Tekst ujednolicony, obowiazujacy od 7 pazdziernika 2005 roku

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomosciami

I. Tekst ujednolicony sporzadzilismy na podstawie:

II. Od 7 pazdziernika 2005 r. obowiazuja przepisy dodane przez ustawe z 28 lipca 2005 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz. U. Nr 169, poz. 1420). Wyroznilismy je pogrubiona czcionka.

III. Kilka dni pozniej, 13 pazdziernika, weszlo w zycie nowe brzmienie art. 32 ust. 2. Ta zmiana wynika z ustawy o przeksztalceniu prawa uzytkowania wieczystego w prawo wlasnosci nieruchomosci uchwalonej 29 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 175, poz. 1459).

Spis tresci:

Dzial I

Przepisy ogolne

Art. 1. Ustawa okresla zasady:

1) gospodarowania nieruchomosciami stanowiacymi wlasnosc Skarbu Panstwa oraz wlasnosc jednostek samorzadu terytorialnego;

2) podzialu nieruchomosci;

3) scalania i podzialu nieruchomosci;

4) pierwokupu nieruchomosci;

5) wywlaszczania nieruchomosci i zwrotu wywlaszczonych nieruchomosci;

6) udzialu w kosztach budowy urzadzen infrastruktury technicznej;

7) wyceny nieruchomosci;

8) dzialalnosci zawodowej, ktorej przedmiotem jest gospodarowanie nieruchomosciami.

Art. 2. Ustawa nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczacym gospodarki nieruchomosciami, a w szczegolnosci:

1) ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomosci przez cudzoziemcow (Dz. U. 2004 r. Nr 167, poz. 1758);

2) ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntow (Dz. U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749 oraz z 2004 r. Nr 116, poz. 1206);

3) ustawy z dnia 28 wrzesnia 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679, z pozn. zm.);

4) ustawy z dnia 19 pazdziernika 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomosciami rolnymi Skarbu Panstwa (Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128);

5) ustawy z dnia 27 pazdziernika 1994 r. o autostradach platnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2571);

5a) ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczegolnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie drog krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 i Nr 217, poz. 2124);

6) ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368, z pozn. zm.);

7) ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektorymi skladnikami mienia Skarbu Panstwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 163, poz. 1711).

Art. 3. 1. Wlasciwym w sprawach gospodarki nieruchomosciami, regulowanych przepisami ustawy, jest minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej.

2. Organem doradczym ministra wlasciwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej w sprawach gospodarki nieruchomosciami jest Panstwowa Rada Nieruchomosci.

3. Minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej powoluje i odwoluje przewodniczacego i czlonkow Rady, o ktorej mowa w ust. 2, oraz ustala, w drodze zarzadzenia, jej regulamin, ktory okresla organizacje i zasady dzialania Rady.

Art. 4. Ilekroc w ustawie jest mowa o:

1) nieruchomosci gruntowej - nalezy przez to rozumiec grunt wraz z czesciami skladowymi, z wylaczeniem budynkow i lokali, jezeli stanowia odrebny przedmiot wlasnosci;

2) zasobie nieruchomosci - nalezy przez to rozumiec nieruchomosci, ktore stanowia przedmiot wlasnosci Skarbu Panstwa, gminy, powiatu lub wojewodztwa i nie zostaly oddane w uzytkowanie wieczyste, oraz nieruchomosci bedace przedmiotem uzytkowania wieczystego Skarbu Panstwa, gminy, powiatu lub wojewodztwa;

3) dzialce gruntu - nalezy przez to rozumiec niepodzielona, ciagla czesc powierzchni ziemskiej stanowiaca czesc lub calosc nieruchomosci gruntowej;

3a) dzialce budowlanej - nalezy przez to rozumiec zabudowana dzialke gruntu, ktorej wielkosc, cechy geometryczne, dostep do drogi publicznej oraz wyposazenie w urzadzenia infrastruktury technicznej umozliwiaja prawidlowe i racjonalne korzystanie z budynkow i urzadzen polozonych na tej dzialce;

3b) zbywaniu albo nabywaniu nieruchomosci - nalezy przez to rozumiec dokonywanie czynnosci prawnych, na podstawie ktorych nastepuje przeniesienie wlasnosci nieruchomosci lub przeniesienie prawa uzytkowania wieczystego nieruchomosci gruntowej albo oddanie jej w uzytkowanie wieczyste;

4) poprzednim wlascicielu - nalezy przez to rozumiec osobe, ktora zostala pozbawiona prawa wlasnosci nieruchomosci wskutek jej wywlaszczenia albo przejecia na rzecz Skarbu Panstwa lub na rzecz jednostki samorzadu terytorialnego na podstawie innych tytulow;

5) planie miejscowym - nalezy przez to rozumiec miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, o ktorym mowa w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;

6) wycenie nieruchomosci - nalezy przez to rozumiec postepowanie, w wyniku ktorego dokonuje sie okreslenia wartosci nieruchomosci;

6a) okreslaniu wartosci nieruchomosci - nalezy przez to rozumiec okreslanie wartosci nieruchomosci jako przedmiotu prawa wlasnosci i innych praw do nieruchomosci;

7) powszechnej taksacji nieruchomosci - nalezy przez to rozumiec wycene nieruchomosci, w wyniku ktorej nastepuje ustalenie wartosci katastralnej nieruchomosci;

8) szacowaniu nieruchomosci - nalezy przez to rozumiec czynnosci zwiazane z okreslaniem wartosci nieruchomosci;

9) wlasciwym organie - nalezy przez to rozumiec, z zastrzezeniem art. 60, staroste, wykonujacego zadanie z zakresu administracji rzadowej, w odniesieniu do nieruchomosci stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa oraz organ wykonawczy gminy, powiatu i wojewodztwa w odniesieniu do nieruchomosci stanowiacych odpowiednio wlasnosc gminy, powiatu i wojewodztwa;

9a) samorzadowej osobie prawnej - nalezy przez to rozumiec osoby prawne powolywane lub tworzone przez organy jednostek samorzadu terytorialnego;

9b) jednostce samorzadu terytorialnego - nalezy przez to rozumiec gmine, powiat lub wojewodztwo;

9b1) staroscie - nalezy przez to rozumiec rowniez prezydenta miasta na prawach powiatu;

9c) wlasciwym urzedzie - nalezy przez to rozumiec starostwo powiatowe, w ktorym wykonywane sa zadania z zakresu administracji rzadowej dotyczace gospodarki nieruchomosciami Skarbu Panstwa, albo odpowiednio urzad gminy, starostwo powiatowe lub urzad marszalkowski, w ktorych prowadzone sa sprawy gospodarki nieruchomosciami stanowiacymi wlasnosc jednostek samorzadu terytorialnego;

9d) radzie lub sejmiku - nalezy przez to rozumiec rade gminy lub rade powiatu oraz sejmik wojewodztwa;

10) jednostce organizacyjnej - nalezy przez to rozumiec panstwowa lub samorzadowa jednostke organizacyjna nieposiadajaca osobowosci prawnej;

11) oplacie adiacenckiej - nalezy przez to rozumiec oplate ustalona w zwiazku ze wzrostem wartosci nieruchomosci spowodowanym budowa urzadzen infrastruktury technicznej z udzialem srodkow Skarbu Panstwa lub jednostek samorzadu terytorialnego albo scaleniem i podzialem nieruchomosci, a takze podzialem nieruchomosci;

12) spolce - nalezy przez to rozumiec spolke akcyjna lub spolke z ograniczona odpowiedzialnoscia;

13) osobie bliskiej - nalezy przez to rozumiec zstepnych, wstepnych, rodzenstwo, dzieci rodzenstwa, malzonka, osoby przysposabiajace i przysposobione oraz osobe, ktora pozostaje ze zbywca faktycznie we wspolnym pozyciu;

14) standardach zawodowych - nalezy przez to rozumiec reguly postepowania przy wykonywaniu zawodu rzeczoznawcy majatkowego, posrednika w obrocie nieruchomosciami, zarzadcy nieruchomosci, ustalone zgodnie z przepisami prawa;

15) organizacjach zawodowych - nalezy przez to rozumiec utworzone, zgodnie z przepisami o stowarzyszeniach, stowarzyszenia i zwiazki stowarzyszen zrzeszajace osoby zawodowo wykonujace czynnosci odpowiednio rzeczoznawcy majatkowego, posrednika w obrocie nieruchomosciami lub zarzadcy nieruchomosci;

16) nieruchomosci podobnej - nalezy przez to rozumiec nieruchomosc, ktora jest porownywalna z nieruchomoscia stanowiaca przedmiot wyceny, ze wzgledu na polozenie, stan prawny, przeznaczenie, sposob korzystania oraz inne cechy wplywajace na jej wartosc;

17) stanie nieruchomosci - nalezy przez to rozumiec stan zagospodarowania, stan prawny, stan techniczno-uzytkowy, a takze stan otoczenia nieruchomosci, w tym wielkosc, charakter i stopien zurbanizowania miejscowosci, w ktorej nieruchomosc jest polozona.

Art. 5. Waloryzacji kwot naleznych z tytulow okreslonych w ustawie dokonuje sie przy zastosowaniu wskaznikow zmian cen nieruchomosci oglaszanych przez Prezesa Glownego Urzedu Statystycznego, w drodze obwieszczen, w Dzienniku Urzedowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Art. 6. Celami publicznymi w rozumieniu ustawy sa:

1) wydzielanie gruntow pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa i utrzymywanie tych drog, obiektow i urzadzen transportu publicznego, czesci lotniczych lotnisk oraz sluzacych do kierowania, kontroli, nadzoru i zabezpieczania ruchu lotniczego, w tym rejonow podejsc, a takze lacznosci publicznej i sygnalizacji;

1a) wydzielenie gruntow pod linie kolejowe oraz ich budowa i utrzymanie;

2) budowa i utrzymywanie ciagow drenazowych, przewodow i urzadzen sluzacych do przesylania plynow, pary, gazow i energii elektrycznej, a takze innych obiektow i urzadzen niezbednych do korzystania z tych przewodow i urzadzen;

3) budowa i utrzymywanie publicznych urzadzen sluzacych do zaopatrzenia ludnosci w wode, gromadzenia, przesylania, oczyszczania i odprowadzania sciekow oraz odzysku i unieszkodliwiania odpadow, w tym ich skladowania;

4) budowa oraz utrzymywanie obiektow i urzadzen sluzacych ochronie srodowiska, zbiornikow i innych urzadzen wodnych sluzacych zaopatrzeniu w wode, regulacji przeplywow i ochronie przed powodzia, a takze regulacja i utrzymywanie wod oraz urzadzen melioracji wodnych, bedacych wlasnoscia Skarbu Panstwa lub jednostek samorzadu terytorialnego;

5) opieka nad nieruchomosciami stanowiacymi zabytki w rozumieniu przepisow o ochronie zabytkow i opiece nad zabytkami;

5a) ochrona Pomnikow Zaglady w rozumieniu przepisow o ochronie terenow bylych hitlerowskich obozow zaglady;

6) budowa i utrzymywanie pomieszczen dla urzedow organow wladzy, administracji, sadow i prokuratur, panstwowych szkol wyzszych, szkol publicznych, a takze publicznych: obiektow ochrony zdrowia, przedszkoli, domow opieki spolecznej i placowek opiekunczo-wychowawczych;

7) budowa i utrzymywanie obiektow oraz urzadzen niezbednych na potrzeby obronnosci panstwa i ochrony granicy panstwowej, a takze do zapewnienia bezpieczenstwa publicznego, w tym budowa i utrzymywanie aresztow sledczych, zakladow karnych oraz zakladow dla nieletnich;

8) poszukiwanie, rozpoznawanie, wydobywanie i skladowanie kopalin stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa oraz wegla brunatnego wydobywanego metoda odkrywkowa;

9) zakladanie i utrzymywanie cmentarzy;

9a) ustanawianie i ochrona miejsc pamieci narodowej;

9b) ochrona zagrozonych wyginieciem gatunkow roslin i zwierzat lub siedlisk przyrody;

10) inne cele publiczne okreslone w odrebnych ustawach.

Art. 7. Jezeli istnieje potrzeba okreslenia wartosci nieruchomosci, wartosc te okreslaja rzeczoznawcy majatkowi, o ktorych mowa w przepisach rozdzialu 1 dzialu V.

Art. 8. Jezeli przy zalatwianiu spraw, o ktorych mowa w przepisach dzialu III, nie istnieje mozliwosc zawiadomienia stron o decyzjach i innych czynnosciach organow administracji publicznej ze wzgledu na nieustalone adresy stron, stosuje sie art. 49 Kodeksu postepowania administracyjnego.

Art. 9. W sprawach, o ktorych mowa w przepisach dzialu III, z wylaczeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122 i art. 126, wykonanie decyzji nastepuje po uplywie 14 dni od dnia, w ktorym uplynal bezskutecznie termin do wniesienia skargi na decyzje do sadu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sadu administracyjnego w tych sprawach organ, ktory wydal decyzje, wstrzymuje z urzedu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na ktore nie przysluguje zazalenie.

Art. 9a. Organem wyzszego stopnia w sprawach okreslonych w ustawie, rozstrzyganych w drodze decyzji przez staroste wykonujacego zadania z zakresu administracji rzadowej, jest wojewoda.

