacy na wlasny rachunek.

Ta prawidlowosc zmienia sie w wyzszych przedzialach podatkowych. W trzecim przedziale najwyzsze obciazenie podatkowe dotyka osoby pracujace na wlasny rachunek (34,55%) i kolejno: podatnikow osiagajacych przychody z kilku zrodel (29,25%), emerytow i rencistow (23,65%) oraz pracownikow najemnych (27,17%).

Poczatek

Tabela 10

Dochod i obciazenie dochodu podatkiem w 1997 r.

Dochod i obciazenie podatkiem dochodu brutto ogolem podatnikow

Przedzialy dochodow

Liczba

podatnikow

Przecietny dochod
brutto
w zl

Przecietny podatek po odliczeniach

(nalezny)

w zl

Efektywne obciazenie podatkowe

%

1

2

3

4

5

I

22.210.454

7.734

1.158

14,97

II

1.038.069

26.724

4.880

18,26

III

237.206

103.512

31.978

30,89

Ogolem

23.485.729

9.541

1.634

17,13

Zrodlo: Ministerstwo Finansow

Poczatek

Tabela 11

Dochod i obciazenie podatkiem dochodu brutto podatnikow osiagajacych przychody wylacznie z tytulu zatrudnienia w gospodarce narodowej

Przedzialy dochodow

Liczba

podatnikow

Przecietny dochod
brutto
w zl

Przecietny podatek po odliczeniach

(nalezny)

w zl

Efektywne obciazenie podatkowe

%

1

2

3

4

5

I

6.146.640

8.299

1.258

15,16

II

243.991

25.769

4.864

18,88

III

30.178

59.509

16.170

27,17

Ogolem

6.420.809

9.203

1.465

15,92

Zrodlo: Ministerstwo Finansow

 

Poczatek

Tabela 12

Dochod i obciazenie podatkiem dochodu brutto podatnikow osiagajacych

przychody wylacznie z emerytur i rent

Przedzialy dochodow

Liczba

podatnikow

Przecietny dochod
brutto
w zl

Przecietny podatek po odliczeniach

(nalezny)

w zl

Efektywne obciazenie podatkowe

%

1

2

3

4

5

I

7.983.263

6.466

980

15,16

II

33.754

23.923

4.606

19,25

III

632

43.601

3.457

23,65

Ogolem

8.017.649

6.542

995

15,21

Zrodlo: Ministerstwo Finansow

Poczatek

Tabela 13

Dochod i obciazenie podatkiem dochodu brutto podatnikow osiagajacych przychody wylacznie z dzialalnosci gospodarczej i wolnych zawodow

Przedzialy dochodow

Liczba

podatnikow

Przecietny dochod
brutto
w zl

Przecietny podatek po odliczeniach

(nalezny)

w zl

Efektywne obciazenie podatkowe

%

1 2 3 4 5

I

188.620

9.059

1.010

11,15

II

47.838

28.187

4.230

15,01

III

50.854

165.729

57.262

34,55

Ogolem

287.312

39.974

11.503

18,78

Zrodlo: Ministerstwo Finansow

Poczatek

Tabela 14

Dochod i obciazenie podatkiem dochodu brutto podatnikow, ktorzy osiagneli przychody z wiecej niz jednego zrodla

Przedzialy dochodow

Liczba

podatnikow

Przecietny dochod
brutto
w zl

Przecietny podatek po odliczeniach

(nalezny)

w zl

Efektywne obciazenie podatkowe

%

1

2

3

4

5

I

7.888.052

8.549

1.264

14,79

II

712.797

27.074

4.941

18,25

III

155.869

91.758

26.839

29,25

Ogolem

8.756.718

11.538

2.018

17,49

Zrodlo: Ministerstwo Finansow

Poczatek

Tabela 15

Podatnicy podatku dochodowego od osob fizycznych

korzystajacy z odliczen w 1997 r.

Przedzialy

dochodow

Liczba

podatnikow

ogolem

Liczba

podatnikow korzystajacych

z odliczen

ogolem

%

(3:2)

1

2

3

4

I

22.210.454

8.606.610

38,75

II

1.038.069

839.546

80,88

III

237.206

212.246

89,48

Ogolem

23.485.729

9.658.402

41,12

Zrodlo: Ministerstwo Finansow

Z ulg i odliczen najrzadziej korzystaja najubozsi, poniewaz nie wystarcza im pieniedzy na wydatki objete ulgami. Ale nie tylko poziom zarobkow decyduje o mozliwosci korzystania z odliczen. Skomplikowany system (jedne ulgi odlicza sie od podatku, inne od podstawy), w polaczeniu z coraz bardziej zawilymi formularzami podatkowymi powoduja, ze wiele osob ma trudnosci z samodzielnym wypelnieniem PIT. Aby wiec cos odliczyc, trzeba nie tylko poniesc wydatek i go udokumentowac, ale takze opanowac swoiste know-how, jak sobie z tym poradzic.

Okazuje sie, ze osoby najubozsze, ktorych roczny dochod nie przekroczyl w 1996 r. 5 tys. zl oplacaly (efektywnie) podatek wyzszy od sredniego dla wszystkich przedzialow. Wynosil on 16,7% dochodow brutto, zas osoby z dochodem wyzszym, ale rowniez nie przekraczajacym gornego pulapu pierwszego przedzialu w rzeczywistosci placily podatek w wysokosci 15,6%. Z pewnoscia nie taki byl cel polityki fiskalnej. Ulgi niedostepne dla ubozszych oraz tych, dla ktorych wypelnienie formularza PIT stalo sie zbyt trudne, wypaczyly cel polityki fiskalnej (patrz zalacznik 3)

W 1996 r. dochody 93,34% podatnikow miescily sie w pierwszym przedziale; 5,49% - w drugim i 1,17% w trzecim. W 1997 r. - pierwszy przedzial wzrosl do 94,57%, drugi zmalal do 4,42%, trzeci do 1,01%. Bogatych jest nie tylko mniej, zarabiaja takze lacznie mniej pieniedzy (i to jeszcze przed ich opodatkowaniem). W 1996 r. dochody podatnikow pierwszego przedzialu stanowily 69,78% dochodow ogolem, w 1997 r. - 76,66%. Dochody podatnikow drugiego przedzialu wynosily 14,47%, w 1997 r. - juz tylko 12,38%. W trzecim przedziale bylo podobnie: w 1996 r. - 15,25%, w 1997 r. tylko 10,96 %. Przy tym wszystkim wyostrzyla sie progresja podatkowa. Podatnicy I przedzialu zaplacili 67,02% wszystkich podatkow, II - 13,21%, III - 19,77%. A zatem: 5,43% osob zamoznych (II i III przedzial) placi (po odliczeniu ulg) 33% wszystkich podatkow.

Poczatek

Opodatkowanie dochodow z zyskow kapitalowych

Dochody ze zrodel kapitalowych, zgodnie z ustawa o podatku dochodowym od osob fizycznych, stanowia zrodlo przychodow podlegajace temu podatkowi. Wystepuja tu jednak zroznicowane zasady opodatkowania oraz liczne zwolnienia.

Zaleznie od rodzaju podlegaja one opodatkowaniu:

- lacznie z innymi dochodami, wedlug progresywnej skali podatkowej,

- 20% zryczaltowana stawka bez laczenia ich z innymi dochodami.

Dochody uzyskane ze sprzedazy udzialow w spolkach, akcji nabytych poza obrotem publicznym i akcji nabytych poza gielda papierow wartosciowych oraz odsetki od wkladow na rachunkach bankowych zwiazanych z prowadzona dzialalnoscia gospodarcza podlegaja lacznemu opodatkowaniu z innymi dochodami wg progresywnej skali podatkowej.

Natomiast odsetki od pozyczek, dochody z udzialow w zyskach osob prawnych (np. dywidendy) podlegaja zryczaltowanemu podatkowi w wysokosci 20%.

