Prawo o ruchu drogowym - ustawa z 20 czerwca 1997 r.

Spis dzialow:

DZIAL I

Przepisy ogolne

Art. 1. 1. Ustawa reguluje zasady ruchu na drogach publicznych oraz w strefach zamieszkania, warunki dopuszczenia pojazdow do tego ruchu, wymagania w stosunku do osob kierujacych pojazdami i innych uczestnikow ruchu oraz zasady kontroli ruchu drogowego.

2. Przepisy ustawy stosuje sie rowniez do ruchu odbywajacego sie poza drogami publicznymi, jezeli jest to konieczne dla unikniecia zagrozenia bezpieczenstwa uczestnikow tego ruchu.

Art. 2. Uzyte w ustawie okreslenia oznaczaja:

1) droga - wydzielony pas terenu skladajacy sie z jezdni, pobocza, chodnika, drogi (sciezki) dla pieszych lub drogi (sciezki) dla rowerow, lacznie z torowiskiem pojazdow szynowych znajdujacym sie w obrebie tego pasa, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdow, ruchu pieszych, jazdy wierzchem lub pedzenia zwierzat,

2) droga twarda - droge z jezdnia o nawierzchni bitumicznej, betonowej, kostkowej, klinkierowej, brukowcowej, tluczniowej lub zwirowej oraz z plyt betonowych lub kamienno-betonowych, jezeli dlugosc nawierzchni przekracza 20 m; inne drogi sa drogami gruntowymi,

3) autostrada - droge dwujezdniowa, oznaczona odpowiednimi znakami drogowymi, na ktorej nie dopuszcza sie ruchu poprzecznego, przeznaczona tylko do ruchu pojazdow samochodowych, ktore na rownej, poziomej jezdni moga rozwinac predkosc co najmniej 40 km/h, w tym rowniez w razie ciagniecia przyczep,

4) droga ekspresowa - droge dwu- lub jednojezdniowa, oznaczona odpowiednimi znakami drogowymi, na ktorej skrzyzowania wystepuja wyjatkowo, przeznaczona tylko do ruchu pojazdow samochodowych,

5) droga (sciezka) dla rowerow - droge przeznaczona do ruchu rowerow, oznaczona odpowiednimi znakami drogowymi,

6) jezdnia - czesc drogi przeznaczona do ruchu pojazdow,

7) pas ruchu - kazdy z podluznych pasow jezdni wystarczajacy do ruchu jednego rzedu pojazdow wielosladowych, oznaczony lub nie oznaczony znakami drogowymi,

8) pobocze - czesc drogi przylegla do jezdni, ktora moze byc przeznaczona do ruchu pieszych lub niektorych pojazdow, postoju pojazdow, jazdy wierzchem lub pedzenia zwierzat,

9) chodnik - czesc drogi przeznaczona do ruchu pieszych,

10) skrzyzowanie - przeciecie sie w jednym poziomie drog majacych jezdnie, ich polaczenie lub rozwidlenie, lacznie z powierzchniami utworzonymi przez takie przeciecia, polaczenia lub rozwidlenia; okreslenie to nie dotyczy przeciecia, polaczenia lub rozwidlenia drogi twardej z droga gruntowa lub stanowiaca dojazd do obiektu znajdujacego sie przy drodze,

11) przejscie dla pieszych - powierzchnie jezdni lub torowiska przeznaczona do przechodzenia przez pieszych, oznaczona odpowiednimi znakami drogowymi,

12) przejazd dla rowerzystow - powierzchnie jezdni lub torowiska przeznaczona do przejezdzania przez rowerzystow, oznaczona odpowiednimi znakami drogowymi,

13) przystanek - miejsce zatrzymywania sie pojazdow transportu publicznego, oznaczone odpowiednimi znakami drogowymi,

14) tunel - budowle na drodze, oznaczona odpowiednimi znakami drogowymi,

15) obszar zabudowany - obszar oznaczony odpowiednimi znakami drogowymi,

16) strefa zamieszkania - obszar obejmujacy drogi publiczne lub inne drogi, na ktorym obowiazuja szczegolne zasady ruchu drogowego, a wjazdy i wyjazdy oznaczone sa odpowiednimi znakami drogowymi,

17) uczestnik ruchu - pieszego, kierujacego, a takze inne osoby przebywajace w pojezdzie lub na pojezdzie znajdujacym sie na drodze,

18) pieszy - osobe znajdujaca sie poza pojazdem na drodze i nie wykonujaca na niej robot lub czynnosci przewidzianych odrebnymi przepisami; za pieszego uwaza sie rowniez osobe prowadzaca, ciagnaca lub pchajaca rower, motorower, motocykl, wozek dzieciecy, podreczny lub inwalidzki, osobe poruszajaca sie w wozku inwalidzkim, a takze osobe w wieku do 10 lat kierujaca rowerem pod opieka osoby doroslej,

19) kolumna pieszych - zorganizowana grupe pieszych prowadzona przez kierownika lub dowodce,

20) kierujacy - osobe, ktora kieruje pojazdem lub zespolem pojazdow, a takze osobe, ktora prowadzi kolumne pieszych, jedzie wierzchem albo pedzi zwierzeta pojedynczo lub w stadzie,

21) kierowca - osobe uprawniona do kierowania pojazdem silnikowym,

22) szczegolna ostroznosc - ostroznosc polegajaca na zwiekszeniu uwagi i dostosowaniu zachowania uczestnika ruchu do warunkow i sytuacji zmieniajacych sie na drodze, w stopniu umozliwiajacym odpowiednio szybkie reagowanie,

23) ustapienie pierwszenstwa przez kierujacego pojazdem lub pieszego - powstrzymanie sie od ruchu, jezeli ruch moglby zmusic kierujacego innym pojazdem do zmiany kierunku lub pasa ruchu albo istotnej zmiany predkosci jazdy, a pieszego - do zatrzymania sie, zwolnienia lub przyspieszenia kroku,

24) ruch kierowany - ruch otwierany i zamykany za pomoca sygnalizacji swietlnej albo przez uprawniona osobe,

25) niedostateczna widocznosc - widocznosc wystepujaca od zmierzchu do switu, a takze w warunkach zmniejszonej przejrzystosci powietrza od switu do zmierzchu,

26) wymijanie - przejezdzanie (przechodzenie) obok pojazdu lub uczestnika ruchu poruszajacego sie w przeciwnym kierunku,

27) omijanie - przejezdzanie (przechodzenie) obok nie poruszajacego sie pojazdu, uczestnika ruchu lub przeszkody,

28) wyprzedzanie - przejezdzanie (przechodzenie) obok pojazdu lub uczestnika ruchu poruszajacego sie w tym samym kierunku,

29) zatrzymanie pojazdu - unieruchomienie pojazdu nie wynikajace z warunkow lub przepisow ruchu drogowego, trwajace nie dluzej niz 1 minute, oraz kazde unieruchomienie pojazdu wynikajace z tych warunkow lub przepisow,

30) postoj pojazdu - unieruchomienie pojazdu nie wynikajace z warunkow lub przepisow ruchu drogowego, trwajace dluzej niz 1 minute,

31) pojazd - srodek transportu przeznaczony do poruszania sie po drodze oraz maszyne lub urzadzenie do tego przystosowane,

32) pojazd silnikowy - pojazd wyposazony w silnik, z wyjatkiem motoroweru i pojazdu szynowego,

33) pojazd samochodowy - pojazd silnikowy, ktorego konstrukcja umozliwia jazde z predkoscia przekraczajaca 25 km/h; okreslenie to nie obejmuje ciagnika rolniczego,

34) pojazd wolnobiezny - pojazd silnikowy, ktorego konstrukcja ogranicza predkosc jazdy do 25 km/h, z wylaczeniem ciagnika rolniczego,

35) pojazd czlonowy - zespol pojazdow skladajacy sie z pojazdu silnikowego zlaczonego z naczepa,

36) pojazd specjalny - pojazd samochodowy lub przyczepe, konstrukcyjnie nie przeznaczone do przewozu osob lub ladunkow,

37) pojazd uzywany do celow specjalnych - pojazd samochodowy przystosowany w sposob szczegolny do przewozu osob lub ladunkow, uzywany przez Sily Zbrojne, Policje, Urzad Ochrony Panstwa, Straz Graniczna, straz pozarna i Sluzbe Wiezienna,

38) pojazd uprzywilejowany - pojazd wysylajacy sygnaly swietlne w postaci niebieskich swiatel blyskowych i jednoczesnie sygnaly dzwiekowe o zmiennym tonie, jadacy z wlaczonymi swiatlami mijania lub drogowymi; okreslenie to obejmuje rowniez pojazdy jadace w kolumnie, na ktorej poczatku i na koncu znajduja sie pojazdy uprzywilejowane wysylajace dodatkowo sygnaly swietlne w postaci czerwonego swiatla blyskowego,

39) pojazd zabytkowy - pojazd, ktory na podstawie odrebnych przepisow zostal wpisany do rejestru zabytkow lub ujety w centralnej ewidencji dobr kultury,

40) samochod osobowy - pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu nie wiecej niz 9 osob lacznie z kierowca oraz ich bagazu,

41) autobus - pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu wiecej niz 9 osob lacznie z kierowca,

42) samochod ciezarowy - pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ladunkow; okreslenie to obejmuje rowniez samochod ciezarowo-osobowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ladunkow i osob w liczbie od 4 do 9 lacznie z kierowca,

43) taksowka - pojazd samochodowy odpowiednio wyposazony i oznaczony, przeznaczony do przewozu za ustalona na podstawie taksometru oplata:

a) osob w liczbie nie wiekszej niz 9 lacznie z kierowca oraz ich bagazu podrecznego (taksowka osobowa),

b) ladunkow o masie nie przekraczajacej 2,5 t (taksowka bagazowa),

44) ciagnik rolniczy - pojazd silnikowy skonstruowany do uzywania lacznie ze sprzetem do prac rolnych, lesnych lub ogrodniczych; ciagnik taki moze byc rowniez przystosowany do ciagniecia przyczep oraz do prac ziemnych,

45) motocykl - pojazd samochodowy jednosladowy lub z bocznym wozkiem - wielosladowy,

46) motorower - pojazd jednosladowy lub dwusladowy zaopatrzony w silnik spalinowy o pojemnosci skokowej nie przekraczajacej 50 cm szesc., ktorego konstrukcja ogranicza predkosc jazdy do 45 km/h,

47) rower - pojazd jednosladowy lub wielosladowy poruszany sila miesni osoby jadacej tym pojazdem,

48) wozek inwalidzki - pojazd konstrukcyjnie przeznaczony do poruszania sie osoby niepelnosprawnej, napedzany sila miesni lub za pomoca silnika, ktorego konstrukcja ogranicza predkosc jazdy do predkosci pieszego,

49) zespol pojazdow - pojazdy zlaczone ze soba w celu poruszania sie po drodze jako calosc; nie dotyczy to pojazdow zlaczonych w celu holowania,

50) przyczepa - pojazd bez silnika, przystosowany do laczenia go z innym pojazdem,

51) przyczepa lekka - przyczepe, ktorej dopuszczalna masa calkowita nie przekracza 750 kg,

52) naczepa - przyczepe, ktorej czesc spoczywa na pojezdzie silnikowym i obciaza ten pojazd,

53) masa wlasna - mase pojazdu z jego normalnym wyposazeniem, paliwem, olejami, smarami i cieczami w ilosciach nominalnych, bez kierujacego,

54) dopuszczalna masa calkowita - sume masy wlasnej i dopuszczalnej ladownosci,

55) rzeczywista masa calkowita - mase pojazdu lacznie z masa znajdujacych sie na nim rzeczy i osob,

56) dopuszczalna ladownosc - najwieksza mase ladunku i osob, jaka moze przewozic pojazd po drodze,

57) nacisk osi - sume naciskow, jaka na droge wywieraja kola znajdujace sie na jednej osi.

Spis dzialow

DZIAL II

Ruch drogowy

Rozdzial I

Zasady ogolne

Art. 3. 1. Uczestnik ruchu i inna osoba znajdujaca sie na drodze sa obowiazani zachowac ostroznosc albo gdy ustawa tego wymaga, szczegolna ostroznosc, unikac wszelkiego dzialania, ktore mogloby spowodowac zagrozenie bezpieczenstwa lub porzadku ruchu drogowego, ruch ten utrudnic albo w zwiazku z ruchem zaklocic spokoj lub porzadek publiczny oraz narazic kogokolwiek na szkode. Przez dzialanie rozumie sie rowniez zaniechanie.

2. Przepis ust. 1 stosuje sie odpowiednio do osoby znajdujacej sie w poblizu drogi, jezeli jej zachowanie mogloby pociagnac za soba skutki, o ktorych mowa w tym przepisie.

3. Jezeli uczestnik ruchu lub inna osoba spowodowala jednak zagrozenie bezpieczenstwa ruchu drogowego, jest obowiazana przedsiewziac niezbedne srodki w celu niezwlocznego usuniecia zagrozenia, a gdyby nie mogla tego uczynic, powinna o zagrozeniu uprzedzic innych uczestnikow ruchu.

Art. 4. Uczestnik ruchu i inna osoba znajdujaca sie na drodze maja prawo liczyc, ze inni uczestnicy tego ruchu przestrzegaja przepisow ruchu drogowego, chyba ze okolicznosci wskazuja na mozliwosc odmiennego ich zachowania.

Art. 5. 1. Uczestnik ruchu i inna osoba znajdujaca sie na drodze sa obowiazani stosowac sie do polecen i sygnalow dawanych przez osoby kierujace ruchem lub uprawnione do jego kontroli, sygnalow swietlnych oraz znakow drogowych, nawet wowczas, gdy z przepisow ustawy wynika inny sposob zachowania niz nakazany przez te osoby, sygnaly swietlne lub znaki drogowe.

2. Polecenia i sygnaly dawane przez osoby kierujace ruchem lub uprawnione do jego kontroli maja pierwszenstwo przed sygnalami swietlnymi i znakami drogowymi.

3. Sygnaly swietlne maja pierwszenstwo przed znakami drogowymi regulujacymi pierwszenstwo przejazdu.

Art. 6. 1. Polecenia lub sygnaly moze dawac uczestnikowi ruchu lub innej osobie znajdujacej sie na drodze:

1) policjant,

2) zolnierz wojskowego organu porzadkowego, zabezpieczajacy przemarsz lub przejazd kolumny wojskowej albo w razie akcji zwiazanej z ratowaniem zycia lub mienia,

3) zolnierz Strazy Granicznej w strefie nadgranicznej,

4) pracownik kolejowy na przejezdzie kolejowym,

5) pracownik zarzadu drogi lub inna osoba wykonujaca roboty na drodze na zlecenie lub za zgoda zarzadu drogi,

6) osoba nadzorujaca bezpieczne przejscie dzieci przez jezdnie, w wyznaczonym miejscu.

2. Osoby, o ktorych mowa w ust. 1 i ust. 4 pkt 2, powinny byc latwo rozpoznawalne i widoczne z dostatecznej odleglosci, zarowno w dzien, jak i w nocy.

3. Przepis ust. 2, w zakresie wymogu latwej rozpoznawalnosci, dotyczy osoby wymienionej w ust. 1 pkt 1 tylko poza obszarem zabudowanym.

4. Minister spraw wewnetrznych i administracji w porozumieniu z ministrem transportu i gospodarki morskiej:

1) okresli, w drodze rozporzadzenia, organizacje i sposob kierowania ruchem drogowym,

2) moze upowaznic, w drodze rozporzadzenia, inne osoby do wykonywania czynnosci, o ktorych mowa w ust. 1, oraz okreslic okolicznosci, szczegolowe warunki i sposob wykonywania tych czynnosci.

Art. 7. 1. Znaki i sygnaly drogowe wyrazaja ostrzezenia, zakazy, nakazy lub informacje.

2. Ministrowie transportu i gospodarki morskiej oraz spraw wewnetrznych i administracji, w porozumieniu z ministrem obrony narodowej, okresla, w drodze rozporzadzenia, znaki i sygnaly obowiazujace w ruchu drogowym, ich znaczenie i zakres obowiazywania.

3. Minister transportu i gospodarki morskiej w porozumieniu z ministrem spraw wewnetrznych i administracji okresli, w drodze zarzadzenia, szczegolowe warunki techniczne dla znakow i sygnalow drogowych oraz urzadzen bezpieczenstwa ruchu drogowego, a takze warunki ich umieszczania na drogach.

Art. 8. Osoba niepelnosprawna, posiadajaca wymagane uprawnienie do kierowania pojazdem, moze nie stosowac sie do niektorych znakow drogowych dotyczacych zakazu ruchu lub postoju, w zakresie okreslonym przepisami, o ktorych mowa w art. 7 ust. 2. Przepis ten stosuje sie rowniez do kierowcy przewozacego osobe niepelnosprawna majaca trudnosci w poruszaniu sie.

Art. 9. Uczestnik ruchu i inna osoba znajdujaca sie na drodze sa obowiazani ulatwic przejazd pojazdu uprzywilejowanego, w szczegolnosci przez niezwloczne usuniecie sie z jego drogi, a w razie potrzeby zatrzymanie sie.

Art. 10. 1. Minister transportu i gospodarki morskiej sprawuje nadzor nad zarzadzaniem ruchem na drogach publicznych oraz zarzadza ruchem na autostradach i drogach ekspresowych.

2. Minister transportu i gospodarki morskiej w porozumieniu z ministrem spraw wewnetrznych i administracji moze przekazac, w drodze rozporzadzenia, kompetencje w zakresie zarzadzania ruchem na autostradach i drogach ekspresowych wojewodzie lub panstwowej jednostce organizacyjnej.

3. Wojewoda zarzadza ruchem na drogach publicznych innych niz okreslone w ust. 1.

4. Zarzadzanie ruchem na drogach w strefie zamieszkania, z wyjatkiem drog publicznych, nalezy do podmiotow zarzadzajacych tymi drogami.

5. Minister transportu i gospodarki morskiej w porozumieniu z ministrem spraw wewnetrznych i administracji moze w uzasadnionych przypadkach wprowadzic, w drodze rozporzadzenia, okresowe ograniczenia ruchu pojazdow na drogach lub zakazy ruchu niektorych ich rodzajow.

6. Minister transportu i gospodarki morskiej, w porozumieniu z ministrami spraw wewnetrznych i administracji oraz obrony narodowej, okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe warunki zarzadzania ruchem na drogach.

Rozdzial 2

Ruch pieszych

Art. 11. 1. Pieszy jest obowiazany korzystac z chodnika lub drogi (sciezki) dla pieszych, a w razie ich braku - z pobocza. Jezeli nie ma pobocza lub czasowo nie mozna z niego korzystac, pieszy moze korzystac z jezdni, pod warunkiem zajmowania miejsca jak najblizej jej krawedzi i ustepowania pierwszenstwa nadjezdzajacemu pojazdowi.

2. Pieszy idacy po poboczu lub jezdni jest obowiazany isc lewa strona drogi.

3. Piesi idacy jezdnia sa obowiazani isc jeden za drugim. Na drodze o malym ruchu, w warunkach dobrej widocznosci, dwoch pieszych moze isc obok siebie.

4. Korzystanie przez pieszego z drogi (sciezki) dla rowerow jest dozwolone tylko w razie braku chodnika lub pobocza albo niemoznosci korzystania z nich. Pieszy, z wyjatkiem osoby niepelnosprawnej, korzystajac z tej drogi jest obowiazany ustapic pierwszenstwa rowerowi.

5. Przepisow ust. 1-4 nie stosuje sie w strefie zamieszkania. W strefie tej pieszy korzysta z calej szerokosci drogi i ma pierwszenstwo przed pojazdem.

Art. 12. 1. Kolumna pieszych, z wyjatkiem pieszych w wieku do 10 lat, moze sie poruszac tylko prawa strona jezdni.

2. Do kolumny pieszych w wieku do 10 lat stosuje sie odpowiednio przepisy art. 11 ust. 1 i 2.

3. Liczba pieszych idacych jezdnia w kolumnie obok siebie nie moze przekraczac 4, a w kolumnie wojskowej - 6, pod warunkiem ze kolumna nie zajmuje wiecej niz polowy szerokosci jezdni.

4. Piesi w wieku do 10 lat moga isc w kolumnie tylko dwojkami pod nadzorem co najmniej jednej osoby pelnoletniej.

5. Dlugosc kolumny pieszych nie moze przekraczac 50 m. Odleglosc miedzy kolumnami nie moze byc mniejsza niz 100 m.

6. Jezeli przemarsz kolumny pieszych odbywa sie w warunkach niedostatecznej widocznosci:

1) pierwszy i ostatni z idacych z lewej strony sa obowiazani niesc latarki:

a) pierwszy - ze swiatlem bialym, skierowanym do przodu,

b) ostatni - ze swiatlem czerwonym, skierowanym do tylu,

2) w kolumnie o dlugosci przekraczajacej 20 m idacy po lewej stronie z przodu i z tylu sa obowiazani uzywac elementow odblaskowych odpowiadajacych wlasciwym warunkom technicznym, a ponadto idacy po lewej stronie sa obowiazani niesc dodatkowe latarki ze swiatlem bialym, rozmieszczone w taki sposob, aby odleglosc miedzy nimi nie przekraczala 10 m,

3) swiatlo latarek powinno byc widoczne z odleglosci co najmniej 150 m.

7. Zabrania sie:

1) ruchu po jezdni kolumny pieszych w czasie mgly; zakaz ten nie dotyczy kolumny wojskowej lub policyjnej,

2) ruchu po jezdni kolumny pieszych w wieku do 10 lat w warunkach niedostatecznej widocznosci,

3) prowadzenia po jezdni kolumny pieszych przez osobe w wieku ponizej 18 lat.

Art. 13. 1. Pieszy, przechodzac przez jezdnie lub torowisko, jest obowiazany zachowac szczegolna ostroznosc oraz, z zastrzezeniem ust. 2 i 3, korzystac z przejscia dla pieszych. Pieszy znajdujacy sie na tym przejsciu ma pierwszenstwo przed pojazdem.

2. Przechodzenie przez jezdnie poza przejsciem dla pieszych jest dozwolone, gdy odleglosc od przejscia przekracza 100 m. Jezeli jednak skrzyzowanie znajduje sie w odleglosci mniejszej niz 100 m od wyznaczonego przejscia, przechodzenie jest dozwolone rowniez na tym skrzyzowaniu.

3. Przechodzenie przez jezdnie poza przejsciem dla pieszych, o ktorym mowa w ust. 2, jest dozwolone tylko pod warunkiem, ze nie spowoduje zagrozenia bezpieczenstwa ruchu lub utrudnienia ruchu pojazdow. Pieszy jest obowiazany ustapic pierwszenstwa pojazdom i do przeciwleglej krawedzi jezdni isc droga najkrotsza, prostopadle do osi jezdni.

4. Jesli na drodze znajduje sie przejscie nadziemne lub podziemne dla pieszych, pieszy jest obowiazany korzystac z niego, z zastrzezeniem ust. 2 i 3.

5. Na obszarze zabudowanym, na drodze dwujezdniowej lub po ktorej kursuja tramwaje po torowisku wyodrebnionym z jezdni, pieszy przechodzac przez jezdnie lub torowisko jest obowiazany korzystac tylko z przejscia dla pieszych.

6. Przechodzenie przez torowisko wyodrebnione z jezdni jest dozwolone tylko w miejscu do tego przeznaczonym.

7. Jezeli wysepka dla pasazerow na przystanku komunikacji publicznej laczy sie z przejsciem dla pieszych, przechodzenie do i z przystanku jest dozwolone tylko po tym przejsciu.

8. Jezeli przejscie dla pieszych wyznaczone jest na drodze dwujezdniowej, przejscie na kazdej jezdni uwaza sie za przejscie odrebne. Przepis ten stosuje sie odpowiednio do przejscia dla pieszych w miejscu, w ktorym ruch pojazdow jest rozdzielony wysepka lub za pomoca innych urzadzen na jezdni.

Art. 14. Zabrania sie:

1) wchodzenia na jezdnie:

a) bezposrednio przed jadacy pojazd, w tym rowniez na przejsciu dla pieszych,

b) spoza pojazdu lub innej przeszkody ograniczajacej widocznosc drogi,

2) przechodzenia przez jezdnie w miejscu o ograniczonej widocznosci drogi,

3) zwalniania kroku lub zatrzymywania sie bez uzasadnionej potrzeby podczas przechodzenia przez jezdnie lub torowisko,

4) przebiegania przez jezdnie,

5) chodzenia po torowisku,

6) wchodzenia na torowisko, gdy zapory lub polzapory sa opuszczone lub opuszczanie ich rozpoczeto,

7) przechodzenia przez jezdnie w miejscu, w ktorym urzadzenie zabezpieczajace lub przeszkoda oddzielaja droge (sciezke) dla pieszych albo chodnik od jezdni, bez wzgledu na to, po ktorej stronie jezdni one sie znajduja.

Art. 15. Przepisow art. 11-14 nie stosuje sie w razie zamkniecia ruchu pojazdow na drodze.

Rozdzial 3

Ruch pojazdow

Oddzial 1

Zasady ogolne

Art. 16. 1. Kierujacego pojazdem obowiazuje ruch prawostronny.

2. Kierujacy pojazdem, korzystajac z drogi dwujezdniowej, jest obowiazany jechac po prawej jezdni; do jezdni tych nie wlicza sie jezdni przeznaczonej do dojazdu do nieruchomosci polozonej przy drodze.