Dzial II

Gospodarowanie nieruchomosciami stanowiacymi wlasnosc Skarbu Panstwa oraz wlasnosc jednostki samorzadu terytorialnego

Rozdzial 1

Zasady ogolne

Art. 10. 1. Przepisy niniejszego dzialu stosuje sie do nieruchomosci stanowiacej wlasnosc Skarbu Panstwa oraz wlasnosc jednostek samorzadu terytorialnego.

2. Przepisy dotyczace jednostek samorzadu terytorialnego stosuje sie odpowiednio do zwiazkow tych jednostek.

3. Przepisy dotyczace czynnosci cywilnoprawnych, dokonywanych miedzy Skarbem Panstwa a jednostkami samorzadu terytorialnego, stosuje sie odpowiednio do czynnosci cywilnoprawnych dokonywanych miedzy tymi jednostkami.

4. Jezeli nieruchomosc jest przedmiotem wspolwlasnosci Skarbu Panstwa lub jednostek samorzadu terytorialnego i osob trzecich, przepisy niniejszego dzialu stosuje sie wylacznie do gospodarowania udzialem Skarbu Panstwa lub jednostek samorzadu terytorialnego w tej nieruchomosci.

Art. 11. 1. Z zastrzezeniem wyjatkow wynikajacych z przepisow niniejszej ustawy oraz odrebnych ustaw, organem reprezentujacym Skarb Panstwa w sprawach gospodarowania nieruchomosciami jest starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, a organami reprezentujacymi jednostki samorzadu terytorialnego sa ich organy wykonawcze.

2. Jezeli przepisy ustawy wymagaja udzielenia zgody przez rade, sejmik lub wojewode, wyrazenie zgody, z wyjatkiem zgody, o ktorej mowa w art. 46 ust. 4, nastepuje odpowiednio w drodze uchwaly rady lub sejmiku albo zarzadzenia wojewody wydanego w terminie miesiaca od zlozenia odpowiedniego wniosku przez staroste.

Art. 11a. Przepis art. 11 ust. 1 stosuje sie do czynnosci prawnych lub czynnosci procesowych podejmowanych na rzecz lub w interesie Skarbu Panstwa lub jednostek samorzadu terytorialnego.

Art. 12. Organy, o ktorych mowa w art. 11, dzialajace za Skarb Panstwa i jednostke samorzadu terytorialnego, sa zobowiazane do gospodarowania nieruchomosciami w sposob zgodny z zasadami prawidlowej gospodarki.

Art. 13. 1. Z zastrzezeniem wyjatkow wynikajacych z ustaw, nieruchomosci moga byc przedmiotem obrotu. W szczegolnosci nieruchomosci moga byc przedmiotem sprzedazy, zamiany i zrzeczenia sie, oddania w uzytkowanie wieczyste, w najem lub dzierzawe, uzyczenia, oddania w trwaly zarzad, a takze moga byc obciazane ograniczonymi prawami rzeczowymi, wnoszone jako wklady niepieniezne (aporty) do spolek, przekazywane jako wyposazenie tworzonych przedsiebiorstw panstwowych oraz jako majatek tworzonych fundacji.

1a. Nieruchomosc moze byc takze przekazywana nieodplatnie w drodze umowy, w tym rowniez w formie darowizny, partnerowi prywatnemu lub spolce, o ktorej mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz. U. Nr 169, poz. 1420) jako wklad wlasny podmiotu publicznego w celu realizowania zadan publicznych w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego, z zastrzezeniem art. 25 ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym.

2. Nieruchomosc moze byc, z zastrzezeniem art. 59 ust. 1, przedmiotem darowizny na cele publiczne, a takze przedmiotem darowizny dokonywanej miedzy Skarbem Panstwa a jednostka samorzadu terytorialnego, a takze miedzy tymi jednostkami. W umowie darowizny okresla sie cel, na ktory nieruchomosc jest darowana. W przypadku niewykorzystania nieruchomosci na ten cel darowizna podlega odwolaniu, z zastrzezeniem ust. 2a.

2a. Darowizny nieruchomosci stanowiacej przedmiot wlasnosci Skarbu Panstwa dokonuje starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej - za zgoda wojewody, a nieruchomosci stanowiacej przedmiot wlasnosci jednostki samorzadu terytorialnego jej organ wykonawczy - za zgoda rady albo sejmiku. Odstapienie od odwolania darowizny nastepuje za zgoda organu, ktory wyrazil zgode na jej dokonanie.

3. Prawo uzytkowania wieczystego nieruchomosci gruntowej moze byc przedmiotem wkladu niepienieznego (aportu) wnoszonego do spolki.

4. Sprzedaz, zamiana, darowizna lub oddanie w uzytkowanie wieczyste nieruchomosci wpisanych do rejestru zabytkow, stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa lub jednostki samorzadu terytorialnego, a takze wnoszenie tych nieruchomosci jako wkladow niepienieznych (aportow) do spolek, wymaga pozwolenia wojewodzkiego konserwatora zabytkow.

Art. 14. 1. Nieruchomosci stanowiace przedmiot wlasnosci Skarbu Panstwa moga byc sprzedawane jednostkom samorzadu terytorialnego za cene nizsza niz ich wartosc rynkowa lub oddawane tym jednostkom w uzytkowanie wieczyste bez pobierania pierwszej oplaty. Nieruchomosci stanowiace przedmiot wlasnosci jednostek samorzadu terytorialnego moga byc sprzedawane Skarbowi Panstwa lub innym jednostkom samorzadu terytorialnego za cene nizsza niz wartosc rynkowa nieruchomosci albo oddawane im w uzytkowanie wieczyste bez pobierania pierwszej oplaty.

2. Nieruchomosci stanowiace wlasnosc Skarbu Panstwa moga byc nieodplatnie obciazane na rzecz jednostek samorzadu terytorialnego ograniczonymi prawami rzeczowymi. Nieruchomosci stanowiace wlasnosc jednostek samorzadu terytorialnego moga byc nieodplatnie obciazane na rzecz Skarbu Panstwa lub innych jednostek samorzadu terytorialnego ograniczonymi prawami rzeczowymi.

3. Nieruchomosci moga byc przedmiotem zamiany miedzy Skarbem Panstwa a jednostkami samorzadu terytorialnego oraz miedzy tymi jednostkami, bez obowiazku dokonywania doplat w przypadku roznej wartosci zamienianych nieruchomosci.

4. Przepis ust. 3 stosuje sie rowniez w razie zamiany wlasnosci nieruchomosci na prawo uzytkowania wieczystego lub prawa uzytkowania wieczystego na wlasnosc, a takze zamiany praw uzytkowania wieczystego dokonywanej miedzy Skarbem Panstwa a jednostkami samorzadu terytorialnego oraz miedzy tymi jednostkami.

5. Zawarcie umow w sprawach, o ktorych mowa w ust. 1-4, wymaga uprzedniej zgody wojewody w odniesieniu do nieruchomosci stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa albo zgody odpowiednio rady lub sejmiku w odniesieniu do nieruchomosci stanowiacych wlasnosc jednostek samorzadu terytorialnego.

Art. 15. 1. Nieruchomosci stanowiace wlasnosc Skarbu Panstwa oraz wlasnosc jednostki samorzadu terytorialnego moga byc przedmiotem zamiany na nieruchomosci stanowiace wlasnosc osob fizycznych lub osob prawnych. W przypadku nierownej wartosci zamienianych nieruchomosci stosuje sie doplate, ktorej wysokosc jest rowna roznicy wartosci zamienianych nieruchomosci.

2. Przepis ust. 1 stosuje sie odpowiednio w przypadku zamiany wlasnosci nieruchomosci na prawo uzytkowania wieczystego lub prawa uzytkowania wieczystego na wlasnosc nieruchomosci, a takze wzajemnej zamiany praw uzytkowania wieczystego.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje sie odpowiednio do zamiany udzialow we wspolwlasnosci lub we wspoluzytkowaniu wieczystym nieruchomosci.

Art. 16. 1. Panstwowa lub samorzadowa osoba prawna moze zrzec sie wlasnosci lub uzytkowania wieczystego nieruchomosci odpowiednio na rzecz Skarbu Panstwa lub jednostki samorzadu terytorialnego. Do zrzeczenia sie tych praw stosuje sie odpowiednio przepis art. 179 Kodeksu cywilnego.

2. (uchylony).

Art. 17. 1. Panstwowe jednostki organizacyjne nieposiadajace osobowosci prawnej nabywaja nieruchomosci - na wlasnosc lub w uzytkowanie wieczyste Skarbu Panstwa, a samorzadowe jednostki organizacyjne nieposiadajace osobowosci prawnej - na wlasnosc lub w uzytkowanie wieczyste odpowiedniej jednostki samorzadu terytorialnego.

2. W przypadku nabycia przez panstwowa jednostke organizacyjna prawa uzytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomosci gruntowej stanowiacej wlasnosc Skarbu Panstwa, prawo to wygasa. Przepis ten stosuje sie rowniez w przypadku nabycia przez samorzadowa jednostke organizacyjna prawa uzytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomosci gruntowej stanowiacej wlasnosc odpowiedniej jednostki samorzadu terytorialnego.

3. Jednostki organizacyjne, o ktorych mowa w ust. 1 i 2, uzyskuja do nabytych nieruchomosci trwaly zarzad z mocy prawa z dniem ich nabycia.

Art. 18. Nieruchomosci moga byc oddawane jednostkom organizacyjnym w trwaly zarzad, najem i dzierzawe oraz uzyczane na cele zwiazane z ich dzialalnoscia.

Art. 19. Sprzedaz nieruchomosci i oddawanie ich w uzytkowanie wieczyste, uzytkowanie, najem i dzierzawe, jezeli sa polozone na obszarach:

1) morskich pasow nadbrzeznych - wymaga porozumienia z organem administracji rzadowej wlasciwym w sprawach morskich;

2) terenow gorniczych - wymaga, w razie braku planu miejscowego, porozumienia z organem wlasciwym do udzielania koncesji na wydobywanie kopalin;

3) parkow narodowych - wymaga porozumienia z dyrektorem wlasciwego parku narodowego;

4) graniczacych z nieruchomosciami oddanymi w trwaly zarzad na cele obronnosci i bezpieczenstwa panstwa - wymaga porozumienia z wlasciwym w tych sprawach naczelnym organem administracji rzadowej.

Rozdzial 2

Zasoby nieruchomosci

Art. 20. Tworzy sie:

1) zasob nieruchomosci Skarbu Panstwa;

2) gminne zasoby nieruchomosci;

3) powiatowe zasoby nieruchomosci;

4) wojewodzkie zasoby nieruchomosci.

Art. 21. Do zasobu nieruchomosci Skarbu Panstwa naleza nieruchomosci, ktore stanowia przedmiot wlasnosci Skarbu Panstwa i nie zostaly oddane w uzytkowanie wieczyste, oraz nieruchomosci bedace przedmiotem uzytkowania wieczystego Skarbu Panstwa.

Art. 21a. W sklad zasobu nieruchomosci Skarbu Panstwa, o ktorym mowa w art. 21, nie wchodza grunty pokryte wodami powierzchniowymi plynacymi, w rozumieniu ustawy - Prawo wodne.

Art. 22. 1. Nieruchomosci stanowiace odpowiednio zasob nieruchomosci Skarbu Panstwa, wojewodztwa lub powiatu, przeznaczone w planach miejscowych pod budownictwo mieszkaniowe oraz na realizacje zwiazanych z tym budownictwem urzadzen infrastruktury technicznej, przekazuje sie gminie, w drodze darowizny, na jej wniosek, jezeli przemawia za tym wazny interes gminy i jezeli cele te nie sa lub nie moga byc realizowane odpowiednio przez Skarb Panstwa, wojewodztwo lub powiat. W umowie darowizny okresla sie cel, na ktory nieruchomosc jest darowana. W przypadku niewykorzystania nieruchomosci na ten cel darowizna podlega odwolaniu, z zastrzezeniem ust. 2.

2. Odstapienie od odwolania darowizny nastepuje za zgoda odpowiednio wojewody, sejmiku wojewodztwa lub rady powiatu.

Art. 23. 1. Zasobem nieruchomosci Skarbu Panstwa gospodaruja, z zastrzezeniem art. 43 ust. 2 i 4 oraz art. 60, starostowie, wykonujacy zadania z zakresu administracji rzadowej, a w szczegolnosci:

1) ewidencjonuja nieruchomosci;

2) zapewniaja wycene tych nieruchomosci;

3) sporzadzaja plany wykorzystania zasobu;

4) zabezpieczaja nieruchomosci przed uszkodzeniem lub zniszczeniem;

5) wykonuja czynnosci zwiazane z naliczaniem naleznosci za nieruchomosci udostepniane z zasobu oraz prowadza windykacje tych naleznosci;

6) wspolpracuja z innymi organami, ktore na mocy odrebnych przepisow gospodaruja nieruchomosciami Skarbu Panstwa, a takze z wlasciwymi jednostkami samorzadu terytorialnego;

7) zbywaja oraz nabywaja, za zgoda wojewody, nieruchomosci wchodzace w sklad zasobu, z zastrzezeniem art. 17;

7a) wydzierzawiaja, wynajmuja i uzyczaja nieruchomosci wchodzace w sklad zasobu, przy czym umowa zawierana na czas dluzszy niz 3 lata wymaga zgody wojewody;

8) podejmuja czynnosci w postepowaniu sadowym, w szczegolnosci w sprawach dotyczacych wlasnosci lub innych praw rzeczowych na nieruchomosci, w sprawach uprawnien, o ktorych mowa w art. 212, o zaplate naleznosci za korzystanie z nieruchomosci, o roszczenia ze stosunku najmu, dzierzawy lub uzyczenia, o stwierdzenie nabycia spadku, o stwierdzenie nabycia wlasnosci nieruchomosci przez zasiedzenie oraz o wpis w ksiedze wieczystej.