Zwolnione od opodatkowania do 31 grudnia 2000 r. sa dochody uzyskane ze sprzedazy:

- obligacji Skarbu Panstwa wyemitowanych po 1 stycznia 1989 r. oraz obligacji wyemitowanych po 1 stycznia 1997 r. przez jednostki samorzadu terytorialnego,

- akcji dopuszczonych do obrotu publicznego, nabytych na podstawie publicznej oferty lub na gieldzie papierow wartosciowych albo w regulowanym pozagieldowym wtornym obrocie publicznym oraz rowniez swiadectw udzialowych wymienialnych na akcje narodowych funduszy inwestycyjnych i funduszy przemyslowych.

Natomiast bez ograniczenia czasowego zwolnione od opodatkowania sa:

- dochody ze sprzedazy swiadectw rekompensacyjnych,

- odsetki i dyskonto od papierow wartosciowych emitowanych przez Skarb Panstwa i od obligacji emitowanych przez jednostki samorzadu terytorialnego oraz od wkladow oszczednosciowych i srodkow na rachunkach bankowych, z wyjatkiem rachunkow zwiazanych z prowadzona dzialalnoscia gospodarcza.

Poczatek

Zryczaltowane formy opodatkowania

Osoby fizyczne prowadzace dzialalnosc gospodarcza w mniejszym rozmiarze moga korzystac ze zryczaltowanych form opodatkowania tj.:

- karty podatkowej,

- ryczaltu od przychodow ewidencjonowanych.

Karta podatkowa stanowi uproszczona forme zryczaltowanego opodatkowania podatkiem dochodowym od osob fizycznych malych przedsiebiorstw, glownie uslugowych. Obejmuje ona m.in. dzialalnosc uslugowa i wytworczo-uslugowa, handel detaliczny zywnoscia, napojami, wyrobami tytoniowymi i kwiatami, dzialalnosc gastronomiczna (jezeli nie jest prowadzona sprzedaz napojow o zawartosci powyzej 1,5% alkoholu), dzialalnosc w zakresie uslug transportowych, rozrywkowych, swiadczenia uslug w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego (przez pielegniarki i polozne), swiadczenia uslug weterynaryjnych.

Osoby opodatkowane w tej formie nie musza dokumentowac faktycznych przychodow i kosztow, sa zwolnione od obowiazku prowadzenia ksiag, skladania zeznan podatkowych, skladania deklaracji o wysokosci uzyskanego dochodu oraz od wplacania zaliczek na podatek dochodowy.

Stawki karty podatkowej uzaleznione sa od miejsca wykonywania i rodzaju dzialalnosci oraz liczby zatrudnionych pracownikow. Stawki te dla poszczegolnych podatnikow okreslone sa kwotowo, z gory na okreslony czas, w indywidualnej decyzji wydawanej w tej sprawie przez urzad skarbowy. Stosowany jest rowniez system obnizek lub podwyzek stawek karty podatkowej na wniosek podatnika lub z urzedu, pozwalajacy na uwzglednienie indywidualnych warunkow wykonywania dzialalnosci. Przewidziane sa rowniez preferencje dla podatnikow wykonujacych dzialalnosc w regionach zagrozonych wysokim bezrobociem strukturalnym.

Druga forme zryczaltowanego opodatkowania dzialalnosci gospodarczej osob fizycznych stanowi ryczalt od przychodow ewidencjonowanych, wprowadzony od 1994 r. W 1998 r. podatnicy moga oplacac podatek dochodowy od przychodow z dzialalnosci gospodarczej w tej formie, jezeli w 1997 r. uzyskali laczne przychody z tej dzialalnosci w wysokosci nie przekraczajacej 288.700 zl lub dzialalnosc zostala rozpoczeta w 1998 r., bez wzgledu na wysokosc osiagnietego przychodu w tym roku. Ryczalt od przychodow ewidencjonowanych obliczany jest od przychodow, bez pomniejszania o koszty uzyskania przychodow. Stawki tego ryczaltu okreslone sa procentowo, w oparciu o przecietna dochodowosc dla grupy podatnikow wykonujacych dzialalnosc w zblizonych warunkach ekonomiczno-finansowych i wynosza:

  • 9,5% od przychodow z dzialalnosci uslugowej,
  • 6,0% od przychodow z dzialalnosci wytworczej, robot budowlanych lub w zakresie przewozow ladunkow taborem samochodowym o ladownosci powyzej 2 ton,
  • 3,3% od przychodow z dzialalnosci uslugowej w handlu i gastronomii, z wyjatkiem przychodow ze sprzedazy napojow o zawartosci powyzej 1,5% alkoholu.

Podatnicy oplacajacy ryczalt od przychodow ewidencjonowanych prowadza uproszczona ewidencje przychodow. Maja obowiazek posiadac i przechowywac dowody zakupu towarow, surowcow i materialow podstawowych, bez obowiazku ich ewidencjonowania. W ciagu roku podatkowego skladaja jedna informacje polroczna, a po uplywie roku podatkowego zeznanie roczne.

Przychodow opodatkowanych w formie karty podatkowej i ryczaltu od przychodow ewidencjonowanych nie laczy sie z dochodami z innych zrodel opodatkowanymi na ogolnych zasadach. Osiaganie przychodow z dzialalnosci gospodarczej opodatkowanych w tych formach nie stanowi przeszkody do lacznego opodatkowania malzonkow, przy spelnieniu warunkow okreslonych w ustawie o podatku dochodowym od osob fizycznych.

Poczawszy od 1999 r. zasady zryczaltowanego opodatkowania przychodow z dzialalnosci gospodarczej zostana uregulowane ustawowo.

W 1997 r. zryczaltowany podatek dochodowy oplacalo 853.668 podatnikow, tj. o 9.909 ( 1,2%) podatnikow wiecej niz w 1996 r. O 72.517 (tj. 23,6%)  podatnikow zmniejszyla sie liczba opodatkowanych w formie karty podatkowej. Glowna przyczyna tego spadku bylo wylaczenie lekarzy z tej formy opodatkowania; przeszli oni na opodatkowanie na zasadach ogolnych, stad znaczacy z kolei wzrost liczby podatnikow w tej grupie. Szczegolowe dane dotyczace liczby podatnikow przedstawia tabela 16

Poczatek

Tabela 16

Liczba podatnikow podatku dochodowego od osob fizycznych prowadzacych dzialalnosc gospodarcza w latach 1996-1997

(wg stanu na 31 grudnia)

 

1996

1997

Roznica

Dynamika%

Forma opodatkowania

liczba podatnikow

struktura

%

liczba podatnikow

struktura

%

(3-1)

(3:1)

0

1

2

3

4

5

6

Ogolem,

w tym:

2.270.967

100,0

2.332.489

100,0

61.522

102,7

1. ryczalt od przychodow ewidencjonowanych

843.759

37,2

853.668

36,6

9.909

101,2

2. karta podatkowa

307.38

13,5

234.821

10,1

-72.517

76,4

3. zasady ogolne

1.119.870

49,3

1.244.000

53,3

124.130

111,1

Zrodlo: Ministerstwo Finansow

 

W 842.435 zakladach prowadzonych przez osoby oplacajace ryczalt w 1997 r. pracowalo - lacznie z wlascicielami - 1.346 tys. osob, w tym 259 tys. pracownikow zatrudnionych na podstawie umowy o prace (z tego 16,5 tys. emerytow i rencistow) i 52 tys. osob zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia.

Podatnicy oplacajacy podatek dochodowy w formie ryczaltu od przychodow ewidencjonowanych osiagneli w 1997 r. 32.315 mln zl przychodow, tj. przecietnie 38 tys. zl na podatnika. Najwieksza czesc przychodow, bo prawie 44,7% osiagnieto z dzialalnosci handlowej i gastronomicznej (opodatkowanej wg stawki 3,3%), 38,6% przychodow z dzialalnosci wytworczej i uslugowej w budownictwie (opodatkowanej wg stawki 6,0%), a pozostale 16,7% z dzialalnosci uslugowej - opodatkowanej (wg stawka 9,5%).

W przypadku nieprowadzenia lub nierzetelnego prowadzenia ewidencji przychodow urzad skarbowy okresla wartosc przychodu niezaewidencjonowanego i ustala od tej kwoty podatek w wysokosci 20%. W 1997r. przychod opodatkowany wg stawki 20% stanowil zaledwie 0,01% przychodu ogolem.

W 1997 r. odliczenia od przychodu wyniosly ogolem 1.133,3 mln zl, z czego 95,5% stanowily skladki na ubezpieczenie spoleczne.