3. Kierujacy pojazdem, korzystajac z jezdni dwukierunkowej co najmniej o czterech pasach ruchu, jest obowiazany zajmowac pas ruchu znajdujacy sie na prawej polowie jezdni.

4. Kierujacy pojazdem jest obowiazany jechac mozliwie blisko prawej krawedzi jezdni. Jezeli pasy ruchu na jezdni sa wyznaczone, nie moze zajmowac wiecej niz jednego pasa.

5. Kierujacy pojazdem zaprzegowym, rowerem, wozkiem recznym oraz osoba prowadzaca pojazd napedzany silnikiem, idaca obok takiego pojazdu, sa obowiazani poruszac sie po poboczu, chyba ze nie nadaje sie ono do jazdy lub ruch pojazdu utrudnialby ruch pieszych.

6. Jezeli tory pojazdow szynowych znajduja sie w jezdni, kierujacy pojazdem znajdujacym sie na czesci jezdni, po ktorej jezdza pojazdy szynowe, jest obowiazany ustapic pierwszenstwa nadjezdzajacemu pojazdowi szynowemu.

Oddzial 2

Wlaczanie sie do ruchu

Art. 17. 1. Wlaczanie sie do ruchu nastepuje przy rozpoczynaniu jazdy po postoju lub zatrzymaniu sie nie wynikajacym z warunkow lub przepisow ruchu drogowego oraz przy wjezdzaniu:

1) na droge z nieruchomosci, z obiektu przydroznego lub dojazdu do takiego obiektu, z drogi nie bedacej droga publiczna oraz ze strefy zamieszkania,

2) na droge z pola lub na droge twarda z drogi gruntowej,

3) na jezdnie z pobocza lub innej czesci drogi, z pasa ruchu dla pojazdow powolnych lub z drogi (sciezki) dla rowerow,

4) pojazdem szynowym - na droge z zajezdni lub na jezdnie z petli.

2. Kierujacy pojazdem, wlaczajac sie do ruchu, jest obowiazany zachowac szczegolna ostroznosc oraz ustapic pierwszenstwa innemu pojazdowi lub uczestnikowi ruchu.

Art. 18. 1. Kierujacy pojazdem, zblizajac sie do oznaczonego przystanku autobusowego (trolejbusowego) na obszarze zabudowanym, jest obowiazany zmniejszyc predkosc, a w razie potrzeby zatrzymac sie, aby umozliwic kierujacemu autobusem (trolejbusem) wlaczenie sie do ruchu, jezeli kierujacy takim pojazdem sygnalizuje kierunkowskazem zamiar zmiany pasa ruchu lub wjechania z zatoki na jezdnie.

2. Kierujacy autobusem (trolejbusem), o ktorym mowa w ust. 1 moze wjechac na sasiedni pas ruchu lub na jezdnie dopiero po upewnieniu sie, ze nie spowoduje to zagrozenia bezpieczenstwa ruchu drogowego.

Oddzial 3

Predkosc i hamowanie

Art. 19. 1. Kierujacy pojazdem jest obowiazany jechac z predkoscia zapewniajaca panowanie nad pojazdem, z uwzglednieniem warunkow, w jakich ruch sie odbywa, a w szczegolnosci: rzezby terenu, stanu i widocznosci drogi, stanu i ladunku pojazdu, warunkow atmosferycznych i natezenia ruchu.

2. Kierujacy pojazdem jest obowiazany:

1) jechac z predkoscia nie utrudniajaca jazdy innym kierujacym,

2) hamowac w sposob nie powodujacy zagrozenia bezpieczenstwa ruchu lub jego utrudnienia,

3) utrzymywac odstep niezbedny do unikniecia zderzenia w razie hamowania lub zatrzymania sie poprzedzajacego pojazdu.

3. Poza obszarem zabudowanym, na jezdniach dwukierunkowych o dwoch pasach ruchu, kierujacy pojazdem objetym indywidualnym ograniczeniem predkosci albo pojazdem lub zespolem pojazdow o dlugosci przekraczajacej 7 m jest obowiazany utrzymywac taki odstep od pojazdu silnikowego znajdujacego sie przed nim, aby inne wyprzedzajace pojazdy mogly bezpiecznie wjechac w luke utrzymywana miedzy tymi pojazdami. Przepisu tego nie stosuje sie, jezeli kierujacy pojazdem przystepuje do wyprzedzania lub gdy wyprzedzanie jest zabronione.

Art. 20. 1. Predkosc dopuszczalna pojazdu lub zespolu pojazdow na obszarze zabudowanym wynosi 60 km/h, z zastrzezeniem ust. 2.

2. Predkosc dopuszczalna pojazdu lub zespolu pojazdow w strefie zamieszkania wynosi 20 km/h.

3. Predkosc dopuszczalna poza obszarem zabudowanym, z zastrzezeniem ust. 4 i 5, wynosi w przypadku:

1) samochodu osobowego, motocykla lub samochodu ciezarowego o dopuszczalnej masie calkowitej nie przekraczajacej 3,5 t:

a) na autostradzie - 130 km/h,

b) na drodze ekspresowej dwujezdniowej - 110 km/ha,

c) na drodze ekspresowej jednojezdniowej oraz na drodze dwujezdniowej co najmniej o dwoch pasach przeznaczonych dla kazdego kierunku ruchu - 100 km/h,

d) na pozostalych drogach - 90 km/h,

2) zespolu pojazdow lub pojazdu nie wymienionego w pkt 1:

a) na autostradzie, drodze ekspresowej lub drodze dwujezdniowej co najmniej o dwoch pasach przeznaczonych dla kazdego kierunku ruchu - 80 km/h,

b) na pozostalych drogach - 70 km/h.

4. Dopuszczalna predkosc autobusu spelniajacego dodatkowe warunki techniczne okreslone w przepisach, o ktorych mowa w art. 66 ust. 5, na autostradzie i drodze ekspresowej wynosi 100 km/h.

5. Predkosc dopuszczalna pojazdu przewozacego materialy niebezpieczne, oznakowanego odpowiednimi tablicami, poza obszarem zabudowanym wynosi:

1) na autostradzie, drodze ekspresowej lub drodze dwujezdniowej co najmniej o dwoch pasach przeznaczonych dla kazdego kierunku ruchu - 80 km/h,

2) na pozostalych drogach - 70 km/h.

6. Predkosc dopuszczalna niektorych pojazdow, z zastrzezeniem ust. 2, wynosi:

1) ciagnika rolniczego (rowniez z przyczepa) - 30 km/h,

2) pojazdu z urzadzeniem wystajacym do przodu wiecej niz 1,5 m od siedzenia dla kierujacego - 30 km/h na obszarze zabudowany i 60 km/h poza obszarem zabudowanym,

3) motocykla (rowniez z przyczepa) i motoroweru, ktorymi przewozi sie dziecko w wieku do 7 lat - 40 km/h.

Art. 21. 1. Organ zarzadzajacy ruchem na drogach moze zmniejszyc lub zwiekszyc, za pomoca znakow drogowych, predkosc dopuszczalna pojazdow obowiazujaca na obszarze zabudowanym.

2. Predkosc dopuszczalna, o ktorej mowa w ust. 1, moze byc:

1) zmniejszona - jezeli warunki bezpieczenstwa ruchu na drodze lub jej odcinku za tym przemawiaja,

2) zwiekszona - jezeli warunki ruchu na drodze lub jej odcinku zapewniaja zachowanie bezpieczenstwa ruchu.

3. Organ zarzadzajacy ruchem na drogach moze zmniejszyc, za pomoca znakow drogowych, predkosc dopuszczalna pojazdow obowiazujaca poza obszarem zabudowanym, jezeli warunki bezpieczenstwa ruchu na drodze lub jej odcinku za tym przemawiaja.

4. Organ rejestrujacy pojazd moze ustalic dla indywidualnego pojazdu dopuszczalna predkosc nizsza niz okreslona w art. 20, jezeli jest to uzasadnione konstrukcja lub stanem technicznym pojazdu. Ograniczenie predkosci nalezy uwidocznic na znaku umieszczonym z tylu pojazdu.

Oddzial 4

Zmiana kierunku jazdy lub pasa ruchu

Art. 22. 1. Kierujacy pojazdem moze zmienic kierunek jazdy lub zajmowany pas ruchu tylko z zachowaniem szczegolnej ostroznosci.

2. Kierujacy pojazdem jest obowiazany zblizyc sie:

1) do prawej krawedzi jezdni - jezeli zamierza skrecic w prawo,

2) do srodka jezdni lub na jezdni o ruchu jednokierunkowym do lewej jej krawedzi - jezeli zamierza skrecic w lewo.

3. Przepisu ust. 2 nie stosuje sie, jezeli wymiary pojazdu uniemozliwiaja skrecenie zgodnie z zasada okreslona w tym przepisie lub dopuszczalna jest jazda wylacznie w jednym kierunku.

4. Kierujacy pojazdem, zmieniajac poza skrzyzowaniem zajmowany pas ruchu, jest obowiazany ustapic pierwszenstwa pojazdowi jadacemu po pasie ruchu, na ktory zamierza wjechac, oraz wjezdzajacemu na ten pas z prawej strony.

5. Kierujacy pojazdem jest obowiazany zawczasu i wyraznie sygnalizowac zamiar zmiany kierunku jazdy lub pasa ruchu oraz zaprzestac sygnalizowania niezwlocznie po wykonaniu manewru.

6. Zabrania sie zawracania:

1) w tunelu, na moscie, wiadukcie lub drodze jednokierunkowej,

2) na autostradzie,

3) na drodze ekspresowej, z wyjatkiem skrzyzowania lub miejsca do tego przeznaczonego,

4) w warunkach, w ktorych mogloby to zagrozic bezpieczenstwu ruchu na drodze lub ruch ten utrudnic.

Oddzial 5

Wymijanie, omijanie i cofanie

Art. 23. 1. Kierujacy pojazdem jest obowiazany:

1) przy wymijaniu zachowac bezpieczny odstep od wymijanego pojazdu lub uczestnika ruchu, a w razie potrzeby zjechac na prawo i zmniejszyc predkosc lub zatrzymac sie,

2) przy omijaniu zachowac bezpieczny odstep od omijanego pojazdu, uczestnika ruchu lub przeszkody, a w razie potrzeby zmniejszyc predkosc; omijanie pojazdu sygnalizujacego zamiar skrecenia w lewo moze odbywac sie tylko z jego prawej strony,

3) przy cofaniu ustapic pierwszenstwa innemu pojazdowi lub uczestnikowi ruchu i zachowac szczegolna ostroznosc, a w szczegolnosci:

a) sprawdzic, czy wykonywany manewr nie spowoduje zagrozenia bezpieczenstwa ruchu lub jego utrudnienia,

b) upewnic sie, czy za pojazdem nie znajduje sie przeszkoda; w razie trudnosci w osobistym upewnieniu sie kierujacy jest obowiazany zapewnic sobie pomoc innej osoby.

2. Zabrania sie cofania pojazdem w tunelu, na moscie, wiadukcie, autostradzie lub drodze ekspresowej.

Oddzial 6

Wyprzedzanie

Art. 24. 1. Kierujacy pojazdem jest obowiazany przed wyprzedzaniem upewnic sie w szczegolnosci, czy:

1) ma odpowiednia widocznosc i dostateczne miejsce do wyprzedzania bez utrudnienia komukolwiek ruchu,

2) kierujacy, jadacy za nim, nie rozpoczal wyprzedzania,

3) kierujacy, jadacy przed nim na tym samym pasie ruchu, nie zasygnalizowal zamiaru wyprzedzania innego pojazdu, zmiany kierunku jazdy lub zmiany pasa ruchu.

2. Kierujacy pojazdem jest obowiazany przy wyprzedzaniu zachowac szczegolna ostroznosc, a zwlaszcza bezpieczny odstep od wyprzedzanego pojazdu lub uczestnika ruchu. W razie wyprzedzania pojazdu jednosladowego lub kolumny pieszych odstep ten nie moze byc mniejszy niz 1 m.

3. Kierujacy pojazdem jest obowiazany przy wyprzedzaniu przejezdzac z lewej strony wyprzedzanego pojazdu, z zastrzezeniem ust. 4, 5 i 10.

4. Pojazd szynowy moze byc wyprzedzany tylko z prawej strony, chyba ze polozenie torow uniemozliwia takie wyprzedzanie lub wyprzedzanie odbywa sie na jezdni jednokierunkowej.

5. Wyprzedzanie pojazdu lub uczestnika ruchu, ktory sygnalizuje zamiar skrecenia w lewo, moze odbywac sie tylko z jego prawej strony.

6. Kierujacemu pojazdem wyprzedzanym zabrania sie w czasie wyprzedzania i bezposrednio po nim zwiekszania predkosci. Kierujacy pojazdem wolnobieznym, ciagnikiem rolniczym lub pojazdem bez silnika jest obowiazany zjechac jak najbardziej na prawo i - w razie potrzeby - zatrzymac sie w celu ulatwienia wyprzedzania.

7. Zabrania sie wyprzedzania pojazdu silnikowego jadacego po jezdni:

1) przy dojezdzaniu do wierzcholka wzniesienia,

2) na zakrecie oznaczonym znakami ostrzegawczymi,

3) na skrzyzowaniu, z wyjatkiem skrzyzowania o ruchu okreznym lub na ktorym ruch jest kierowany.

8. Dopuszcza sie wyprzedzanie w miejscach, o ktorych mowa w ust. 7 pkt 1 i 2, na jezdni:

1) jednokierunkowej,

2) dwukierunkowej na odcinku z wyznaczonymi pasami ruchu, pod warunkiem ze kierujacy nie wjezdza na czesc jezdni przeznaczona do ruchu w kierunku przeciwnym - w miejscu, gdzie jest to zabronione znakami na jezdni.

9. Dopuszcza sie wyprzedzanie w miejscu, o ktorym mowa w ust. 7 pkt 3, pojazdu sygnalizujacego zamiar skrecenia, pod warunkiem ze kierujacy nie wjezdza na czesc jezdni przeznaczona do ruchu w kierunku przeciwnym.

10. Dopuszcza sie wyprzedzanie z prawej strony na odcinku drogi z wyznaczonymi pasami ruchu, przy zachowaniu warunkow okreslonych w ust. 1 i 7:

1) na jezdni jednokierunkowej,

2) na jezdni dwukierunkowej, jezeli co najmniej dwa pasy ruchu na obszarze zabudowanym lub trzy pasy ruchu poza obszarem zabudowanym przeznaczone sa do jazdy w tym samym kierunku.

11. Zabrania sie wyprzedzania pojazdu uprzywilejowanego na obszarze zabudowanym.

Oddzial 7

Przecinanie sie kierunkow ruchu

Art. 25. 1. Kierujacy pojazdem, zblizajac sie do skrzyzowania, jest obowiazany zachowac szczegolna ostroznosc i ustapic pierwszenstwa pojazdowi nadjezdzajacemu z prawej strony, a jezeli skreca w lewo - takze jadacemu z kierunku przeciwnego na wprost lub skrecajacemu w prawo.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje sie do pojazdu szynowego, ktory ma pierwszenstwo w stosunku do innych pojazdow, bez wzgledu na to, z ktorej strony nadjezdza.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje sie rowniez w razie przecinania sie kierunkow ruchu poza skrzyzowaniem.

4. Kierujacemu pojazdem zabrania sie:

1) wjezdzania na skrzyzowanie, jezeli na skrzyzowaniu lub za nim nie ma miejsca do kontynuowania jazdy,

2) rozdzielania kolumny pieszych.

Art. 26. 1. Kierujacy pojazdem, zblizajac sie do przejscia dla pieszych, jest obowiazany zachowac szczegolna ostroznosc i ustapic pierwszenstwa pieszemu znajdujacemu sie na przejsciu.

2. Kierujacy pojazdem, ktory skreca w droge poprzeczna, jest obowiazany ustapic pierwszenstwa pieszemu przechodzacemu na skrzyzowaniu przez jezdnie drogi, na ktora wjezdza.

3. Kierujacemu pojazdem zabrania sie:

1) wyprzedzania pojazdu na przejsciu dla pieszych i bezposrednio przed nim, z wyjatkiem przejscia, na ktorym ruch jest kierowany,

2) omijania pojazdu, ktory jechal w tym samym kierunku, lecz zatrzymal sie w celu ustapienia pierwszenstwa pieszemu,

3) jazdy wzdluz po chodniku lub przejsciu dla pieszych.

4. Kierujacy pojazdem, przejezdzajac przez chodnik lub droge (sciezke) dla pieszych, jest obowiazany jechac powoli i ustapic pierwszenstwa pieszemu.

5. Przepis ust. 4 stosuje sie odpowiednio podczas jazdy po placu, na ktorym ze wzgledu na brak wyodrebnienia jezdni i chodnikow ruch pieszych i pojazdow odbywa sie po tej samej powierzchni.

6. Kierujacy pojazdem jest obowiazany zachowac szczegolna ostroznosc przy przejezdzaniu obok oznaczonego przystanku tramwajowego nie znajdujacego sie przy chodniku. Jezeli przystanek nie jest wyposazony w wysepke dla pasazerow, a na przystanek wjezdza tramwaj lub stoi na nim, kierujacy jest obowiazany zatrzymac pojazd w takim miejscu i na taki czas, aby zapewnic pieszemu swobodne dojscie do tramwaju lub na chodnik. Przepisy te stosuje sie odpowiednio przy ruchu innych pojazdow komunikacji publicznej.

7. W razie przechodzenia przez jezdnie osoby niepelnosprawnej, uzywajacej specjalnego znaku, lub osoby o widocznej ograniczonej sprawnosci ruchowej, kierujacy jest obowiazany zatrzymac pojazd w celu umozliwienia jej przejscia.

Art. 27. 1. Kierujacy pojazdem, zblizajac sie do przejazdu dla rowerzystow, jest obowiazany ustapic pierwszenstwa rowerowi znajdujacemu sie na przejezdzie.

2. Kierujacy pojazdem, ktory skreca w droge poprzeczna, jest obowiazany ustapic pierwszenstwa rowerowi jadacemu po drodze (sciezce) dla rowerow, przebiegajacej przez jezdnie drogi, na ktora wjezdza.

3. Kierujacy pojazdem, przejezdzajac przez droge (sciezke) dla rowerow poza jezdnia, jest obowiazany ustapic pierwszenstwa rowerowi.

4. Kierujacemu pojazdem zabrania sie wyprzedzania pojazdu na przejezdzie dla rowerzystow i bezposrednio przed nim, z wyjatkiem przejazdu, na ktorym ruch jest kierowany.

Art. 28. 1. Kierujacy pojazdem, zblizajac sie do przejazdu kolejowego oraz przejezdzajac przez przejazd, jest obowiazany zachowac szczegolna ostroznosc. Przed wjechaniem na tory jest on obowiazany upewnic sie, czy nie zbliza sie pojazd szynowy, oraz przedsiewziac odpowiednie srodki ostroznosci, zwlaszcza jezeli wskutek mgly lub z innych powodow przejrzystosc powietrza jest zmniejszona.

2. Kierujacy jest obowiazany prowadzic pojazd z taka predkoscia, aby mogl go zatrzymac w bezpiecznym miejscu, gdy nadjezdza pojazd szynowy lub gdy urzadzenie zabezpieczajace albo dawany sygnal zabrania wjazdu na przejazd.

3. Kierujacemu pojazdem zabrania sie:

1) objezdzania opuszczonych zapor lub polzapor oraz wjezdzania na przejazd, jezeli opuszczanie ich zostalo rozpoczete lub podnoszenie nie zostalo zakonczone,

2) wjezdzania na przejazd, jezeli po drugiej stronie przejazdu nie ma miejsca do kontynuowania jazdy,

3) wyprzedzania pojazdu na przejezdzie kolejowym i bezposrednio przed nim,

4) omijania pojazdu oczekujacego na otwarcie ruchu przez przejazd, jezeli wymagaloby to wjechania na czesc jezdni przeznaczona dla przeciwnego kierunku ruchu.

4. W razie unieruchomienia pojazdu na przejezdzie kolejowym, kierujacy jest obowiazany niezwlocznie usunac go z przejazdu, a jezeli nie jest to mozliwe, ostrzec kierujacego pojazdem szynowym o niebezpieczenstwie.

5. Kierujacy pojazdem lub zespolem pojazdow o dlugosci przekraczajacej 10 m, ktory nie moze rozwinac predkosci wiekszej niz 6 km/h, przed wjazdem na przejazd kolejowy jest obowiazany upewnic sie, czy w czasie potrzebnym na przejechanie przez ten przejazd nie nadjedzie pojazd szynowy, lub uzgodnic czas tego przejazdu z droznikiem kolejowym.

6. Przepisy ust. 1-4 stosuje sie odpowiednio przy przejezdzaniu przez tory tramwajowe; przepis ust. 3 pkt 3 nie dotyczy skrzyzowania lub przejazdu tramwajowego, na ktorym ruch jest kierowany.

Oddzial 8

Ostrzeganie oraz jazda w warunkach zmniejszonej przejrzystosci powietrza

Art. 29. 1. Kierujacy pojazdem moze uzywac sygnalu dzwiekowego lub swietlnego, w razie gdy zachodzi koniecznosc ostrzezenia o niebezpieczenstwie.

2. Zabrania sie:

1) naduzywania sygnalu dzwiekowego lub swietlnego,

2) uzywania sygnalu dzwiekowego na obszarze zabudowanym, chyba ze jest to konieczne w zwiazku z bezposrednim niebezpieczenstwem,

3) ostrzegania swiatlami drogowymi w warunkach, w ktorych moze to spowodowac oslepienie innych kierujacych.

Art. 30. 1. Kierujacy pojazdem jest obowiazany zachowac szczegolna ostroznosc w czasie jazdy w warunkach zmniejszonej przejrzystosci powietrza, spowodowanej mgla, opadami atmosferycznymi lub innymi przyczynami, a ponadto:

1) kierujacy pojazdem silnikowym jest obowiazany:

a) wlaczyc swiatla mijania lub przeciwmglowe przednie albo oba te swiatla jednoczesnie,

b) poza obszarem zabudowanym podczas mgly dawac krotkotrwale sygnaly dzwiekowe w czasie wyprzedzania lub omijania,

2) kierujacy innym pojazdem niz pojazd, o ktorym mowa w pkt 1, jest obowiazany:

a) wlaczyc swiatla, w ktore pojazd jest wyposazony,

b) korzystac z pobocza drogi, a jezeli nie jest to mozliwe, jechac jak najblizej krawedzi jezdni i nie wyprzedzac innego pojazdu.

2. Obowiazek uzywania swiatel, o ktorym mowa w ust. 1, dotyczy kierujacego pojazdem takze podczas zatrzymania wynikajacego z warunkow lub przepisow ruchu drogowego.

3. Kierujacy pojazdem moze uzywac tylnych swiatel przeciwmglowych, jezeli zmniejszona przejrzystosc powietrza ogranicza widocznosc na odleglosc mniejsza niz 50 m. W razie poprawy widocznosci kierujacy pojazdem jest obowiazany niezwlocznie wylaczyc te swiatla.

Oddzial 9

Holowanie

Art. 31. 1. Kierujacy moze holowac pojazd silnikowy tylko pod warunkiem, ze:

1) predkosc pojazdu holujacego nie przekracza 30 km/h na obszarze zabudowanym i 60 km/h poza tym obszarem,

2) pojazd holujacy ma wlaczone swiatla mijania rowniez w okresie dostatecznej widocznosci,

3) w pojezdzie holowanym znajduje sie kierujacy majacy uprawnienie do kierowania tym pojazdem, chyba ze pojazd jest holowany w sposob wykluczajacy potrzebe kierowania nim,

4) pojazd holowany jest polaczony z pojazdem holujacym w sposob wykluczajacy odczepienie sie w czasie jazdy; nie dotyczy to holowania motocykla, ktory powinien byc polaczony z pojazdem holujacym polaczeniem gietkim w sposob umozliwiajacy latwe odczepienie,

5) pojazd holowany, z wyjatkiem motocykla, jest oznaczony z tylu po lewej stronie ostrzegawczym trojkatem odblaskowym, a w okresie niedostatecznej widocznosci ma ponadto wlaczone swiatla pozycyjne; zamiast oznaczenia trojkatem odblaskowym pojazd holowany moze wysylac zolte sygnaly blyskowe w sposob widoczny dla innych uczestnikow ruchu,

6) w pojezdzie holowanym na polaczeniu sztywnym jest sprawny co najmniej jeden uklad hamulcow, a w pojezdzie holowanym na polaczeniu gietkim - dwa uklady,

7) odleglosc miedzy pojazdami wynosi nie wiecej niz 3 m przy polaczeniu sztywnym, a od 4 do 6 m przy polaczeniu gietkim, przy czym polaczenie jest oznakowane na przemian pasami bialymi i czerwonymi albo zaopatrzone w choragiewke barwy zoltej lub czerwonej; przepisu tego nie stosuje sie w razie holowania pojazdow jednostek wojskowych podporzadkowanych ministrom obrony narodowej oraz spraw wewnetrznych i administracji.