2. Wykonywanie czynnosci, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 1-6, moze byc powierzone zarzadcom nieruchomosci, rzeczoznawcom majatkowym, posrednikom w obrocie nieruchomosciami lub przedsiebiorcom, ktorzy zatrudniaja te osoby. Wylonienie podmiotow, o ktorych mowa w zdaniu pierwszym, nastepuje na podstawie przepisow o zamowieniach publicznych.

3. Od wplywow osiaganych ze sprzedazy, oplat z tytulu trwalego zarzadu, uzytkowania, uzytkowania wieczystego, czynszu dzierzawnego i najmu - nieruchomosci Skarbu Panstwa, o ktorych mowa w ust. 1, potraca sie 25 % srodkow, ktore stanowia dochody powiatu, na ktorego terenie znajduja sie te nieruchomosci.

Art. 24. 1. Do gminnego zasobu nieruchomosci naleza nieruchomosci, ktore stanowia przedmiot wlasnosci gminy i nie zostaly oddane w uzytkowanie wieczyste, oraz nieruchomosci bedace przedmiotem uzytkowania wieczystego gminy.

2. Na cele rozwojowe gmin i zorganizowanej dzialalnosci inwestycyjnej, a w szczegolnosci na realizacje budownictwa mieszkaniowego oraz zwiazanych z tym budownictwem urzadzen infrastruktury technicznej, a takze na realizacje innych celow publicznych moga byc wykorzystywane gminne zasoby nieruchomosci.

3. Podstawa tworzenia gminnych zasobow nieruchomosci sa studia uwarunkowan i kierunkow zagospodarowania przestrzennego gmin uchwalane na podstawie przepisow o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Art. 25. 1. Gminnym zasobem nieruchomosci gospodaruje wojt, burmistrz albo prezydent miasta.

2. Gospodarowanie zasobem polega w szczegolnosci na wykonywaniu czynnosci, o ktorych mowa w art. 23 ust. 1, a ponadto na przygotowywaniu opracowan geodezyjno-prawnych i projektowych, dokonywaniu podzialow oraz scalen i podzialow nieruchomosci, a takze wyposazaniu ich, w miare mozliwosci, w niezbedne urzadzenia infrastruktury technicznej.

3. Wykonywanie czynnosci, o ktorych mowa w ust. 2, z wylaczeniem czynnosci wymienionych w art. 23 ust. 1 pkt 7-8, moze byc powierzane zarzadcom nieruchomosci, rzeczoznawcom majatkowym, posrednikom w obrocie nieruchomosciami lub przedsiebiorcom, ktorzy zatrudniaja te osoby. Wylonienie podmiotow, o ktorych mowa w zdaniu pierwszym, nastepuje na podstawie przepisow o zamowieniach publicznych.

Art. 25a. Do powiatowego zasobu nieruchomosci naleza nieruchomosci, ktore stanowia przedmiot wlasnosci powiatu i nie zostaly oddane w uzytkowanie wieczyste, oraz nieruchomosci bedace przedmiotem uzytkowania wieczystego powiatu.

Art. 25b. Powiatowym zasobem nieruchomosci gospodaruje zarzad powiatu. Przepisy art. 25 ust. 2 i 3 stosuje sie odpowiednio.

Art. 25c. Do wojewodzkiego zasobu nieruchomosci naleza nieruchomosci, ktore stanowia przedmiot wlasnosci wojewodztwa i nie zostaly oddane w uzytkowanie wieczyste, oraz nieruchomosci bedace przedmiotem uzytkowania wieczystego wojewodztwa.

Art. 25d. Wojewodzkim zasobem nieruchomosci gospodaruje zarzad wojewodztwa. Przepisy art. 25 ust. 2 i 3 stosuje sie odpowiednio.

Art. 26. 1. Granice miedzy nieruchomosciami nabywanymi na wlasnosc Skarbu Panstwa lub na wlasnosc jednostki samorzadu terytorialnego przyjmuje sie wedlug istniejacego stanu prawnego, a jezeli stanu takiego nie mozna stwierdzic, wedlug stanu uwidocznionego w katastrze nieruchomosci.

2. W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, o ktorych mowa w ust. 1, nie wstrzymuje sie czynnosci zwiazanych z nabyciem nieruchomosci, co nie wylacza roszczen pomiedzy wlascicielami nieruchomosci, ktorych granice zostaly ustalone w sposob, o ktorym mowa w ust. 1.

Rozdzial 3

Sprzedaz i oddawanie w uzytkowanie wieczyste

Art. 27. Sprzedaz nieruchomosci albo oddanie w uzytkowanie wieczyste nieruchomosci gruntowej wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Oddanie nieruchomosci gruntowej w uzytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w ksiedze wieczystej.

Art. 28. 1. Sprzedaz nieruchomosci albo oddanie w uzytkowanie wieczyste nieruchomosci gruntowej nastepuje w drodze przetargu lub w drodze bezprzetargowej, stosownie do przepisow rozdzialu 4 niniejszego dzialu.

2. Warunki zbycia nieruchomosci w drodze przetargu obwieszcza sie w ogloszeniu o przetargu. Warunki zbycia nieruchomosci w drodze bezprzetargowej ustala sie w rokowaniach przeprowadzanych z nabywca.

3. Protokol z przeprowadzonego przetargu oraz protokol z rokowan przy zbyciu w drodze bezprzetargowej stanowia podstawe do zawarcia umowy.

Art. 29. 1. W umowie o oddanie nieruchomosci gruntowej w uzytkowanie wieczyste ustala sie okres uzytkowania wieczystego zaleznie od celu, na ktory nieruchomosc gruntowa zostaje oddana w uzytkowanie wieczyste, oraz okresla sie sposob korzystania z nieruchomosci, stosownie do art. 236 i art. 239 Kodeksu cywilnego.

2. Jezeli przedmiotem umowy o oddanie nieruchomosci gruntowej w uzytkowanie wieczyste jest nieruchomosc wpisana do rejestru zabytkow, przy okreslaniu sposobu korzystania z tej nieruchomosci mozna nalozyc, w razie potrzeby, na nabywce obowiazek odbudowy lub remontu polozonych na niej zabytkowych obiektow budowlanych, w terminie okreslonym w umowie.

Art. 30. Postanowienia umowy o oddanie nieruchomosci gruntowej w uzytkowanie wieczyste dotyczace sposobu korzystania z tej nieruchomosci podlegaja ujawnieniu w ksiedze wieczystej.

Art. 31. Oddanie w uzytkowanie wieczyste nieruchomosci gruntowej zabudowanej nastepuje z rownoczesna sprzedaza polozonych na tej nieruchomosci budynkow i innych urzadzen.

Art. 32. 1. Nieruchomosc gruntowa oddana w uzytkowanie wieczyste moze byc sprzedana wylacznie uzytkownikowi wieczystemu, z zastrzezeniem ust. 1a i ust. 3.

1a. Nieruchomosc gruntowa stanowiaca wlasnosc Skarbu Panstwa moze byc sprzedana uzytkownikowi wieczystemu za zgoda wojewody.

2. Z dniem zawarcia umowy sprzedazy nieruchomosci wygasa, z mocy prawa, uprzednio ustanowione prawo uzytkowania wieczystego. Przepisu art. 241 Kodeksu cywilnego nie stosuje sie.

3. W odniesieniu do nieruchomosci gruntowej oddanej w uzytkowanie wieczyste przeniesienie wlasnosci tej nieruchomosci, w drodze umowy, miedzy Skarbem Panstwa a jednostka samorzadu terytorialnego oraz miedzy jednostkami samorzadu terytorialnego moze nastapic za powiadomieniem jej uzytkownika wieczystego.

Art. 33. 1. Uzytkowanie wieczyste wygasa z uplywem okresu ustalonego w umowie albo przez rozwiazanie umowy przed uplywem tego okresu.

2. W razie wygasniecia uzytkowania wieczystego na skutek uplywu okresu ustalonego w umowie albo na skutek rozwiazania umowy przed uplywem tego okresu, uzytkownikowi wieczystemu przysluguje wynagrodzenie za wzniesione przez niego lub nabyte na wlasnosc budynki i inne urzadzenia. Wynagrodzenie powinno byc rowne wartosci tych budynkow i urzadzen okreslonej na dzien wygasniecia uzytkowania wieczystego. Za budynki i inne urzadzenia wzniesione wbrew postanowieniom umowy wynagrodzenie nie przysluguje.

3. Wlasciwy organ moze zadac rozwiazania umowy uzytkowania wieczystego przed uplywem ustalonego okresu stosownie do art. 240 Kodeksu cywilnego, jezeli uzytkownik wieczysty korzysta z tej nieruchomosci w sposob sprzeczny z ustalonym w umowie, a w szczegolnosci jezeli nie zabudowal jej w ustalonym terminie. W razie rozwiazania umowy zwraca sie pierwsza oplate wniesiona z tytulu uzytkowania wieczystego oraz sume oplat rocznych wniesionych z tego tytulu za niewykorzystany okres uzytkowania wieczystego. Oplaty te podlegaja waloryzacji. Maksymalna wysokosc kwoty podlegajacej zwrotowi nie moze przekraczac wartosci prawa uzytkowania wieczystego okreslonej na dzien rozwiazania umowy.

4. Przepisy ust. 1-3 stosuje sie odpowiednio do uzytkowania wieczystego nabytego w inny sposob niz w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

Art. 34. 1. W przypadku zbywania nieruchomosci osobom fizycznym i prawnym pierwszenstwo w ich nabyciu, z zastrzezeniem art. 216a, przysluguje osobie, ktora spelnia jeden z nastepujacych warunkow:

1) przysluguje jej roszczenie o nabycie nieruchomosci z mocy niniejszej ustawy lub odrebnych przepisow, jezeli zlozy wniosek o nabycie przed uplywem terminu okreslonego w wykazie, o ktorym mowa w art. 35 ust. 1; termin zlozenia wniosku nie moze byc krotszy niz 6 tygodni, liczac od dnia wywieszenia wykazu;

2) jest poprzednim wlascicielem zbywanej nieruchomosci pozbawionym prawa wlasnosci tej nieruchomosci przed dniem 5 grudnia 1990 r. albo jego spadkobierca, jezeli zlozy wniosek o nabycie przed uplywem terminu okreslonego w wykazie, o ktorym mowa w art. 35 ust. 1; termin zlozenia wniosku nie moze byc krotszy niz 6 tygodni, liczac od dnia wywieszenia wykazu;

3) jest najemca lokalu mieszkalnego, a najem zostal nawiazany na czas nieoznaczony.

2. W przypadku zbiegu uprawnien do pierwszenstwa w nabyciu, stosuje sie kolejnosc wymieniona w ust. 1.

3. Zbycie nieruchomosci nie moze nastapic, jezeli toczy sie postepowanie administracyjne dotyczace prawidlowosci nabycia nieruchomosci przez Skarb Panstwa lub jednostke samorzadu terytorialnego.

4. Osoby, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 3, zawiadamia sie na pismie o przeznaczeniu nieruchomosci do zbycia oraz o przyslugujacym im pierwszenstwie w nabyciu tej nieruchomosci, pod warunkiem zlozenia wnioskow o nabycie w terminie okreslonym w zawiadomieniu. Termin ten nie moze byc krotszy niz 21 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Przy doreczaniu zawiadomien stosuje sie przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego.

5. Osoby, o ktorych mowa w ust. 1 i ust. 6, korzystaja z pierwszenstwa w nabyciu nieruchomosci, jezeli zloza oswiadczenie, ze wyrazaja zgode na cene ustalona w sposob okreslony w ustawie.

6. Wojewoda w odniesieniu do nieruchomosci stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa, a odpowiednia rada lub sejmik w odniesieniu do nieruchomosci stanowiacych wlasnosc jednostki samorzadu terytorialnego, moga przyznac, odpowiednio w drodze zarzadzenia lub uchwaly, pierwszenstwo w nabywaniu lokali ich najemcom lub dzierzawcom, z zastrzezeniem art. 60.

7. Zbycie nieruchomosci zabudowanej budynkiem mieszkalnym na rzecz innych osob niz wymienione w ust. 1 pkt 1 i 2 nie moze nastapic z pominieciem, przyslugujacego najemcom lokali mieszkalnych polozonych w tym budynku, pierwszenstwa w nabyciu tych lokali.

8. Przepisow ust. 1 i 7 nie stosuje sie, jezeli zbycie nastepuje miedzy Skarbem Panstwa a jednostka samorzadu terytorialnego albo miedzy tymi jednostkami dla realizacji celow publicznych.

Art. 35. 1. Wlasciwy organ sporzadza i podaje do publicznej wiadomosci wykaz nieruchomosci przeznaczonych do sprzedazy, do oddania w uzytkowanie wieczyste, uzytkowanie, najem lub dzierzawe. Wykaz ten wywiesza sie na okres 21 dni w siedzibie wlasciwego urzedu, a ponadto informacje o wywieszeniu tego wykazu podaje sie do publicznej wiadomosci przez ogloszenie w prasie lokalnej oraz w inny sposob zwyczajowo przyjety w danej miejscowosci.