Najwiekszy udzial, tj. 47,8% ogolnych odliczen od podatku stanowily odliczenia z tytulu wydatkow mieszkaniowych . W 1997 r. 59 tys. podatnikow (w 1996 r. - 61 tys. osob) odliczylo wydatki w ogolnej kwocie 296 mln zl, zyskujac ulge w wysokosci 56,2 mln zl. W 1996 r. odliczenia z tego tytulu wyniosly 303 mln zl, a kwota ulgi - 16,4 mln zl.

Ulgi za wyszkolenie uczniow w 1997 r. wyniosly 53,6 mln zl i stanowily 45,5% ogolnych odliczen od podatku, natomiast pozostale tytuly odliczen - 6,7%.

Po uwzglednieniu odliczen przecietne obciazenie przychodu brutto zryczaltowanym podatkiem dochodowym w 1997 r. wynioslo 4,8% (przychodu netto 5,0%).

W 1997 r. przecietna miesieczna wplata podatku dochodowego dokonana przez podatnika prowadzacego dzialalnosc gospodarcza wyniosla 283 zl, w tym przez podatnikow oplacajacych podatek dochodowy:

- na ogolnych zasadach - 408 zl

- w formie ryczaltu ewidencjonowanego - 143 zl

- w formie karty podatkowej - 134 zl

Dane o przecietnym podatniku oplacajacym ryczalt od przychodow ewidencjonowanych zawiera tabela 17.

Poczatek

Tabela 17

Dane o przecietnym podatniku zryczaltowanych form podatkowych

1

przychod miesieczny przed odliczeniami (brutto)

3.155 zl

2

miesieczna kwota odliczen od przychodu

111 zl

3

przychod miesieczny po odliczeniach (netto)

3.044 zl

4

podatek miesieczny przed odliczeniami

163 zl

5

miesieczna kwota odliczen od podatku

11 zl

6

miesieczny nalezny podatek

152zl

(6:1) efektywne obciazenie podatkowe

4,8%

(6:3) nominalne obciazenie podatkowe

5,0%

Zrodlo: Ministerstwo Finansow

Poczatek

Podatek dochodowy od osob prawnych (CIT)

Dochody z dzialalnosci gospodarczej sa w Polsce opodatkowane kilkoma rodzajami podatkow bezposrednich, w zaleznosci od formy prawnej jednostek gospodarczych oraz skali ich dzialalnosci. Podstawowe znaczenie ma tu jednak podatek dochodowy od osob prawnych (z ang. CIT - corporate income tax). W 1997 r. z tytulu podatku dochodowego od osob prawnych wplywy do budzetu panstwa wyniosly 13,3 mld zl, co stanowilo 13,4% ogolnych wplywow podatkowych budzetu panstwa. Trzeba zauwazyc, ze w minionych latach udzial ten zmalal, po czesci wskutek korzystnych dla podatnikow zmian przepisow, ale takze wskutek celowego zanizania przez podatnikow podstawy wymiaru podatkow. Zarowno teoria podatkowa jak i praktyka potwierdzaja, ze przedsiebiorcy - min. poprzez manipulacje kosztami - potrafia skutecznie zmniejszac wykazywany przychod lub dochod.

WYKRES 3

Ulgi inwestycyjne, ktore mialy sklonic podatnikow do ujawniania zyskow okazaly sie zacheta niewystarczajaca: w 1997 r. skorzystalo z nich niewiele ponad 2% podatnikow podlegajacych podatkowi dochodowemu od osob prawnych. Bezposrednie podatki dochodowe, obnizajace zysk, a wiec i zdolnosci inwestycyjne firmy, uwazane sa przez przedsiebiorcow za szczegolnie dolegliwe. Z tych wzgledow, a takze z powodu technicznych trudnosci z nalezyta egzekucja tego typu

podatkow, ich ranga fiskalna, w wiekszosci krajow rozwinietych systematycznie maleje ustepujac miejsca posrednim formom opodatkowania dzialalnosci gospodarczej.

W obecnej postaci podatek dochodowy od osob prawnych zostal wprowadzony ustawa z 15 lutego 1992 r.. Ustawa ta zostala poprzedzona ustawa z 31 stycznia 1989 r. stanowiaca pierwszy etap reformy systemu podatkowego w kierunku stworzenia jednolitych zasad podatkowych dla podmiotow gospodarczych. Podatnikami sa osoby prawne oraz niektore jednostki organizacyjne nie posiadajace osobowosci prawnej (np. zaklady budzetowe, placowki naukowe PAN, szkoly i placowki oswiatowe, zaklady opieki zdrowotnej, roznego rodzaju przedstawicielstwa spolecznosci itp.)

Podatkowi temu nie podlegaja spolki cywilne, jawne, komandytowe, w ktorych - w sytuacji braku osobowosci prawnej - podmiotem opodatkowania (podatkiem dochodowym od osob fizycznych) jest wspolnik, a nie spolka. Z CIT wylaczone sa m.in.: Skarb Panstwa, Narodowy Bank Polski oraz gminy.

Dochodem podlegajacym opodatkowaniu jest nadwyzka przychodow (wplywow) nad kosztami ich uzyskania. W latach 1992-96 stawka opodatkowania wynosila 40%, w 1997 r - 38%, zas w 1998 r. - 36% podstawy opodatkowania.

W 1997 r. podatkowi dochodowemu od osob prawnych podlegalo ok. 120 tys. podatnikow. W stosunku do ogolnej liczby 2,27 mln osob fizycznych prowadzacych dzialalnosc gospodarcza jest to bardzo niewiele. Charakterystyczne, ze prawie 35% podatnikow CIT wykazywalo w 1997 r. strate (patrz zalacznik 4). Rzeczywistych podatnikow podatku dochodowego od osob prawnych bylo wiec niespelna 80 tys.

Ocenia sie, ze w 1998 r. liczba podatnikow CIT wzrosnie o 6%, zas wplywy podatkowe wyniosa 14,2 mld zl, co bedzie stanowilo 10,6% ogolu wplywow budzetu, czyli znow mniej niz przed rokiem.

Poczatek

Opodatkowanie dochodow z zyskow kapitalowych

W zaleznosci od rodzaju dochody, z zyskow kapitalowych podlegaja opodatkowaniu na zasadach ogolnych, wg liniowej 36% stawki lub wedlug 20% zryczaltowanej stawki. Do pierwszej kategorii przykladowo zalicza sie dochody z odsetek, ze sprzedazy udzialow lub akcji, zas do drugiej dochody z udzialow w zyskach osob prawnych (tzw. dywidendy).

Przedsiebiorcy, bedacy polskimi osobami prawnymi, moga pobrany od nich podatek z tytulu udzialu w zyskach osob prawnych przez platnika (spolke wyplacajaca dywidende) odliczyc od naleznego od nich wedlug stawki 36% podatku, co w praktyce oznacza, iz sa one od tego podatku zwolnione.

Natomiast w przypadku dokonywania przez polskich przedsiebiorcow wyplat odsetek lub dywidend na rzecz osob zagranicznych, dochody osob zagranicznych z tych tytulow podlegaja - co do zasady - opodatkowaniu w Polsce stawka 20% liczona od kwoty wyplacanej naleznosci. Stawka ta jest jednak uzalezniona od postanowien dwustronnych miedzynarodowych umow o unikaniu podwojnego opodatkowania, ktorych strona jest Rzeczpospolita Polska i w konkretnych umowach wynosi 15%, 10%, 5% oraz, w nielicznych przypadkach 0%.

Poczatek

4.2. Podatki posrednie

Poczatek

Podatek od towarow i uslug

Podstawowa zasada obowiazujaca w podatku od towarow i uslug (VAT - value added tax) jest, iz sprzedawca oblicza podatek nalezny od dokonanej sprzedazy i odejmuje od niego podatek zaplacony wczesniej przez dostawcow, zawarty w fakturach zakupu. Powstala roznice wplaca do budzetu, lub otrzymuje zwrot, jesli podatek zawarty w fakturach jest wyzszy od naleznego.