2. Zabrania sie holowania:

1) pojazdu o niesprawnym ukladzie kierowniczym lub o niesprawnych hamulcach, chyba ze sposob holowania wyklucza potrzebe ich uzycia,

2) pojazdu za pomoca polaczenia gietkiego, jezeli w pojezdzie tym dzialanie ukladu hamulcowego uzaleznione jest od pracy silnika, a silnik jest unieruchomiony,

3) wiecej niz jednego pojazdu, z wyjatkiem pojazdu czlonowego,

4) pojazdem z przyczepa (naczepa),

5) na autostradzie, z wyjatkiem holowania przez pojazdy przeznaczone do holowania do najblizszego wyjazdu lub miejsca obslugi podroznych.

3. W razie holowania pojazdu w sposob wykluczajacy potrzebe kierowania nim lub uzycia hamulcow, rzeczywista masa calkowita pojazdu holowanego nie moze przekraczac rzeczywistej masy calkowitej pojazdu holujacego.

Oddzial 10

Ruch pojazdow w kolumnie

Art. 32. 1. Liczba pojazdow jadacych w zorganizowanej kolumnie nie moze przekraczac:

1) samochodow osobowych, motorowerow lub motocykli - 10,

2) rowerow jednosladowych - 15,

3) pozostalych pojazdow - 5.

2. Odleglosc miedzy jadacymi kolumnami nie moze byc mniejsza niz 500 m dla kolumn pojazdow samochodowych oraz 200 m dla kolumn pozostalych pojazdow.

3. Odleglosc miedzy rowerami poruszajacymi sie w kolumnie rowerow jednosladowych nie moze przekroczyc 5 m.

4. Jazda w kolumnie nie zwalnia kierujacego pojazdem od przestrzegania obowiazujacych przepisow ruchu drogowego.

5. Przepisow ust. 1 i 2 nie stosuje sie do pojazdow uprzywilejowanych oraz do pojazdow jednostek podporzadkowanych ministrom spraw wewnetrznych i administracji oraz obrony narodowej.

6. Zabrania sie wjezdzania miedzy jadace w kolumnie rowery jednosladowe oraz pojazdy, o ktorych mowa w ust. 5.

7. Ministrowie spraw wewnetrznych i administracji oraz obrony narodowej, w porozumieniu z ministrem transportu i gospodarki morskiej, okresla, w drodze zarzadzenia, sposob organizacji i oznakowania kolumn pojazdow jednostek podporzadkowanych ministrom spraw wewnetrznych i administracji oraz obrony narodowej.

Oddzial 11

Przepisy dodatkowe o ruchu rowerow, motorowerow oraz pojazdow zaprzegowych

Art. 33. 1. Kierujacy rowerem, korzystajac z drogi (sciezki) dla rowerow i pieszych, jest obowiazany zachowac szczegolna ostroznosc wobec pieszego idacego taka droga i ustepowac mu pierwszenstwa.

2. Dziecko w wieku do 7 lat moze byc przewozone na rowerze, pod warunkiem ze jest ono umieszczone na dodatkowym siodelku zapewniajacym bezpieczna jazde.

3. Kierujacemu rowerem lub motorowerem zabrania sie:

1) jazdy po jezdni obok innego uczestnika ruchu,

2) jazdy bez trzymania co najmniej jednej reki na kierownicy oraz nog na pedalach lub podnozkach,

3) czepiania sie pojazdow.

4. Na przejezdzie dla rowerzystow kierujacemu rowerem zabrania sie:

1) wjezdzania bezposrednio przed jadacy pojazd,

2) zwalniania lub zatrzymywania sie bez uzasadnionej przyczyny.

5. Korzystanie z chodnika przez kierujacego rowerem jest dozwolone jedynie w razie braku drogi (sciezki) dla rowerow i niemoznosci korzystania z jezdni, jezeli dozwolony jest na niej ruch pojazdow samochodowych z predkoscia wieksza niz okreslona w art. 20 ust. 1. Kierujacy rowerem, korzystajac z chodnika, jest obowiazany zachowac szczegolna ostroznosc oraz ustepowac pierwszenstwa pieszemu.

Art. 34. 1. Do zaprzegu moze byc uzywane tylko zwierze nieplochliwe, odpowiednio sprawne fizycznie i dajace soba kierowac.

2. Kierujacy pojazdem zaprzegowym jest obowiazany utrzymywac pojazd i zaprzeg w takim stanie, aby mogl nad nim panowac.

3. Bezposrednio jeden za drugim moze jechac nie wiecej niz 5 pojazdow zaprzegowych. Odleglosc miedzy piatym pojazdem a nastepnym nie moze byc mniejsza niz 200 m.

4. Kierujacy pojazdem zaprzegowym przy wjezdzaniu na droge twarda w miejscu, gdzie nie ma dostatecznej widocznosci drogi, jest obowiazany prowadzic zwierze za uzde.

5. Kierujacemu pojazdem zaprzegowym zabrania sie:

1) przeciazania zwierzecia,

2) jazdy obok innego uczestnika ruchu na jezdni,

3) pozostawiania pojazdu nie zabezpieczonego przed ruszeniem,

4) jazdy pojazdem na plozach bez dzwonkow lub grzechotek.

Rozdzial 4

Ruch zwierzat

Art. 35. 1. Jazda wierzchem i pedzenie zwierzat powinny sie odbywac po drodze przeznaczonej do pedzenia zwierzat. W razie braku takiej drogi jazda wierzchem i pedzenie zwierzat moga odbywac sie po poboczu, a jezeli brak jest pobocza - po jezdni.

2. Do jazdy wierzchem i pedzenia zwierzat stosuje sie odpowiednio przepisy art. 34 ust. 1 i 2 oraz przepisy o ruchu pojazdow.

Art. 36. 1. Zabrania sie jazdy wierzchem:

1) bez uzdy,

2) obok innego uczestnika ruchu na jezdni,

3) po drodze oznaczonej znakami z numerem drogi miedzynarodowej oraz po drodze, na ktorej obowiazuje zakaz ruchu pojazdow zaprzegowych,

4) po drodze twardej w okresie niedostatecznej widocznosci,

5) po drodze twardej osobie w wieku ponizej 17 lat.

2. Jezdziec moze prowadzic luzem tylko jedno zwierze po swojej prawej stronie.

Art. 37. 1. Zwierzeta w stadzie moga byc pedzone po drodze tylko pod odpowiednim nadzorem. Zwierze pojedyncze moze byc prowadzone tylko na uwiezi.

2. Poganiacz zwierzat jest obowiazany:

1) isc po lewej stronie pedzonych zwierzat,

2) w okresie niedostatecznej widocznosci niesc latarke z widocznym z odleglosci co najmniej 150 m swiatlem bialym.

3. Zwierzeta moga byc prowadzone luzem przy pojezdzie zaprzegowym z jego prawej strony, w liczbie nie wiekszej niz 2 sztuki.

4. Zabrania sie:

1) pedzenia zwierzat po drodze oznaczonej znakami z numerem drogi miedzynarodowej, a po innej drodze twardej - w okresie od zmierzchu do switu,

2) pedzenia zwierzat po drodze twardej osobie w wieku ponizej 13 lat,

3) pedzenia zwierzat w poprzek drogi w miejscu niewidocznym na dostateczna odleglosc,

4) zatrzymywania zwierzat na jezdni,

5) zajmowania przez zwierzeta wiecej niz prawej polowy jezdni albo drogi (sciezki) dla pieszych lub rowerow.

5. Wojewoda moze wprowadzic zakaz pedzenia zwierzat na okreslonych drogach lub obszarach oraz w okreslonym czasie.

Rozdzial 5

Porzadek i bezpieczenstwo ruchu na drogach

Oddzial 1

Przepisy porzadkowe

Art. 38. Kierujacy pojazdem jest obowiazany miec przy sobie i okazywac na zadanie uprawnionego organu wymagane dla danego rodzaju pojazdu lub kierujacego:

1) dokument stwierdzajacy uprawnienie do kierowania pojazdem,

2) dokument stwierdzajacy dopuszczenie pojazdu do ruchu,

3) dokument stwierdzajacy zawarcie umowy obowiazkowego ubezpieczenia odpowiedzialnosci cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzajacy oplacenie skladki tego ubezpieczenia,

4) swiadectwo kwalifikacji,

5) inne dokumenty, jezeli obowiazek taki wynika z odrebnej ustawy.

Art. 39. 1. Kierujacy pojazdem samochodowym oraz osoba przewozona takim pojazdem wyposazonym w pasy bezpieczenstwa sa obowiazani korzystac z tych pasow podczas jazdy, z zastrzezeniem ust. 3.

2. Obowiazek korzystania z pasow bezpieczenstwa nie dotyczy:

1) osoby majacej zaswiadczenie lekarskie o przeciwwskazaniu do uzywania pasow bezpieczenstwa,

2) kobiety o widocznej ciazy,

3) kierujacego taksowka osobowa podczas przewozenia pasazera,

4) instruktora lub egzaminatora podczas szkolenia lub egzaminowania,

5) policjanta, funkcjonariusza Urzedu Ochrony Panstwa, Strazy Granicznej i Sluzby Wieziennej, zolnierza Sil Zbrojnych oraz zolnierza jednostki wojskowej podporzadkowanej ministrowi spraw wewnetrznych i administracji - podczas przewozenia osob zatrzymanych,

6) funkcjonariusza Biura Ochrony Rzadu podczas wykonywania czynnosci sluzbowych,

7) zespolu medycznego w czasie udzielania pomocy medycznej,

8) konwojenta podczas przewozenia wartosci pienieznych,

9) osoby chorej lub niepelnosprawnej przewozonej na noszach lub w wozku inwalidzkim.

3. Dziecko przewozi sie w pojezdzie samochodowym wyposazonym w pasy bezpieczenstwa w foteliku ochronnym lub innym urzadzeniu do przewozenia dzieci odpowiadajacym wlasciwym warunkom technicznym, jezeli ze wzgledu na wage lub wzrost dziecka nie jest mozliwe bezposrednie wykorzystanie tych pasow.

4. Przepis ust. 3 nie dotyczy przewozu dziecka taksowka osobowa, pojazdem pogotowia ratunkowego lub Policji.

Art. 40. Kierujacy motocyklem lub motorowerem oraz osoba przewozona takimi pojazdami sa obowiazani uzywac w czasie jazdy helmow ochronnych odpowiadajacych wlasciwym warunkom technicznym.

Art. 41. Osoba wykonujaca roboty lub inne czynnosci na drodze jest obowiazana uzywac w sposob widoczny dla innych uczestnikow ruchu elementow odblaskowych odpowiadajacych wlasciwym warunkom technicznym.

Art. 42. Niewidomy podczas samodzielnego poruszania sie po drodze jest obowiazany niesc biala laske w sposob widoczny dla innych uczestnikow ruchu.

Art. 43. 1. Dziecko w wieku do 7 lat moze korzystac z drogi tylko pod opieka osoby, ktora osiagnela wiek co najmniej 10 lat. Nie dotyczy to strefy zamieszkania.

2. Dziecko w wieku do 15 lat, poruszajace sie po drodze po zmierzchu poza obszarem zabudowanym, jest obowiazane uzywac elementow odblaskowych w sposob widoczny dla innych uczestnikow ruchu.

3. Przepisy ust. 1 i 2 nie dotycza drogi przeznaczonej wylacznie dla pieszych.

Art. 44. 1. Kierujacy pojazdem w razie uczestniczenia w wypadku drogowym jest obowiazany:

1) zatrzymac pojazd, nie powodujac przy tym zagrozenia bezpieczenstwa ruchu drogowego,

2) przedsiewziac odpowiednie srodki w celu zapewnienia bezpieczenstwa ruchu w miejscu wypadku,

3) niezwlocznie usunac pojazd z miejsca wypadku, aby nie powodowal zagrozenia lub tamowania ruchu, jezeli nie ma zabitego lub rannego,

4) podac swoje dane personalne, dane personalne wlasciciela lub posiadacza pojazdu oraz dane dotyczace zakladu ubezpieczen, z ktorym zawarta jest umowa obowiazkowego ubezpieczenia odpowiedzialnosci cywilnej, na zadanie osoby uczestniczacej w wypadku.

2. Jezeli w wypadku jest zabity lub ranny, kierujacy pojazdem jest obowiazany ponadto:

1) udzielic niezbednej pomocy ofiarom wypadku oraz wezwac pogotowie ratunkowe i Policje,

2) nie podejmowac czynnosci, ktore moglyby utrudnic ustalenie przebiegu wypadku,

3) pozostac na miejscu wypadku, a jezeli wezwanie pogotowia lub Policji wymaga oddalenia sie - niezwlocznie powrocic na to miejsce.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje sie odpowiednio do innych osob uczestniczacych w wypadku.

Art. 45. 1. Zabrania sie:

1) kierowania pojazdem, prowadzenia kolumny pieszych, jazdy wierzchem lub pedzenia zwierzat osobie w stanie nietrzezwosci, w stanie po uzyciu alkoholu lub srodka dzialajacego podobnie do alkoholu,

2) holowania pojazdu kierowanego przez osobe, o ktorej mowa w pkt 1,

3) otwierania drzwi pojazdu, pozostawiania otwartych drzwi lub wysiadania bez upewnienia sie, ze nie spowoduje to zagrozenia bezpieczenstwa ruchu lub jego utrudnienia,

4) wykorzystywania drogi lub poszczegolnych jej czesci w sposob niezgodny z przeznaczeniem, chyba ze przepisy szczegolowe stanowia inaczej,

5) wjezdzania na pas miedzy jezdniami,

6) pozostawiania na drodze przedmiotow, ktore moglyby zagrozic bezpieczenstwu ruchu; jezeli jednak usuniecie ich nie jest mozliwe, nalezy je oznaczyc w sposob widoczny w dzien i w nocy,

7) umieszczania na drodze lub w jej poblizu urzadzen wysylajacych lub odbijajacych swiatlo w sposob powodujacy oslepienie albo wprowadzajacych w blad uczestnikow ruchu,

8) samowolnego umieszczania lub wlaczania albo usuwania lub wylaczania znakow i sygnalow drogowych oraz urzadzen ostrzegawczo-zabezpieczajacych lub kontrolnych na drodze, jak rowniez zmiany ich polozenia lub ich zaslaniania,

9) zasmiecania lub zanieczyszczania drogi,

10) samowolnego umieszczania na drodze jakichkolwiek znakow, napisow lub symboli.

2. Kierujacemu pojazdem zabrania sie:

1) korzystania podczas jazdy z telefonu komorkowego, chyba ze korzysta z urzadzenia glosno mowiacego,

2) przewozenia osoby, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 1, na rowerze lub motorowerze albo motocyklu, chyba ze jest przewozona w bocznym wozku,

3) przewozenia pasazera w sposob niezgodny z art. 39, 40 lub 63 ust. 1,

4) przewozenia w foteliku ochronnym dziecka siedzacego tylem do kierunku jazdy na przednim siedzeniu pojazdu samochodowego wyposazonego w poduszke powietrzna dla pasazera,

5) przewozenia poza specjalnym fotelikiem ochronnym dziecka w wieku do 10 lat na przednim siedzeniu pojazdu samochodowego.

Oddzial 2

Zatrzymanie i postoj

Art. 46. 1. Zatrzymanie i postoj pojazdu sa dozwolone tylko w miejscu i w warunkach, w ktorych jest on z dostatecznej odleglosci widoczny dla innych kierujacych i nie powoduje zagrozenia bezpieczenstwa ruchu drogowego lub jego utrudnienia.

2. Kierujacy pojazdem, zatrzymujac pojazd na jezdni, jest obowiazany ustawic go jak najblizej jej krawedzi oraz rownolegle do niej.

3. W czasie postoju na drodze poza obszarem zabudowanym pojazd powinien znajdowac sie, jezeli to tylko mozliwe, poza jezdnia.

4. Kierujacy pojazdem jest obowiazany stosowac sposob zatrzymania lub postoju wskazany znakami drogowymi.

5. Kierujacy pojazdem jest obowiazany w czasie postoju zabezpieczyc pojazd przed mozliwoscia jego uruchomienia przez osobe niepowolana oraz zachowac inne srodki ostroznosci niezbedne do unikniecia wypadku.

Art. 47. 1. Dopuszcza sie zatrzymanie lub postoj na chodniku kolami jednego boku lub przedniej osi pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie calkowitej nie przekraczajacej 2,5 t, pod warunkiem ze:

1) na danym odcinku jezdni nie obowiazuje zakaz zatrzymania lub postoju,

2) szerokosc chodnika pozostawionego dla pieszych jest taka, ze nie utrudni im ruchu, i jest nie mniejsza niz 1,5 m,

3) pojazd umieszczony przednia osia na chodniku nie tamuje ruchu pojazdow na jezdni.

2. Dopuszcza sie, przy zachowaniu warunkow okreslonych w ust. 1 pkt 2, zatrzymanie lub postoj na chodniku przy krawedzi jezdni calego samochodu osobowego, motocykla, motoroweru lub roweru. Inny pojazd o dopuszczalnej masie calkowitej nie przekraczajacej 2,5 t moze byc w calosci umieszczony na chodniku tylko w miejscu wyznaczonym odpowiednimi znakami drogowymi.

Art. 48. 1. Pojazd moze byc usuniety z drogi na koszt wlasciciela, jezeli pozostawiono go w miejscu, gdzie jest to zabronione, i utrudnia ruch lub zagraza jego bezpieczenstwu.

2. Pojazd moze byc unieruchomiony na koszt wlasciciela przez zastosowanie urzadzenia technicznego do blokady kol, jezeli pozostawiono go w miejscu, gdzie jest to zabronione, lecz nie utrudnia ruchu lub nie zagraza jego bezpieczenstwu.

Art. 49. 1. Zabrania sie zatrzymania pojazdu:

1) na przejezdzie kolejowym, na przejezdzie tramwajowym, na skrzyzowaniu oraz w odleglosci mniejszej niz 10 m od przejazdu lub skrzyzowania,

2) na przejsciu dla pieszych, na przejezdzie dla rowerzystow oraz w odleglosci mniejszej niz 10 m przed tym przejsciem lub przejazdem; na drodze dwukierunkowej o dwoch pasach ruchu zakaz ten obowiazuje takze za tym przejsciem lub przejazdem,

3) w tunelu, na moscie lub na wiadukcie,

4) na jezdni wzdluz linii ciaglej oraz w poblizu jej punktow krancowych, jezeli zmusiloby to innych kierujacych pojazdami wielosladowymi do najezdzania na te linie,

5) na jezdni obok linii przerywanej wyznaczajacej krawedz jezdni oraz na jezdni i na poboczu obok linii ciaglej wyznaczajacej krawedz jezdni,

6) w odleglosci mniejszej niz 10 m od przedniej strony znaku lub sygnalu drogowego, jezeli zostalyby one zasloniete przez pojazd,

7) na jezdni przy jej lewej krawedzi, z wyjatkiem zatrzymania lub postoju pojazdu na obszarze zabudowanym na drodze jednokierunkowej lub na jezdni dwukierunkowej o malym ruchu,

8) na pasie miedzy jezdniami,

9) w odleglosci mniejszej niz 15 m od slupka lub tablicy oznaczajacej przystanek, a na przystanku z zatoka - na calej jej dlugosci,

10) w odleglosci mniejszej niz 15 m od punktow krancowych wysepki, jezeli jezdnia z prawej jej strony ma tylko jeden pas ruchu,

11) na drodze (sciezce) dla rowerow.

2. Zabrania sie postoju:

1) w miejscu utrudniajacym wjazd lub wyjazd, w szczegolnosci do i z bramy, garazu, parkingu lub wneki postojowej,

2) w miejscu utrudniajacym dostep do innego prawidlowo zaparkowanego pojazdu lub wyjazd tego pojazdu,

3) przed i za przejazdem kolejowym, po obu stronach drogi, na odcinku od przejazdu kolejowego do slupka wskaznikowego z jedna kreska,

4) w strefie zamieszkania w innym miejscu niz wyznaczone w tym celu,

5) na obszarze zabudowanym, pojazdu lub zespolu pojazdow o dopuszczalnej masie calkowitej przekraczajacej 16 t lub o dlugosci przekraczajacej 12 m, poza wyznaczonymi w tym celu parkingami.

3. Zabrania sie zatrzymania lub postoju pojazdu na autostradzie lub drodze ekspresowej w innym miejscu niz wyznaczone w tym celu. Jezeli unieruchomienie pojazdu nastapilo z przyczyn technicznych, kierujacy pojazdem jest obowiazany usunac pojazd z jezdni oraz ostrzec innych uczestnikow ruchu.

4. Zakaz zatrzymania lub postoju pojazdu nie dotyczy unieruchomienia pojazdu wynikajacego z warunkow lub przepisow ruchu drogowego.

Art. 50. 1. Kierujacy pojazdem jest obowiazany sygnalizowac postoj pojazdu silnikowego lub przyczepy z powodu uszkodzenia lub wypadku:

1) na autostradzie lub drodze ekspresowej - w kazdym przypadku,

2) na pozostalych drogach twardych:

a) poza obszarem zabudowanym - w razie postoju na jezdni w miejscu, w ktorym jest to zabronione, a na poboczu, jezeli pojazd nie jest widoczny z dostatecznej odleglosci,

b) na obszarze zabudowanym - w razie postoju na jezdni w miejscu, w ktorym zatrzymanie jest zabronione.

2. Postoj pojazdu, o ktorym mowa w ust. 1, nalezy sygnalizowac w sposob nastepujacy:

1) na autostradzie lub drodze ekspresowej - przez:

a) wlaczenie swiatel awaryjnych pojazdu, a jezeli pojazd nie jest w nie wyposazony, nalezy wlaczyc swiatla pozycyjne,

b) umieszczenie ostrzegawczego trojkata odblaskowego w odleglosci 100 m za pojazdem; trojkat ten umieszcza sie na jezdni lub poboczu, odpowiednio do miejsca unieruchomienia pojazdu,

2) na pozostalych drogach:

a) poza obszarem zabudowanym - przez umieszczenie w odleglosci 30-50 m za pojazdem ostrzegawczego trojkata odblaskowego i wlaczenie swiatel awaryjnych; w razie gdy pojazd nie jest wyposazony w swiatla awaryjne, nalezy wlaczyc swiatla pozycyjne,

b) na obszarze zabudowanym - przez wlaczenie swiatel awaryjnych, a jezeli pojazd nie jest w nie wyposazony, nalezy wlaczyc swiatla pozycyjne i umiescic ostrzegawczy trojkat odblaskowy za pojazdem lub na nim, na wysokosci nie wiekszej niz 1 m.

3. Sygnalizowanie, o ktorym mowa w ust. 1 i 2, obowiazuje przez caly czas postoju pojazdu.

Oddzial 3

Uzywanie swiatel zewnetrznych

Art. 51. 1. Kierujacy pojazdem jest obowiazany uzywac swiatel mijania podczas jazdy w warunkach normalnej przejrzystosci powietrza:

1) w czasie od zmierzchu do switu,

2) w okresie od 1 pazdziernika do ostatniego dnia lutego - przez cala dobe,

3) w tunelu.

2. W czasie od switu do zmierzchu w warunkach normalnej przejrzystosci powietrza, zamiast swiatel mijania, kierujacy pojazdem moze uzywac swiatel do jazdy dziennej.

3. W czasie od zmierzchu do switu, na nie oswietlonych drogach, zamiast swiatel mijania lub lacznie z nimi, kierujacy pojazdem moze uzywac swiatel drogowych, o ile nie oslepi innych kierujacych albo pieszych poruszajacych sie w kolumnie. Kierujacy pojazdem, uzywajac swiatel drogowych, jest obowiazany przelaczyc je na swiatla mijania w razie zblizania sie:

1) pojazdu nadjezdzajacego z przeciwka, przy czym jezeli jeden z kierujacych wylaczyl swiatla drogowe - drugi jest obowiazany uczynic to samo,

2) do pojazdu poprzedzajacego, jezeli kierujacy moze byc oslepiony,

3) pojazdu szynowego lub komunikacji wodnej, jezeli poruszaja sie w takiej odleglosci, ze istnieje mozliwosc oslepienia kierujacych tymi pojazdami.

4. Kierujacy motocyklem, motorowerem lub pojazdem szynowym jest obowiazany uzywac podczas jazdy swiatel mijania, z zastrzezeniem ust. 3.

5. Na drodze kretej, oznaczonej odpowiednimi znakami drogowymi, kierujacy pojazdem moze uzywac przednich swiatel przeciwmglowych od zmierzchu do switu, rowniez w warunkach normalnej przejrzystosci powietrza.

6. Przepisow ust. 1-4 nie stosuje sie do kierujacych pojazdami, ktore nie sa wyposazone w swiatla mijania, drogowe lub swiatla do jazdy dziennej. W przypadkach okreslonych w ust. 1 pkt 1 i 3 zamiast tych swiatel nalezy uzywac swiatel stanowiacych obowiazkowe wyposazenie pojazdow.

7. Przepisy ust. 1-5 stosuje sie odpowiednio podczas zatrzymania pojazdu, wynikajacego z warunkow lub przepisow ruchu drogowego. Jezeli zatrzymanie trwa ponad 1 minute, dopuszcza sie wylaczenie swiatel zewnetrznych pojazdu, o ile na tym samym pasie ruchu, przed tym pojazdem i za nim, stoja inne pojazdy.