2. W wykazie, o ktorym mowa w ust. 1, okresla sie odpowiednio:

1) oznaczenie nieruchomosci wedlug ksiegi wieczystej oraz katastru nieruchomosci;

2) powierzchnie nieruchomosci;

3) opis nieruchomosci;

4) przeznaczenie nieruchomosci i sposob jej zagospodarowania;

5) termin zagospodarowania nieruchomosci;

6) cene nieruchomosci;

7) wysokosc stawek procentowych oplat z tytulu uzytkowania wieczystego;

8) wysokosc oplat z tytulu uzytkowania, najmu lub dzierzawy;

9) terminy wnoszenia oplat;

10) zasady aktualizacji oplat;

11) informacje o przeznaczeniu do sprzedazy, do oddania w uzytkowanie wieczyste, uzytkowanie, najem lub dzierzawe;

12) termin do zlozenia wniosku przez osoby, ktorym przysluguje pierwszenstwo w nabyciu nieruchomosci na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1 i pkt 2.

3. Ustanawianie odrebnej wlasnosci lokali w domach wielolokalowych, wchodzacych w sklad nieruchomosci, nastepuje na zasadach okreslonych w ustawie z dnia 24 czerwca 1994 r. o wlasnosci lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 oraz z 2004 r. Nr 141, poz. 1492).

4. (uchylony).

Art. 36. W przypadku naruszenia przez wlasciwy organ przepisow art. 34 ust. 1-5 i 7 Skarb Panstwa lub jednostka samorzadu terytorialnego ponosza odpowiedzialnosc na zasadach ogolnych.

Rozdzial 4

Przetargi na zbycie nieruchomosci

Art. 37. 1. Z zastrzezeniem ust. 2 i 3, nieruchomosci sa sprzedawane lub oddawane w uzytkowanie wieczyste w drodze przetargu.

2. Nieruchomosc jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jezeli:

1) jest zbywana na rzecz osoby, ktorej przysluguje pierwszenstwo w jej nabyciu, stosownie do art. 34;

2) zbycie nastepuje miedzy Skarbem Panstwa a jednostka samorzadu terytorialnego oraz miedzy tymi jednostkami;

3) jest zbywana na rzecz osob, o ktorych mowa w art. 68 ust. 1 pkt 2;

4) zbycie nastepuje w drodze zamiany lub darowizny;

5) sprzedaz nieruchomosci nastepuje na rzecz jej uzytkownika wieczystego;

6) przedmiotem zbycia jest nieruchomosc lub jej czesci, niezbedne do poprawienia warunkow zagospodarowania nieruchomosci przyleglej, stanowiacej wlasnosc lub oddanej w uzytkowanie wieczyste osobie, ktora zamierza te nieruchomosc lub jej czesci nabyc, jezeli nie moga byc zagospodarowane jako odrebne nieruchomosci;

7) ma stanowic wklad niepieniezny (aport) do spolki albo wyposazenie nowo tworzonej panstwowej lub samorzadowej osoby prawnej, lub majatek tworzonej fundacji;

8) jest zbywana na rzecz zarzadzajacego specjalna strefa ekonomiczna, na ktorej terenie jest polozona;

9) przedmiotem zbycia jest udzial w nieruchomosci, a zbycie nastepuje na rzecz innych wspolwlascicieli nieruchomosci;

10) jest zbywana na rzecz kosciolow i zwiazkow wyznaniowych, majacych uregulowane stosunki z panstwem, na cele dzialalnosci sakralnej.

11) jest sprzedawana na rzecz partnera prywatnego lub spolki, o ktorej mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym, jako wklad wlasny podmiotu publicznego, w celu realizowania zadan publicznych w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego, z zastrzezeniem art. 25 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym.

3. Wojewoda - w odniesieniu do nieruchomosci stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa, a odpowiednia rada lub sejmik - w odniesieniu do nieruchomosci stanowiacych wlasnosc jednostki samorzadu terytorialnego, odpowiednio w drodze zarzadzenia lub uchwaly, moga zwolnic z obowiazku zbycia w drodze przetargu nieruchomosci przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe lub na realizacje urzadzen infrastruktury technicznej albo innych celow publicznych, jezeli cele te beda realizowane przez podmioty, dla ktorych sa to cele statutowe i ktorych dochody przeznacza sie w calosci na dzialalnosc statutowa. Przepis ten stosuje sie rowniez, gdy sprzedaz nieruchomosci nastepuje na rzecz osoby, ktora dzierzawi nieruchomosc na podstawie umowy zawartej co najmniej na 10 lat, jezeli nieruchomosc ta zostala zabudowana na podstawie zezwolenia na budowe. Przepisu tego nie stosuje sie, w przypadku gdy o nabycie nieruchomosci ubiega sie wiecej niz jeden podmiot spelniajacy powyzsze warunki.

4. Przepis ust. 1 stosuje sie odpowiednio przy zawieraniu umow uzytkowania, najmu lub dzierzawy na czas dluzszy niz 3 lata. Wojewoda albo odpowiednia rada lub sejmik moga wyrazic zgode na odstapienie od obowiazku przetargowego trybu zawarcia tych umow.

Art. 38. 1. Przetarg oglasza, organizuje i przeprowadza wlasciwy organ.

2. Ogloszenie o przetargu podaje sie do publicznej wiadomosci nie wczesniej niz po uplywie terminow, o ktorych mowa w art. 34 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 4. W ogloszeniu o przetargu podaje sie informacje zamieszczone w wykazie oraz czas, miejsce i warunki przetargu. Ogloszenie o przetargu wywiesza sie w siedzibie wlasciwego urzedu, a ponadto informacje o ogloszeniu przetargu podaje sie do publicznej wiadomosci w sposob zwyczajowo przyjety w danej miejscowosci.

3. Przed ogloszeniem o przetargu rozpatruje sie wnioski osob uprawnionych do nabycia nieruchomosci w drodze bezprzetargowej. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku, informacji o nieruchomosci, ktorej ten wniosek dotyczy, nie zamieszcza sie w ogloszeniu o przetargu.

4. Wlasciwy organ moze odwolac ogloszony przetarg jedynie z waznych powodow, niezwlocznie podajac informacje o odwolaniu przetargu do publicznej wiadomosci, w sposob okreslony w ust. 2. W informacji podaje sie takze przyczyne odwolania przetargu.

Art. 39. 1. Jezeli pierwszy przetarg zakonczyl sie wynikiem negatywnym, w okresie nie krotszym niz 2 tygodnie, ale nie dluzszym niz 6 miesiecy, liczac od dnia jego zamkniecia, przeprowadza sie drugi przetarg, w ktorym wlasciwy organ moze obnizyc cene wywolawcza nieruchomosci ustalona przy ogloszeniu pierwszego przetargu, stosownie do art. 67 ust. 2 pkt 2.

2. Jezeli drugi przetarg zakonczyl sie wynikiem negatywnym, wlasciwy organ w okresie nie krotszym niz 2 tygodnie, ale nie dluzszym niz 6 miesiecy, liczac od dnia jego zamkniecia, moze zbyc nieruchomosc w drodze rokowan albo organizowac kolejne przetargi. Przy ustalaniu warunkow kolejnych przetargow stosuje sie zasady obowiazujace przy organizowaniu drugiego przetargu.

3. W przypadku zachowania terminow, o ktorych mowa w ust. 1 i 2, wlasciwy organ nie ma obowiazku ponownego sporzadzania wykazu nieruchomosci przeznaczonych do sprzedazy lub oddania w uzytkowanie wieczyste.

Art. 40. 1. Przetarg przeprowadza sie w formie:

1) przetargu ustnego nieograniczonego;

2) przetargu ustnego ograniczonego;

3) przetargu pisemnego nieograniczonego;

4) przetargu pisemnego ograniczonego.

2. Przetarg ustny ma na celu uzyskanie najwyzszej ceny. Przetarg pisemny ma na celu wybor najkorzystniejszej oferty.

2a. Przetarg ograniczony organizuje sie, jezeli warunki przetargowe moga byc spelnione tylko przez ograniczona liczbe osob.

3. O zastosowanej formie przetargu decyduje jego organizator.

4. Przetarg uwaza sie za zakonczony wynikiem negatywnym, jezeli nikt nie przystapil do przetargu ustnego lub zaden z uczestnikow nie zaoferowal postapienia ponad cene wywolawcza albo jezeli w przetargu pisemnym nie wplynela ani jedna oferta lub zaden z uczestnikow nie zaoferowal ceny wyzszej od wywolawczej, a takze jezeli komisja przetargowa stwierdzila, ze zadna oferta nie spelnia warunkow przetargu.

5. Uczestnik przetargu moze, w terminie 7 dni od dnia ogloszenia wyniku przetargu ustnego lub doreczenia zawiadomienia o wyniku przetargu pisemnego, zaskarzyc czynnosci zwiazane z przeprowadzeniem przetargu do wojewody, jezeli przetarg dotyczy nieruchomosci Skarbu Panstwa, albo do organu wykonawczego jednostki samorzadu terytorialnego, jezeli przetarg dotyczy nieruchomosci stanowiacych wlasnosc tej jednostki.

Art. 41. 1. Organizator przetargu jest obowiazany zawiadomic osobe ustalona jako nabywca nieruchomosci o miejscu i terminie zawarcia umowy sprzedazy lub oddania w uzytkowanie wieczyste nieruchomosci, najpozniej w ciagu 21 dni od dnia rozstrzygniecia przetargu. Wyznaczony termin nie moze byc krotszy niz 7 dni od dnia doreczenia zawiadomienia.

2. Jezeli osoba ustalona jako nabywca nieruchomosci nie stawi sie bez usprawiedliwienia w miejscu i w terminie podanym w zawiadomieniu, o ktorym mowa w ust. 1, organizator przetargu moze odstapic od zawarcia umowy, a wplacone wadium nie podlega zwrotowi. W zawiadomieniu zamieszcza sie informacje o tym uprawnieniu.

Art. 42. 1. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, sposob i tryb przeprowadzania przetargow na zbycie nieruchomosci stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa lub wlasnosc jednostek samorzadu terytorialnego oraz przeprowadzania rokowan po drugim przetargu, uwzgledniajac koniecznosc zapewnienia jawnosci i jednolitosci postepowania, rownego dostepu do udzialu w przetargu, uzyskania najkorzystniejszego wyniku przetargu.

2. Wydajac rozporzadzenie, o ktorym mowa w ust. 1, Rada Ministrow ustali:

1) wysokosc wadium oraz terminy i formy jego wnoszenia i zwrotu;

2) sposob, terminy i tresc ogloszenia przetargu;

3) tryb powolywania, sklad i sposob dzialania komisji przetargowej oraz organy wlasciwe do powolania tej komisji;

4) sposob sporzadzania oraz tresc protokolu z przeprowadzonego przetargu;

5) tryb postepowania w przypadku zaskarzenia przetargu;

6) tryb postepowania przy przeprowadzaniu poszczegolnych rodzajow przetargow oraz warunki organizowania przetargu ograniczonego;

7) tryb postepowania przy przeprowadzaniu rokowan po drugim przetargu.

Rozdzial 5

Oddawanie w trwaly zarzad

Art. 43. 1. Trwaly zarzad jest forma prawna wladania nieruchomoscia przez jednostke organizacyjna.

2. Jednostka organizacyjna ma prawo, z zastrzezeniem ust. 6, korzystania z nieruchomosci oddanej w trwaly zarzad, a w szczegolnosci do:

1) korzystania z nieruchomosci w celu prowadzenia dzialalnosci nalezacej do zakresu jej dzialania;

2) zabudowy, odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy lub remontu obiektu budowlanego na nieruchomosci, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, za zgoda organu nadzorujacego;

3) oddania nieruchomosci lub jej czesci w najem, dzierzawe albo uzyczenie na czas nie dluzszy niz czas, na ktory zostal ustanowiony trwaly zarzad, z rownoczesnym zawiadomieniem wlasciwego organu i organu nadzorujacego, jezeli umowa jest zawierana na okres do 3 lat, lub za zgoda tych organow, jezeli umowa jest zawierana na okres powyzej 3 lat.

3. Nieruchomosci oddane w trwaly zarzad ministerstwom, urzedom centralnym i urzedom wojewodzkim lub czesci tych nieruchomosci moga byc oddawane w najem, dzierzawe lub uzyczenie za zgoda ministra wlasciwego do spraw administracji publicznej.

4. Jednostka organizacyjna ma prawo wypowiedzenia, za zgoda organu nadzorujacego, kazdej umowy najmu, dzierzawy i uzyczenia nieruchomosci lub jej czesci, obciazajacych nieruchomosc objeta trwalym zarzadem, z zachowaniem trzymiesiecznego terminu wypowiedzenia.

4a. Zgoda, o ktorej mowa w ust. 2 pkt 2 i 3 oraz w ust. 4, a takze w art. 47 ust. 1 i art. 48 ust. 1, nie jest wymagana w przypadku Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Prezesa Rady Ministrow, Trybunalu Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Sadu Najwyzszego, Naczelnego Sadu Administracyjnego, Najwyzszej Izby Kontroli, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Krajowego Biura Wyborczego, Instytutu Pamieci Narodowej - Komisji Scigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Panstwowej Inspekcji Pracy.

5. Nieruchomosci stanowiace przedmiot wlasnosci lub przedmiot uzytkowania wieczystego Skarbu Panstwa oddaje sie w trwaly zarzad panstwowej jednostce organizacyjnej, a nieruchomosci stanowiace przedmiot wlasnosci lub przedmiot uzytkowania wieczystego jednostki samorzadu terytorialnego - odpowiedniej samorzadowej jednostce organizacyjnej.