VAT funkcjonuje w Polsce od 5 lipca 1993 r. Zastapil przestarzaly i w nowoczesnych gospodarkach rynkowych prawie juz nie uzywany podatek obrotowy. Ta zmiana zostala przeprowadzona sprawnie i gospodarka nie przezyla z tego powodu wiekszych perturbacji. Obecnie VAT uznawany jest za jeden z najlepiej dzialajacych elementow systemu podatkowego w Polsce.

VAT placa osoby fizyczne, prawne i jednostki organizacyjne nie majace osobowosci prawnej, jesli sprzedaja towary, swiadcza uslugi, eksportuja i importuja, lub czesto wykonuja inne czynnosci np. darowizny towarow. W tej chwili liczba zarejestrowanych podatnikow VAT wynosi okolo 900 tysiecy i stale rosnie. Jednoczesnie rosnie znaczenie tego podatku jako zrodla dochodow budzetowych. O ile w 1994 r. VAT przyniosl panstwu 29,1% wszystkich dochodow podatkowych, to w 1997 r. bylo to juz 37,4% (prawie 37 mld zl), a w 1998 r. planuje sie dalszy wzrost udzialu tego podatku w dochodach budzetowych. Jesli brac pod uwage poszczegolne tytuly podatkowe, to okazuje sie, ze obecnie podatek od towarow i uslug jest najwiekszym zrodlem wplywow do budzetu panstwa.

VAT cierpi na te same slabosci, ktore gnebia caly system podatkowy. W latach 1993 - 1998 Ustawa o podatku od towarow i uslug byla zmieniana 13 razy. Czestosc zmian nie swiadczyla jednakze o koniecznosci istotnych korekt w konstrukcji podatku, ale przede wszystkim o legislacyjnym niedbalstwie ustawodawcy, a takze o skutecznym dzialaniu roznych grup nacisku, walczacych o zwolnienia lub zmiane wysokosci stawek VAT dla poszczegolnych grup towarowych i uslug.

Warto tu jednak podkreslic, ze przez ostatnie 5 lat stawki podatku VAT nie zmienily sie. Podstawowa stawka obowiazujaca w stosunku do wiekszosci towarow i uslug wynosi 22%, co przekracza nieco srednia europejska. W przypadku niektorych towarow i uslug sa stosowane nizsze stawki wynoszace: 7%, 2% i 0%. Stawka 7% stosowana jest m.in. wobec wiekszosci przetworzonych artykulow spozywczych, materialow budowlanych, niektorych robot budowlanych (w szczegolnosci dotyczacych budownictwa mieszkaniowego) i miedzymiastowych przewozow pasazerskich. Stawka 2% od poczatku zostala uznana za tymczasowa, a oblozono nia obecnie wiekszosc lekow i srodkow farmaceutycznych. Z kolei stawka 0%, jako element systemowy stosowana przede wszystkim w eksporcie, zostala przyjeta rowniez w niektorych grupach towarow i uslug np. dla srodkow do produkcji rolnej.

Procz stawek obnizonych istnieje tez caly, szeroko rozbudowany system zwolnien z podatku od towarow i uslug. Obecnie obowiazujaca lista zwolnien nie jest moze tak imponujaca, jak w przypadku podatkow dochodowych, ale i tak przeciez obejmuje m.in. sprzedaz nieprzetworzonych produktow spozywczych, przewozy srodkami komunikacji miejskiej, uslugi komunalne, finansowe, uslugi w dziedzinie edukacji, ochrony srodowiska, opieki spolecznej i kilka innych. Procz zwolnien przedmiotowych, o ktorych rozszerzenie lub tylko utrzymanie idzie nieustanna walka, istnieja tez zwolnienia podmiotowe. Obecnie korzystaja z nich podatnicy, ktorych obroty nie przekraczaja 80 tysiecy zlotych, zaklady pracy chronionej oraz osoby korzystajace z karty podatkowej.

Zwolnienie jednakze nie w kazdym przypadku wiaze sie z korzysciami odnoszonymi przez podatnika, pozbawiony bowiem on jest prawa do odliczania okreslonych kwot podatku wliczonego uprzednio w cene nabywanych towarow.

Trzeba dodac, ze ustawodawca, podobnie jak w przypadku innych tytulow podatkowych, zostawil sobie (i rzadowi) mozliwosc zaniechania ustalenia i poboru podatku VAT. W odniesieniu do pojedynczych podatnikow decyzja w tej sprawie nalezy do urzedow skarbowych, a w odniesieniu do calej grupy - do Ministra Finansow.

Poczatek

Podatek akcyzowy

Podatek akcyzowy jest rodzajem podatku posredniego nakladanego na wyroby konsumpcyjne zwane akcyzowymi, miedzy innymi alkoholowe, tytoniowe, paliwa i wyroby uznane za luksusowe. Akcyza moze siegac nawet kilkudziesieciu procent ceny detalicznej. W Polsce dochody budzetowe z tytulu akcyzy stanowia 18%.

Podatkowi akcyzowemu podlegaja rowniez: nadmierne ubytki (tj. przekraczajace dopuszczalne normy, okreslone odrebnymi przepisami ) oraz zawinione niedobory wyrobow akcyzowych.

Podatek akcyzowy zostal przywrocony po prawie piecdziesieciu latach i obowiazuje od 5 lipca 1993 r.

Obowiazek podatkowy w podatku akcyzowym ciazy na:

a) producencie wyrobow akcyzowych,

b) importerze wyrobow akcyzowych.

Przepisy przewiduja szereg zwolnien, aczkolwiek nie sa one tak rozbudowane jak w podatku od towarow i uslug.

Poczatek

Podatek od gier

Obowiazek podatkowy zostal nalozony ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakladach wzajemnych Przedmiotowym zakresem tego podatku objete zostaly gry losowe i zaklady wzajemne. Ustawa zdefiniowala gry losowe jako "gry o wygrane pieniezne lub rzeczowe, ktorych wynik zalezy od przypadku, a warunki gry okresla regulamin". Zalicza do nich :

1) gry liczbowe, w ktorych wygrana uzyskuje sie przez prawidlowe wytypowanie liczb, znakow lub innych wyroznikow, a wysokosc wygranych zalezy od lacznej kwoty wplaconych stawek,

2) loterie pieniezne, w ktorych uczestniczy sie poprzez nabycie losu lub innego dowodu udzialu w grze, a podmiot urzadzajacy loterie oferuje wylacznie wygrane pieniezne,

3) loterie fantowe, w ktorych uczestniczy sie poprzez nabycie losu lub innego dowodu udzialu w grze, a podmiot urzadzajacy loterie oferuje wylacznie wygrane rzeczowe,

4) gry cylindryczne, w ktorych uczestniczy sie w grze poprzez wytypowanie liczb, znakow lub innych wyroznikow, a wysokosc wygranej zalezy od z gory okreslonego stosunku wplaty do wygranej, wynik zas gry ustalany jest za pomoca urzadzenia obrotowego,

5) gry w karty: black jack, poker, baccarat,

6) gry w automatach losowych, prowadzone na urzadzeniach, ktore rozstrzygaja o wygranej lub przegranej,

7) gre bingo pieniezne, w ktorej uczestniczy sie poprzez nabycie przypadkowych zestawow liczb z ustalonego z gory zbioru liczb, a podmiot urzadzajacy gre oferuje

wylacznie wygrane pieniezne, ktorych wysokosc zalezy od lacznej kwoty wplaconych stawek,

8) gre bingo fantowe, w ktorej uczestniczy sie poprzez nabycie przypadkowych zestawow liczb z ustalonego z gory zbioru liczb, a podmiot urzadzajacy gre oferuje wylacznie wygrane rzeczowe,

9) loterie promocyjne, w ktorych uczestniczy sie przez nabycie towaru lub uslugi i tym samym nieodplatnie uczestniczy sie w loterii, a podmiot urzadzajacy loterie oferuje wygrane pieniezne lub rzeczowe.

Do zakladow wzajemnych zalicza sie zaklady o wygrane pieniezne, polegajace na odgadywaniu:

1) wynikow sportowego wspolzawodnictwa ludzi lub zwierzat, w ktorych uczestnicy wplacaja stawki, a wysokosc wygranej zalezy od lacznej kwoty wplaconych stawek - totalizatory,

2) zaistnienia roznych zdarzen, w ktorych uczestnicy wplacaja stawki, a wysokosc wygranych zalezy od umowionego, pomiedzy przyjmujacym zaklad a wplacajacym stawke, stosunku wplaty do wygranej - (bukmacherstwo).