Art. 52. 1. Kierujacy pojazdem silnikowym lub szynowym jest obowiazany, podczas zatrzymania lub postoju w warunkach niedostatecznej widocznosci, uzywac swiatel pozycyjnych przednich i tylnych lub swiatel postojowych. Dopuszcza sie wlaczenie swiatel postojowych jedynie od strony srodka jezdni w pojezdzie nie zlaczonym z przyczepa oraz w zespole pojazdow o dlugosci nie przekraczajacej 6 m.

2. Podczas zatrzymania lub postoju, w miejscu oswietlonym w stopniu zapewniajacym widocznosc pojazdu lub znajdujacym sie poza jezdnia i poboczem, wszystkie swiatla pojazdu moga byc wylaczone. Przepis ten nie dotyczy pojazdu szynowego oraz pojazdu, na ktorym znajduje sie urzadzenie lub ladunek, wystajace poza pojazd i wymagajace oznaczenia odrebnymi swiatlami.

3. Swiatlo oswietlajace przedmioty przydrozne (szperacz) moze byc wlaczone tylko podczas zatrzymania lub postoju, pod warunkiem ze nie oslepi innych uczestnikow ruchu. Ograniczenie to nie dotyczy pojazdu uprzywilejowanego.

Oddzial 4

Warunki uzywania pojazdow w ruchu drogowym

Art. 53. 1. Pojazdem uprzywilejowanym w ruchu drogowym moze byc pojazd samochodowy:

1) strazy pozarnej,

2) pogotowia ratunkowego,

3) Policji,

4) jednostki ratownictwa chemicznego,

5) Strazy Granicznej,

6) Urzedu Ochrony Panstwa,

7) Zandarmerii Wojskowej i Wojskowych Sluzb Informacyjnych,

8) Sluzby Wieziennej,

9) jednostki nie wymienionej w pkt 1-8, jezeli jest uzywany w zwiazku z ratowaniem zycia lub zdrowia ludzkiego - na podstawie zezwolenia ministra spraw wewnetrznych i administracji.

2. Kierujacy pojazdem uprzywilejowanym moze, pod warunkiem zachowania szczegolnej ostroznosci, nie stosowac sie do przepisow o ruchu pojazdow, zatrzymaniu i postoju oraz do znakow i sygnalow drogowych tyko w razie, gdy:

1) uczestniczy:

a) w akcji zwiazanej z ratowaniem zycia, zdrowia ludzkiego lub mienia albo koniecznoscia zapewnienia bezpieczenstwa lub porzadku publicznego albo

b) w przejezdzie kolumny pojazdow uprzywilejowanych,

2) pojazd wysyla jednoczesnie sygnaly swietlny i dzwiekowy; po zatrzymaniu pojazdu nie wymaga sie uzywania sygnalu dzwiekowego,

3) w pojezdzie wlaczone sa swiatla drogowe lub mijania.

3. Kierujacy pojazdem uprzywilejowanym jest obowiazany stosowac sie do polecen i sygnalow dawanych przez osoby kierujace ruchem lub upowaznione do jego kontroli.

4. Minister spraw wewnetrznych i administracji okresli, w drodze rozporzadzenia, okolicznosci, w jakich uzywane sa pojazdy uprzywilejowane w kolumnach.

Art. 54. 1. Pojazd wykonujacy na drodze prace porzadkowe, remontowe lub modernizacyjne powinien wysylac zolte sygnaly blyskowe.

2. Kierujacy pojazdem, o ktorym mowa w ust. 1, moze, pod warunkiem zachowania szczegolnej ostroznosci, nie stosowac sie do przepisow o obowiazku jazdy na jezdni lub przy jej prawej krawedzi oraz o zatrzymaniu i postoju, z tym ze:

1) na jezdni jednokierunkowej oraz poza obszarem zabudowanym, podczas oczyszczania drogi ze sniegu, dopuszcza sie rowniez jazde przy lewej krawedzi jezdni,

2) jazde po chodniku dopuszcza sie tylko przy zachowaniu bezpieczenstwa pieszych.

3. Pojazd, ktory ze wzgledu na konstrukcje, ladunek lub nietypowe zachowanie na drodze moze zagrazac bezpieczenstwu w ruchu drogowym, powinien wysylac zolte sygnaly blyskowe.

4. Zabrania sie, z zastrzezeniem art. 31 ust. 1 pkt 5, uzywania zoltych sygnalow blyskowych do innych celow niz okreslone w ust. 1 i 3.

Art. 55. 1. Pojazd do nauki jazdy lub przeprowadzania egzaminu panstwowego oznacza sie tablica kwadratowa barwy niebieskiej z biala litera "L", umieszczona na pojezdzie. W warunkach niedostatecznej widocznosci tablica umieszczona na pojezdzie, z wylaczeniem tablicy na motocyklu, powinna byc oswietlona. Tablica, ktora oznaczony jest motocykl, powinna byc wykonana z materialu odblaskowego.

2. Podczas kierowania pojazdem do nauki jazdy przez osobe inna niz osoba ubiegajaca sie o uprawnienie do kierowania pojazdem tablica, o ktorej mowa w ust. 1, powinna byc zaslonieta lub zlozona.

3. Kierujacy pojazdem, przejezdzajac obok pojazdu, o ktorym mowa w ust. 1, lub jadac za nim, jest obowiazany zachowac szczegolna ostroznosc.

Art. 56. 1. Przewoz materialow niebezpiecznych moze odbywac sie tylko pojazdem do tego przystosowanym i oznaczonym, stosownie do potrzeb wynikajacych z wlasciwosci chemicznych, fizycznych lub biologicznych przewozonego materialu.

2. Pojazd przewozacy materialy niebezpieczne okreslone w przepisach, o ktorych mowa w ust. 4 pkt 1, oznacza sie z przodu i z tylu tablicami ostrzegawczymi barwy pomaranczowej. Pojazd Sil Zbrojnych lub jednostki wojskowej podporzadkowanej ministrowi spraw wewnetrznych i administracji moze byc oznaczony tarczami okraglymi barwy zoltej i czerwonej, umieszczonymi odpowiednio z przodu i z tylu pojazdu. W tarcze powinien byc wpisany trojkat o barwie czarnej.

3. Kierujacy pojazdem, przejezdzajac obok pojazdu, o ktorym mowa w ust. 2, lub jadac za nim albo zatrzymujac sie w jego poblizu, jest obowiazany zachowac szczegolna ostroznosc w celu unikniecia niebezpieczenstwa, a zwlaszcza pozaru, wybuchu lub skazenia srodowiska. Obowiazek ten dotyczy rowniez pieszego przechodzacego obok tego pojazdu.

4. Minister transportu i gospodarki morskiej w porozumieniu z ministrami obrony narodowej, spraw wewnetrznych i administracji oraz ochrony srodowiska, zasobow naturalnych i lesnictwa okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) materialy niebezpieczne dopuszczone do przewozu drogowego oraz zasady ich klasyfikacji,

2) warunki i sposob przewozu drogowego materialow niebezpiecznych,

3) dodatkowe wymagania dotyczace pojazdu przewozacego okreslone materialy niebezpieczne, jego wyposazenia i ladunku,

4) wymagania odnoszace sie do urzadzen technicznych sluzacych do tego przewozu,

5) dokumenty wymagane przy przewozie materialow niebezpiecznych, ich wzory oraz tryb ich wydawania,

6) szczegolowy sposob oznakowania pojazdu przewozacego materialy niebezpieczne.

5. Materialy, o ktorych mowa w ust. 4 pkt 1, uwaza sie za materialy niebezpieczne w rozumieniu ustawy.

Art. 57. 1. Pojazd przewozacy zorganizowana grupe dzieci lub mlodziezy w wieku do 18 lat oznacza sie z przodu i z tylu kwadratowymi tablicami barwy zoltej z symbolem dzieci barwy czarnej. W warunkach niedostatecznej widocznosci tablice powinny byc oswietlone, chyba ze sa wykonane z materialu odblaskowego. Kierujacy tym pojazdem jest obowiazany wlaczyc swiatla awaryjne podczas wsiadania lub wysiadania dzieci lub mlodziezy.

2. Kierujacy pojazdem, omijajac pojazd, o ktorym mowa w ust. 1, jest obowiazany w czasie wsiadania lub wysiadania dzieci lub mlodziezy zachowac szczegolna ostroznosc i w razie potrzeby zatrzymac sie.

3. Zabrania sie oznaczania pojazdu tablicami, o ktorych mowa w ust. 1, w czasie, gdy dzieci lub mlodziez nie sa przewozone.

Art. 58. 1. Pojazd przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu osob niepelnosprawnych oznacza sie z przodu i z tylu kwadratowymi tablicami barwy niebieskiej z miedzynarodowym symbolem wozka inwalidzkiego barwy bialej. Tablice te powinny byc wykonane z materialu odblaskowego. Kierujacy tym pojazdem jest obowiazany wlaczyc swiatla awaryjne podczas wsiadania lub wysiadania osoby niepelnosprawnej.

2. Kierujacy pojazdem, omijajac pojazd, o ktorym mowa w ust. 1, jest obowiazany w czasie wsiadania lub wysiadania osoby niepelnosprawnej zachowac szczegolna ostroznosc i w razie potrzeby zatrzymac sie.

Art. 59. 1. Pojazd zarejestrowany w Rzeczypospolitej Polskiej, ktory ma byc uzywany w ruchu miedzynarodowym, powinien byc oznaczony znakiem z literami "PL".

2. Pojazd zarejestrowany za granica uczestniczacy w ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powinien byc oznaczony znakiem okreslajacym panstwo, w ktorym jest zarejestrowany.

Art. 60. 1. Zabrania sie:

1) uzywania pojazdu w sposob zagrazajacy bezpieczenstwu osoby znajdujacej sie w pojezdzie lub poza nim,

2) zakrywania swiatel oraz urzadzen sygnalizacyjnych, tablic rejestracyjnych lub innych wymaganych tablic albo znakow, ktore powinny byc widoczne,

3) ozdabiania tablic rejestracyjnych oraz umieszczania z przodu lub z tylu pojazdu znakow, napisow lub przedmiotow, ktore ograniczaja czytelnosc tych tablic,

4) umieszczania na pojezdzie znaku okreslajacego inne panstwo niz to, w ktorym pojazd zostal zarejestrowany.

2. Zabrania sie kierujacemu:

1) oddalania sie od pojazdu, gdy silnik jest w ruchu,

2) uzywania pojazdu w sposob powodujacy uciazliwosci zwiazane z nadmierna emisja spalin do srodowiska lub nadmiernym halasem,

3) pozostawiania pracujacego silnika podczas postoju na obszarze zabudowanym; nie dotyczy to pojazdu wykonujacego czynnosci na drodze,

4) ciagniecia za pojazdem osoby na nartach, sankach, wrotkach lub innym podobnym urzadzeniu,

5) uzywania opon z umieszczonymi w nich na trwale elementami przeciwslizgowymi.

4. Uzywanie lancuchow przeciwslizgowych na oponach jest dozwolone tylko na drodze pokrytej sniegiem.

Art. 61. 1. Ladunek nie moze powodowac przekroczenia dopuszczalnej masy calkowitej lub dopuszczalnej ladownosci pojazdu.

2. Ladunek na pojezdzie umieszcza sie w taki sposob, aby:

1) nie powodowal przekroczenia dopuszczalnych naciskow osi pojazdu na droge,

2) nie naruszal statecznosci pojazdu,

3) nie utrudnial kierowania pojazdem,

4) nie ograniczal widocznosci drogi lub nie zaslanial swiatel, urzadzen sygnalizacyjnych, tablic rejestracyjnych lub innych tablic albo znakow, w ktore pojazd jest wyposazony.

3. Ladunek umieszczony na pojezdzie powinien byc zabezpieczony przed zmiana polozenia lub wywolywaniem nadmiernego halasu. Nie moze on miec odrazajacego wygladu lub wydzielac odrazajacej woni.

4. Urzadzenia sluzace do mocowania ladunku powinny byc zabezpieczone przed rozluznieniem sie, swobodnym zwisaniem lub spadnieciem podczas jazdy.

5. Ladunek sypki moze byc umieszczony tylko w szczelnej skrzyni ladunkowej, zabezpieczonej dodatkowo odpowiednimi zaslonami uniemozliwiajacymi wysypywanie sie ladunku na droge.

6. Ladunek wystajacy poza plaszczyzny obrysu pojazdu moze byc na nim umieszczony tylko przy zachowaniu nastepujacych warunkow:

1) ladunek wystajacy poza boczne plaszczyzny obrysu pojazdu moze byc umieszczony tylko w taki sposob, aby calkowita szerokosc pojazdu z ladunkiem nie przekraczala 2,55 m, a przy szerokosci pojazdu 2,55 m nie przekraczala 3 m, jednak pod warunkiem umieszczenia ladunku tak, aby z jednej strony nie wystawal na odleglosc wieksza niz 23 cm,

2) ladunek nie moze wystawac z tylu pojazdu na odleglosc wieksza niz 2 m od tylnej plaszczyzny obrysu pojazdu lub zespolu pojazdow; w przypadku przyczepy klonicowej odleglosc te liczy sie od osi przyczepy,

3) ladunek nie moze wystawac z przodu pojazdu na odleglosc wieksza niz 0,5 m od przedniej plaszczyzny obrysu i wieksza niz 1,5 m od siedzenia dla kierujacego.

7. Przy przewozie drewna dlugiego dopuszcza sie wystawanie ladunku z tylu za przyczepe klonicowa na odleglosc nie wieksza niz 5 m.

8. Ladunek wystajacy poza przednia lub boczne plaszczyzny obrysu pojazdu powinien byc oznaczony. Dotyczy to rowniez ladunku wystajacego poza tylna plaszczyzne obrysu pojazdu na odleglosc wieksza niz 0,5 m.

9. Ustala sie nastepujace oznakowanie ladunku:

1) ladunek wystajacy z przodu pojazdu oznacza sie choragiewka barwy pomaranczowej lub dwoma bialymi i dwoma czerwonymi pasami, tak aby byly widoczne z bokow i z przodu pojazdu, a w okresie niedostatecznej widocznosci ponadto swiatlem bialym umieszczonym na najbardziej wystajacej do przodu czesci ladunku,

2) ladunek wystajacy z boku pojazdu oznacza sie choragiewka barwy pomaranczowej o wymiarach co najmniej 50 x 50 cm, umieszczona przy najbardziej wystajacej krawedzi ladunku, a ponadto w okresie niedostatecznej widocznosci bialym swiatlem odblaskowym skierowanym do przodu oraz czerwonym swiatlem i czerwonym swiatlem odblaskowym skierowanym do tylu; swiatla te nie powinny znajdowac sie w odleglosci wiekszej niz 40 cm od najbardziej wystajacej krawedzi ladunku; jezeli dlugosc wystajacego z boku ladunku, mierzona wzdluz pojazdu, przekracza 3 m, to choragiewke i swiatla umieszcza sie odpowiednio przy przedniej i tylnej czesci ladunku,

3) ladunek wystajacy z tylu pojazdu oznacza sie pasami bialymi i czerwonymi umieszczonymi bezposrednio na ladunku lub na tarczy na jego tylnej plaszczyznie albo na zawieszonej na koncu ladunku bryle geometrycznej (np. stozku, ostroslupie); widoczna od tylu laczna powierzchnia pasow powinna wynosic co najmniej 1000 cm kw., przy czym nie moze byc mniej niz po dwa pasy kazdej barwy; ponadto w okresie niedostatecznej widocznosci na najbardziej wystajacej do tylu krawedzi ladunku umieszcza sie czerwone swiatlo i czerwone swiatlo odblaskowe; przy przewozie drewna dlugiego zamiast oznakowania pasami bialymi i czerwonymi dopuszcza sie oznakowanie konca ladunku choragiewka lub tarcza barwy pomaranczowej,

4) ladunek wystajacy z tylu samochodu osobowego lub przyczepy ciagnietej przez samochod osobowy moze byc oznaczony choragiewka barwy czerwonej o wymiarach co najmniej 50 x 50 cm, umieszczona przy najbardziej wystajacej krawedzi ladunku.

10. Wysokosc pojazdu z ladunkiem nie moze przekraczac 4 m.

11. Jezeli masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ladunkiem lub bez ladunku sa wieksze od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach okreslajacych warunki techniczne pojazdow oraz okreslonych w ust. 6, 8 i 10, przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

12. Zezwolenie, o ktorym mowa w ust. 11, wydaje na przejazd:

1) w granicach panstwa - naczelny dyrektor okregu drog publicznych wlasciwy ze wzgledu na miejsce rozpoczecia przejazdu,

2) w granicach miasta lub sasiadujacych ze soba miast - organ zarzadzajacy droga wlasciwy ze wzgledu na miejsce rozpoczecia przejazdu,

3) ktorego trasa przekracza granice panstwa - generalny dyrektor drog publicznych lub upowazniona przez niego panstwowa jednostka organizacyjna.

13. Przepis ust. 11 nie dotyczy pojazdow specjalnych Sil Zbrojnych, jednostek wojskowych podporzadkowanych ministrowi spraw wewnetrznych i administracji, Policji, Strazy Granicznej oraz strazy pozarnej bioracych udzial w akcjach ratowniczych.

14. Minister transportu i gospodarki morskiej okresli, w drodze rozporzadzenia, warunki i tryb wydawania zezwolen, o ktorych mowa w ust. 11.

Art. 62. 1. Rzeczywista masa calkowita przyczepy ciagnietej przez:

1) samochod osobowy, samochod ciezarowy o dopuszczalnej masie calkowitej nie przekraczajacej 3,5 t lub autobus - nie moze przekraczac rzeczywistej masy calkowitej pojazdu ciagnacego,

2) samochod ciezarowy o dopuszczalnej masie calkowitej przekraczajacej 3,5 t - nie moze przekraczac rzeczywistej masy calkowitej tego samochodu powiekszonej o 40 proc.,

3) motocykl lub motorower - nie moze przekraczac masy wlasnej motocykla lub motoroweru, jednak nie moze przekraczac 100 kg.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy naczep.

3. Przepisy ust. 1 i 2 nie dotycza pojazdow Sil Zbrojnych, jednostek wojskowych podporzadkowanych ministrowi spraw wewnetrznych i administracji, Policji, Strazy Granicznej oraz strazy pozarnej.

4. Zespol pojazdow moze skladac sie najwyzej z 3 pojazdow, a zespol ciagniety przez pojazd silnikowy inny niz ciagnik rolniczy lub pojazd wolnobiezny - z 2 pojazdow. Dlugosc zespolu 2 pojazdow nie moze przekraczac 18,75 m, a 3 pojazdow - 22 m. Dlugosc zespolu zlozonego z motocykla, motoroweru lub roweru i przyczepy nie moze przekraczac 4 m. Przejazd zespolu pojazdow o dlugosci wiekszej niz okreslona w tym przepisie wymaga zezwolenia, o ktorym mowa w art. 61 ust. 11.

5. Dlugosci zespolow pojazdow okreslone w ust. 4 nie dotycza tramwajow.

Art. 63. 1. Przewoz osob moze odbywac sie tylko pojazdem do tego przeznaczonym lub przystosowanym. Liczba przewozonych osob nie moze przekraczac liczby miejsc okreslonych w dowodzie rejestracyjnym, z zastrzezeniem ust. 4. W pojezdzie nie podlegajacym rejestracji liczba przewozonych osob wynika z konstrukcyjnego przeznaczenia pojazdu.

2. Dopuszcza sie przewoz osob samochodem ciezarowym poza kabina kierowcy, pod warunkiem ze:

1) pojazd odpowiada wymaganym warunkom technicznym do przewozu osob,

2) osoby nie znajduja sie miedzy ladunkiem a kabina kierowcy,

3) osoby przewozone sa na miejscach siedzacych,

4) pojazd nie przekracza predkosci 50 km/h.

3. Zabrania sie przewozu osob w przyczepie, z tym ze dopuszcza sie przewoz:

1) dzieci do szkol lub przeszkoli i z powrotem w przyczepie dostosowanej do przewozu osob, ciagnietej przez ciagnik rolniczy,

2) konwojentow, druzyn roboczych i osob wykonujacych czynnosci ladunkowe w przyczepie ciagnietej przez ciagnik rolniczy, pod warunkiem ze:

a) liczba przewozonych osob nie przekracza 5,

b) osoby stojace trzymaja sie uchwytow,

c) osoby nie znajduja sie pomiedzy ladunkiem a przednia sciana przyczepy,

d) predkosc zespolu pojazdow nie przekracza 20 km/h.

4. Przepisow ust. 1-3 nie stosuje sie do przewozu pojazdami Sil Zbrojnych, Policji, Strazy Granicznej, Sluzby Wieziennej oraz strazy pozarnej.

5. Kierujacemu pojazdem silnikowym, ktory przewozi osobe, zabrania sie palenia tytoniu lub spozywania pokarmow w czasie jazdy. Nie dotyczy to kierujacego samochodem ciezarowym, ktory przewozi osobe w kabinie kierowcy, i kierujacego samochodem osobowym, z wyjatkiem taksowki.

Art. 64. Ministrowie obrony narodowej, spraw wewnetrznych i administracji oraz sprawiedliwosci okresla, w drodze rozporzadzenia:

1) warunki poruszania sie po drogach pojazdow, o ktorych mowa w art. 61 ust. 13,

2) warunki przewozu osob, o ktorych mowa w wart. 63 ust. 4.

Oddzial 5

Wykorzystanie drog w sposob szczegolny

Art. 65. 1. Zawody sportowe, rajdy, wyscigi, zgromadzenia i inne imprezy, ktore powoduja utrudnienie ruchu lub wymagaja korzystania z drogi w sposob szczegolny, moga odbywac sie pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Zezwolenie wydaje:

1) minister transportu i gospodarki morskiej, jezeli impreza ma odbyc sie na autostradzie lub drodze ekspresowej,

2) wojewoda wlasciwy ze wzgledu na miejsce, w ktorym rozpoczyna sie impreza, jezeli ma ona odbyc sie na drodze innej niz okreslona w pkt 1.

2. Zezwolenie, o ktorym mowa w ust. 1 pkt 1, wydaje sie po zasiegnieciu opinii komendanta glownego Policji, a zezwolenie, o ktorym mowa w ust. 1 pkt 2, po zasiegnieciu opinii wojewodow wlasciwych ze wzgledu na miejsce odbywania sie imprezy.

3. W zakresie okreslonym w ust. 1 pkt 2 i ust. 2 wojewoda dziala po zasiegnieciu opinii komendanta wojewodzkiego Policji.

4. Organ wydajacy zezwolenie moze:

1) odmowic wydania zezwolenia:

a) w razie uzyskania negatywnej opinii organow, o ktorych mowa w ust. 2 i 3,

b) jezeli impreza zagraza bezpieczenstwu ruchu,

c) jezeli impreza utrudni ruch drogowy na znacznym obszarze,

2) cofnac wydane zezwolenie, jezeli:

a) impreza zagraza bezpieczenstwu ruchu drogowego,

b) warunki ruchu, przy uwzglednieniu ktorych zezwolenie zostalo wydane, ulegly zmianie.

5. Organ kontroli ruchu drogowego moze przerwac impreze, jezeli:

1) jest prowadzona bez zezwolenia,

2) miejsce, trasa lub czas jej trwania wykraczaja poza warunki okreslone w zezwoleniu,

3) jej przebieg w bezposredni sposob zagraza bezpieczenstwu.

6. Przepisy okreslone w ust. 1-5 nie dotycza procesji, pielgrzymek i konduktow pogrzebowych, ktore poruszaja sie po drogach na zasadach okreslonych w odrebnych przepisach.

7. Minister spraw wewnetrznych i administracji w porozumieniu z ministrem transportu i gospodarki morskiej okresli, w drodze rozporzadzenia, sposob zapewnienia bezpieczenstwa i porzadku publicznego podczas trwania imprez na drogach, warunki ich odbywania oraz tryb postepowania w tych sprawach.

Spis dzialow

DZIAL III

Pojazdy

Rozdzial 1

Warunki techniczne pojazdow

Art. 66. 1. Pojazd uczestniczacy w ruchu ma byc tak zbudowany, wyposazony i utrzymany, aby korzystanie z niego:

1) nie zagrazalo bezpieczenstwu osob nim jadacych lub innych uczestnikow ruchu, nie naruszalo porzadku ruchu na drodze i nie narazalo kogokolwiek na szkode,

2) nie zaklocalo spokoju publicznego przez powodowanie halasu przekraczajacego poziom okreslony w przepisach szczegolowych,

3) nie powodowalo wydzielania szkodliwych substancji w stopniu przekraczajacym wielkosci okreslone w przepisach szczegolowych,

4) nie powodowalo niszczenia drogi,

5) zapewnialo dostateczne pole widzenia kierowcy oraz latwe, wygodne i pewne poslugiwanie sie urzadzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oswietlenia drogi przy rownoczesnym jej obserwowaniu,

6) nie powodowalo zaklocen radioelektrycznych w stopniu przekraczajacym wielkosci okreslone w przepisach szczegolowych.

2. Urzadzenia i wyposazenie pojazdu, w szczegolnosci zapewniajace bezpieczenstwo ruchu i ochrone srodowiska przed ujemnymi skutkami uzywania pojazdu, powinny byc utrzymane w nalezytym stanie oraz dzialac sprawnie i skutecznie.