6. Wojewoda albo odpowiednia rada lub sejmik moga ustalic, odpowiednio w drodze zarzadzenia lub uchwaly, szczegolowe warunki korzystania z nieruchomosci przez jednostki organizacyjne.

Art. 44. 1. Trwaly zarzad ustanawia sie na czas nieoznaczony lub czas oznaczony.

2. Z wnioskiem o ustanowienie trwalego zarzadu wystepuje jednostka organizacyjna.

Art. 45. 1. Trwaly zarzad na rzecz jednostki organizacyjnej ustanawia wlasciwy organ, w drodze decyzji, z zastrzezeniem art. 60.

2. Decyzja o ustanowieniu trwalego zarzadu powinna zawierac:

1) nazwe i siedzibe jednostki organizacyjnej, na rzecz ktorej jest ustanawiany trwaly zarzad;

2) oznaczenie nieruchomosci wedlug ksiegi wieczystej oraz wedlug katastru nieruchomosci;

3) powierzchnie oraz opis nieruchomosci;

4) przeznaczenie nieruchomosci i sposob jej zagospodarowania;

5) cel, na jaki nieruchomosc zostala oddana w trwaly zarzad;

6) termin zagospodarowania nieruchomosci;

7) cene nieruchomosci i oplate z tytulu trwalego zarzadu;

8) mozliwosc aktualizacji oplaty z tytulu trwalego zarzadu;

9) czas, na ktory trwaly zarzad zostal ustanowiony.

2a. W przypadku nieruchomosci wpisanej do rejestru zabytkow, w decyzji o ustanowieniu trwalego zarzadu mozna nalozyc, w miare potrzeby, na jednostke organizacyjna obowiazek odbudowy lub remontu polozonych na tej nieruchomosci zabytkowych obiektow budowlanych, w terminie okreslonym w decyzji.

3. Objecie nieruchomosci w trwaly zarzad nastepuje na podstawie protokolu zdawczo-odbiorczego.

Art. 46. 1. Trwaly zarzad wygasa z uplywem okresu, na ktory zostal ustanowiony, albo na skutek wydania decyzji wlasciwego organu o jego wygasnieciu.

2. Wlasciwy organ moze z urzedu wydac decyzje o wygasnieciu trwalego zarzadu w odniesieniu do nieruchomosci lub jej czesci w razie stwierdzenia, ze:

1) nieruchomosc nie zostala zagospodarowana zgodnie z decyzja o ustanowieniu trwalego zarzadu;

2) jednostka organizacyjna nie zawiadomila wlasciwego organu o oddaniu nieruchomosci lub jej czesci w najem, dzierzawe albo o uzyczeniu lub nie uzyskala zgody, o ktorej mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3;

3) nieruchomosc jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem okreslonym w decyzji, o ktorej mowa w art. 45;

4) sposob korzystania z nieruchomosci pogarsza stan srodowiska w stopniu zagrazajacym zyciu, zdrowiu lub mieniu;

5) przeznaczenie nieruchomosci w planie miejscowym uleglo zmianie, ktora nie pozwala na dalsze wykorzystywanie nieruchomosci lub jej czesci w dotychczasowy sposob, a jednostka organizacyjna nie ma mozliwosci zmiany sposobu wykorzystywania nieruchomosci;

6) nieruchomosc stala sie zbedna na cel okreslony w decyzji o ustanowieniu trwalego zarzadu.

3. Wygasniecie trwalego zarzadu jest rownoznaczne z wypowiedzeniem umow najmu, dzierzawy lub uzyczenia z zachowaniem trzymiesiecznego okresu wypowiedzenia, jezeli nieruchomosc, w stosunku do ktorej wygasl trwaly zarzad, byla wynajeta, wydzierzawiona lub uzyczona.

4. Decyzja o wygasnieciu trwalego zarzadu przyslugujacego jednostkom organizacyjnym:

1) resortu obrony narodowej - wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw obrony narodowej;

2) resortu spraw wewnetrznych i administracji - wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw wewnetrznych;

3) resortu sprawiedliwosci - wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw sprawiedliwosci;

4) Agencji Bezpieczenstwa Wewnetrznego lub Agencji Wywiadu - wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu odpowiednio z Szefem Agencji Bezpieczenstwa Wewnetrznego lub Szefem Agencji Wywiadu.

Art. 47. 1. Jednostka organizacyjna sprawujaca trwaly zarzad moze zglosic wlasciwemu organowi wniosek o wydanie decyzji o wygasnieciu tego zarzadu do calej nieruchomosci lub jej czesci, jezeli stala sie dla niej zbedna. Zlozenie wniosku powinno byc poprzedzone uzyskaniem zgody organu nadzorujacego jednostke organizacyjna.

2. Wlasciwy organ wydaje decyzje o wygasnieciu trwalego zarzadu, na wniosek jednostki organizacyjnej, po uzyskaniu mozliwosci zagospodarowania nieruchomosci, w ciagu 18 miesiecy od dnia zlozenia wniosku, o ktorym mowa w ust. 1.

3. W sprawach, o ktorych mowa w ust. 1, nie stosuje sie przepisu art. 46 ust. 4.

Art. 48. 1. Wlasciwy organ moze orzec, w drodze decyzji, o przekazaniu trwalego zarzadu miedzy jednostkami organizacyjnymi na ich wniosek, zlozony za zgoda organow nadzorujacych te jednostki.

2. W decyzji, o ktorej mowa w ust. 1, orzeka sie o wygasnieciu trwalego zarzadu, dotychczas sprawowanego przez jednostke organizacyjna, i jego ustanowieniu na rzecz jednostki organizacyjnej wnioskujacej o przekazanie. W sprawach tych stosuje sie przepis art. 45 ust. 3.

3. Jezeli przekazanie trwalego zarzadu przez jednostke organizacyjna nastepuje na rzecz jednostki wymienionej w art. 60 ust. 1, o wygasnieciu trwalego zarzadu orzeka wlasciwy organ, zas o jego ustanowieniu orzeka minister wlasciwy do spraw administracji publicznej.

Art. 49. 1. Likwidacja jednostki organizacyjnej sprawujacej trwaly zarzad nieruchomosci powoduje, z zastrzezeniem ust. 2, jego wygasniecie.

2. Jezeli likwidacja jednostki organizacyjnej nastepuje w wyniku przeksztalcen organizacyjnych, wlasciwy organ orzeka o wygasnieciu trwalego zarzadu przyslugujacego likwidowanej jednostce organizacyjnej albo o wygasnieciu trwalego zarzadu przyslugujacego likwidowanej jednostce organizacyjnej z rownoczesnym ustanowieniem trwalego zarzadu na rzecz jednostek organizacyjnych utworzonych w wyniku tych przeksztalcen lub na rzecz jednostek przejmujacych zadania jednostki likwidowanej.

Art. 49a. Przepisy art. 43-49 stosuje sie odpowiednio w przypadku:

1) oddania w trwaly zarzad udzialu we wspolwlasnosci lub uzytkowaniu wieczystym nieruchomosci jednej lub kilku jednostkom organizacyjnym;

2) oddania w trwaly zarzad calej nieruchomosci kilku jednostkom organizacyjnym w czesciach ulamkowych, z okresleniem sposobu korzystania z tej nieruchomosci przez poszczegolne jednostki organizacyjne.

Art. 50. Do trwalego zarzadu w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje sie odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o uzytkowaniu.

Rozdzial 6

Przekazywanie nieruchomosci na cele szczegolne

Art. 51. 1. Panstwowa osoba prawna oraz panstwowa jednostka organizacyjna, z dniem ich utworzenia, sa wyposazane w nieruchomosci niezbedne do ich dzialalnosci odpowiednio przez ministra wlasciwego do spraw Skarbu Panstwa, organ zalozycielski lub przez organ nadzorujacy.

2. Wyposazenie polega na przeniesieniu na rzecz panstwowej osoby prawnej wlasnosci nieruchomosci albo oddaniu jej nieruchomosci gruntowej w uzytkowanie wieczyste lub na oddaniu panstwowej jednostce organizacyjnej nieruchomosci w trwaly zarzad.

3. Na wyposazenie, o ktorym mowa w ust. 1, przeznacza sie nieruchomosci z zasobu nieruchomosci Skarbu Panstwa.

4. Przy wyposazaniu panstwowych osob prawnych przeniesienie wlasnosci nieruchomosci nastepuje nieodplatnie oraz nie pobiera sie pierwszej oplaty z tytulu uzytkowania wieczystego.

Art. 52. Na wniosek ministra wlasciwego do spraw Skarbu Panstwa, organu zalozycielskiego lub organu nadzorujacego starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, wskazuje nieruchomosci, ktore moga byc przeznaczone na wyposazenie panstwowej osoby prawnej lub panstwowej jednostki organizacyjnej.

Art. 53. 1. Minister wlasciwy do spraw Skarbu Panstwa lub organ zalozycielski w akcie o utworzeniu panstwowej osoby prawnej rozstrzyga o wyposazeniu tej osoby w nieruchomosci, o ktorych mowa w art. 52.

2. Minister wlasciwy do spraw Skarbu Panstwa lub organ zalozycielski, wykonujac ustalenia zawarte w akcie o utworzeniu panstwowej osoby prawnej, przenosi na panstwowa osobe prawna wlasnosc nieruchomosci lub oddaje tej osobie nieruchomosci gruntowe w uzytkowanie wieczyste w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

Art. 54. 1. Organ nadzorujacy w akcie o utworzeniu panstwowej jednostki organizacyjnej wyposaza te jednostke w nieruchomosci, o ktorych mowa w art. 52.

2. Starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, wykonujac ustalenia zawarte w akcie o utworzeniu panstwowej jednostki organizacyjnej, oddaje tej jednostce nieruchomosci w trwaly zarzad w drodze decyzji.

Art. 55. W razie gdy panstwowe osoby prawne albo panstwowe jednostki organizacyjne sa tworzone w wyniku podzialu istniejacych osob prawnych lub jednostek organizacyjnych, nie stosuje sie przepisow art. 52, jezeli wyposazenie dotyczy nieruchomosci, do ktorych prawa przyslugiwaly osobom lub jednostkom ulegajacym podzialowi.

Art. 56. Przy tworzeniu lub powolywaniu samorzadowych osob prawnych lub samorzadowych jednostek organizacyjnych stosuje sie odpowiednio przepisy art. 51 i art. 53-55, z tym ze na wyposazenie tych osob lub jednostek organ wykonawczy gminy, powiatu lub wojewodztwa przeznacza nieruchomosci odpowiednio z gminnego, powiatowego lub wojewodzkiego zasobu nieruchomosci.

Art. 57. 1. Prawa do nieruchomosci, ktore pozostaly po zlikwidowanej lub sprywatyzowanej panstwowej osobie prawnej, przechodza z mocy prawa na rzecz Skarbu Panstwa odpowiednio z dniem likwidacji lub z dniem zakonczenia prywatyzacji.

2. O sposobie zagospodarowania tych nieruchomosci rozstrzyga minister wlasciwy do spraw Skarbu Panstwa, chyba ze odrebne przepisy stanowia inaczej.

3. Jezeli minister wlasciwy do spraw Skarbu Panstwa lub inny organ upowazniony na mocy odrebnych przepisow nie zagospodarowal nieruchomosci, o ktorych mowa w ust. 1, przekazuje je protokolarnie do zasobu nieruchomosci Skarbu Panstwa.

4. W razie likwidacji lub prywatyzacji samorzadowej osoby prawnej stosuje sie odpowiednio ust. 1-3, z tym ze nieruchomosci, ktore nie zostaly zagospodarowane, organ wykonawczy jednostki samorzadu terytorialnego wlacza protokolarnie odpowiednio do gminnego, powiatowego lub wojewodzkiego zasobu nieruchomosci.

5. Nieruchomosci stanowiace wlasnosc Skarbu Panstwa, w stosunku do ktorych trwaly zarzad wygasl na skutek likwidacji jednostki organizacyjnej, z zastrzezeniem przepisu art. 49 ust. 2, organ nadzorujacy przekazuje protokolarnie do zasobu nieruchomosci Skarbu Panstwa, a jezeli nieruchomosci stanowia wlasnosc jednostek samorzadu terytorialnego, organ nadzorujacy wlacza je protokolarnie do zasobu nieruchomosci odpowiedniej jednostki samorzadu terytorialnego.

Art. 58. 1. Nieruchomosci stanowiace wlasnosc Skarbu Panstwa moga byc wnoszone jako wklad niepieniezny (aport) do spolki przez ministra wlasciwego do spraw Skarbu Panstwa, w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

2. W przypadku wnoszenia nieruchomosci jako wkladu niepienieznego (aportu) do spolki, stosuje sie odpowiednio przepis art. 52.

Art. 59. 1. Minister wlasciwy do spraw Skarbu Panstwa moze wyposazyc fundacje lub dokonac darowizny nieruchomosci z zasobu Skarbu Panstwa na rzecz fundacji oraz organizacji pozytku publicznego prowadzacych dzialalnosc, o ktorej mowa w art. 68 ust. 1 pkt 2, na jej cele statutowe.

2. W przypadku niewykorzystania nieruchomosci na cel, na ktory nieruchomosc zostala darowana, darowizne odwoluje sie lub minister wlasciwy do spraw Skarbu Panstwa moze wyrazic zgode na zbycie nieruchomosci. Przepisy art. 5b i 5c ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnien przyslugujacych Skarbowi Panstwa (Dz. U. Nr 106, poz. 493, z pozn. zm.) stosuje sie odpowiednio.