Opodatkowaniu podatkiem od gier nie podlegaja loterie promocyjne, w ktorych uczestniczy sie poprzez nabycie towaru lub uslugi, a podmiot urzadzajacy loterie oferuje wygrane rzeczowe lub pieniezne.

Sposob naliczania podatku jest dosc skomplikowany, stosuje sie stawki procentowe oraz kwotowo-procentowe (od 2% do 60%). Znaczenie podatku od gier dla budzetu panstwa jest niewielkie, przynosi on zaledwie 0,4% wplywow podatkowych.

Poczatek

5. Obciazenia kosztow pracy

Obciazenia kosztow pracy sa czynnikiem ograniczajacym tworzenie miejsc pracy przez przedsiebiorcow. Skladaja sie na nie przede wszystkim:

  • Skladki na Fundusz Ubezpieczen Spolecznych stanowiace 45% wydatkow placowych. W 1997 roku wplywy ze skladek w skali kraju wyniosly 54.752.054 tys. zl. i stanowily 87,4% przychodow Funduszu (dotacja z budzetu panstwa wyniosla 7 mld zl.)
  • Obowiazkowe skladki na Fundusz Pracy, naliczane od podstawy wymiaru skladki na ubezpieczenia spoleczne lub zaopatrzenia emerytalnego. Wysokosc tej skladki okresla ustawa budzetowa. Od 1993 roku skladka wynosi 3% wydatkow placowych (suma zebranych skladek w roku 1997 wyniosla 3.538 mln zl.). W 1998 r. udzial budzetu panstwa w finansowaniu Funduszu wyniosl 40,2%. Okolo 21% wydatkow Funduszu przeznaczonych jest na finansowanie niektorych tzw. aktywnych form przeciwdzialania bezrobociu. W 1998 r. jest to kwota 632 mln zl.
  • Wplaty na Panstwowy Fundusz Rehabilitacji Osob Niepelnosprawnych (PFRON). Wplaty te sa szczegolnie dolegliwe dla malych przedsiebiorstw. Zaklad zatrudniajacy co najmniej 50 pracownikow jest obowiazany dokonywac wplat na PFRON w wysokosci iloczynu polowy przecietnego wynagrodzenia i liczby etatow odpowiadajacej roznicy pomiedzy zatrudnieniem zapewniajacym osiagniecie wskaznika zatrudnienia osob niepelnosprawnych w wysokosci 6% i rzeczywistym zatrudnieniu osob niepelnosprawnych. Z wplat tych zwolnione sa zaklady pracy, w ktorych wskaznik zatrudnienia niepelnosprawnych wynosi nie mniej niz 6%. Panstwowe i gminne jednostki organizacyjne zwolnione sa z wplat na PFRON, ale maja obowiazek zatrudniania osob niepelnosprawnych. Rocznie do PFRON wplywa z tego tytulu ok. 1 mld zl.
  • Wplaty na Fundusz Gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych. Skladka na rok 1998 wynosi 0,15% podstawy skladki na ubezpieczenie spoleczne - co przyniesie ok. 130.912 tys. zl.

Poczatek

6. Podatki i oplaty samorzadowe

Poczatek

Podatek od spadkow i darowizn

W 1997 r. wplywy z tytulu podatku od spadkow i darowizn wyniosly 85 mln zl, i stanowily zaledwie 0,07% ogolu dochodow budzetu panstwa i 0,5 % dochodow gmin.

Podatkowi od spadkow i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne wlasnosci rzeczy i praw majatkowych, w drodze spadku lub darowizny.

Zwolnione od podatku jest m.in. :

  • nabycie w drodze darowizny pieniedzy lub innych rzeczy przez osobe zaliczona do I grupy podatkowej - do okreslonej w ustawie kwoty - przeznaczonych na nabycie lokalu lub budynku mieszkalnego;
  • nabycie w drodze darowizny praw do rachunku oszczednosciowo- kredytowego przez malzonka, wstepnych, zstepnych, rodzenstwo oraz osobe pozostajaca faktycznie we wspolnym pozyciu malzenskim z posiadaczem rachunku oszczednosciowo-kredytowego w kasie mieszkaniowej, pod warunkiem przeznaczenia srodkow zgromadzonych na tym rachunku na cele mieszkaniowe;
  • nabycie w drodze spadku przez osoby zaliczone do I i II grupy podatkowej przedmiotow wyposazenia mieszkania, poscieli, odziezy, bielizny oraz narzedzi pracy przeznaczonych do uzytku w gospodarstwie domowym;
  • nabycie przez malzonka lub zstepnych w drodze spadku lub darowizny zakladu wytworczego, budowlanego, handlowego, uslugowego lub jego czesci, pod warunkiem, ze zaklad ten bedzie prowadzony przez nabywce w stanie niepogorszonym przez okres co najmniej 5 lat;
  • nabycie przez osobe prowadzaca dzialalnosc gospodarcza w drodze darowizny maszyn, urzadzen i narzedzi otrzymanych z zagranicy;
  • nabycie w drodze spadku prawa do lokalu lub budynku mieszkalnego do rownowartosci 110 m2 (wedlug cen rynkowych), jezeli bedzie sluzyl zaspokojeniu wlasnych potrzeb mieszkaniowych.

Obowiazek podatkowy ciazy na nabywcy wlasnosci rzeczy i praw majatkowych, a w wypadku darowizny obowiazek podatkowy ciazy solidarnie na obdarowanym i darczyncy.

Podstawe opodatkowania stanowi wartosc nabytych rzeczy i praw majatkowych po potraceniu dlugow i ciezarow (czysta wartosc), ustalona wedlug stanu rzeczy i praw majatkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiazku podatkowego.

Wysokosc podatku ustala sie w zaleznosci od grupy podatkowej, do ktorej zaliczony jest nabywca. Zaliczenie do grupy podatkowej nastepuje wedlug osobistego stosunku nabywcy do osoby, od ktorej lub po ktorej zostaly nabyte rzeczy i prawa majatkowe.

Podatek oblicza sie od nadwyzki podstawy opodatkowania ponad kwote wolna od podatku, wedlug obowiazujacych skal .

Poczatek

Podatek rolny


Jest to w zasadzie podatek majatkowy, naliczany od powierzchni uzytkow rolnych przeliczonych na tzw. hektary przeliczeniowe przy uwzglednieniu rodzaju gruntow, klas uzytkow rolnych i miejsca polozenia gruntow. Mimo ze podatnikow jest ponad 2 mln, udzial tego podatku w dochodach panstwa nie przekracza 0,7%, a w budzetach gmin 2%.

Obowiazek podatkowy z tego tytulu zostal nalozony ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.

Opodatkowaniu nie podlegaja grunty:

1) pod jeziorami i wodami plynacymi, grunty, na ktorych mieszcza sie zbiorniki wody sluzace do zaopatrzenia ludnosci w wode, oraz grunty pod walami przeciwpowodziowymi,

2) stanowiace nieuzytki,

3) wpisane do rejestru zabytkow, pod warunkiem ich zagospodarowania i utrzymania zgodnie z przepisami o ochronie zabytkow,

4) zajete na prowadzenie innej dzialalnosci gospodarczej niz dzialalnosc rolnicza,

5) stanowiace dzialki przyzagrodowe czlonkow rolniczych spoldzielni produkcyjnych, ktorzy osiagneli wiek emerytalny badz sa inwalidami I lub II grupy,

6) wylaczone na cele nierolnicze na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych.

Ustawa o podatku rolnym przewiduje trzy rodzaje ulg podatkowych:

a) zwolnienie od podatku,

b) obnizenie podatku,

b) ulge inwestycyjna.