3. Urzadzenia sluzace do laczenia pojazdu ciagnacego z przyczepa powinny zapewnic bezpieczne ciagniecie przyczepy o dopuszczalnej masie calkowitej przewidzianej do ciagniecia przez ten pojazd, uniemozliwic samoczynne odlaczenie sie przyczepy oraz zapewnic prawidlowe dzialanie swiatel i hamulcow, o ile przyczepa jest w nie wyposazona.

4. Zabrania sie:

1) umieszczania wewnatrz i zewnatrz pojazdu wystajacych spiczastych albo ostrych czesci lub przedmiotow, ktore moga spowodowac uszkodzenie ciala osob jadacych w pojezdzie lub innych uczestnikow ruchu,

2) stosowania w pojezdzie przedmiotow wyposazenia i czesci nie odpowiadajacych warunkom okreslonym w przepisach szczegolowych,

3) umieszczania w pojezdzie lub na nim urzadzen stanowiacych obowiazkowe wyposazenie pojazdu uprzywilejowanego, wysylajacych sygnaly swietlne w postaci niebieskich lub czerwonych swiatel blyskowych albo sygnal dzwiekowy o zmiennym tonie,

4) wyposazenia pojazdu w urzadzenie informujace o dzialaniu sprzetu kontrolno-pomiarowego uzywanego przez organy kontroli ruchu drogowego lub dzialanie to zaklocajace albo przewozenia w pojezdzie takiego urzadzenia w stanie wskazujacym na gotowosc jego uzycia; nie dotyczy to pojazdow specjalnych Sil Zbrojnych, Policji, Urzedu Ochrony Panstwa i Strazy Granicznej.

5. Minister transportu i gospodarki morskiej w porozumieniu z ministrami spraw wewnetrznych i administracji oraz obrony narodowej okresli, w drodze rozporzadzenia, warunki techniczne pojazdow oraz zakres ich niezbednego wyposazenia.

6. Ministrowie obrony narodowej oraz spraw wewnetrznych i administracji w porozumieniu z ministrem transportu i gospodarki morskiej okresla, w drodze rozporzadzenia, warunki techniczne pojazdow specjalnych i uzywanych do celow specjalnych Sil Zbrojnych i jednostek wojskowych podporzadkowanych ministrowi spraw wewnetrznych i administracji.

7. Ministrowie spraw wewnetrznych i administracji, obrony narodowej oraz sprawiedliwosci w porozumieniu z ministrem transportu i gospodarki morskiej okresla, w drodze rozporzadzenia, warunki techniczne pojazdow specjalnych i uzywanych do celow specjalnych Policji, Urzedu Ochrony Panstwa, Strazy Granicznej, Sluzby Wieziennej i strazy pozarnej.

Art. 67. 1. Minister transportu i gospodarki morskiej moze w indywidualnych, uzasadnionych przypadkach zezwolic na odstepstwo od warunkow technicznych, jakim powinny odpowiadac pojazdy.

2. Wojewoda moze wprowadzic, w drodze rozporzadzenia, obowiazek wyposazenia pojazdow zaprzegowych w hamulec uruchamiany z miejsca zajmowanego przez kierujacego.

Art. 68. 1. Producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego, ciagnika rolniczego, motoroweru, tramwaju lub przyczepy oraz przedmiotow ich wyposazenia lub czesci jest obowiazany uzyskac na nie swiadectwo homologacji typu, wydane przez ministra transportu i gospodarki morskiej.

2. Za producenta, o ktorym mowa w ust. 1, uwaza sie rowniez podmiot dokonujacy montazu lub zabudowy pojazdow.

3. Przepis ust. 1 dotyczy rowniez instalacji przystosowujacej dany typ pojazdu do zasilania gazem oraz sposobu jej montazu przez rozne podmioty.

4. Swiadectwo homologacji wydaje sie na podstawie wynikow badan homologacyjnych polegajacych na sprawdzeniu, czy dany typ pojazdu, przedmiot jego wyposazenia lub czesc odpowiadaja warunkom okreslonym w:

1) przepisach art. 66,

2) regulaminach stanowiacych zalaczniki do Porozumienia dotyczacego przyjecia jednolitych warunkow homologacji i wzajemnego uznawania homologacji wyposazenia i czesci pojazdow samochodowych, sporzadzonego w Genewie 20 marca 1958 r. (Dz. U. z 1979 r. nr 16, poz. 98), przyjetych do stosowania przez Rzeczpospolita Polska wraz ze zmianami obowiazujacymi od daty wejscia ich w zycie,

3) polskich normach przyjetych do obowiazkowego stosowania.

5. Minister transportu i gospodarki morskiej lub jednostka przez niego upowazniona moze przeprowadzac kontrole produkcji pojazdow, przedmiotow ich wyposazenia lub czesci objetych homologacja typu co do ich zgodnosci z warunkami okreslonymi w swiadectwie homologacji.

6. Badania homologacyjne i kontrola zgodnosci produkcji sa przeprowadzane na koszt producenta, importera lub podmiotu dokonujacego montazu instalacji gazowej.

7. W przypadku produkcji danego typu pojazdu przez rozne podmioty, badania homologacyjne przeprowadza sie odrebnie dla kazdej wersji typu pojazdu.

8. W razie zmiany warunkow stanowiacych podstawe wydania swiadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiazany uzyskac nowe swiadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposazenia lub czesc.

9. W razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposazenia lub czesci wplywajacych na zmiane warunkow stanowiacych podstawe wydania swiadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiazany uzyskac nowe swiadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposazenia lub czesc.

10. Minister transportu i gospodarki morskiej cofa swiadectwo homologacji w razie stwierdzenia, ze pojazd, przedmiot wyposazenia lub czesc nie odpowiadaja warunkom okreslonym w swiadectwie homologacji.

11. Przepisy ust. 1-10 nie dotycza pojazdu:

1) zabytkowego,

2) zbudowanego przy wykorzystaniu nadwozia, podwozia lub ramy konstrukcji wlasnej, ktorego marke okresla sie jako "SAM",

3) specjalnego lub uzywanego do celow specjalnych Sil Zbrojnych, jednostki wojskowej podporzadkowanej ministrowi spraw wewnetrznych i administracji, Policji, Strazy Granicznej, Sluzby Wieziennej oraz strazy pozarnej.

12. Pojazdy, o ktorych mowa w ust. 11 pkt 1 i 2, podlegaja badaniu co do zgodnosci z warunkami technicznymi, ktore przeprowadza sie na koszt wnioskodawcy.

13. Minister transportu i gospodarki morskiej w porozumieniu z ministrami spraw wewnetrznych i administracji oraz obrony narodowej okresli, w drodze rozporzadzenia, warunki i tryb wydawania lub cofania swiadectw homologacji, zakres i sposob przeprowadzania badan homologacyjnych, kontroli zgodnosci produkcji lub montazu z warunkami homologacji, wzory dokumentow zwiazanych z homologacja oraz jednostki upowaznione do przeprowadzania badan homologacyjnych, kontroli zgodnosci produkcji lub montazu z warunkami homologacji.

14. Minister transportu i gospodarki morskiej okresli, w drodze rozporzadzenia, zakres i sposob przeprowadzania badan co do zgodnosci pojazdow z warunkami technicznymi, o ktorych mowa w ust. 12, wzory dokumentow zwiazanych z tymi badaniami oraz jednostki upowaznione do przeprowadzania tych badan.

Art. 69. 1. Producent i importer nowych pojazdow sa obowiazani wydac wyciag ze swiadectwa homologacji do kazdego pojazdu, na ktorego typ wydano swiadectwo homologacji, lub odpis decyzji zwalniajacej pojazd z homologacji.

2. Wyciag ze swiadectwa homologacji lub odpis decyzji zwalniajacej pojazd z homologacji przekazuje sie wlascicielowi pojazdu.

Art. 70. Minister transportu i gospodarki morskiej moze zwolnic producenta lub importera okreslonego typu pojazdu, przedmiotu wyposazenia lub czesci z obowiazku, o ktorym mowa w art. 68 ust. 1.

Rozdzial 2

Warunki dopuszczenia pojazdow do ruchu

Art. 71. 1. Dokumentem stwierdzajacym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciagnika rolniczego, motoroweru lub przyczepy jest dowod rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Przepis ten nie dotyczy pojazdow, o ktorych mowa w ust. 3.

2. Pojazdy okreslone w ust. 1 sa dopuszczone do ruchu, jezeli odpowiadaja warunkom okreslonym w art. 66 i sa zarejestrowane.

3. Pojazd nie wymieniony w ust. 1, przyczepa motocyklowa oraz przyczepa specjalna przeznaczona do ciagniecia przez ciagnik rolniczy lub pojazd wolnobiezny jest dopuszczony do ruchu, jezeli odpowiada warunkom okreslonym w art. 66.

4. Zespol pojazdow skladajacy sie z pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie calkowitej nie przekraczajacej 3,5 t i przyczepy albo autobusu i przyczepy moze byc dopuszczony do ruchu po uzyskaniu odpowiedniej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym pojazdu silnikowego, dokonanej na podstawie przeprowadzonego badania technicznego. Przepis ten nie dotyczy motocykla.

5. Pojazd zarejestrowany za granica dopuszcza sie do ruchu, jezeli odpowiada wymaganym warunkom technicznym i jest zaopatrzony w tablice rejestracyjne z numerem rejestracyjnym skladajacym sie z liter alfabetu lacinskiego i cyfr arabskich oraz w znak wyrozniajacy panstwo, w ktorym dokonano rejestracji, a kierujacy pojazdem ma przy sobie dokument stwierdzajacy dokonanie rejestracji. Pojazd taki, po dokonaniu ostatecznej odprawy celnej przywozowej, dopuszcza sie do ruchu na okres nie przekraczajacy 30 dni.

Art. 72. 1. Rejestracji dokonuje sie na podstawie:

1) dowodu wlasnosci pojazdu,

2) karty pojazdu, jezeli byla wydana,

3) wyciagu ze swiadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniajacej pojazd z homologacji lub zaswiadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jezeli sa wymagane,

4) dowodu rejestracyjnego, jezeli pojazd byl zarejestrowany,

5) dowodu odprawy celnej przywozowej, jezeli pojazd zostal sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy.

2. Przepis ust. 1 pkt 3 nie dotyczy pojazdu zabytkowego lub pojazdu marki "SAM". Rejestracja tych pojazdow dokonywania jest na podstawie zaswiadczenia potwierdzajacego pozytywny wynik badania, o ktorym mowa w art. 68 ust. 12.

3. Minister transportu i gospodarki morskiej moze okreslic, w drodze rozporzadzenia, dodatkowe dokumenty, na podstawie ktorych rejestruje sie pojazd, lub moze zwolnic z obowiazku przedstawienia niektorych dokumentow okreslonych w ust. 1.

Art. 73. 1. Rejestracji pojazdu dokonuje na wniosek wlasciciela kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej wlasciwy ze wzgledu na miejsce jego zamieszkania (siedzibe), wydajac dowod rejestracyjny oraz tablice (tablice) rejestracyjne, z zastrzezeniem ust. 2-5.

2. Rejestracji pojazdu, ktorego wlascicielem jest przedsiebiorstwo wielozakladowe lub inny podmiot, w sklad ktorego wchodza wydzielone jednostki organizacyjne, moze dokonac kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej wlasciwy ze wzgledu na siedzibe zakladu lub jednostki, na wniosek kierownika zakladu lub wydzielonej jednostki organizacyjnej upowaznionego przez wlasciciela.

3. Rejestracji pojazdow Sil Zbrojnych, jednostek wojskowych podporzadkowanych ministrowi spraw wewnetrznych i administracji, Policji, Urzedu Ochrony Panstwa i Strazy Granicznej dokonuja wlasciwe organy tych jednostek. Organy te wydaja dowody rejestracyjne i tablice (tablice) rejestracyjne, chyba ze tablice takie nie sa dla danego pojazdu wymagane, a numer rejestracyjny umieszcza sie bezposrednio na pojezdzie.

4. Rejestracji pojazdu nalezacego do przedstawicielstwa dyplomatycznego, urzedu konsularnego i misji specjalnej panstw obcych lub organizacji miedzynarodowej, a takze ich personelu korzystajacego z przywilejow i immunitetow dyplomatycznych lub konsularnych na mocy ustaw, umow badz powszechnie uznanych zwyczajow miedzynarodowych lub na zasadzie wzajemnosci, dokonuje wojewoda warszawski na wniosek ministra spraw zagranicznych.

5. W razie powierzenia pojazdu przez zagraniczna osobe fizyczna lub prawna podmiotowi polskiemu, pojazd ten jest rejestrowany przez okreslony w ust. 1 organ wlasciwy ze wzgledu na miejsce zamieszkania (siedzibe) podmiotu polskiego.

Art. 74. 1. Czasowej rejestracji pojazdu dokonuje, w przypadkach okreslonych w ust. 2, kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej wlasciwy ze wzgledu na miejsce zamieszkania (siedzibe) wlasciciela pojazdu, wydajac pozwolenie czasowe i tymczasowe tablice (tablice) rejestracyjne.

2. Czasowej rejestracji dokonuje sie:

1) z urzedu - w razie koniecznosci sprawdzenia lub uzupelnienia dokumentow wymaganych do rejestracji pojazdu,

2) na wniosek wlasciciela pojazdu - w celu umozliwienia:

a) wywozu pojazdu za granice,

b) przejazdu z miejsca zakupu lub odbioru pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

c) przejazdu zwiazanego z koniecznoscia dokonania badania homologacyjnego, badania technicznego lub naprawy.

3. Czasowej rejestracji dokonuje sie na okres nie przekraczajacy 30 dni. Osoba ubiegajaca sie o rejestracje pojazdu moze ubiegac sie o jednorazowe przedluzenie terminu czasowej rejestracji pojazdu o 14 dni w celu wyjasnienia spraw zwiazanych z rejestracja pojazdu.

4. Po uplywie terminu czasowej rejestracji pozwolenie czasowe i tymczasowe tablice rejestracyjne zwraca sie do organu, ktory je wydal, z wyjatkiem przypadku, o ktorym mowa w ust. 2 pkt 2 lit. a).

Art. 75. 1. Jezeli uzywanie pojazdu uzaleznione jest od szczegolnych warunkow okreslonych przepisami, kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej wpisuje w dowodzie rejestracyjnym lub pozwoleniu czasowym odpowiednie zastrzezenie.

2. Dowod rejestracyjny, pozwolenie czasowe i tablice (tablica) rejestracyjne wydawane sa za oplata. Oplate pobiera organ dokonujacy rejestracji.

3. Zabrania sie rejestracji pojazdu zlozonego poza wytwornia, z wyjatkiem pojazdu marki "SAM" oraz pojazdu zabytkowego.

Art. 76. 1. Minister transportu i gospodarki morskiej:

1) w porozumieniu z ministrami spraw wewnetrznych i administracji oraz obrony narodowej okresli, w drodze rozporzadzenia, warunki i tryb rejestracji pojazdow oraz wzory dowodu rejestracyjnego, pozwolenia czasowego, tablic rejestracyjnych oraz innych tablic i oznaczen, w ktore zaopatruje sie pojazd, a takze ich opis,

2) okresli, w drodze rozporzadzenia, wysokosc oplat za wydanie dowodu rejestracyjnego, pozwolenia czasowego i tablic (tablicy) rejestracyjnych,

3) okresli, w drodze zarzadzenia, szczegolowe czynnosci organow w sprawach zwiazanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzory dokumentow w tych sprawach.

2. Minister obrony narodowej w porozumieniu z ministrami transportu i gospodarki morskiej oraz spraw wewnetrznych i administracji okresli, w drodze rozporzadzenia, warunki i tryb rejestracji oraz wzory dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych pojazdow Sil Zbrojnych, a takze jednostki organizacyjne wlasciwe w tych sprawach.

3. Minister spraw wewnetrznych i administracji w porozumieniu z ministrami transportu i gospodarki morskiej, obrony narodowej oraz szefem Urzedu Ochrony Panstwa okresli, w drodze rozporzadzenia, warunki i tryb rejestracji oraz wzory dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych pojazdow jednostek wojskowych podleglych ministrowi spraw wewnetrznych i administracji, Policji, Urzedu Ochrony Panstwa i Strazy Granicznej, a takze jednostki organizacyjne wlasciwe w tych sprawach.

4. Ministrowie spraw wewnetrznych i administracji oraz obrony narodowej w porozumieniu z ministrem transportu i gospodarki morskiej oraz szefem Urzedu Ochrony Panstwa moga okreslic, w drodze zarzadzenia, odrebny tryb rejestracji niektorych pojazdow resortu spraw wewnetrznych i administracji, obrony narodowej oraz Urzedu Ochrony Panstwa.

Art. 77. 1. Producent lub importer nowych pojazdow jest obowiazany wydac karte pojazdu dla kazdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Karta pojazdu jest przekazywana wlascicielowi pojazdu.

3. Karte pojazdu dla pojazdu sprowadzonego z zagranicy i tam zarejestrowanego wydaje wlasciwy w sprawach rejestracji kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

4. Minister transportu i gospodarki morskiej:

1) w porozumieniu z ministrami spraw wewnetrznych i administracji oraz obrony narodowej okresli, w drodze rozporzadzenia, warunki i tryb wydawania kart pojazdow oraz wzor karty pojazdu, a takze jej opis,

2) okresli, w drodze rozporzadzenia, wysokosc oplat za karte pojazdu,

3) okresli, w drodze rozporzadzenia, dokumenty stanowiace podstawe wpisu danych do karty pojazdu oraz czynnosci jednostek zajmujacych sie dystrybucja, przechowywaniem i wydawaniem kart pojazdow.

Art. 78. 1. W razie przeniesienia na inna osobe wlasnosci pojazdu zarejestrowanego, dotychczasowy wlasciciel przekazuje nowemu wlascicielowi dowod rejestracyjny i karte pojazdu, jezeli byla wydana.

2. Wlasciciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiazany zawiadomic w terminie nie przekraczajacym 30 dni kierownika rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej o:

1) nabyciu lub zbyciu pojazdu,

2) zmianie stanu faktycznego wymagajacej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym.

3. Zdarzenia, o ktorych mowa w ust. 2, sa dokumentowane w karcie pojazdu; odpowiednich wpisow dokonuje kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej.

4. Wlasciciel lub posiadacz pojazdu jest obowiazany wskazac na zadanie uprawnionego organu, komu powierzyl pojazd do kierowania lub uzywania w oznaczonym czasie, chyba ze pojazd zostal uzyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznana osobe, czemu nie mogl zapobiec.

Art. 79. 1. Pojazd podlega wyrejestrowaniu, na wniosek jego wlasciciela, w przypadku:

1) zniszczenia (kasacji) pojazdu, jezeli jego wlasciciel przedstawil zaswiadczenie o przekazaniu pojazdu do skladnicy zlomu wyznaczonej przez wojewode,

2) kradziezy pojazdu, jezeli jego wlasciciel zlozyl stosowne oswiadczenie pod odpowiedzialnoscia karna za falszywe zeznania,

3) wywozu pojazdu z kraju, jezeli pojazd zostal zarejestrowany lub zbyty za granica.

2. Pojazd wyrejestrowany z powodu zniszczenia (kasacji) nie podlega powtornej rejestracji.

Art. 80. 1. Tworzy sie centralna ewidencja pojazdow oraz wlascicieli i posiadaczy pojazdow. Ewidencje prowadzi jednostka podlegla ministrowi spraw wewnetrznych i administracji.

2. W ewidencji, o ktorej mowa w ust. 1:

1) wpisuje sie dane o pojezdzie podlegajacym rejestracji, jego kolejnych wlascicielach i posiadaczach,

2) moga byc wpisywane dane o zawartych przez te osoby umowach obowiazkowego ubezpieczenia odpowiedzialnosci cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego za szkody powstale w zwiazku z ruchem tego pojazdu.

3. Minister spraw wewnetrznych i administracji w porozumieniu z ministrami transportu i gospodarki morskiej oraz finansow okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) zakres, warunki i sposob prowadzenia ewidencji, o ktorej mowa w ust. 1, oraz warunki wspoldzialania panstwowych jednostek organizacyjnych w tym zakresie,

2) warunki i sposob korzystania z informacji zawartych w ewidencji,

3) warunki odplatnosci za korzystanie z informacji zawartych w ewidencji oraz podmioty zwolnione od odplat.

Rozdzial 3

Badania techniczne pojazdow

Art. 81. 1. Wlasciciel pojazdu samochodowego, ciagnika rolniczego, motoroweru lub przyczepy jest obowiazany przedstawic go do badania technicznego.

2. Pierwsze badanie techniczne jest przeprowadzane przed pierwsza rejestracja. Badaniu temu nie podlega nowy pojazd, na ktorego typ zostalo wydane swiadectwo homologacji lub decyzja zwalniajaca z obowiazku homologacji, z wyjatkiem pojazdu przeznaczonego do przewozu materialow niebezpiecznych, taksowki osobowej lub pojazdu uprzywilejowanego.

3. Okresowe badanie techniczne pojazdu jest przeprowadzane corocznie, z zastrzezeniem ust. 4-6.

4. Okresowe badanie techniczne samochodu osobowego, samochodu ciezarowego o dopuszczalnej masie calkowitej nie przekraczajacej 3,5 t, ciagnika rolniczego, motocykla lub przyczepy przeprowadza sie przed uplywem 3 lat od dnia pierwszej rejestracji, a nastepnie przed uplywem 2 lat od dnia przeprowadzenia badania i nastepnie corocznie. Nie dotyczy to pojazdu uzywanego do przewozu materialow niebezpiecznych, taksowki osobowej, pojazdu samochodowego marki "SAM", pojazdu zasilanego gazem lub pojazdu uprzywilejowanego, ktore podlegaja corocznym badaniom technicznym.

5. Przepis ust. 4 dotyczy rowniez samochodu osobowego, samochodu ciezarowego o dopuszczalnej masie calkowitej nie przekraczajacej 3,5 t, ciagnika rolniczego, motocykla lub przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy za granica. W tym przypadku za dzien pierwszej rejestracji, o ktorej mowa w ust. 4, przyjmuje sie dzien pierwszej rejestracji za granica.

6. Okresowe badanie techniczne autobusu o liczbie miejsc powyzej 15 lacznie z miejscem kierowcy oraz pojazdu uzywanego do nauki jazdy lub egzaminu panstwowego przeprowadza sie przed uplywem 1 roku od dnia pierwszej rejestracji i nastepnie co 6 miesiecy.

7. Motorower i przyczepa lekka nie podlegaja okresowym badaniom technicznym.

8. Niezaleznie od badan, o ktorych mowa w ust. 2 i 3, dodatkowemu badaniu technicznemu podlega rowniez pojazd:

1) skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego lub kierownika rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej w razie uzasadnionego przypuszczenia, ze zagraza bezpieczenstwu ruchu lub narusza wymagania ochrony srodowiska,

2) w ktorym dokonano montazu instalacji do zasilania gazem,

3) ktory ma byc uzywany jako taksowka osobowa lub bagazowa, pojazd uprzywilejowany lub pojazd przewozacy materialy niebezpieczne.

9. Badanie techniczne pojazdu z zamontowanym urzadzeniem technicznym podlegajacym dozorowi technicznemu moze byc przeprowadzone po przedstawieniu dokumentu wydanego przez organ dozoru technicznego, stwierdzajacego sprawnosc urzadzenia technicznego.

10. Minister transportu i gospodarki morskiej okresli, w drodze rozporzadzenia, zakres i sposob przeprowadzania badan technicznych oraz wzory dokumentow przy tym stosowanych.

Art. 82. 1. Organ dokonujacy rejestracji pojazdu wpisuje do dowodu rejestracyjnego termin badania technicznego pojazdu.

2. Jezeli pojazd jest zarejestrowany, kolejny termin badania technicznego wpisuje do dowodu rejestracyjnego uprawniony diagnosta po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania.

Art. 83. 1. Badanie techniczne przeprowadza sie na koszt wlasciciela pojazdu w upowaznionej przez wojewode stacji kontroli pojazdow, polozonej na terenie wojewodztwa, w ktorym pojazd jest zarejestrowany, z zastrzezeniem ust. 2.

2. Badanie techniczne pojazdu moze byc przeprowadzone rowniez w stacji kontroli pojazdow polozonej na terenie wojewodztwa, w ktorym:

1) pojazd zostal skierowany na badania techniczne przez organ kontroli ruchu drogowego,

2) wlasciciel pojazdu mieszka czasowo przez okres co najmniej 1 roku,

3) podmiot uzywajacy pojazdu na podstawie umowy, zawartej na okres co najmniej 1 roku, ma miejsce zamieszkania lub siedzibe.

Art. 84. 1. Nadzor nad stacjami kontroli pojazdow sprawuje wojewoda.

2. Wojewoda wydaje upowaznienie od przeprowadzania badan technicznych, jezeli stacja kontroli pojazdow posiada wymagane warunki lokalowe, wyposazenie kontrolno-pomiarowe i techniczne oraz zatrudnia uprawnionego diagnoste.

3. Wojewoda przeprowadza, co najmniej raz w roku, kontrole stacji kontroli pojazdow w zakresie zgodnosci z wymaganiami, o ktorych mowa w ust. 2, oraz prawidlowosci wykonywania badan technicznych pojazdow.