3. Czynnosc prawna dokonana przez fundacje albo organizacje pozytku publicznego z naruszeniem przepisu ust. 2 jest niewazna.

4. W sprawach, o ktorych mowa w ust. 1, stosuje sie odpowiednio przepisy art. 51 ust. 2 i 4 oraz art. 52.

5. Agencja Nieruchomosci Rolnych, Agencja Mienia Wojskowego oraz Wojskowa Agencja Mieszkaniowa moga, na warunkach okreslonych w ust. 1, wyposazyc fundacje lub dokonac na jej rzecz albo na rzecz organizacji pozytku publicznego darowizny nieruchomosci, w stosunku do ktorej wykonuja prawa wlascicielskie Skarbu Panstwa, po uprzednim uzgodnieniu z ministrem wlasciwym do spraw Skarbu Panstwa. W przypadku niewykorzystania nieruchomosci na ten cel darowizne odwoluje sie. Przepisy ust. 2-4 stosuje sie, z tym ze zgode, o ktorej mowa w ust. 2, wyraza, po uprzednim uzgodnieniu z ministrem wlasciwym do spraw Skarbu Panstwa, odpowiednio Agencja Nieruchomosci Rolnych, Agencja Mienia Wojskowego, Wojskowa Agencja Mieszkaniowa.

Art. 60. 1. Gospodarka nieruchomosciami stanowiacymi przedmiot wlasnosci Skarbu Panstwa, na potrzeby statutowe Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Prezesa Rady Ministrow, Trybunalu Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Sadu Najwyzszego, Naczelnego Sadu Administracyjnego i innych sadow administracyjnych, Najwyzszej Izby Kontroli, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Krajowego Biura Wyborczego, Instytutu Pamieci Narodowej - Komisji Scigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Panstwowej Inspekcji Pracy, a takze ministerstw, urzedow centralnych i urzedow wojewodzkich - nalezy do ministra wlasciwego do spraw administracji publicznej.

2. Minister wlasciwy do spraw administracji publicznej oddaje nieodplatnie, w drodze decyzji, jednostkom organizacyjnym, o ktorych mowa w ust. 1, w trwaly zarzad nieruchomosci stanowiace zasob nieruchomosci Skarbu Panstwa, po uprzednim zawarciu porozumienia ze starosta, wykonujacym zadanie z zakresu administracji rzadowej, okreslajacego nieruchomosci, ktore maja byc z zasobu oddane tym jednostkom.

3. Jezeli nieruchomosci oddane w trwaly zarzad jednostkom organizacyjnym, o ktorych mowa w ust. 1, staly sie im zbedne, minister wlasciwy do spraw administracji publicznej, po uprzednim wydaniu decyzji o wygasnieciu tego zarzadu, zawiadamia staroste, wykonujacego zadanie z zakresu administracji rzadowej, o ich przekazaniu do zasobu nieruchomosci Skarbu Panstwa. Przepisy art. 46 i 47 stosuje sie odpowiednio.

4. W razie likwidacji lub przeksztalcenia jednostek, o ktorych mowa w ust. 1, minister wlasciwy do spraw administracji publicznej rozstrzyga, w terminie 6 miesiecy od zakonczenia likwidacji lub przeksztalcenia, o sposobie zagospodarowania nieruchomosci bedacych w trwalym zarzadzie tych jednostek. Po uplywie tego terminu niezagospodarowane nieruchomosci przekazuje sie do zasobu nieruchomosci Skarbu Panstwa.

Art. 61. 1. Przedstawicielstwom dyplomatycznym lub urzedom konsularnym panstw obcych oraz innym przedstawicielstwom i instytucjom zrownanym z nimi w zakresie przywilejow i immunitetow na podstawie ustaw, umow miedzynarodowych lub powszechnie obowiazujacych zwyczajow miedzynarodowych nieruchomosci Skarbu Panstwa moga byc, na zasadzie wzajemnosci, sprzedawane lub oddawane w uzytkowanie wieczyste, uzytkowanie, dzierzawe lub najem.

2. Umowy z przedstawicielstwami, o ktorych mowa w ust. 1, zawiera minister wlasciwy do spraw administracji publicznej.

3. Jednostka samorzadu terytorialnego jest obowiazana wskazac i przeniesc wlasnosc nieruchomosci na rzecz Skarbu Panstwa, jezeli jest ona niezbedna na cele, o ktorych mowa w ust. 1. Umowe przeniesienia wlasnosci nieruchomosci do zasobu Skarbu Panstwa zawiera z ta jednostka starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw administracji publicznej.

4. W sprawach nieuregulowanych w ust. 1-3 stosuje sie odpowiednio przepis art. 60 ust. 3 i 4.

Rozdzial 7

Ustalanie sposobu i terminow zagospodarowania nieruchomosci gruntowych

Art. 62. 1. W umowie o oddanie nieruchomosci gruntowej w uzytkowanie wieczyste ustala sie sposob i termin jej zagospodarowania, w tym termin zabudowy, zgodnie z celem, na ktory nieruchomosc gruntowa zostala oddana w uzytkowanie wieczyste.

2. Jezeli sposob zagospodarowania nieruchomosci gruntowej polega na jej zabudowie, ustala sie termin rozpoczecia lub termin zakonczenia zabudowy.

3. Za rozpoczecie zabudowy uwaza sie wybudowanie fundamentow, a za zakonczenie zabudowy wybudowanie budynku w stanie surowym zamknietym.

4. Termin, o ktorym mowa w ust. 1, moze byc przedluzony na wniosek uzytkownika wieczystego, jezeli nie mogl byc dotrzymany z przyczyn niezaleznych od uzytkownika.

Art. 63. 1. W razie niedotrzymania terminow zagospodarowania nieruchomosci gruntowej, o ktorych mowa w art. 62, wlasciwy organ moze wyznaczyc termin dodatkowy.

2. W przypadku niedotrzymania terminow, o ktorych mowa w ust. 1 oraz w art. 62, moga byc ustalone dodatkowe oplaty roczne obciazajace uzytkownika wieczystego, niezaleznie od oplat z tytulu uzytkowania wieczystego, ustalonych stosownie do przepisow rozdzialu 8 dzialu II.

3. Wysokosc dodatkowej oplaty rocznej, o ktorej mowa w ust. 2, wynosi 10 % wartosci nieruchomosci gruntowej okreslonej na dzien ustalenia oplaty za pierwszy rok, po bezskutecznym uplywie terminu jej zagospodarowania, ustalonego w umowie lub decyzji. Za kazdy nastepny rok oplata podlega zwiekszeniu o dalsze 10 % tej wartosci.

4. Oplaty, o ktorych mowa w ust. 2, ustala wlasciwy organ w drodze decyzji.

Art. 64. 1. Obowiazek ponoszenia dodatkowych oplat rocznych powstaje z dniem 1 stycznia roku nastepujacego po bezskutecznym uplywie terminow zagospodarowania nieruchomosci gruntowej ustalonych w umowie lub decyzji.

2. Oplaty za dany rok wnosi sie w terminie do dnia 31 marca kazdego roku.

Art. 65. 1. Nie pobiera sie dodatkowych oplat rocznych w razie:

1) niewybudowania urzadzen infrastruktury technicznej na obszarze, na ktorym nieruchomosc gruntowa jest polozona, jezeli do wybudowania tych urzadzen byl zobowiazany wlasciwy organ, a ich brak uniemozliwialby korzystanie z obiektow, do ktorych wybudowania zostal zobowiazany uzytkownik wieczysty na podstawie umowy lub decyzji;

2) zlozenia do wlasciwego organu wniosku o rozwiazanie umowy o oddanie nieruchomosci gruntowej w uzytkowanie wieczyste.

2. W przypadku, o ktorym mowa w ust. 1 pkt 2, stosuje sie przepis art. 33 ust. 3.

Art. 66. Przepisy niniejszego rozdzialu stosuje sie odpowiednio do trwalego zarzadu.

Rozdzial 8

Ceny, oplaty i rozliczenia za nieruchomosci

Art. 67. 1. Cene nieruchomosci ustala sie na podstawie jej wartosci.

1a. Cena lokalu, oznaczonego jako przedmiot odrebnej wlasnosci, obejmuje lokal wraz z pomieszczeniami przynaleznymi, w rozumieniu ustawy o wlasnosci lokali oraz udzial w nieruchomosci wspolnej.

2. Przy sprzedazy nieruchomosci w drodze przetargu stosuje sie nastepujace zasady ustalania cen:

1) cene wywolawcza w pierwszym przetargu ustala sie w wysokosci nie nizszej niz wartosc nieruchomosci;

2) cene wywolawcza w drugim przetargu ustala sie w wysokosci nizszej niz wartosc nieruchomosci, jednak nie nizszej niz 50 % tej wartosci;

3) cene nieruchomosci, ktora jest obowiazany zaplacic jej nabywca, ustala sie w wysokosci ceny uzyskanej w wyniku przetargu;

4) jezeli drugi przetarg zakonczyl sie wynikiem negatywnym, cene nieruchomosci ustala sie w rokowaniach z nabywca w wysokosci nie nizszej niz 40 % jej wartosci.

3. Przy sprzedazy nieruchomosci w drodze bezprzetargowej, o ktorej mowa w art. 37 ust. 2 i 3, cene nieruchomosci ustala sie w wysokosci nie nizszej niz jej wartosc, z zastrzezeniem ust. 3a.

3a. Jezeli nieruchomosc jest sprzedawana w drodze bezprzetargowej w celu realizacji roszczen przyslugujacych na mocy niniejszej ustawy lub odrebnych przepisow, cene nieruchomosci ustala sie w wysokosci rownej jej wartosci.

4. Przepisow ust. 2-3a nie stosuje sie przy sprzedazy nieruchomosci na rzecz przedstawicielstw, o ktorych mowa w art. 61 ust. 1.

Art. 68. 1. Wlasciwy organ moze udzielic za zgoda, odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3, jezeli nieruchomosc jest sprzedawana:

1) na cele mieszkaniowe, na realizacje urzadzen infrastruktury technicznej oraz innych celow publicznych;

2) osobom fizycznym i osobom prawnym, ktore prowadza dzialalnosc charytatywna, opiekuncza, kulturalna, lecznicza, oswiatowa, naukowa, badawczo-rozwojowa, wychowawcza, sportowa lub turystyczna, na cele niezwiazane z dzialalnoscia zarobkowa, a takze organizacjom pozytku publicznego na cel prowadzonej dzialalnosci pozytku publicznego;

3) organizacjom zrzeszajacym dzialkowcow z przeznaczeniem na pracownicze ogrody dzialkowe;

4) poprzedniemu wlascicielowi lub jego spadkobiercy, jezeli nieruchomosc zostala od niego przejeta przed dniem 5 grudnia 1990 r.;

5) na rzecz Skarbu Panstwa albo na rzecz jednostki samorzadu terytorialnego;

6) kosciolom i zwiazkom wyznaniowym, majacym uregulowane stosunki z panstwem, na cele dzialalnosci sakralnej;

7) jako lokal mieszkalny;

8) w wyniku uwzglednienia roszczen, o ktorych mowa w art. 209a ust. 1 i ust. 2;

9) spoldzielniom mieszkaniowym w zwiazku z ustanowieniem na rzecz czlonkow spoldzielni odrebnej wlasnosci lokali lub z przeniesieniem na czlonkow spoldzielni wlasnosci lokali lub domow jednorodzinnych.

2. Jezeli nabywca nieruchomosci zbyl nieruchomosc lub wykorzystal ja na inne cele niz cele uzasadniajace udzielenie bonifikaty, przed uplywem 10 lat, liczac od dnia jej nabycia, a w przypadku nieruchomosci stanowiacej lokal mieszkalny przed uplywem 5 lat, jest zobowiazany do zwrotu kwoty rownej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. Zwrot nastepuje na zadanie wlasciwego organu.

2a. Przepisu ust. 2 nie stosuje sie w przypadku zbycia:

1) na rzecz osoby bliskiej;

2) pomiedzy jednostkami samorzadu terytorialnego;

3) pomiedzy jednostkami samorzadu terytorialnego i Skarbem Panstwa.

3. Ustalona, zgodnie z art. 67, cene nieruchomosci lub jej czesci wpisanej do rejestru zabytkow obniza sie o 50 %. Wlasciwy organ moze, za zgoda odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, podwyzszyc lub obnizyc te bonifikate.

4. W razie zbiegu praw do bonifikat z tytulow, o ktorych mowa w ust. 1 oraz ust. 3, stosuje sie jedna bonifikate korzystniejsza dla nabywcy.

Art. 68a. 1. Wlasciwy organ moze udzielic za zgoda, odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3, jezeli nieruchomosc jest sprzedawana partnerowi prywatnemu lub spolce, o ktorej mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym, w ramach przekazania wkladu wlasnego podmiotu publicznego, w celu wykonania umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym.

2. Sprzedaz nieruchomosci na zasadach okreslonych w ust. 1 nastepuje z zastrzezeniem prawa odkupu. Wykonanie prawa odkupu nastepuje najpozniej w terminie 6 miesiecy od dnia zakonczenia realizacji zadania publicznego przez partnera prywatnego lub spolke, o ktorej mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym.

3. Z chwila wykonania prawa odkupu partner prywatny lub spolka, o ktorej mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym, jest obowiazany przeniesc na rzecz podmiotu publicznego wlasnosc nieruchomosci za zwrotem ceny ustalonej zgodnie z ust. 1, chyba ze umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym stanowi inaczej.