Od podatku rolnego zwolnione sa :

1) uzytki rolne klasy V, VI i VII,

2) grunty polozone w pasie drogi granicznej,

3) grunty orne, laki i pastwiska objete melioracja - w roku, w ktorym uprawy zostaly zniszczone wskutek robot drenarskich,

4) grunty lub prawo wieczystego uzytkowania gruntow, nabyte w drodze kupna na utworzenie nowego lub powiekszenie juz istniejacego gospodarstwa do powierzchni nie przekraczajacej 100 ha, oraz grunty Panstwowego Funduszu Ziemi i Zasobu Wlasnosci Rolnej Skarbu Panstwa objete w trwale zagospodarowanie w celu utworzenia nowego gospodarstwa lub powiekszenia gospodarstwa juz istniejacego do powierzchni nie przekraczajacej 100 ha - na okres 5 lat,

5) grunty powstale z zagospodarowania nieuzytkow - na okres 5 lat, liczac od roku nastepnego po zakonczeniu zagospodarowania,

6) grunty otrzymane w drodze wymiany lub scalenia - na 1 rok nastepujacy po roku, w ktorym dokonano wymiany lub scalenia gruntow,

7) uzytki rolne, na ktorych zaprzestano produkcji rolnej, z tym ze zwolnienie moze dotyczyc nie wiecej niz 20% powierzchni uzytkow rolnych gospodarstwa rolnego, lecz nie wiecej niz 10 ha - na okres nie dluzszy niz 3 lata.

Obnizenie podatku nastepuje:

1) po okresie zwolnienia od podatku - w pierwszym roku o 75%, zas w drugim o 50%,

2) w stosunku do gruntow rolnych polozonych na terenach podgorskich i gorskich:

a) dla klas - I, II, IIIa i IIIb - o 30%,

b) dla klas - IVa, IV i IVb - o 60%.

Ulga inwestycyjna w podatku rolnym przysluguje z tytulu wydatkow poniesionych na:

1) budowe lub modernizacje budynkow inwentarskich oraz obiektow sluzacych ochronie srodowiska,

2) zakup i zainstalowanie:

a) deszczowni,

b) urzadzen melioracyjnych i urzadzen zaopatrzenia gospodarstwa w wode,

c) urzadzen do wykorzystywania na cele produkcyjne naturalnych zrodel energii (wiatru, biogazu, slonca, spadku wod).

Podatek rolny stanowi w kalkulacji dzialalnosci gospodarczej rolnika niewielka czesc jego obrotu. Mimo to i jak wynika z powyzszej prezentacji konstrukcja ta wyposazona jest w bogaty arsenal ulg, zwolnien i odliczen przyznawanych na wniosek podatnika.

Poczatek

Podatek lesny


Podatek lesny, podobny w charakterze do podatku rolnego obejmuje pol miliona podatnikow, wplywy natomiast wynosza 111 mln zl, tj. 0,09% dochodow panstwa i 0,3% dochodow gmin.

Podstawe opodatkowania podatkiem lesnym stanowi liczba hektarow przeliczeniowych, ustalona na podstawie powierzchni glownych gatunkow drzew w drzewostanie i klas bonitacji drzewostanu dla glownych gatunkow drzew - wynikajacych z planu urzadzenia lasu, wedlug stanu na dzien 1 stycznia roku podatkowego.

Podatek lesny od jednego hektara przeliczeniowego wynosi rownowartosc pieniezna 0,200 m3 drewna tartacznego iglastego, obliczona wedlug ceny sprzedazy tego drewna uzyskanej przez nadlesnictwa.

Poczatek

Podatek od nieruchomosci


Podatek od nieruchomosci ma charakter podatku majatkowego, a podstawe opodatkowania gruntow i budynkow stanowi ich powierzchnia bez uwzglednienia ich wartosci. Przy 10 mln podatnikow, w 1997 r. wplywy z tego podatku wyniosly 4.427 mln zl, a wiec 3,8% ogolu i 11,2% dochodow podatkowych gmin.

Z podatku od nieruchomosci ustawowo zwolnione zostaly:

1) nieruchomosci lub ich czesci zajete na potrzeby organow i administracji samorzadu terytorialnego,

2) pod warunkiem wzajemnosci - nieruchomosci bedace wlasnoscia panstw obcych lub organizacji miedzynarodowych albo przekazane im w uzytkowanie wieczyste, przeznaczone na siedziby przedstawicielstw dyplomatycznych, urzedow konsularnych i innych misji korzystajacych z przywilejow i immunitetow na mocy ustaw, umow lub zwyczajow miedzynarodowych,

3) budowle drog publicznych oraz grunty zajete pod te drogi, wraz z pasami drogowymi,

4) budowle wykorzystywane wylacznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego i zajete pod nie grunty oraz budowle wykorzystywane wylacznie na potrzeby lotnisk, portow morskich i rzecznych,

5) budowle wykorzystywane bezposrednio do wytwarzania energii elektrycznej lub ciepla, linie elektroenergetyczne przesylowe i rozdzielcze, rurociagi i przewody sieci rozdzielczej gazow, ciepla, paliw i wody, budowle sluzace do odprowadzania i oczyszczania sciekow, budynki lub ich czesci bezposrednio zwiazane z procesem poboru i uzdatniania wody,

6) grunty pod wodami plynacymi i kanalami zeglownymi, z wyjatkiem jezior oraz gruntow zajetych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych,

7) budynki gospodarcze lub ich czesci zwiazane z dzialalnoscia lesna, zajete na prowadzenie dzialow specjalnych produkcji rolnej, oraz w gospodarstwach rolnych, w rozumieniu przepisow o podatku rolnym, budynki gospodarcze lub ich czesci zwiazane z dzialalnoscia rolnicza,

8) nieruchomosci lub ich czesci zajete na potrzeby prowadzenia przez stowarzyszenia statutowej dzialalnosci wsrod dzieci i mlodziezy w zakresie oswiaty, wychowania, nauki i techniki, kultury fizycznej i sportu, z wyjatkiem wykorzystywanych do prowadzenia dzialalnosci gospodarczej, oraz grunty zajete trwale na obozowiska i bazy wypoczynkowe dzieci i mlodziezy,

9) budynki i grunty wpisane indywidualnie do rejestru zabytkow, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji zgodnie z przepisami o ochronie zabytkow, z wyjatkiem czesci zajetych na prowadzenie dzialalnosci gospodarczej,

10) budynki i grunty we wladaniu muzeow rejestrowanych,

11) nieruchomosci lub ich czesci zwolnione od podatku od nieruchomosci na podstawie odrebnych ustaw,

12) grunty, budowle i budynki polozone na terenie specjalnej strefy ekonomicznej, ktorych wlascicielem lub uzytkownikiem wieczystym jest zarzadzajacy strefa lub ktore sluza do prowadzenia, na podstawie zezwolenia, dzialalnosci gospodarczej na terenie strefy.

Inne zwolnienia moze wprowadzic Rada gminy.

Stawki podatkowe w podatku od nieruchomosci okresla Rada gminy. Nie moga one jednakze przekroczyc maksymalnych stawek okreslonych przez ustawodawce.

Poczatek

Podatek od srodkow transportu

Podatek od srodkow transportowych ma rowniez charakter podatku majatkowego. Od 1998 r. nie sa nim objeci wlasciciele samochodow osobowych, a jedynie ciezarowych od 2 ton, autobusow, przyczep i naczep powyzej 5 ton oraz ciagnikow siodlowych i balastowych. Stad udzial tego podatku w dochodach z tytulu podatkow ogolem spada z 1% w 1997 r. do 0,2% w tym roku, a w dochodach gmin z 2,9% do 0,6%.

Od podatku od srodkow transportowych zwolnione sa :

1) pod warunkiem wzajemnosci - srodki transportowe bedace w posiadaniu przedstawicielstw dyplomatycznych, urzedow konsularnych i innych misji zagranicznych, korzystajacych z przywilejow i immunitetow na podstawie ustaw, umow lub zwyczajow miedzynarodowych, oraz czlonkow ich personelu, jak rowniez innych osob zrownanych z nimi, jezeli nie sa obywatelami polskimi i nie maja miejsca pobytu stalego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

2) srodki transportowe stanowiace zapasy mobilizacyjne,

Rada gminy moze wprowadzic inne zwolnienia.