4. W razie stwierdzenia, ze stacja kontroli pojazdow przestala spelniac wymagane warunki lub badania techniczne sa przeprowadzane niezgodnie z przepisami, wojewoda moze:

1) zazadac usuniecia nieprawidlowosci w wyznaczonym terminie,

2) ograniczyc zakres badan technicznych,

3) cofnac wydane upowaznienie.

5. Badanie techniczne przeprowadza uprawniony diagnosta.

6. Wojewoda wydaje uprawnienie diagnosty do wykonywania badan technicznych, jezeli osoba ubiegajaca sie o jego wydanie posiada wymagane wyksztalcenie techniczne i praktyke oraz odbyla szkolenie zakonczone egzaminem z pozytywnym wynikiem, w jednostce wyznaczonej przez ministra transportu i gospodarki morskiej.

7. Wojewoda cofa diagnoscie uprawnienie do wykonywania badan technicznych, jezeli stwierdzono:

1) przeprowadzenie przez niego badania technicznego niezgodnie z okreslonym zakresem i sposobem wykonania,

2) wydanie przez niego zaswiadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami.

8. W przypadku cofniecia diagnoscie uprawnienia do wykonywania badan technicznych, ponowne uprawnienie nie moze byc wydane wczesniej niz po uplywie 2 lat od dnia, w ktorym decyzja o cofnieciu stala sie ostateczna.

9. Minister transportu i gospodarki morskiej okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) szczegolowe wymagania w stosunku do stacji kontroli pojazdow przeprowadzajacych badania techniczne w okreslonym zakresie, wzory dokumentow zwiazanych z uzyskaniem upowaznien do ich przeprowadzania oraz wzor upowaznienia,

2) szczegolowe wymagania w stosunku do diagnostow, program szkolenia i wzory dokumentow zwiazanych z uzyskaniem uprawnien do wykonywania badan technicznych,

3) wysokosc oplat za przeprowadzenie badan technicznych.

Art. 85. 1. Tramwaj i trolejbus podlegaja odrebnym badaniom technicznym.

2. Minister transportu i gospodarki morskiej okresli, w drodze rozporzadzenia, zakres, warunki, terminy i sposob przeprowadzania badan technicznych tramwajow i trolejbusow oraz jednostki wykonujace te badania.

Art. 86. 1. Do pojazdow Sil Zbrojnych, jednostek wojskowych podporzadkowanych ministrowi spraw wewnetrznych i administracji, Policji, Urzedu Ochrony Panstwa i Strazy Granicznej, ktorych dotycza warunki i tryb rejestracji okreslone w art. 73 ust. 3, a takze do pojazdow Panstwowej Strazy Pozarnej, maja zastosowanie przepisy art. 81 ust. 1-9 i art. 84 ust. 5-7 i 9 pkt 2, z zastrzezeniem ust. 2.

2. Ministrowie spraw wewnetrznych i administracji oraz obrony narodowej w porozumieniu z ministrem transportu i gospodarki morskiej oraz szefem Urzedu Ochrony Panstwa okresla, w drodze rozporzadzenia:

1) jednostki organizacyjne sprawujace nadzor nad stacjami kontroli pojazdow oraz wydajace upowaznienia do przeprowadzania badan technicznych, wzory dokumentow zwiazanych z uzyskaniem upowaznien do wykonywania badan oraz wzor upowaznienia do ich przeprowadzania,

2) wymagania w stosunku do stacji kontroli pojazdow upowaznionych do przeprowadzania badan technicznych pojazdow,

3) wzory dokumentow stosowanych przy badaniach technicznych pojazdow,

4) warunki i terminy przeprowadzania badan technicznych pojazdow specjalnych Sil Zbrojnych, jednostek wojskowych podporzadkowanych ministrowi spraw wewnetrznych i administracji, Policji i innych pojazdow uzytkowanych w sposob szczegolny,

5) warunki przeprowadzania badan technicznych niektorych pojazdow w stacjach kontroli pojazdow wymienionych w art. 83,

6) jednostki organizacyjne prowadzace szkolenie diagnostow,

7) warunki wspoldzialania jednostek organizacyjnych sprawujacych nadzor nad stacjami kontroli pojazdow z wojewodami.

Spis dzialow

DZIAL IV

Kierujacy

Rozdzial 1

Uprawnienia do kierowania

Art. 87. 1. Kierujacym moze byc osoba, ktora osiagnela wymagany wiek i jest sprawna pod wzgledem fizycznym i psychicznym oraz spelnia jeden z warunkow okreslonych w pkt 1-3:

1) posiada wymagane umiejetnosci do kierowania w sposob nie zagrazajacy bezpieczenstwu ruchu drogowego i nie narazajacy kogokolwiek na szkode oraz wymagany dokument stwierdzajacy uprawnienie do kierowania pojazdem,

2) odbywa, w ramach szkolenia, nauke jazdy odpowiednio przystosowanym pojazdem pod nadzorem instruktora,

3) zdaje egzamin panstwowy odpowiednio przystosowanym pojazdem pod nadzorem egzaminatora.

2. Osoba niepelnosprawna pod wzgledem fizycznym moze byc kierujacym, jezeli w wyniku badania lekarskiego nie stwierdzono przeciwwskazan zdrowotnych do kierowania pojazdem.

3. Nie wymaga sie uprawnienia do:

1) kierowania rowerem, motorowerem lub pojazdem zaprzegowym od osoby, ktora ukonczyla 18 lat,

2) prowadzenia kolumny pieszych, jazdy wierzchem lub pedzenia zwierzat.

Art. 88. 1. Dokumentem stwierdzajacym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym jest prawo jazdy okreslonej kategorii.

2. Prawo jazdy uprawnia do kierowania:

1) kategorii A - motocyklem,

2) kategorii A1 - motocyklem o pojemnosci skokowej silnika nie przekraczajacej 125 cm szesc. i mocy nie przekraczajacej 11 kW,

3) kategorii B:

a) pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie calkowitej nie przekraczajacej 3,5 t, z wyjatkiem autobusu lub motocykla,

b) pojazdem, o ktorym mowa w lit. a), z przyczepa o dopuszczalnej masie calkowitej nie przekraczajacej masy wlasnej pojazdu ciagnacego, o ile laczna dopuszczalna masa calkowita zespolu tych pojazdow nie przekracza 3,5 t,

c) ciagnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieznym,

4) kategorii B1 - trojkolowym lub czterokolowym pojazdem samochodowym o masie wlasnej nie przekraczajacej 550 kg, z wyjatkiem motocykla,

5) kategorii C - pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie calkowitej przekraczajacej 3,5 t, z wyjatkiem autobusu, a takze ciagnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieznym,

6) kategorii C1 - pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie calkowitej przekraczajacej 3,5 t i nie przekraczajacej 7,5 t, z wyjatkiem autobusu, a takze ciagnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieznym,

7) kategorii D - autobusem, ciagnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieznym,

8) kategorii D1 - autobusem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie wiecej niz 17 osob lacznie z kierowca, a takze ciagnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieznym,

9) kategorii T - ciagnikiem rolniczym z przyczepa (przyczepami) lub pojazdem wolnobieznym,

10) kategorii B+E, C+E lub D+E - pojazdem okreslonym odpowiednio w kategorii B, C lub D, lacznie z przyczepa,

11) kategorii C1+E - zespolem pojazdow o dopuszczalnej masie calkowitej nie przekraczajacej 12 t, skladajacym sie z pojazdu ciagnacego okreslonego w kategorii C1 i przyczepy o dopuszczalnej masie calkowitej nie przekraczajacej masy wlasnej pojazdu ciagnacego,

12) kategorii D1+E - zespolem pojazdow o dopuszczalnej masie calkowitej nie przekraczajacej 12 t, skladajacym sie z pojazdu ciagnacego okreslonego w kategorii D1 i przyczepy o dopuszczalnej masie calkowitej nie przekraczajacej masy wlasnej pojazdu ciagnacego.

3. Prawo jazdy:

1) kategorii B i C+E lub C i D+E - uprawnia do kierowania zespolem pojazdow okreslonych w kategorii B+E,

2) kategorii C+E i D - uprawnia do kierowania zespolem pojazdow okreslonych w kategorii D+E,

3) kategorii A, B, B1, C, C1, D lub D1 - uprawnia do kierowania pojazdem w nich wymienionym z przyczepa lekka,

4) kategorii B+E, C+E, C1+E, D+E lub D1+E - uprawnia do kierowania ciagnikiem rolniczym z przyczepa (przyczepami).

4. Warunkiem uzyskania prawa jazdy kategorii C, C1, D lub D1 jest posiadanie prawa jazdy kategorii B.

5. Warunkiem uzyskania prawa jazdy kategorii B+E, C+E, C1+E, D+E lub D1+E jest posiadanie odpowiednio prawa jazdy kategorii B, C, C1, D lub D1.

6. Ministrowie obrony narodowej oraz spraw wewnetrznych i administracji w porozumieniu z ministrem transportu i gospodarki morskiej moga okreslic, w drodze rozporzadzenia, w sposob odmienny od przepisow ust. 2 i 3, wymagane uprawnienia do kierowania przez zolnierzy zasadniczej sluzby wojskowej pojazdami specjalnymi Sil Zbrojnych lub jednostek wojskowych podporzadkowanych ministrowi spraw wewnetrznych i administracji.

Art. 89. 1. Do kierowania:

1) samochodem ciezarowym lub zespolem pojazdow o dopuszczalnej masie calkowitej przekraczajacej 24 t, pojazdem uprzywilejowanym oraz taksowka osobowa - jest uprawniona osoba posiadajaca prawo jazdy odpowiedniej kategorii przez okres co najmniej 3 lat; kierujacy taksowka osobowa powinien rowniez znac topografie miejscowosci, w ktorej prowadzi lub zamierza prowadzic dzialalnosc,

2) ciagnikiem rolniczym przewozacym dzieci w ciagnietej przyczepie - jest uprawniona osoba posiadajaca prawo jazdy odpowiedniej kategorii przez okres co najmniej 2 lat,

3) pojazdem lub zespolem pojazdow przewozacym materialy niebezpieczne - jest uprawniona osoba posiadajaca prawo jazdy odpowiedniej kategorii przez okres co najmniej 3 lat oraz ukonczony kurs doksztalcajacy kierowcow pojazdow przewozacych materialy niebezpieczne.

2. Znajomosc topografii sprawdza komisja powolana przez kierownika rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej.

3. Osoby, o ktorych mowa w ust. 1 oraz w art. 106 ust. 2, art. 111 ust. 2, art. 122 ust. 2 i art. 124 ust. 1 pkt 1 i 2, sa obowiazane uzyskac swiadectwo kwalifikacji potwierdzajace spelnienie dodatkowych wymagan okreslonych w tych przepisach. Swiadectwo kwalifikacji wydaje za oplata kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej na okres wynikajacy z art. 122 ust. 2.

4. W odniesieniu do kierujacych pojazdami Sil Zbrojnych, jednostek wojskowych podporzadkowanych ministrowi spraw wewnetrznych i administracji, Policji i Strazy Granicznej, wymagane jest posiadanie prawa jazdy, o ktorym mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, przez okres co najmniej 1 roku.

5. Kurs doksztalcajacy, o ktorym mowa w ust. 1 pkt 3, jest prowadzony w jednostce upowaznionej przez wojewode.

6. Minister transportu i gospodarki morskiej w porozumieniu z ministrem spraw wewnetrznych i administracji okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) warunki udzielania i cofania upowaznien do prowadzenia kursow doksztalcajacych kierowcow pojazdow przewozacych materialy niebezpieczne,

2) zakres i warunki prowadzenia kursow doksztalcajacych,

3) ramowy program kursu doksztalcajacego,

4) wzory dokumentow stosowanych w zwiazku z doksztalcaniem kierowcow przewozacych materialy niebezpieczne.

Art. 90. 1. Prawo jazdy otrzymuje osoba, jezeli:

1) osiagnela wymagany dla danej kategorii wiek,

2) uzyskala orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazan zdrowotnych do kierowania pojazdem,

3) odbyla wymagane szkolenie,

4) zdala z wynikiem pozytywnym egzamin panstwowy.

2. Wymagany dla danej kategorii wiek wynosi:

1) 16 lat - dla kategorii A1, B1 lub T,

2) 17 lat - dla kategorii A lub B,

3) 18 lat - dla kategorii B+E, C, C+E, C1 lub C1+E,

4) 21 lat - dla kategorii D, D+E, D1 lub D1+E, z zastrzezeniem ust. 4.

3. Osoba, ktora nie ukonczyla 18 lat, moze uzyskac prawo jazdy kategorii A, A1, B, B1 lub T za zgoda rodzicow lub opiekuna.

4. Wymagany wiek do uzyskania prawa jazdy kategorii D lub D1 przez zolnierza zasadniczej sluzby wojskowej posiadajacego prawo jazdy kategorii B wynosi 19 lat.

Art. 91. Prawo jazdy nie moze byc wydane osobie:

1) u ktorej w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywna forme uzaleznienia od alkoholu lub srodka dzialajacego podobnie do alkoholu,

2) w stosunku do ktorej orzeczony zostal - prawomocnym wyrokiem sadu, orzeczeniem kolegium do spraw wykroczen lub orzeczeniem innego organu uprawnionego do orzekania w sprawach o wykroczenia w trybie dyscyplinarnym - zakaz prowadzenia pojazdow mechanicznych - w okresie obowiazywania tego zakazu.

Art. 92. Prawo jazdy moze zawierac ograniczenie wynikajace ze stanu zdrowia kierowcy lub mozliwosci prowadzenia okreslonego pojazdu.

Art. 93. 1. Prawo jazdy, z wyjatkiem prawa jazdy kategorii T, uprawnia do kierowania okreslonym w nim pojazdem w ruchu miedzynarodowym, chyba ze wladze danego panstwa wymagaja, aby kierowca posiadal miedzynarodowe prawo jazdy.

2. Miedzynarodowe prawo jazdy jest wydawane za oplata przez kazdego kierownika rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej. Miedzynarodowe prawo jazdy jest wydawane na podstawie krajowego prawa jazdy na okres 3 lat. Okres jego waznosci nie moze jednak przekraczac terminu waznosci krajowego prawa jazdy.

Art. 94. 1. Osoba posiadajaca krajowe prawo jazdy wydane za granica, okreslone w konwencjach o ruchu drogowym, moze kierowac odpowiednim pojazdem silnikowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 6 miesiecy od daty rozpoczecia stalego lub czasowego pobytu.

2. Osoba posiadajaca krajowe prawo jazdy wydane za granica moze otrzymac prawo jazdy odpowiedniej kategorii po oddaniu zagranicznego dokumentu organowi wydajacemu prawo jazdy, z zastrzezeniem ust. 4. Jezeli prawo jazdy wydane za granica nie jest okreslone w konwencjach o ruchu drogowym, dodatkowym warunkiem otrzymania polskiego prawa jazdy jest zdanie czesci teoretycznej egzaminu panstwowego i przedstawienie uwierzytelnionego tlumaczenia zagranicznego dokumentu.

3. Jezeli prawo jazdy wydane za granica zawiera ograniczenie terminu waznosci, ograniczenie ze wzgledu na stan zdrowia lub inne, nalezy to ograniczenie uwzglednic w wydanym prawie jazdy.

4. Minister transportu i gospodarki morskiej moze okreslic, w drodze rozporzadzenia, w stosunku do obywateli niektorych panstw, ze wzgledu na zasade wzajemnosci, warunki wydawania praw jazdy odmienne niz te, ktore przewiduje ust. 2.

Art. 95. 1. Dokumentem stwierdzajacym uprawnienie do kierowania tramwajem jest pozwolenie.

2. Pozwolenie moze uzyskac osoba, ktora ukonczyla 20 lat, u ktorej w wyniku badania lekarskiego nie stwierdzono przeciwwskazan zdrowotnych do kierowania pojazdem, odbyla wymagane szkolenie i zdala egzamin panstwowy z wynikiem pozytywnym.

3. Przepis art. 91 stosuje sie odpowiednio do osoby ubiegajacej sie o pozwolenie.

Art. 96. 1. Dokumentem stwierdzajacym uprawnienie do kierowania przez osobe, ktora nie ukonczyla 18 lat:

1) rowerem - jest karta rowerowa, motorowerowa lub prawo jazdy,

2) motorowerem - jest karta motorowerowa lub prawo jazdy,

3) pojazdem zaprzegowym - jest prawo jazdy, karta motorowerowa lub rowerowa, jezeli osoba uprawniona ukonczyla 15 lat.

2. Karte rowerowa lub motorowerowa moze uzyskac osoba, ktora wykazala sie niezbednymi kwalifikacjami i osiagnela wymagany wiek: 10 lat w przypadku karty rowerowej i 13 lat w przypadku karty motorowerowej.

3. Kierowac rowerem wieloosobowym oraz przewozic na rowerze inna osobe moze osoba, ktora ukonczyla 17 lat, a kierowac po jezdni wozkiem inwalidzkim poruszanym sila miesni kierujacego - osoba, ktora ukonczyla 13 lat.

Art. 97. 1. Dokument stwierdzajacy uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje, za oplata, kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej wlasciwy ze wzgledu na miejsce zamieszkania osoby ubiegajacej sie, a w uzasadnionych przypadkach - wlasciwy ze wzgledu na miejsce czasowego pobytu, z zastrzezeniem ust. 2.

2. Karte rowerowa lub motorowerowa wydaje nieodplatnie dyrektor szkoly podstawowej lub ponadpodstawowej.

3. Szefom i cudzoziemskiemu personelowi przedstawicielstw dyplomatycznych, urzedow konsularnych i misji specjalnych panstw obcych oraz organizacji miedzynarodowych, korzystajacych z przywilejow i immunitetow dyplomatycznych lub konsularnych na mocy ustaw, umow badz powszechnie uznanych zwyczajow miedzynarodowych lub na zasadzie wzajemnosci, oraz innym osobom korzystajacym z tych przywilejow i immunitetow uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje wojewoda warszawski na wniosek ministra spraw zagranicznych.

4. Kierujacy moze posiadac tylko jedno wazne krajowe prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem.

Art. 98. 1. Kierujacy pojazdem jest obowiazany zawiadomic kierownika rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej w terminie nie przekraczajacym 30 dni o zmianie stanu faktycznego wymagajacego zmiany danych zawartych w dokumencie uprawniajacym do kierowania pojazdem lub o jego utracie.

2. W razie utraty dokumentu stwierdzajacego uprawnienie do kierowania pojazdem, jego wtornik moze byc wydany, jezeli posiadacz zlozy oswiadczenie o utracie tego dokumentu pod rygorem odpowiedzialnosci karnej za falszywe zeznania.

3. W razie odzyskania utraconego dokumentu, o ktorym mowa w ust. 2, wtornik zwraca sie do organu, ktory go wydal.

Art. 99. 1. Tworzy sie centralna ewidencje osob posiadajacych uprawnienia do kierowania pojazdami. Ewidencje prowadzi jednostka podlegla ministrowi spraw wewnetrznych i administracji.

2. W centralnej ewidencji osob posiadajacych uprawnienia do kierowania pojazdami wpisuje sie informacje o uprawnieniu uzyskanym przez osobe.

3. Minister spraw wewnetrznych i administracji w porozumieniu z ministrem transportu i gospodarki morskiej okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) warunki i sposob prowadzenia centralnej ewidencji osob posiadajacych uprawnienia do kierowania pojazdami oraz warunki wspoldzialania panstwowych jednostek organizacyjnych w tym zakresie,

2) warunki i sposob korzystania z informacji zawartych w centralnej ewidencji osob posiadajacych uprawnienia do kierowania pojazdami,

3) warunki odplatnosci za korzystanie z informacji zawartych w centralnej ewidencji osob posiadajacych uprawnienia do kierowania pojazdami oraz podmioty zwolnione od oplat.

Art. 100. Minister transportu i gospodarki morskiej w porozumieniu z ministrem spraw wewnetrznych i administracji okresli:

1) w drodze rozporzadzenia, wzory dokumentow stwierdzajacych uprawnienia do kierowania pojazdami oraz ich opis,

2) w drodze zarzadzenia, szczegolowe czynnosci organow w sprawach zwiazanych z wydawaniem uprawnien do kierowania oraz wzory dokumentow w tych sprawach.

Rozdzial 2

Szkolenie i egzaminowanie

Art. 101. Osoba ubiegajaca sie o uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym albo tramwajem moze rozpoczac szkolenie najwczesniej 3 miesiace przed osiagnieciem wieku wymaganego do uzyskania prawa jazdy albo pozwolenia, a jezeli osoba ta jest uczen szkoly, ktorej program nauczania obejmuje szkolenie osob ubiegajacych sie o prawo jazdy, okres ten wynosi 12 miesiecy.

Art. 102. Szkolenie osoby ubiegajacej sie o uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym albo tramwajem jest prowadzone w jednostce albo szkole posiadajacej zezwolenie wydane przez kierownika rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej.

Art. 103. 1. Kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej wydaje zezwolenie na prowadzenie szkolenia, jezeli jednostka lub szkola:

1) posiada wymagane warunki lokalowe, wyposazenie dydaktyczne, plac do wykonywania manewrow oraz co najmniej jeden pojazd przystosowany do nauki jazdy,

2) zatrudnia co najmniej jednego instruktora, z zastrzezeniem ust. 2.

2. Jezeli jednostka szkolaca jest osoba fizyczna, warunek okreslony w ust. 1 pkt 2 uwaza sie za spelniony, gdy osoba ta jest rownoczesnie instruktorem.

Art. 104. 1. Kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej cofa jednostce lub szkole zezwolenie na prowadzenie szkolenia, jezeli:

1) nie spelnia wymaganych warunkow, o ktorych mowa w art. 103,

2) prowadzi szkolenie w sposob niezgodny z przepisami,

3) wydala niezgodnie ze stanem faktycznym zaswiadczenie o ukonczeniu szkolenia.

2. W przypadku cofniecia zezwolenia na prowadzenie szkolenia z przyczyn okreslonych w ust. 1 pkt 2 i 3 ponowne zezwolenie nie moze byc wydane wczesniej niz po uplywie 2 lat od dnia, w ktorym decyzja o cofnieciu stala sie ostateczna.

Art. 105. 1. Szkolenie osoby ubiegajacej sie o uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym albo tramwajem jest prowadzone przez instruktora, z zastrzezeniem ust. 3.

2. Instruktorem jest osoba, ktora:

1) ma co najmniej wyksztalcenie srednie,

2) posiada, przez okres co najmniej 3 lat, uprawnienie do kierowania pojazdami rodzaju objetego szkoleniem,

3) potwierdzila wymagany stan zdrowia i predyspozycje psychiczne odpowiednim orzeczeniem,

4) ukonczyla kurs kwalifikacyjny w jednostce upowaznionej przez wojewode,

5) zdala egzamin przed komisja powolana przez wojewode,

6) nie byla karana wyrokiem sadu lub orzeczeniem kolegium do spraw wykroczen za przestepstwo lub wykroczenie przeciwko bezpieczenstwu w ruchu drogowym,

7) zostala wpisana do ewidencji instruktorow.

3. Szkolenie w zakresie udzielania pomocy przedlekarskiej jest prowadzone przez osobe, ktora spelnia co najmniej jeden z warunkow okreslonych w pkt 1-3:

1) wykonuje zawod lekarza lub pielegniarki,

2) posiada kwalifikacje instruktora Polskiego Czerwonego Krzyza,

3) posiada kwalifikacje ratownika medycznego.

Art. 106. 1. Kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej dokonuje wpisu osoby do ewidencji instruktorow, jezeli spelnia ona warunki okreslone w art. 105 ust. 2 pkt 1-6, i wydaje jej legitymacje instruktora.

2. Instruktor podlega kontrolnym badaniom lekarskim w terminach, o ktorych mowa w art. 122 ust. 2, odpowiednio do rodzaju uprawnien do szkolenia.

3. Instruktor jest obowiazany posiadac w czasie szkolenia legitymacje instruktora i swiadectwo kwalifikacji, o ktorym mowa w art. 89 ust. 3, oraz okazywac je na zadanie uprawnionych organow.

Art. 107. 1. Kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej skresla instruktora z ewidencji, jezeli instruktor:

1) nie spelnia warunkow okreslonych w art. 105 ust. 2 pkt 1-6,

2) nie przedstawil orzeczenia lekarskiego z badan kontrolnych o braku przeciwwskazan zdrowotnych do wykonywania czynnosci instruktora,

3) nie zdal egzaminu, o ktorym mowa w art. 108 ust. 2 pkt 2, w wyznaczonym terminie,

4) dopuscil sie razacego naruszenia przepisow w zakresie szkolenia.

2. W przypadku skreslenia instruktora z ewidencji z przyczyny okreslonej w ust. 1 pkt 4 ponowny wpis do ewidencji nie moze byc dokonany wczesniej niz po uplywie 2 lat od dnia, w ktorym decyzja o skresleniu stala sie ostateczna.

Art. 108. 1. Kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej sprawuje nadzor nad szkoleniem.

2. Organ sprawujacy nadzor moze w szczegolnosci:

1) kontrolowac dokumentacje i dzialalnosc zwiazana ze szkoleniem,

2) w uzasadnionych przypadkach skierowac instruktora na egzamin, o ktorym mowa w art. 105 ust. 2 pkt 5.