4. Do prawa odkupu, o ktorym mowa w ust. 2, nie stosuje sie przepisow art. 593 1 oraz art. 594 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z pozn. zm.).

Art. 69. Na poczet ceny nieruchomosci gruntowej sprzedawanej jej uzytkownikowi wieczystemu zalicza sie kwote rowna wartosci prawa uzytkowania wieczystego tej nieruchomosci, okreslona wedlug stanu na dzien sprzedazy.

Art. 70. 1. Cena nieruchomosci sprzedawanej w drodze przetargu podlega zaplacie nie pozniej niz do dnia zawarcia umowy przenoszacej wlasnosc.

2. Cena nieruchomosci sprzedawanej w drodze bezprzetargowej lub w drodze rokowan, o ktorych mowa w art. 37 ust. 2 i 3 oraz w art. 39 ust. 2, moze zostac rozlozona na raty, na czas nie dluzszy niz 10 lat. Wierzytelnosc Skarbu Panstwa lub jednostki samorzadu terytorialnego w stosunku do nabywcy z tego tytulu podlega zabezpieczeniu, w szczegolnosci przez ustanowienie hipoteki. Pierwsza rata podlega zaplacie nie pozniej niz do dnia zawarcia umowy przenoszacej wlasnosc nieruchomosci, a nastepne raty wraz z oprocentowaniem podlegaja zaplacie w terminach ustalonych przez strony w umowie.

3. Rozlozona na raty niesplacona czesc ceny podlega oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej rownej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski.

4. Wojewoda w stosunku do nieruchomosci stanowiacych przedmiot wlasnosci Skarbu Panstwa, a rada lub sejmik w stosunku do nieruchomosci stanowiacych odpowiednio przedmiot wlasnosci gminy, powiatu lub wojewodztwa, moga wyrazic zgode na zastosowanie, innej niz okreslona w ust. 3, stopy procentowej.

Art. 71. 1. Za oddanie nieruchomosci gruntowej w uzytkowanie wieczyste pobiera sie pierwsza oplate i oplaty roczne.

2. Pierwsza oplata za oddanie nieruchomosci gruntowej w uzytkowanie wieczyste w drodze przetargu podlega zaplacie jednorazowo, nie pozniej niz do dnia zawarcia umowy o oddanie tej nieruchomosci w uzytkowanie wieczyste.

3. Pierwsza oplate za oddanie nieruchomosci gruntowej w uzytkowanie wieczyste w drodze bezprzetargowej mozna rozlozyc na oprocentowane raty. W sprawach tych stosuje sie odpowiednio przepis art. 70 ust. 2-4.

4. Oplaty roczne wnosi sie przez caly okres uzytkowania wieczystego, w terminie do dnia 31 marca kazdego roku, z gory za dany rok. Oplaty rocznej nie pobiera sie za rok, w ktorym zostalo ustanowione prawo uzytkowania wieczystego. Wlasciwy organ, na wniosek uzytkownika wieczystego zlozony nie pozniej niz 14 dni przed uplywem terminu platnosci, moze ustalic inny termin zaplaty, nieprzekraczajacy danego roku kalendarzowego.

5. Pierwszej oplaty nie pobiera sie w przypadku zamiany, o ktorej mowa w art. 14 ust. 4 i art. 15 ust. 2.

Art. 72. 1. Oplaty z tytulu uzytkowania wieczystego ustala sie wedlug stawki procentowej od ceny nieruchomosci gruntowej okreslonej zgodnie z art. 67.

2. Stawka procentowa pierwszej oplaty z tytulu uzytkowania wieczystego wynosi od 15 % do 25 % ceny nieruchomosci gruntowej.

3. Wysokosc stawek procentowych oplat rocznych z tytulu uzytkowania wieczystego jest uzalezniona od okreslonego w umowie celu, na jaki nieruchomosc gruntowa zostala oddana, i wynosi:

1) za nieruchomosci gruntowe oddane na cele obronnosci i bezpieczenstwa panstwa, w tym ochrony przeciwpozarowej - 0,3 % ceny;

2) za nieruchomosci gruntowe pod budowe obiektow sakralnych wraz z budynkami towarzyszacymi, plebanii w parafiach diecezjalnych i zakonnych, archiwow i muzeow diecezjalnych, seminariow duchownych, domow zakonnych oraz siedzib naczelnych wladz kosciolow i zwiazkow wyznaniowych - 0,3 % ceny;

3) za nieruchomosci gruntowe na dzialalnosc charytatywna oraz na niezarobkowa dzialalnosc: opiekuncza, kulturalna, lecznicza, oswiatowa, wychowawcza, naukowa lub badawczo-rozwojowa - 0,3 % ceny;

4) za nieruchomosci gruntowe oddane na cele mieszkaniowe, na realizacje urzadzen infrastruktury technicznej i innych celow publicznych oraz dzialalnosc sportowa - 1 % ceny;

4a) za nieruchomosci gruntowe na dzialalnosc turystyczna - 2 % ceny;

5) za pozostale nieruchomosci gruntowe - 3 % ceny.

Art. 73. 1. Jezeli nieruchomosc gruntowa zostala oddana w uzytkowanie wieczyste na wiecej niz jeden cel, stawke procentowa oplaty rocznej przyjmuje sie dla tego celu, ktory w umowie o oddanie w uzytkowanie wieczyste zostal okreslony jako podstawowy.

2. Jezeli po oddaniu nieruchomosci gruntowej w uzytkowanie wieczyste nastapi trwala zmiana sposobu korzystania z nieruchomosci, powodujaca zmiane celu, na ktory nieruchomosc zostala oddana, stawke procentowa oplaty rocznej zmienia sie stosownie do tego celu. Przy dokonywaniu zmiany stawki procentowej stosuje sie tryb postepowania okreslony w art. 78-81.

3. W wypadkach, o ktorych mowa w art. 68 ust. 1 pkt 1-6, 8 i 9, wlasciwy organ moze udzielic, za zgoda odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, bonifikaty od pierwszej oplaty i oplat rocznych. Bonifikaty te mozna stosowac rowniez do nieruchomosci gruntowych oddanych w uzytkowanie wieczyste przed dniem wejscia w zycie ustawy. Przepis stosuje sie odpowiednio do udzialu w prawie uzytkowania wieczystego nieruchomosci gruntowej zwiazanym z odrebna wlasnoscia lokalu mieszkalnego.

4. Ustalone, zgodnie z art. 72 ust. 2 i 3 pkt 5, oplaty z tytulu uzytkowania wieczystego obniza sie o 50 %, jezeli nieruchomosc gruntowa zostala wpisana do rejestru zabytkow. Wlasciwy organ moze, za zgoda odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, podwyzszyc lub obnizyc te bonifikate.

5. Wysokosc pierwszej oplaty i oplat rocznych oraz udzielanych bonifikat i sposob zaplaty tych oplat ustala sie w umowie.

6. Wlasciwy organ wypowiada udzielona bonifikate, jezeli osoba, ktorej oddano nieruchomosc w uzytkowanie wieczyste, przed uplywem 10 lat, liczac od dnia ustanowienia tego prawa, dokonala jego zbycia lub wykorzystala nieruchomosc na inne cele niz cele uzasadniajace udzielenie bonifikaty. Przy wypowiedzeniu stosuje sie odpowiednio art. 78-81.

7. Przepisu ust. 6 nie stosuje sie w przypadku zbycia:

1) na rzecz osoby bliskiej;

2) pomiedzy jednostkami samorzadu terytorialnego;

3) pomiedzy jednostkami samorzadu terytorialnego i Skarbem Panstwa.

Art. 74. 1. Osobom fizycznym, ktorych dochod miesieczny na jednego czlonka rodziny nie przekracza 50 % sredniego miesiecznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za ostatni kwartal roku poprzedzajacego rok, za ktory oplata ma byc wnoszona, oglaszanego przez Prezesa Glownego Urzedu Statystycznego, wlasciwy organ udziela na ich wniosek 50 % bonifikaty od oplat rocznych z tytulu uzytkowania wieczystego nieruchomosci gruntowej, jezeli nieruchomosc jest przeznaczona lub wykorzystywana na cele mieszkaniowe.

2. Osoby, o ktorych mowa w ust. 1, bedace czlonkami spoldzielni mieszkaniowej, korzystaja z bonifikaty w formie ulgi w oplatach z tytulu udzialu w kosztach eksploatacji budynkow. Wysokosc ulgi powinna odpowiadac wysokosci bonifikaty od oplaty rocznej z tytulu uzytkowania wieczystego nieruchomosci gruntowej, udzielonej spoldzielni mieszkaniowej, proporcjonalnie do powierzchni lokali zajmowanych przez osoby uprawnione do bonifikaty.

Art. 75. W razie zbiegu praw do bonifikat z tytulow, o ktorych mowa w art. 73 ust. 3 i ust. 4 oraz art. 74 ust. 1, stosuje sie jedna bonifikate korzystniejsza dla uzytkownika wieczystego.

Art. 76. 1. Stawka procentowa oplaty rocznej za nieruchomosci gruntowe, o ktorych mowa w art. 72 ust. 3 pkt 5, moze byc podwyzszona zarzadzeniem wojewody w stosunku do nieruchomosci stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa lub uchwala odpowiedniej rady lub sejmiku w stosunku do nieruchomosci stanowiacych wlasnosc jednostek samorzadu terytorialnego. Podwyzszenie stawki procentowej moze nastapic tylko przed oddaniem nieruchomosci gruntowej w uzytkowanie wieczyste.

2. Oplat rocznych nie pobiera sie od uzytkownikow wieczystych, ktorzy na podstawie przepisow ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 i z 1974 r. Nr 14, poz. 84) wniesli jednorazowo oplaty roczne za caly okres uzytkowania wieczystego. Uzytkownicy wieczysci, ktorzy wniesli oplaty roczne za okres krotszy niz czas trwania prawa uzytkowania wieczystego, wnosza oplaty roczne po uplywie tego okresu.

Art. 77. 1. Wysokosc oplaty rocznej z tytulu uzytkowania wieczystego nieruchomosci gruntowej moze byc aktualizowana, nie czesciej niz raz w roku, jezeli wartosc tej nieruchomosci ulegnie zmianie. Z zastrzezeniem ust. 2, zaktualizowana oplate roczna ustala sie, przy zastosowaniu dotychczasowej stawki procentowej, od wartosci nieruchomosci okreslonej na dzien aktualizacji oplaty.

2. Jezeli wartosc nieruchomosci gruntowej na dzien aktualizacji oplaty rocznej bylaby nizsza niz ustalona w drodze przetargu cena tej nieruchomosci w dniu oddania jej w uzytkowanie wieczyste, aktualizacji nie dokonuje sie. W przypadku nieruchomosci oddanych w uzytkowanie wieczyste na cele mieszkaniowe przepis stosuje sie w okresie 5 lat, liczac od dnia zawarcia umowy o oddanie nieruchomosci w uzytkowanie wieczyste.

3. Aktualizacji oplaty rocznej dokonuje sie z urzedu albo na wniosek uzytkownika wieczystego nieruchomosci gruntowej, na podstawie wartosci nieruchomosci gruntowej okreslonej przez rzeczoznawce majatkowego.

4. Przy aktualizacji oplaty, o ktorej mowa w ust. 1, na poczet roznicy miedzy oplata dotychczasowa a oplata zaktualizowana zalicza sie wartosc nakladow poniesionych przez uzytkownika wieczystego nieruchomosci na budowe poszczegolnych urzadzen infrastruktury technicznej po dniu dokonania ostatniej aktualizacji.

Art. 78. 1. Wlasciwy organ zamierzajacy zaktualizowac oplate roczna z tytulu uzytkowania wieczystego nieruchomosci gruntowej powinien wypowiedziec na pismie wysokosc dotychczasowej oplaty, do dnia 31 grudnia roku poprzedzajacego, przesylajac rownoczesnie oferte przyjecia jej nowej wysokosci. W wypowiedzeniu nalezy wskazac sposob obliczenia nowej wysokosci oplaty i pouczyc uzytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Do wypowiedzenia dolacza sie informacje o wartosci nieruchomosci, o ktorej mowa w art. 77 ust. 3, oraz o miejscu, w ktorym mozna zapoznac sie z operatem szacunkowym. Do doreczenia wypowiedzenia stosuje sie przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego.

2. Uzytkownik wieczysty moze, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, zlozyc do samorzadowego kolegium odwolawczego wlasciwego ze wzgledu na miejsce polozenia nieruchomosci, zwanego dalej "kolegium", wniosek o ustalenie, ze aktualizacja oplaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokosci.

3. Wniosek, o ktorym mowa w ust. 2, sklada sie przeciwko wlasciwemu organowi. Ciezar dowodu, ze istnieja przeslanki do aktualizacji oplaty, spoczywa na wlasciwym organie.

4. Zlozenie wniosku, o ktorym mowa w ust. 2, nie zwalnia z obowiazku uiszczania oplat w dotychczasowej wysokosci. W przypadku niezlozenia wniosku wlasciwy organ oraz uzytkownika wieczystego obowiazuje nowa wysokosc oplaty zaoferowana w wypowiedzeniu. Przepis art. 79 ust. 5 stosuje sie odpowiednio.

Art. 79. 1. Wniosek do kolegium sklada sie na pismie w dwoch egzemplarzach. Podlega on oplacie skarbowej.