Poczatek

Podatek od posiadania psow

Obowiazek podatkowy ciazy na osobach fizycznych posiadajacych psy. Podatku od posiadania psow nie pobiera sie:

1) pod warunkiem wzajemnosci - od czlonkow personelu przedstawicielstw dyplomatycznych i urzedow konsularnych,

2) z tytulu posiadania psow bedacych pomoca dla osob kalekich (niewidomych, gluchoniemych, niedoleznych),

3) od osob w wieku powyzej 70 lat prowadzacych samodzielnie gospodarstwo domowe - od jednego psa,

4) z tytulu posiadania psow utrzymywanych w celu pilnowania gospodarstw rolnych - po dwa na kazde gospodarstwo.

Wysokosc stawek podatku od posiadania psow ustala rada gminy z tym ze podatek od jednego psa nie moze przekraczac 26,41 zl rocznie,

Rada gminy moze wprowadzic inne zwolnienia.

Poczatek

7. Glowne cechy systemu podatkowego

Obecny system podatkowy wyraznie odbiega od systemu, jakiego Polska potrzebuje dla szybkiego rozwoju gospodarki i tworzenia nowych miejsc pracy.

Nie zacheca dostatecznie do zachowan produktywnych, tak potrzebnych w kraju na dorobku. Ta wada wynika glownie z nadmiernego fiskalizmu, zwlaszcza nadmiernych fiskalnych obciazen kosztow pracy, ktore zniechecaja pracodawcow do powiekszania zatrudnienia.

Miara fiskalizmu jest udzial podatkow w produkcie krajowym brutto (PKB). W Polsce, wedlug ostatnich kompletnych statystyk OECD obejmujacych 1995 r., udzial ten wynosi 42,7 % Dane te plasuja nas w grupie krajow o najwyzszym stopniu obciazen fiskalnych. Znajdujemy sie tu obok panstw skandynawskich, tradycyjnie uchodzacych za najbardziej "socjalne". W Irlandii, ktora osiaga obecnie najwyzsze tempo wzrostu w Europie, proporcja podatkow do PKB wynosi 33,8% , a w USA 27,9%.

Wysokie jest takze obciazenie zyskow przedsiebiorcow. Obecna stopa podatkowa CIT (36%) lokuje Polske w gornej strefie wsrod krajow OECD. Jest zdecydowanie wyzsza niz w Czechach - 29% i na Wegrzech -18%. Mozna zakladac, ze w tych dwoch krajach ustawodawcy uznali, iz ze wzgledu na koniecznosc nadrobienia ogromnych opoznien inwestycyjnych (i cywilizacyjnych) wieksza czesc zysku powinna pozostac do dyspozycji przedsiebiorstw.

O stopniu obciazenia kosztow pracy swiadcza nastepujace wyliczenia:

Przy zatrudnieniu pracownika pracodawca obowiazany jest odprowadzic w formie skladki na ZUS (lacznie ze skladka na fundusz pracy) i podatku dochodowego (prog 19%) - 74,3% pensji netto pracownika. Obciazenie to sklania do podejmowania prob zatrudniania pracownikow "na czarno", lub w ogole odejscia od zatrudniania pracownikow na rzecz kapitalochlonnych metod produkcji.

Dodatkowo progresja podatkowa powoduje, ze koszty pracodawcy przy zatrudnieniu pracownikow wyzej wykwalifikowanych, a wiec lepiej platnych sa znacznie wyzsze. Zatrudniajac pracownika, ktorego zarobki sa w drugim progu skali podatkowej pracodawca placi lacznie dodatkowo 111,2% placy netto w formie podatkow i skladek, przy trzecim progu az 146,6% placy netto.

Dla porownania w krajach OECD obciazenia kosztow pracy (podatki od dochodu, podatki socjalne pracodawcy i pracownika oraz posrednie podatki placone od dochodu z wynagrodzenia) wynosza (dane z 1995 roku): 36% w USA, 34% w Japonii i 53% srednio w Europie.

WYKRES 4

System podatkowy stwarza wiec negatywne bodzce dla rozwoju branz o tzw. wysokiej technologii, wymagajacej zatrudniania drogich specjalistow. Jest to szczegolnie niepozadane w przypadku kraju ktorego celem jest szybki rozwoj gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w konkurencyjnych branzach.

Z drugiej strony sytuacja ta zniecheca do podnoszenia kwalifikacji takze samych pracownikow, poniewaz po pierwsze zmuszeni sa oni oddawac znacznie wieksza czesc swoich dochodow w formie podatkow i skladek, a po drugie pracodawcy nie sa (o czym powyzej) sklonni do ich zatrudniania.

System podatkowy jest nadmiernie skomplikowany, glownie z powodu wielosci rozmaitych ulg podatkowych. Ich liczba gwaltownie wzrosla w latach 1993 - 1997, tzn. po dokonaniu pierwszej reformy podatkowej.

Ulgi podatkowe wystepuja we wszystkich najwazniejszych podatkach:

  • w podatku dochodowym od osob fizycznych:
  • 125 zwolnien okreslonych w ustawie i przepisach wykonawczych,
  • 13 rodzajow odliczen od dochodu,
  • 16 rodzajow odliczen od podatku.
  • w podatku dochodowym od osob prawnych - ponad 40 zwolnien ustawowych;
  • w podatku od towarow i uslug - 17 kategorii zwolnien ustawowych i pozaustawowych,
  • liczne ulgi wystepuja rowniez w podatku akcyzowym, rolnym, lesnym i w podatku od nieruchomosci.

W polskim systemie podatkowym wystepuja ponadto ulgi uzaleznione od uznania administracji podatkowej. Naleza do nich: zaniechanie ustalania zobowiazan podatkowych i poboru podatkow, odroczenie terminu platnosci podatku, rozlozenie na raty zaplaty podatku lub zaleglosci podatkowej wraz z odsetkami za zwloke oraz umorzenie zaleglosci podatkowych.

Przepisy podatkowe w wielu miejscach sa niejasne, co wywoluje spory i wymaga licznych interpretacji.

Przyczyna komplikacji systemu podatkowego jest takze duza liczba aktow prawnych, ktore go okreslaja. We wszystkich rodzajach podatkow ustawy podatkowe stanowia jedynie niewielka czesc obowiazujacych regulacji. Na przyklad w przypadku ustawy o podatku dochodowym od osob fizycznych procz ustaw obowiazujace sa:

  • ustawy zwiazkowe, w ktorych zawarte sa m.in. definicje, okreslenia pojec uzywanych w ustawie o podatku dochodowym od osob fizycznych (jest ich kilkadziesiat),
  • 13 zarzadzen Ministra Finansow,
  • 19 rozporzadzen wydanych przez Rade Ministrow i Ministra Finansow.

Koniecznosc wypelniania przez podatnikow i platnikow skomplikowanych deklaracji i informacji podatkowych takze jest regulowana wieloma przepisami.

Na przyklad w przypadku podatku dochodowego od osob fizycznych obowiazek ten przewiduje 36 przepisow ustawowych.

O tym, ze system podatkowy jest niejasny swiadczy liczba wydawanych przez organy skarbowe interpretacji do przepisow podatkowych. Tylko w przypadku podatku dochodowego od osob fizycznych w sprawach indywidualnych izby i urzedy skarbowe co roku wydaja kilkadziesiat tysiecy interpretacji, niekiedy wzajemnie ze soba sprzecznych. Przyczyna tego stanu jest w duzej mierze legislacyjne niedbalstwo. Przepisy pisane sa jezykiem niezrozumialym, bez zachowania zasad sztuki legislacyjnej.

System charakteryzuje sie wysokim centralizmem.

Miara centralizmu systemu podatkowego moze byc udzial gmin (samorzadow) w dochodach podatkowych panstwa. Sytuacje w Polsce obrazuje zalacznik 1. W 1997 r. gminy otrzymaly 14,3% ogolu wplywow podatkowych, inaczej mowiac, budzet centralny przejal 85,7%,

System jest niestabilny: ulega czestym, roznokierunkowym zmianom, co ogranicza zaufanie podatnikow do panstwa i prawa:

  • ustawa o podatku dochodowym od osob fizycznych w latach 1992 - 1998 zmieniana byla ponad 30 razy. W zasadzie zaden przepis ustawy - procz pierwszych artykulow - nie przypomina juz wersji pierwotnej (na przyklad zasady korzystania z ulg mieszkaniowych zmieniane byly praktycznie co roku),
  • ustawa o podatku dochodowym od osob prawnych w latach 1992 - 1998 zmieniana byla prawie 40 razy,
  • ustawa o podatku od towarow i uslug oraz o podatku akcyzowym zmieniona zostala 13 razy w latach 1993 - 1995.