Art. 109. 1. Egzamin panstwowy sprawdzajacy kwalifikacje osoby ubiegajacej sie o uprawnienie do kierowania pojazdem oraz osoby, o ktorej mowa w art. 114, przeprowadza egzaminator zatrudniony przez dyrektora wojewodzkiego osrodka ruchu drogowego:

1) na podstawie umowy o prace - w zakresie wszystkich kategorii prawa jazdy, z wyjatkiem kategorii T,

2) na podstawie umowy zlecenia - w zakresie pozwolenia do kierowania tramwajem oraz prawa jazdy kategorii T.

2. Egzamin panstwowy jest organizowany w:

1) wojewodzkim osrodku ruchu drogowego - w zakresie wszystkich kategorii prawa jazdy, z wyjatkiem kategorii T,

2) przedsiebiorstwie komunikacji publicznej upowaznionym przez wojewode - w zakresie pozwolenia do kierowania tramwajem,

3) miejscu okreslonym przez kierownika rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej - w zakresie prawa jazdy kategorii T.

3. Egzamin panstwowy w zakresie wszystkich kategorii prawa jazdy, z wyjatkiem kategorii T, jest przeprowadzany w miescie wojewodzkim lub w zaleznosci od potrzeb w miescie powyzej 100 tysiecy mieszkancow.

4. Sprawdzenia kwalifikacji osoby ubiegajacej sie o karte rowerowa lub motorowerowa dokonuja:

1) nauczyciel wychowania komunikacyjnego uprawniony przez dyrektora szkoly,

2) policjant posiadajacy specjalistyczne przeszkolenie z zakresu ruchu drogowego.

Art. 110. 1. Egzaminatorem moze byc osoba, ktora:

1) jest obywatelem polskim,

2) posiada wyksztalcenie wyzsze,

3) posiada prawo jazdy kategorii B przez okres co najmniej 6 lat oraz uprawnienie do kierowania pojazdami rodzaju objetego egzaminowaniem przez okres co najmniej 1 roku,

4) potwierdzila wymagany stan zdrowia i predyspozycje psychiczne odpowiednim orzeczeniem,

5) nie byla karana wyrokiem sadu lub orzeczeniem kolegium do spraw wykroczen za przestepstwo lub wykroczenie przeciwko bezpieczenstwu w ruchu drogowym,

6) ukonczyla kurs kwalifikacyjny w jednostce upowaznionej przez ministra transportu i gospodarki morskiej,

7) uczestniczyla w 7 egzaminach panstwowych w charakterze obserwatora oraz przeprowadzila co najmniej 3 takie egzaminy pod kierunkiem egzaminatora wyznaczonego przez dyrektora wojewodzkiego osrodka ruchu drogowego i uzyskala pozytywna opinie,

8) zdala egzamin przed komisja weryfikacyjna powolana przez:

a) ministra transportu i gospodarki morskiej - w zakresie sprawdzania kwalifikacji na wszystkie kategorie prawa jazdy, z wyjatkiem kategorii T,

b) wojewode - w zakresie sprawdzania kwalifikacji na prawo jazdy kategorii T lub pozwolenie do kierowania tramwajem,

9) daje rekojmie nalezytego wykonywania swoich obowiazkow,

10) zostala wpisana do ewidencji egzaminatorow prowadzonej przez wojewode.

2. Wymagan, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 2, 6 i 7, nie stosuje sie do egzaminatora osoby ubiegajacej sie o prawo jazdy kategorii T lub o pozwolenie do kierowania tramwajem.

Art. 111. 1. Wojewoda dokonuje wpisu osoby do ewidencji egzaminatorow, jezeli spelnia ona warunki okreslone w art. 110 ust. 1 pkt 1-9, i wydaje jej legitymacje egzaminatora.

2. Egzaminator podlega kontrolnym badaniom lekarskim w terminach, o ktorych mowa w art. 122 ust. 2, odpowiednio do rodzaju uprawnien do egzaminowania.

3. Egzaminator podlega corocznie szkoleniu organizowanemu przez dyrektora wojewodzkiego osrodka ruchu drogowego.

4. Egzaminator jest obowiazany posiadac w czasie prowadzenia egzaminow legitymacje egzaminatora i swiadectwo kwalifikacji, o ktorym mowa w art. 89 ust. 3, oraz okazywac je na zadanie uprawnionych organow.

Art. 112. 1. Nadzor nad przeprowadzaniem egzaminow panstwowych sprawuje wojewoda.

2. Organ sprawujacy nadzor moze w szczegolnosci:

1) kontrolowac dokumentacje i dzialalnosc zwiazana z egzaminowaniem,

2) przerwac lub uniewaznic egzamin panstwowy prowadzony niezgodnie z przepisami,

3) w razie stwierdzenia razacych uchybien zawiesic dzialalnosc odpowiedniej jednostki w zakresie prowadzenia egzaminow panstwowych - do czasu usuniecia uchybien,

4) w uzasadnionych przypadkach skierowac egzaminatora na egzamin, o ktorym mowa w art. 110 ust. 1 pkt 8.

Art. 113. 1. Wojewoda skresla egzaminatora z ewidencji, jezeli:

1) nie spelnia warunkow okreslonych w art. 110 ust. 1 pkt 1-9,

2) nie odbyl okresowego szkolenia,

3) nie przedstawil orzeczenia lekarskiego z badan kontrolnych o braku przeciwwskazan zdrowotnych do wykonywania czynnosci egzaminatora,

4) nie zdal egzaminu, o ktorym mowa w art. 110 ust. 1 pkt 8, w wyznaczonym terminie,

5) naruszyl zasady egzaminowania.

2. W przypadku skreslenia egzaminatora z ewidencji z przyczyny okreslonej w ust. 1 pkt 5, ponowny wpis do ewidencji nie moze byc dokonany wczesniej niz po uplywie 2 lat od dnia, w ktorym decyzja o skresleniu stala sie ostateczna.

Art. 114. Kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega:

1) osoba posiadajaca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzja kierownika rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej:

a) w razie uzasadnionych zastrzezen co do jej kwalifikacji,

b) na wniosek komendanta wojewodzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktow otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1,

2) osoba ubiegajaca sie o:

a) przywrocenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofnietego na okres przekraczajacy 1 rok lub w zwiazku z utrata kwalifikacji,

b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, ktorego byla pozbawiona na okres przekraczajacy 1 rok.

Art. 115. 1. Minister transportu i gospodarki morskiej w porozumieniu z ministrami spraw wewnetrznych i administracji oraz obrony narodowej okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) wymagania w stosunku do jednostek lub szkol prowadzacych szkolenie w zakresie wyposazenia dydaktycznego, warunkow lokalowych, placu manewrowego i pojazdow przeznaczonych do szkolenia,

2) wymagania w stosunku do jednostek prowadzacych egzaminy panstwowe w zakresie wyposazenia, warunkow lokalowych, placu manewrowego i pojazdow przeznaczonych do egzaminowania,

3) program szkolenia osob ubiegajacych sie o uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, tramwajami oraz kandydatow na instruktorow i egzaminatorow,

4) warunki i tryb:

a) uzyskiwania uprawnien do kierowania pojazdami, szkolenia i egzaminowania osob ubiegajacych sie o uprawnienia do kierowania pojazdami lub podlegajacych sprawdzeniu kwalifikacji oraz wzory dokumentow z tym zwiazanych,

b) szkolenia i egzaminowania kandydatow na instruktorow i egzaminatorow, pracy komisji egzaminacyjnych oraz wzory dokumentow z tym zwiazanych.

2. Minister transportu i gospodarki morskiej okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) wysokosc oplat za sprawdzenie kwalifikacji kandydatow na instruktorow i instruktorow oraz wysokosc wynagrodzenia czlonkow komisji sprawdzajacych ich kwalifikacje,

2) wysokosc oplat za sprawdzenie kwalifikacji kandydatow na egzaminatorow i egzaminatorow oraz wysokosc wynagrodzenia czlonkow komisji sprawdzajacych ich kwalifikacje,

3) wysokosc oplat za sprawdzenie kwalifikacji osob ubiegajacych sie o uprawnienie do kierowania pojazdami lub podlegajacych sprawdzeniu kwalifikacji,

4) wysokosc stawek wynagrodzenia dla egzaminatorow zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia,

5) wysokosc oplat za wydane prawa jazdy, pozwolenia do kierowania tramwajem, swiadectwa kwalifikacji, legitymacji instruktora i egzaminatora.

Rozdzial 3

Wojewodzki osrodek ruchu drogowego

Art. 116. 1. Wojewoda tworzy wojewodzki osrodek ruchu drogowego dzialajacy na obszarze wojewodztwa.

2. Osrodek jest panstwowa osoba prawna.

3. Wojewoda sprawuje nadzor nad osrodkiem.

Art. 117. 1. Do zadan osrodka nalezy organizowanie egzaminow panstwowych sprawdzajacych kwalifikacje osob ubiegajacych sie o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz kierujacych pojazdami.

2. Osrodek moze wykonywac inne zadania z zakresu bezpieczenstwa ruchu drogowego.

Art. 118. 1. Dzialalnoscia osrodka kieruje dyrektor.

2. Dyrektor jest powolywany i odwolywany przez wojewode.

3. Wojewoda ustala wynagrodzenie dyrektora.

Art. 119. 1. Osrodek prowadzi samodzielna gospodarke finansowa na zasadach okreslonych w niniejszej ustawie.

2. Przychodami osrodka sa:

1) wplywy z oplat za przeprowadzanie egzaminow osob ubiegajacych sie o uprawnienia do kierowania pojazdami,

2) wplywy za wykonanie innych zadan z zakresu bezpieczenstwa ruchu drogowego.

3. Rozchodami osrodka sa wydatki na:

1) biezace utrzymanie osrodka,

2) prowadzenie egzaminow panstwowych w zakresie prawa jazdy poszczegolnych kategorii i pozwolenia do kierowania tramwajem.

4. Osiagniety przez osrodek zysk, po oplaceniu naleznych podatkow, jest przeznaczany na:

1) inwestycje zwiazane z dzialalnoscia osrodka, o ktorej mowa w art. 117 ust. 1,

2) poprawe bezpieczenstwa ruchu drogowego w wojewodztwie.

5. Osrodek moze zaciagac kredyty, za zgoda wojewody, na zasadach ogolnych.

6. Skladniki majatkowe nabyte na cele osrodka tworza jego fundusz statutowy.

7. Osrodek prowadzi odrebnie ewidencje przychodow i kosztow zwiazanych z egzaminowaniem i odrebnie dla kazdej innej dzialalnosci.

Art. 120. 1. Wojewoda nadaje osrodkowi statut.

2. Statut osrodka okresla w szczegolnosci jego organizacje i warunki tworzenia oddzialow terenowych.

Art. 121. Minister transportu i gospodarki morskiej okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) w porozumieniu z ministrem finansow - szczegolowe warunki gospodarki finansowej osrodka oraz szczegolowe warunki ewidencji przychodow i kosztow, o ktorych mowa w art. 119 ust. 7,

2) w porozumieniu z ministrem pracy i polityki socjalnej - warunki wynagradzania egzaminatorow.

Rozdzial 4

Sprawdzanie stanu zdrowia i predyspozycji psychicznych do kierowania pojazdami

Art. 122. 1. Badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazan zdrowotnych do kierowania pojazdem podlegaja:

1) osoba ubiegajaca sie o prawo jazdy,

2) osoba ubiegajaca sie o przywrocenie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, cofnietego ze wzgledu na stan zdrowia,

3) kierujacy pojazdem skierowanym przez organ kontroli ruchu drogowego, jezeli uczestniczy w wypadku drogowym, w ktorym jest zabity lub ranny,

4) kierujacy pojazdem skierowanym decyzja kierownika rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej w przypadkach nasuwajacych zastrzezenia co do stanu zdrowia,

5) kandydat na instruktora lub egzaminatora osob ubiegajacych sie o uprawnienia do kierowania pojazdami.

2. Kierowca pojazdu silnikowego o dopuszczalnej masie calkowitej przekraczajacej 7,5 t, pojazdu przewozacego materialy niebezpieczne, pojazdu uprzywilejowanego, autobusu lub kierowca zarobkowo przewozacy osoby na wlasny lub cudzy rachunek podlega ponadto kontrolnym badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazan zdrowotnych do kierowania pojazdem w nastepujacych okresach:

1) jezeli kieruje pojazdem, w stosunku do ktorego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A, B, B+E, B1 lub T:

a) w wieku do 55 lat - co 5 lat,

b) w wieku od 56 do 65 lat - co 3 lata,

c) w wieku powyzej 65 lat - corocznie,

2) jezeli kieruje pojazdem, w stosunku do ktorego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii C, C+E, C1, C1+E, D, D+E, D1 lub D1+E:

a) w wieku do 55 lat - co 3 lata,

b) w wieku powyzej 55 lat - corocznie.

3. Badanie lekarskie przeprowadza uprawniony lekarz.

4. Przepisy ust. 1 pkt 1-4, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 stosuje sie odpowiednio do kierujacego tramwajem.

5. Badanie lekarskie wykonywane jest na koszt osoby badanej, chyba ze przepisy odrebne stanowia inaczej.

6. Wojewoda kontroluje wykonywanie badan lekarskich i wydawanie orzeczen.

Art. 123. 1. Minister zdrowia i opieki spolecznej w porozumieniu z ministrami transportu i gospodarki morskiej, spraw wewnetrznych i administracji oraz obrony narodowej okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) warunki i tryb:

a) przeprowadzania badan lekarskich w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazan zdrowotnych do kierowania pojazdami u osob ubiegajacych sie o uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi lub tramwajami oraz osob kierujacych tymi pojazdami,

b) wydawania orzeczen lekarskich stwierdzajacych brak lub istnienie przeciwwskazan zdrowotnych do kierowania pojazdami,

c) odwolywania sie od orzeczen lekarskich,

d) uzyskiwania uprawnien przez lekarzy przeprowadzajacych badania lekarskie,

e) kontroli wykonywania i dokumentowania badan lekarskich oraz wydawanych orzeczen lekarskich,

2) dodatkowe kwalifikacje lekarzy przeprowadzajacych badania lekarskie,

3) sposob postepowania z dokumentacja zwiazana z badaniami lekarskimi oraz wzory stosowanych dokumentow,

4) maksymalne stawki oplat za badania lekarskie.

2. Minister transportu i gospodarki morskiej w porozumieniu z ministrami zdrowia i opieki spolecznej, spraw wewnetrznych i administracji oraz obrony narodowej okresli, w drodze rozporzadzenia, warunki i tryb kierowania na badania lekarskie.

Art. 124. 1. Badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia o predyspozycjach psychicznych do kierowania pojazdem podlega osoba:

1) o ktorej mowa w art. 122 ust. 2, przy ubieganiu sie po raz pierwszy o wydanie swiadectwa kwalifikacji,

2) kandydat na instruktora lub egzaminatora osob ubiegajacych sie o uprawnienia do kierowania pojazdami,

3) inna, jezeli lekarz w wyniku badania uzna za wskazane przeprowadzenie badania psychologicznego,

4) przewidziana do szkolenia na kierowce na potrzeby wojska,

5) kierujacy bedacy sprawca wypadku drogowego, w ktorym jest zabity lub ranny.

2. Badanie psychologiczne wykonuje uprawniony psycholog w jednostce upowaznionej przez ministra transportu i gospodarki morskiej.

3. Badanie psychologiczne jest wykonywane na koszt osoby badanej, chyba ze przepisy odrebne stanowia inaczej.

4. Przepisy ust. 1-3 stosuje sie odpowiednio do kierujacego tramwajem.

5. Nadzor nad wykonywaniem badan psychologicznych sprawuje minister transportu i gospodarki morskiej lub jednostka przez niego upowazniona.

Art. 125. Minister transportu i gospodarki morskiej w porozumieniu z ministrami zdrowia i opieki spolecznej, spraw wewnetrznych i administracji oraz obrony narodowej okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) warunki i tryb:

a) kierowania osob na badania psychologiczne,

b) uzyskiwania i cofania uprawnien do przeprowadzania badan psychologicznych oraz uzyskiwania i cofania zezwolen jednostkom przeprowadzajacym te badania,

c) odwolywania sie od orzeczen psychologicznych,

d) kontroli przeprowadzania badan psychologicznych oraz wydawanych orzeczen psychologicznych,

2) warunki i sposob przeprowadzania badan psychologicznych,

3) sposob postepowania z dokumentacja zwiazana z przeprowadzanymi badaniami psychologicznymi oraz wzory stosowanych dokumentow,

4) maksymalne stawki oplat za badania psychologiczne.

Art. 126. 1. Badanie w celu ustalenia zawartosci w organizmie alkoholu przeprowadza sie przy uzyciu urzadzen elektronicznych dokonujacych pomiaru stezenia alkoholu w wydychanym powietrzu.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje sie, jezeli stan osoby podlegajacej badaniu uniemozliwia jego przeprowadzenie urzadzeniem elektronicznym. W takim przypadku ustalenie zawartosci w organizmie alkoholu nastepuje na podstawie badania krwi lub moczu.

3. Badanie w celu ustalenia zawartosci w organizmie alkoholu moze byc przeprowadzone rowniez w razie braku zgody kierujacego, o czym nalezy go uprzedzic.

4. Warunki oraz sposob przeprowadzania badan, o ktorych mowa w ust. 1 i 2, okreslaja odrebne przepisy.

Art. 127. 1. Badanie w celu ustalenia w organizmie obecnosci srodka dzialajacego podobnie do alkoholu przeprowadza sie przy uzyciu metod nie wymagajacych badania laboratoryjnego.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje sie, jezeli stan osoby podlegajacej badaniu uniemozliwia jego przeprowadzenie metoda nie wymagajaca badania laboratoryjnego. W takim przypadku ustalenie w organizmie obecnosci srodka dzialajacego podobnie do alkoholu nastepuje na podstawie badania krwi lub moczu.

3. Badanie w celu ustalenia obecnosci w organizmie srodka dzialajacego podobnie do alkoholu moze byc przeprowadzone rowniez w razie braku zgody kierujacego, o czym nalezy go uprzedzic.

4. Minister zdrowia i opieki spolecznej okresli, w drodze rozporzadzenia, warunki i sposob przeprowadzania badan na obecnosc w organizmie srodkow dzialajacych podobnie do alkoholu.

Art. 128. 1. W razie uczestniczenia w wypadku drogowym, w ktorym jest zabity lub ranny, kierujacy pojazdem jest poddawany badaniu na zawartosc w organizmie alkoholu lub srodka dzialajacego podobnie do alkoholu.

2. Badaniu, o ktorym mowa w ust. 1, mozna poddac takze inna osobe, jezeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, ze mogla kierowac pojazdem uczestniczacym w wypadku drogowym, w ktorym jest zabity lub ranny.

3. Osoby, o ktorych mowa w ust. 1 i 2, maja prawo zadac od organu kontroli ruchu drogowego przeprowadzenia badania krwi lub moczu w celu ustalenia zawartosci w organizmie alkoholu lub srodka dzialajacego podobnie do alkoholu.

Spis dzialow

DZIAL V

Kontrola ruchu drogowego

Rozdzial 1

Uprawnienia Policji

Art. 129. 1. Czuwanie nad bezpieczenstwem i porzadkiem ruchu na drogach, kierowanie ruchem i jego kontrolowanie naleza do zadan Policji.

2. Policjant, w zwiazku z wykonywaniem czynnosci okreslonych w ust. 1, jest uprawniony do:

1) legitymowania uczestnika ruchu i wydawania mu wiazacych polecen co do sposobu korzystania z drogi lub uzywania pojazdu,

2) sprawdzania dokumentow wymaganych w zwiazku z kierowaniem pojazdem i jego uzywaniem, swiadectwa kwalifikacji, a takze dokumentu stwierdzajacego zawarcie umowy obowiazkowego ubezpieczenia odpowiedzialnosci cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzajacego oplacenie skladki tego ubezpieczenia,

3) zadania poddania sie przez kierujacego pojazdem lub przez inna osobe, w stosunku do ktorej zachodzi uzasadnione podejrzenie, ze mogla kierowac pojazdem, badaniu w celu ustalenia zawartosci w organizmie alkoholu lub srodka dzialajacego podobnie do alkoholu,

4) sprawdzania stanu technicznego, wyposazenia, ladunku, masy lub nacisku osi pojazdu znajdujacego sie na drodze,

5) sprawdzania zapisow urzadzenia rejestrujacego samoczynnie predkosc jazdy, czas jazdy oraz postoju,

6) zatrzymania, w przypadkach przewidzianych w ustawie, dokumentow stwierdzajacych uprawnienie do kierowania pojazdem lub jego uzywania,

7) wydawania polecen:

a) osobie, ktora spowodowala przeszkode utrudniajaca ruch drogowy lub zagrazajaca jego bezpieczenstwu, albo osobie odpowiedzialnej za utrzymanie drogi,

b) kontrolowanemu uczestnikowi ruchu - co do sposobu jego zachowania,

8) uniemozliwienia:

a) kierowania pojazdem osobie znajdujacej sie w stanie nietrzezwosci lub w stanie po uzyciu alkoholu albo srodka dzialajacego podobnie do alkoholu,

b) korzystania z pojazdu, ktorego stan techniczny, ladunek, masa lub nacisk osi zagrazaja bezpieczenstwu lub porzadkowi ruchu, powoduja uszkodzenie drogi albo naruszaja wymagania ochrony srodowiska,

c) korzystania z pojazdu, jezeli kierujacy nim nie okazal dokumentu stwierdzajacego zawarcie umowy obowiazkowego ubezpieczenia odpowiedzialnosci cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzajacego oplacenie skladki tego ubezpieczenia,

d) kierowania pojazdem przez osobe nie posiadajaca uprawnien,

9) uzywania przyrzadow kontrolno-pomiarowych, a w szczegolnosci do badania pojazdu, okreslania jego masy, nacisku osi lub predkosci, stwierdzania naruszenia wymagan ochrony srodowiska oraz do stwierdzania stanu trzezwosci kierujacego,

10) usuwania lub przemieszczania pojazdu:

a) pozostawionego w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub zagraza jego bezpieczenstwu,

b) kierowanego przez osobe znajdujaca sie w stanie nietrzezwosci lub stanie po uzyciu alkoholu albo srodka dzialajacego podobnie do alkoholu, jezeli nie ma mozliwosci zabezpieczenia pojazdu w inny sposob,

c) kierowanego przez osobe nie posiadajaca przy sobie wymaganych dokumentow uprawniajacych do kierowania i uzywania pojazdu, jezeli nie ma mozliwosci zabezpieczenia pojazdu w inny sposob,

d) jezeli kierujacy nie okazal dokumentu stwierdzajacego zawarcie umowy obowiazkowego ubezpieczenia odpowiedzialnosci cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzajacego oplacenie skladki tego ubezpieczenia,

e) ktorego stan techniczny zagraza bezpieczenstwu lub porzadkowi ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony srodowiska, jezeli nie ma mozliwosci zabezpieczenia pojazdu w inny sposob,

f) przekraczajacego dopuszczalna mase calkowita lub nacisk osi,

g) utrudniajacego prowadzenie akcji ratowniczej,

11) kontroli warunkow i sposobu przewozu materialow niebezpiecznych oraz wymagan zwiazanych z tym przewozem,

12) uzywania urzadzen naglasniajacych, sygnalizacyjnych lub swietlnych, sluzacych do wydawania wiazacych polecen uczestnikowi ruchu,

13) wystepowania w uzasadnionym przypadku z wnioskiem o ocene stanu zdrowia kierujacego pojazdem,

14) blokowania kol pojazdu pozostawionego w miejscu, gdzie jest to zabronione, lecz nie utrudnia to ruchu lub nie zagraza bezpieczenstwu.

3. Przepisow ust. 2 pkt 3, 4 i 6 nie stosuje sie do szefow i cudzoziemskiego personelu przedstawicielstw dyplomatycznych, urzedow konsularnych i misji specjalnych panstw obcych oraz organizacji miedzynarodowych, korzystajacych z przywilejow i immunitetow dyplomatycznych lub konsularnych na mocy ustaw, umow badz powszechnie uznanych zwyczajow miedzynarodowych lub na zasadzie wzajemnosci, oraz do innych osob korzystajacych z tych przywilejow i immunitetow.

4. Kontrola ruchu drogowego w stosunku do kierujacych pojazdami Sil Zbrojnych oraz w stosunku do zolnierzy pelniacych czynna sluzbe wojskowa kierujacych innymi pojazdami, a takze kierowanie ruchem drogowym w zwiazku z pilotowaniem kolumn wojskowych nalezy rowniez do wojskowych organow porzadkowych. W tym zakresie wojskowym organom porzadkowym przysluguja uprawnienia policjantow okreslone w ust. 2.

5. Minister spraw wewnetrznych i administracji w porozumieniu z ministrem transportu i gospodarki morskiej okresli, w drodze rozporzadzenia, tryb oraz jednostki i warunki ich wspoldzialania w zakresie:

1) zapewnienia sprawnosci ruchu, w szczegolnosci przez nadzor nad parkowaniem pojazdow i usuwaniem na koszt wlasciciela pojazdow:

a) pozostawionych w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub zagraza bezpieczenstwu,

b) kierowanych przez osoby znajdujace sie w stanie nietrzezwosci lub stanie po uzyciu alkoholu albo srodka dzialajacego podobnie do alkoholu, jezeli nie ma mozliwosci zabezpieczenia pojazdow w inny sposob,

c) kierowanych przez osoby nie posiadajace przy sobie wymaganych dokumentow uprawniajacych do kierowania i uzywania pojazdu, jezeli nie ma mozliwosci zabezpieczenia pojazdow w inny sposob,

d) zarejestrowanych lub czasowo dopuszczonych do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo zarejestrowanych za granica, jezeli kierujacy nie okazal dokumentu stwierdzajacego zawarcie umowy obowiazkowego ubezpieczenia odpowiedzialnosci cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzajacego oplacenie skladki tego ubezpieczenia,

e) ktorych stan techniczny zagraza bezpieczenstwu lub porzadkowi ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony srodowiska, jezeli nie ma mozliwosci zabezpieczenia pojazdow w inny sposob,

f) przekraczajacych dopuszczalna mase calkowita lub nacisk osi okreslone w przepisach ruchu drogowego,

g) ktorych stan wskazuje na to, ze nie sa uzywane,

h) bez tablic rejestracyjnych,

2) blokowania kol pojazdow w razie pozostawienia ich w miejscu, gdzie jest to zabronione, lecz nie utrudnia to ruchu lub nie zagraza bezpieczenstwu,

3) pilotowania pojazdow, ktorych wymiary, masa lub nacisk osi przekraczaja okreslone wielkosci,

4) usuwania pojazdow utrudniajacych prowadzenie akcji ratowniczych.

Art. 130. 1. Policja prowadzi ewidencje kierowcow naruszajacych przepisy ruchu drogowego. Okreslonemu naruszeniu przypisuje sie odpowiednia liczbe punktow w skali od 1 do 10 i wpisuje sie do tej ewidencji.

2. Punkty za naruszenie przepisow ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa sie po uplywie 1 roku od dnia naruszenia.

3. Kierowca wpisany do ewidencji, o ktorej mowa w ust. 1, moze na wlasny koszt uczestniczyc w szkoleniu, ktorego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktow za naruszenie przepisow ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy.

4. Minister spraw wewnetrznych i administracji w porozumieniu z ministrem transportu i gospodarki morskiej oraz sprawiedliwosci okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) sposob punktowania i liczbe punktow odpowiadajacych naruszeniu przepisow ruchu drogowego,

2) warunki i sposob prowadzenia ewidencji, o ktorej mowa w ust. 1, oraz tryb wystepowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji,

3) program szkolenia i jednostki upowaznione do prowadzenia szkolenia, o ktorym mowa w ust. 3,

4) liczbe punktow odejmowanych z tytulu odbytego szkolenia,

5) podmioty uprawnione do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o ktorej mowa w ust. 1.

Art. 131. 1. Minister spraw wewnetrznych i administracji w porozumieniu z ministrami transportu i gospodarki morskiej oraz obrony narodowej okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) organizacje, warunki i sposob wykonywania kontroli ruchu drogowego,

2) warunki i tryb udzielania upowaznien do zatrzymywania pojazdow lub wykonywania niektorych czynnosci z zakresu kontroli ruchu drogowego przez funkcjonariuszy innych organow,

3) wymagany sposob zachowania sie kontrolowanego uczestnika ruchu.

2. Minister obrony narodowej w porozumieniu z ministrami transportu i gospodarki morskiej oraz spraw wewnetrznych i administracji okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) organizacje, warunki i sposob wykonywania czynnosci, o ktorych mowa w art. 129 ust. 4,

2) warunki i tryb wspoldzialania Zandarmerii Wojskowej z Policja w sprawach, o ktorych mowa w art. 130 ust. 1.

Rozdzial 2

Zatrzymywanie i zwracanie dowodow rejestracyjnych

Art. 132. 1. Policjant zatrzyma dowod rejestracyjny (pozwolenie czasowe) w razie:

1) stwierdzenia lub uzasadnionego przypuszczenia, ze pojazd:

a) zagraza bezpieczenstwu,

b) zagraza porzadkowi ruchu,

c) narusza wymagania ochrony srodowiska,

2) stwierdzenia, ze pojazd nie zostal poddany badaniu technicznemu w wyznaczonym terminie lub termin badania nie zostal wyznaczony prawidlowo,

3) stwierdzenia zniszczenia dowodu rejestracyjnego (pozwolenia czasowego) w stopniu powodujacym jego nieczytelnosc,

4) uzasadnionego podejrzenia podrobienia lub przerobienia dowodu rejestracyjnego (pozwolenia czasowego),

5) stwierdzenia, ze badanie techniczne zostalo dokonane przez jednostke do tego nie upowazniona,

6) nieokazania przez kierujacego dokumentu stwierdzajacego zawarcie umowy obowiazkowego ubezpieczenia odpowiedzialnosci cywilnej posiadacza pojazdu lub nieokazania dokumentu stwierdzajacego oplacenie skladki tego ubezpieczenia,

7) uzasadnionego przypuszczenia, ze dane w nim zawarte nie odpowiadaja stanowi faktycznemu.

2. W razie zatrzymania dowodu rejestracyjnego (pozwolenia czasowego) policjant wydaje kierowcy pokwitowanie. Moze on zezwolic na uzywanie pojazdu przez czas nie przekraczajacy 7 dni, okreslajac warunki tego uzywania w pokwitowaniu. Zezwolenie nie moze byc wydane w przypadkach, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz w pkt 6.

3. Zatrzymany dokument, z wyjatkiem przypadkow okreslonych w ust. 1 pkt 4, 6 i 7, odpowiedni organ Policji przesyla niezwlocznie organowi, ktory go wydal, z zastrzezeniem ust. 5.

4. W przypadkach okreslonych w ust. 1 pkt 3 i 4 dowod rejestracyjny (pozwolenie czasowe) zatrzyma rowniez jednostka upowazniona do przeprowadzania badan technicznych. Przepisy ust. 2 i 3 stosuje sie odpowiednio.

5. Zatrzymany dokument pojazdu zarejestrowanego za granica, z wyjatkiem przypadkow okreslonych w ust. 1 pkt 4 i 6, pozostawia sie w jednostce Policji przez okres 7 dni. Po uplywie tego terminu dokument przekazywany jest przedstawicielstwu panstwa, w ktorym pojazd jest zarejestrowany.

6. Zwrot zatrzymanego dokumentu nastepuje niezwlocznie po ustaniu przyczyny uzasadniajacej jego zatrzymanie, z zastrzezeniem art. 133.

Art. 133. 1. W przypadku okreslonym w art. 132 ust. 1 pkt 6 odpowiedni organ Policji zwraca zatrzymany dokument po przedstawieniu dokumentu stwierdzajacego zawarcie umowy obowiazkowego ubezpieczenia odpowiedzialnosci cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzajacego oplacenie skladki tego ubezpieczenia.

2. W przypadku pojazdu zarejestrowanego za granica, jezeli z przedstawionego dokumentu stwierdzajacego zawarcie umowy obowiazkowego ubezpieczenia odpowiedzialnosci cywilnej posiadacza pojazdu wynika, ze przed zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego umowa ta nie byla zawarta, warunkiem zwrotu zatrzymanego dokumentu jest dodatkowo wniesienie oplaty za niespelnienie obowiazku zawarcia umowy ubezpieczenia okreslonej w odrebnych przepisach.

Art. 134. W stosunku do pojazdow Sil Zbrojnych oraz innych pojazdow kierowanych przez zolnierzy pelniacych czynna sluzbe wojskowa uprawnienia i obowiazki policjantow okreslone w art. 132 ust. 1-3 i art. 133 ust. 1 wykonuja rowniez zolnierze Zandarmerii Wojskowej.

Rozdzial 3

Zatrzymywanie praw jazdy i pozwolen oraz cofanie i przywracanie uprawnien do kierowania pojazdami

Art. 135. 1. Policjant:

1) zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w razie:

a) stwierdzenia, ze kierujacy pojazdem znajduje sie w stanie nietrzezwosci lub w stanie po uzyciu alkoholu albo srodka dzialajacego podobnie do alkoholu,

b) stwierdzenia zniszczenia prawa jazdy w stopniu powodujacym jego nieczytelnosc,

c) podejrzenia podrobienia lub przerobienia prawa jazdy,

d) gdy uplynal termin waznosci prawa jazdy,

e) gdy wobec kierujacego pojazdem wydane zostalo postanowienie lub decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy,

f) gdy wobec kierujacego pojazdem orzeczono zakaz prowadzenia pojazdow lub wydano decyzje o cofnieciu prawa jazdy,

g) przekroczenia przez kierujacego pojazdem liczby 24 punktow za naruszenie przepisow ruchu drogowego,

h) przekroczenia przez kierujacego pojazdem, w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktow za naruszenie przepisow ruchu drogowego,

2) moze zatrzymac prawo jazdy za pokwitowaniem w razie uzasadnionego podejrzenia, ze kierowca popelnil przestepstwo lub wykroczenie, za ktore moze byc orzeczony zakaz prowadzenia pojazdow.

2. Pokwitowanie zatrzymania prawa jazdy z przyczyn, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b)-d) oraz w pkt 2, uprawnia do kierowania pojazdem w ciagu 7 dni.

Art. 136. 1. Zatrzymane prawo jazdy, z wyjatkiem przypadku okreslonego w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. c), Policja przekazuje niezwlocznie, nie pozniej niz w ciagu 7 dni, wedlug wlasciwosci, kolegium do spraw wykroczen albo innemu organowi uprawnionemu do orzekania w sprawach o wykroczenia w trybie dyscyplinarnym, prokuratorowi lub kierownikowi rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej.

2. W razie przeprowadzenia badania krwi lub moczu dla oceny trzezwosci lub zawartosci srodka dzialajacego podobnie do alkoholu, prawo jazdy przekazuje sie wraz z wynikiem tego badania. Jezeli jednak wynik tego badania nie zostal uzyskany w ciagu 30 dni do dnia zatrzymania prawa jazdy, nalezy niezwlocznie zwrocic je wlascicielowi.

Art. 137. 1. Postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach okreslonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz pkt 2, wydaje w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawa jazdy:

1) prokurator - w toku postepowania przygotowawczego, a sad - po przekazaniu sprawy do sadu,

2) przewodniczacy kolegium do spraw wykroczen, a wobec osoby nie podlegajacej orzecznictwu kolegium do spraw wykroczen - wlasciwy przelozony.

2. O wydaniu postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy zawiadamia sie wlasciwego kierownika rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej.

3. Na postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy sluzy zazalenie.

Art. 138. 1. Decyzje o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach okreslonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d) i g), wydaje kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej.

2. Zwrot zatrzymanego prawa jazdy nastepuje po ustaniu przyczyny zatrzymania.

Art. 139. 1. Przepisy art. 135-138 stosuje sie odpowiednio do pozwolenia do kierowania tramwajem.

2. Przepisu art. 135 nie stosuje sie do szefow i cudzoziemskiego personelu przedstawicielstw dyplomatycznych, urzedow konsularnych panstw obcych oraz misji specjalnych i organizacji miedzynarodowych korzystajacych z przywilejow i immunitetow dyplomatycznych lub konsularnych na mocy ustawy, umow badz powszechnie uznanych zwyczajow miedzynarodowych lub na zasadzie wzajemnosci, a takze do innych osob korzystajacych z tych przywilejow i immunitetow.

3. W stosunku do zolnierzy pelniacych czynna sluzbe wojskowa oraz innych osob kierujacych pojazdami Sil Zbrojnych uprawnienia i obowiazki policjantow okreslone w art. 135 ust. 1 art. 136 ust. 1 wykonuja rowniez zolnierze Zandarmerii Wojskowej.

Art. 140. 1. Decyzje o cofnieciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej w razie:

a) stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazan zdrowotnych do kierowania pojazdem,

2) utraty przez kierowce kwalifikacji, co stwierdza sie na podstawie wyniku egzaminu panstwowego,

3) przekroczenia, w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktow za naruszenie przepisow ruchu drogowego; decyzja o cofnieciu uprawnienia wydawana jest na wniosek komendanta wojewodzkiego Policji,

4) niepoddania sie sprawdzeniu kwalifikacji w trybie okreslonym w art. 114 pkt 1.

2. Decyzje o przywroceniu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, z wyjatkiem przypadku okreslonego w ust. 1 pkt 3, wydaje kierownik rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej po ustaniu przyczyn, ktore spowodowaly jego cofniecie.

3. Przepisy ust. 1-2 stosuje sie odpowiednio do pozwolenia do kierowania tramwajem.

4. Decyzje o cofnieciu lub przywroceniu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym szefom i cudzoziemskiemu personelowi przedstawicielstw dyplomatycznych, urzedow konsularnych i misji specjalnych panstw obcych oraz organizacji miedzynarodowych korzystajacych z przywilejow i immunitetow dyplomatycznych lub konsularnych na mocy ustaw, umow badz powszechnie uznanych zwyczajow miedzynarodowych lub na zasadzie wzajemnosci oraz innym osobom korzystajacym z tych przywilejow i immunitetow wydaje wojewoda warszawski.

5. Minister spraw wewnetrznych i administracji w porozumieniu z ministrem transportu i gospodarki morskiej okresli, w drodze rozporzadzenia, warunki i tryb wnioskowania o cofniecie uprawnien do kierowania pojazdami silnikowymi osobom, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 3.

Spis dzialow

DZIAL VI

Zmiany w przepisach obowiazujacych oraz przepisy przejsciowe i koncowe

Art. 141. W ustawie z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczen (Dz. U. nr 12, poz. 114, z 1981 r. nr 24, poz. 124, z 1982 r. nr 16, poz. 125, z 1983 r. nr 6, poz. 35 i nr 44, poz. 203, z 1984 r. nr 54, poz. 275, z 1985 r. nr 14, poz. 60 i nr 23, poz. 100, z 1986 r. nr 39, poz. 193, z 1988 r. nr 20, poz. 135 i nr 41, poz. 324, z 1989 r. nr 34, poz. 180, z 1990 r. nr 51, poz. 297, nr 72, poz. 422 i nr 86, poz. 504, z 1991 r. nr 75, poz. 332 i nr 91, poz. 408, z 1992 r. nr 24, poz. 101, z 1994 r. nr 123, poz. 600, z 1995 r. nr 6, poz. 29 i nr 60, poz. 310 oraz z 1997 r. nr 54, poz. 349, nr 60, poz. 369 i nr 85, poz. 539) dodaje sie art. 96a w brzmieniu:

"Art. 96a. 1. Kto, nie bedac do tego uprawnionym, posiada w pojezdzie urzadzenia stanowiace obowiazkowe wyposazenie pojazdu uprzywilejowanego w ruchu, wysylajace sygnaly swietlne w postaci niebieskich lub czerwonych swiatel blyskowych albo sygnal dzwiekowy o zmiennym tonie, a takze elementy oznakowania w postaci napisow,

podlega karze grzywny.

2. Kto, nie bedac do tego uprawnionym, uzywa w pojezdzie sygnalow swietlnych w postaci niebieskich lub czerwonych swiatel blyskowych albo sygnalu dzwiekowego o zmiennym tonie,

podlega karze aresztu do dwoch tygodni albo grzywny.

3. Urzadzenia lub elementy oznakowania, o ktorych mowa w 1 i 2, podlegaja przepadkowi, chocby nie stanowily wlasnosci sprawcy.".

Art. 142. W ustawie z 20 maja 1971 r. - Przepisy wprowadzajace kodeks postepowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. nr 12, poz. 117, z 1985 r. nr 23, poz. 100 i z 1991 r. nr 73, poz. 321) skresla sie art. XIV.

Art. 143. W ustawie z 23 grudnia 1988 r. o dzialalnosci gospodarczej (Dz. U. nr 41, poz. 324, z 1990 r. nr 26, poz. 149, nr 34, poz. 198 i nr 86, poz. 504, z 1991 r. nr 31, poz. 128, nr 41, poz. 179, nr 73, poz. 321, nr 105, poz. 452, nr 106, poz. 457 i nr 107, poz. 460, z 1993 r. nr 28, poz. 127, nr 47, poz. 212 i nr 134, poz. 646, z 1994 r. nr 27, poz. 96 i nr 127, poz. 627, z 1995 r. nr 60, poz. 310, nr 85, poz. 426, nr 90, poz. 446, nr 141 poz. 700 i nr 147, poz. 713, z 1996 r. nr 41, poz. 177 i nr 45, poz. 199 oraz z 1997 r. nr 9, poz. 44, nr 23, poz. 117, nr 43, poz. 272, nr 54, poz. 348, nr 60, poz. 369, nr 79, poz. 471 i nr 88, poz. 554) w art. 11:

1) w ust. 1 w pkt 17 kropke zastepuje sie przecinkiem i dodaje sie pkt 18 w brzmieniu:

"18) produkcji i dystrybucji tablic rejestracyjnych pojazdow.",

2) po ust. 2 dodaje sie ust. 2a w brzmieniu:

"2a. Minister transportu i gospodarki morskiej okresli, w drodze rozporzadzenia, liczbe koncesji, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 18, warunki wymagane do ich uzyskania, sposob wyboru koncesjonariuszy oraz obszary dystrybucji tablic rejestracyjnych.".

Art. 144. 1. Zadania wlasne kierownika rejonowego urzedu rzadowej administracji ogolnej, o ktorych mowa w art. 73 ust. 1 i 2, art. 74 ust. 1, art. 75, art. 77 ust. 3, art. 78 ust. 3, art. 89 ust. 2 i 3, art. 93 ust. 2, art. 97 ust. 1, art. 103, art. 104, art. 106 ust. 1, art. 107, art. 108, art. 109 ust. 2 pkt 3, art. 114 pkt 1, art. 122 ust. 1 pkt 4, art. 138 ust. 1 i art. 140 ust. 1 i 3 niniejszej ustawy, nie moga byc powierzone w drodze porozumienia organom samorzadu terytorialnego.

2. Porozumienia zawarte przed dniem wejscia w zycie niniejszej ustawy w zakresie, o ktorym mowa w ust. 1, traca moc 1 lipca 1998 r.

3. Do wlasciwosci organow gmin, o ktorych mowa w art. 1 ustawy z 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu dzialania niektorych miast oraz o miejskich strefach uslug publicznych (Dz. U. z 1997 r. nr 36, poz. 224), przechodza jako zlecone zadania, o ktorych mowa w art. 73 ust. 1 i 2, art. 74 ust. 1, art. 75, art. 77 ust. 3, art. 78 ust. 3, art. 89 ust. 2 i 3, art. 93 ust. 2, art. 97 ust. 1, art. 114 pkt 1, art. 122 ust. 1 pkt 4, art. 138 ust. 1 i art. 140 ust. 1 i 3 niniejszej ustawy.

4. Finansowanie zadan, o ktorych mowa w ust. 3, odbywa sie w trybie okreslonym w art. 13 ustawy, o ktorej mowa w ust. 3.

Art. 145. 1. Osrodki szkolenia lub szkoly prowadzace szkolenie osob ubiegajacych sie o uprawnienia do kierowania pojazdami w dniu wejscia w zycie ustawy na podstawie dotychczasowych przepisow uwaza sie za spelniajace wymagania okreslone w ustawie przez okres 1 roku od dnia wejscia jej w zycie.

2. Osoby wykonujace czynnosci instruktora lub wykladowcy w osrodkach szkolenia lub w szkolach w dniu wejscia w zycie ustawy na podstawie dotychczasowych przepisow moga prowadzic szkolenie osob ubiegajacych sie o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie dotychczas posiadanym, jezeli spelniaja wymagania, o ktorych mowa w art. 105 ust. 2 pkt 1, 2, 6 i 7, oraz pod warunkiem zdania w okresie 6 miesiecy od dnia wejscia w zycie ustawy egzaminu, o ktorym mowa w art. 105 ust. 2 pkt 5.

3. Osrodki egzaminowania, w ktorych odbywa sie sprawdzanie kwalifikacji osob ubiegajacych sie o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierujacych pojazdami w dniu wejscia w zycie ustawy na podstawie dotychczasowych przepisow, uwaza sie za spelniajace wymagania okreslone ustawa przez okres 6 miesiecy od dnia wejscia w zycie ustawy.

4. Osoby wykonujace czynnosci egzaminatora w dniu wejscia w zycie ustawy na podstawie dotychczasowych przepisow uwaza sie za spelniajace wymagania okreslone ustawa. Osoby te moga wykonywac swoje czynnosci przez okres 10 miesiecy od dnia wejscia w zycie ustawy na podstawie umowy zlecenia.

5. Stacje kontroli pojazdow dzialajace w dniu wejscia w zycie ustawy na podstawie dotychczasowych przepisow uwaza sie za spelniajace wymagania okreslone ustawa w terminach okreslonych w wydanych im upowaznieniach.

6. Osoby wykonujace czynnosci diagnosty w dniu wejscia w zycie ustawy na podstawie dotychczasowych przepisow uwaza sie za spelniajace wymagania okreslone ustawa.

Art. 146. 1. Wojewoda utworzy wojewodzki osrodek ruchu drogowego w okresie 6 miesiecy od dnia wejscia w zycie ustawy.

2. Z chwila utworzenia osrodka, o ktorym mowa w ust. 1, oplaty za egzaminy panstwowe na prawo jazdy i pozwolenia do kierowania tramwajem wplywaja na jego rachunek.

3. Do czasu rozpoczecia przez osrodek samodzielnego przeprowadzania egzaminow panstwowych sprawdzajacych kwalifikacje osob ubiegajacych sie o uprawnienie do kierowania pojazdami oraz kierujacych pojazdami z wplywow z oplat, o ktorych mowa w ust. 2, sa finansowane koszty przeprowadzania egzaminow w osrodkach, o ktorych mowa w art. 145 ust. 3.

4. Upowaznia sie wojewode do udzielenia wojewodzkiemu osrodkowi ruchu drogowego jednorazowej pozyczki na cele inwestycyjne na okres nie przekraczajacy 2 lat.

Art. 147. 1. Osoby w wieku od 17 do 18 lat, ubiegajace sie o prawo jazdy kategorii B+E, ktore ukonczyly wymagane szkolenie lub w nim uczestnicza 1 lipca 1998 r., uwaza sie za spelniajace wymagania okreslone w art. 90 ust. 2 pkt 3.

2. Osoby ubiegajace sie o prawo jazdy kategorii C lub D, ktore ukonczyly wymagane szkolenie lub uczestnicza w nim 1 lipca 1998 r., uwaza sie za spelniajace wymagania, o ktorych mowa w art. 88 ust. 4.

Art. 148. 1. Zezwolenia na wykorzystanie pojazdow jako uprzywilejowanych, wydane przed dniem wejscia w zycie ustawy, zachowuja waznosc do 15 stycznia 1998 r.

2. Zezwolenia na wykonywanie badan instalacji przystosowujacej pojazdy do zasilania gazem i sposob jej montazu, wydane przed dniem wejscia w zycie ustawy, zachowuja waznosc do 31 marca 1998 r.

3. Zezwolenia na odstepstwo od stosowania sie do niektorych znakow drogowych, wydane przed dniem wejscia w zycie ustawy, zachowuja waznosc do 31 marca 1998 r.

Art. 149. Minister transportu i gospodarki morskiej w porozumieniu z ministrami obrony narodowej, spraw wewnetrznych i administracji oraz sprawiedliwosci moze okreslic, w drodze rozporzadzenia:

1) obowiazek uzyskania karty pojazdu przez wlascicieli pojazdow zarejestrowanych przed dniem, o ktorym mowa w art. 152 pkt 1,

2) warunki, terminy i tryb uzyskiwania karty pojazdu przez osoby, o ktorych mowa w pkt 1, organy wlasciwe do ich wydania, wzory dokumentow stosowanych w tych sprawach oraz wysokosc oplaty za karte pojazdu.

Art. 150. 1. Prawa jazdy i inne dokumenty uprawniajace do kierowania pojazdami lub potwierdzajace dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujacych pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisow, zachowuja waznosc do czasu ich wymiany w zakresie, na jaki zostaly wydane.

2. Minister transportu i gospodarki morskiej okresli, w drodze rozporzadzenia, warunki i terminy wymiany praw jazdy i innych dokumentow uprawniajacych do kierowania pojazdami lub potwierdzajacych dodatkowe kwalifikacje kierujacych pojazdami.

Art. 151. 1. Traci moc ustawa z 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1992 r. nr 11, poz. 41 i nr 26, poz. 114 oraz z 1995 r. nr 104, poz. 515), z wyjatkiem art. 69-81, ktore traca moc 30 czerwca 1998 r.

2. Do czasu wydania przepisow wykonawczych przewidzianych w ustawie, nie dluzej jednak niz przez okres 1 roku od dnia wejscia jej w zycie, zachowuja moc przepisy wydane na podstawie ustawy, o ktorej mowa w ust. 1, jezeli nie sa sprzeczne z niniejsza ustawa.

Art. 152. Ustawa wchodzi w zycie 1 stycznia 1998 r., z wyjatkiem:

1) art. 49 ust. 2 pkt 5, art. 77, 80, 87-100, 109 ust. 4 i art. 143, ktore wchodza w zycie 1 lipca 1998 r.,

2) art. 39 ust. 3 i art. 85, ktore wchodza w zycie 1 stycznia 1999 r.

Prawo o ruchu drogowym jest opublikowane w Dz. U. nr 98 z 19 sierpnia pod poz. 602.

Spis dzialow

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.