Powodem zasadniczej czesci zmian jest przy tym koniecznosc naprawy legislacyjnych bledow lub likwidacja luk, powstalych w trakcie tworzenia przepisow, ale bylo tez wiele zmian spowodowanych wzgledami politycznymi. Opisane wyzej cechy obecnego systemu podatkowego sprzyjaja rozwojowi tzw. szarej strefy gospodarczej.

Poczatek

8. "Szara strefa"

Pod pojeciem "szarej strefy" rozumie sie wszelkie formy swiadomego i celowego uchylania sie od placenia naleznych podatkow oraz wypelniania formalnych obowiazkow podatkowych przez podatnikow, platnikow, inkasentow oraz osoby trzecie. Oprocz "szarej strefy" wystepuje jawne nieplacenie podatkow, ktore przybiera szerokie rozmiary w czesci sektora panstwowego.

Zgodnie z zaleceniami obowiazujacego od 1993 r. systemu rachunkow narodowych (SNA-93) pelne rozmiary wszelkiej dzialalnosci produkcyjnej (wytwarzanie wyrobow i swiadczenie uslug) powinny byc traktowane jako produkcja, i to niezaleznie, czy jest to dzialalnosc legalna, zgodna z prawem, czy tez nielegalna. W rezultacie tego zalecenia podstawowa kategoria rachunkow narodowych, jaka jest produkt krajowy brutto, powinna obejmowac, obok rezultatow dzialalnosci legalnej rowniez rezultaty dzialalnosci nielegalnej, okreslanej jako "szara gospodarka"..

Publikacje z poczatku lat dziewiecdziesiatych okreslaly rozmiary szarej strefy na 25-30% produktu krajowego brutto (w zaleznosci od przyjetej definicji zjawiska i metod oceny). Z badan dotyczacych szarej strefy w 1994r., przeprowadzonych rownolegle przez Zaklad Badan Statystyczno-Ekonomicznych GUS i PAN wynika, ze relacja wartosci dodanej szarej gospodarki do produktu krajowego brutto (bez wartosci dodanej szarej gospodarki) wynosi 17-18% dla calej szarej strefy w gospodarce (wg. Zakladu Badan Statystyczno-Ekonomicznych GUS i PAN) i wykazuje od 1992 r. tendencje spadkowa o ok. 1 pkt. procentowy rocznie.

Szacuje sie, ze w wyniku ujawnienia 1 pkt. procentowego PKB tworzonego przez "szara strefe" wzrost dochodow budzetowych wynioslby w 1998 r. 1,23 mld zl., natomiast w 1999 r. 1,6 mld zl

Zaklad Badan Statystyczno-Ekonomicznych GUS i PAN na podstawie wlasnych badan okreslil strukture szarej strefy w gospodarce w sposob nastepujacy:

- jednostki zarejestrowane - 74,2%

w tym:

handel - 43,7%

przemysl - 14,3%

budownictwo - 5,9%

transport - 3,5%

pozostale jednostki - 6,8%

- jednostki nierejestrowane - 19,9%

przemyt - 5,9%

Udzial szarej strefy w gospodarce polskiej jest, jak na stosunki europejskie, relatywnie wysoki - porownywalny z Wlochami (ok. 20%) i Hiszpania (25%). Zdecydowanie wyzszy udzial ma Grecja - 30%. Inne kraje europejskie szacuja udzial szarej strefy w produkcie krajowym brutto znacznie nizej, np. Szwecja i Belgia ok. 13%, Niemcy - 9%, Francja - 8%, Wielka Brytania i Holandia - 7%, Szwajcaria - 3%.

W przypadku podmiotow zarejestrowanych, realizujacych czesc obrotow w szarej strefie, uszczelnienie systemu podatkowego powodujace koniecznosc placenia wszystkich swiadczen w naleznym wymiarze nie spowodowaloby zaprzestania lub ograniczenia ich dzialalnosci. Nawet po oplaceniu niewyegzekwowanych podatkow ich zyski brutto bylyby wyzsze od deklarowanych. Ukrywanie rzeczywistych dochodow w tym przypadku nie jest zwiazane z nieoplacalnoscia produkcji legalnej, a jedynie z mozliwoscia zwiekszenia dochodow.

W "szarej strefie gospodarki" mozna wyroznic funkcjonowanie dwoch rodzajow podmiotow:

podmioty zarejestrowane zgodnie z obowiazujacymi przepisami w organach administracji panstwowej (w urzedach skarbowych, urzedach ubezpieczen spolecznych, statystycznym rejestrze REGON). Wedlug szacunkow Zakladu Badan Statystyczno-Ekonomicznych GUS i PAN, okolo 70% dochodow "szarej strefy" powstaje w ramach podmiotow gospodarczych zarejestrowanych.

Zjawisko ukrywania dochodow w najwiekszym zakresie wystepuje wsrod malych podmiotow gospodarczych, prowadzacych ksiegowosc w formie uproszczonej oraz nieobjetych sprawozdawczoscia statystyczna. Dochody ukryte sa uzyskiwane glownie poprzez:

- zanizanie faktycznych przychodow, zawyzanie kosztow i w rezultacie obnizanie dochodow podlegajacych opodatkowaniu,

- zanizanie naleznych skladek na ubezpieczenia spoleczne przez deklarowanie nizszych niz faktyczne (czesto minimalnych) wynagrodzen,

- zatajanie faktycznych rozmiarow importu poprzez przedstawianie falszywych faktur lub tez korupcje pracownikow administracji,

- zatrudnianie pracownikow "na czarno". Swoista forma pracy "na czarno" jest rowniez unikanie placenia skladek ubezpieczeniowych poprzez zatrudnianie pracownikow w formie umozliwiajacej nieplacenie skladek ubezpieczeniowych (np. umowy o dzielo).

podmioty w ogole nie zarejestrowane prowadzace dzialalnosc gospodarcza. Mozna przypuszczac, iz ta grupa podmiotow zaangazowana jest glownie w dzialalnosc handlowa, rzemieslnicza oraz uslugi mieszkaniowe. Wewnatrz tej grupy mozna wyodrebnic dwie podgrupy:

- dzialalnosc gospodarcza tradycyjnie nie rejestrowana, prowadzona glownie przez osoby indywidualne, bedaca w wiekszosci przypadkow uslugami rzemieslniczymi, zwlaszcza rzemiosla wiejskiego, krawieckimi, wynajmu pokojow w miejscowosciach turystycznych, udzielania korepetycji, uslugi pomocy domowej itp.,

nie zarejestrowana dzialalnosc gospodarcza prowadzona przez podmioty gospodarcze, ktora pojawila sie na wieksza skale wraz z przemianami gospodarczymi; nalezy tu zaliczyc nie rejestrowany drobny handel obnosny i obwozny, nie rejestrowana produkcje (glownie odziezy i obuwia), przewoz towarow transportem samochodowym.

Nalezy podkreslic, ze jawne nieplacenie podatkow na daleko wieksza skale niz w szarej strefie wystepuje w sektorze panstwowym. Dotyczy ono wszystkich rodzajow podatkow i oplat (podatku dochodowego od osob prawnych, wszelkich "skladek").

Do podstawowych przyczyn wystepowania tak rozleglej szarej strefy w Polsce nalezy zaliczyc:

  • wysokie podatki (szczegolnie skladki) powodujace duze korzysci z ich nieplacenia,
  • niskie ryzyko podejmowania dzialalnosci w "szarej strefie" (male prawdopodobienstwo wykrycia faktu zatajania dochodow) z powodu skomplikowanych przepisow podatkowych, ktore ulatwiaja uchylanie sie od placenia podatkow.

Dlatego proponowana w drugiej czesci "Bialej Ksiegi" reforma podatkowa powinna doprowadzic do stopniowego lecz zdecydowanego ograniczenia "szarej strefy"

Poczatek

 

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.