2. Kolegium wyznacza niezwlocznie termin pierwszej rozprawy, doreczajac jednoczesnie wlasciwemu organowi odpis wniosku.

3. Kolegium powinno dazyc do polubownego zalatwienia sprawy w drodze ugody. Jezeli do ugody nie doszlo, kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokosci oplaty. Od orzeczenia kolegium odwolanie nie przysluguje.

4. W przypadku oddalenia wniosku obowiazuje wysokosc oplaty zaoferowana zgodnie z art. 78 ust. 1. Przepis ust. 5 stosuje sie odpowiednio.

5. Ustalona na skutek prawomocnego orzeczenia kolegium lub w wyniku zawarcia przed kolegium ugody nowa wysokosc oplaty rocznej obowiazuje poczawszy od dnia 1 stycznia roku nastepujacego po roku, w ktorym wypowiedziano wysokosc dotychczasowej oplaty.

6. Na wniosek wlasciwego organu kolegium przyznaje w orzeczeniu zwrot kosztow postepowania i oplat skarbowych od uzytkownika wieczystego, jezeli oddalilo w orzeczeniu wniosek, o ktorym mowa w ust. 1. Jezeli kolegium w orzeczeniu uznalo wniosek za zasadny, przyznaje na wniosek uzytkownika wieczystego zwrot kosztow i oplat od wlasciwego organu.

7. Do postepowania przed kolegium stosuje sie odpowiednio przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego o wylaczeniu pracownika oraz organu, o zalatwianiu spraw, doreczeniach, wezwaniach, terminach i postepowaniu, z wyjatkiem przepisow dotyczacych odwolan i zazalen. Do postepowania, o ktorym mowa wyzej, stosuje sie rowniez przepisy o oplatach i kosztach.

8. Przepisy ust. 4 i 5 stosuje sie odpowiednio, jezeli sprawe rozstrzygnieto prawomocnym wyrokiem sadu lub zawarto ugode sadowa, w nastepstwie wniesienia sprzeciwu.

9. Orzeczenie lub ugoda, ktorej kolegium nadalo klauzule wykonalnosci, podlegaja wykonaniu w drodze egzekucji sadowej.

Art. 80. 1. Od orzeczenia kolegium wlasciwy organ lub uzytkownik wieczysty moga wniesc sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doreczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest rownoznaczne z zadaniem przekazania sprawy do sadu powszechnego wlasciwego ze wzgledu na miejsce polozenia nieruchomosci.

2. Kolegium przekazuje wlasciwemu sadowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek, o ktorym mowa w art. 78 ust. 2, zastepuje pozew.

3. W razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi sie tylko do czesci orzeczenia.

4. Jezeli sprzeciw dotyczy wylacznie kosztow postepowania, przepisu ust. 3 nie stosuje sie, a wlasciwy sad rozstrzyga o kosztach postepowania postanowieniem na posiedzeniu niejawnym.

Art. 81. 1. Uzytkownik wieczysty moze zadac od wlasciwego organu dokonania aktualizacji oplaty rocznej z tytulu uzytkowania wieczystego nieruchomosci gruntowej, jezeli wartosc nieruchomosci ulegla zmianie, a wlasciwy organ nie podjal aktualizacji oplaty. W razie odmowy uzytkownik wieczysty moze, w terminie 30 dni od dnia otrzymania odmowy, skierowac sprawe do kolegium. Przepisy art. 79 i art. 80 stosuje sie odpowiednio.

2. Ciezar dowodu, ze istnieja przeslanki do aktualizacji oplaty, spoczywa na uzytkowniku wieczystym.

3. W przypadku oddalenia wniosku przez kolegium obowiazuje oplata dotychczasowa.

4. Ustalona w wyniku prawomocnego orzeczenia kolegium lub ugody zawartej przed kolegium nowa wysokosc oplaty rocznej obowiazuje poczawszy od dnia 1 stycznia roku nastepujacego po roku, w ktorym uzytkownik wieczysty zazadal jej aktualizacji.

5. Przepisy ust. 3 i 4 stosuje sie odpowiednio, jezeli sprawe rozstrzygnieto prawomocnym wyrokiem sadu lub zawarto ugode sadowa, w nastepstwie wniesienia sprzeciwu.

Art. 82. 1. Za nieruchomosc oddana w trwaly zarzad pobiera sie oplaty roczne.

2. Oplaty roczne uiszcza sie przez caly okres trwalego zarzadu, w terminie do dnia 31 marca kazdego roku, z gory za dany rok. W pierwszym roku po ustanowieniu trwalego zarzadu oplate roczna uiszcza sie najpozniej po uplywie 30 dni od dnia, w ktorym decyzja o oddaniu nieruchomosci w trwaly zarzad stala sie ostateczna. Oplate te ustala sie proporcjonalnie w stosunku do pozostalego do wykorzystania w danym roku okresu trwalego zarzadu.

3. Wlasciwy organ moze, na wniosek jednostki organizacyjnej zlozony nie pozniej niz 14 dni przed uplywem terminu uiszczenia oplaty rocznej, ustalic inny termin uiszczenia tej oplaty, nieprzekraczajacy danego roku kalendarzowego.

Art. 83. 1. Oplaty z tytulu trwalego zarzadu ustala sie wedlug stawki procentowej od ceny nieruchomosci ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3.

2. Wysokosc stawek procentowych oplat rocznych z tytulu trwalego zarzadu jest uzalezniona od celu, na jaki nieruchomosc zostala oddana, i wynosi:

1) za nieruchomosci oddane na cele obronnosci i bezpieczenstwa panstwa, w tym ochrony przeciwpozarowej - 0,1 % ceny;

2) za nieruchomosci oddane na cele mieszkaniowe, na realizacje urzadzen infrastruktury technicznej i innych celow publicznych, dzialalnosc charytatywna, opiekuncza, kulturalna, lecznicza, oswiatowa, naukowa, badawczo-rozwojowa, wychowawcza, sportowa lub turystyczna, a takze na siedziby organow wladzy i administracji panstwowej niewymienionych w art. 60 - 0,3 % ceny;

3) za pozostale nieruchomosci - 1 % ceny.

3. Nie pobiera sie oplat rocznych za nieruchomosci oddane w trwaly zarzad pod drogi publiczne, parki, zielence, ogrody botaniczne, ogrody zoologiczne, parki narodowe oraz rezerwaty przyrody.

Art. 84. 1. Jezeli nieruchomosc oddana w trwaly zarzad jest wykorzystywana na wiecej niz jeden cel, stawke procentowa oplaty rocznej przyjmuje sie dla tego celu, ktory w decyzji o oddaniu w trwaly zarzad zostal okreslony jako podstawowy.

2. Jezeli po oddaniu nieruchomosci w trwaly zarzad nastapi trwala zmiana sposobu korzystania z nieruchomosci, stawke procentowa oplaty rocznej zmienia sie stosownie do zmienionego sposobu korzystania. Zmiany stawki procentowej oplaty rocznej dokonuje sie w drodze decyzji wlasciwego organu.

3. Wlasciwy organ moze udzielic, za zgoda odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, bonifikaty od oplat rocznych ustalonych zgodnie z przepisem art. 83 ust. 2, jezeli nieruchomosc jest oddana:

1) na cele mieszkaniowe, na realizacje urzadzen infrastruktury technicznej oraz innych celow publicznych;

2) jednostkom organizacyjnym, ktore prowadza dzialalnosc charytatywna, opiekuncza, kulturalna, lecznicza, oswiatowa, naukowa, badawczo-rozwojowa, wychowawcza, sportowa lub turystyczna, na cele niezwiazane z dzialalnoscia zarobkowa;

3) na siedziby organow administracji panstwowej i sadow niewymienionych w art. 60 oraz prokuratur;

4) na siedziby aresztow sledczych, zakladow karnych i zakladow dla nieletnich.

4. Ustalone, zgodnie z art. 83 ust. 2 pkt 3, oplaty z tytulu trwalego zarzadu obniza sie o 50 %, jezeli nieruchomosc lub jej czesc skladowa zostaly wpisane do rejestru zabytkow. Wlasciwy organ moze, za zgoda odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, podwyzszyc lub obnizyc te bonifikate.

4a. W razie zbiegu praw do bonifikat z tytulow, o ktorych mowa w ust. 3 i ust. 4, stosuje sie jedna bonifikate korzystniejsza dla jednostki organizacyjnej.

5. Wysokosc oplat rocznych oraz udzielonych bonifikat i sposob zaplaty tych oplat ustala sie w decyzji wlasciwego organu.

Art. 85. 1. Jednostka organizacyjna sprawujaca trwaly zarzad nieruchomoscia, ktora oddala nieruchomosc lub jej czesc w najem lub dzierzawe, moze byc pozbawiona przyslugujacej jej bonifikaty, o ktorej mowa w art. 84 ust. 3 i 4, a ponadto moze byc zobowiazana do uiszczania oplat rocznych w wysokosci 1 % ceny nieruchomosci. Pozbawienie bonifikaty oraz zmiana oplaty rocznej nastepuje w drodze decyzji wlasciwego organu.

2. Jezeli po oddaniu nieruchomosci w trwaly zarzad nastapila trwala zmiana celu wykorzystywania nieruchomosci, bedacego podstawa udzielonej bonifikaty, wlasciwy organ pozbawia przyznanej bonifikaty w drodze decyzji.

Art. 86. Stawka procentowa oplaty rocznej z tytulu trwalego zarzadu nieruchomosci, o ktorych mowa w art. 83 ust. 2 pkt 3, moze byc podwyzszona zarzadzeniem wojewody w stosunku do nieruchomosci stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa albo uchwala odpowiednio rady lub sejmiku w stosunku do nieruchomosci stanowiacych wlasnosc jednostek samorzadu terytorialnego. Podwyzszenie stawki procentowej moze nastapic tylko przed oddaniem nieruchomosci w trwaly zarzad.

Art. 87. 1. Wysokosc oplaty rocznej z tytulu trwalego zarzadu nieruchomosci moze byc aktualizowana, nie czesciej niz raz w roku, jezeli wartosc tej nieruchomosci ulegnie zmianie. Zaktualizowana oplate roczna ustala sie wedlug dotychczasowej stawki procentowej od wartosci nieruchomosci okreslonej na dzien aktualizacji oplaty.

2. Aktualizacji oplaty rocznej dokonuje sie, z urzedu albo na wniosek jednostki organizacyjnej posiadajacej nieruchomosc w trwalym zarzadzie, na podstawie wartosci nieruchomosci okreslonej przez rzeczoznawce majatkowego.

3. Aktualizacji oplaty rocznej dokonuje sie w drodze decyzji wlasciwego organu. Nowa wysokosc oplaty rocznej obowiazuje poczawszy od dnia 1 stycznia roku nastepujacego po roku, w ktorym decyzja stala sie ostateczna.

4. Przy aktualizacji oplaty, na poczet roznicy miedzy oplata dotychczasowa a oplata zaktualizowana, zalicza sie wartosc nakladow poniesionych przez jednostke organizacyjna, po dniu dokonania ostatniej aktualizacji, na budowe poszczegolnych urzadzen infrastruktury technicznej.

Art. 88. 1. Jezeli jednostka organizacyjna wybudowala budynki i inne urzadzenia trwale zwiazane z gruntem, polozone na nieruchomosci oddanej w trwaly zarzad, ich wartosci nie uwzglednia sie w cenie nieruchomosci bedacej podstawa do ustalenia oplat z tytulu trwalego zarzadu. Przepis ten stosuje sie odpowiednio w przypadku nabycia budynkow i innych urzadzen w trybie, o ktorym mowa w art. 17.

2. Przepis ust. 1 stosuje sie odpowiednio w przypadku zabudowy, odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy lub remontu obiektu budowlanego polozonego na nieruchomosci, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego.

Art. 89. W razie nabycia trwalego zarzadu z mocy prawa, oplaty roczne ustala wlasciwy organ w drodze decyzji. Oplaty tej nie pobiera sie za rok, w ktorym nastapilo nabycie trwalego zarzadu.

Art. 90. 1. Przy przekazywaniu trwalego zarzadu nieruchomosci przez jednostke organizacyjna na wniosek innej jednostki organizacyjnej dokonuja one miedzy soba rozliczenia z tytulu nakladow na te nieruchomosc poniesionych na zabudowe, odbudowe, rozbudowe, nadbudowe, przebudowe lub remont obiektu budowlanego, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego. Sposob rozliczenia ustala sie w porozumieniu miedzy jednostkami organizacyjnymi.

2. W razie wygasniecia trwalego zarzadu na skutek uplywu okresu, na ktory zostal ustanowiony, albo wydania decyzji o jego wygasnieciu, wlasciwy organ zwraca jednostce organizacyjnej kwote rowna wartosci nakladow, o ktorych mowa w ust. 1.

3. Jezeli wygasniecie trwalego zarzadu nastapilo na wniosek jednostki organizacyjnej, rozliczen, o ktorych mowa w ust. 1, nie dokonuje sie, a jednostka organizacyjna jest zwolniona z obowiazku wnoszenia oplat rocznych poczawszy od dnia zlozenia wniosku. Oplat wniesionych do dnia zlozenia wniosku nie zwraca sie.

4. Przepis art. 88 ust. 1 stosuje sie odpowiednio, jezeli jednostka organizacyjna, sprawujaca trwaly zarzad, rozliczyla sie z tytulu poniesionych nakladow, stosownie do ust. 1, z jednostka organizacyjna, na wniosek ktorej nastapilo przekazanie trwalego zarzadu.

Art. 91. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, rodzaje nieruchomosci uznawanych za niezbedne na cele obronnosci i bezpieczenstwa panstwa, uwzgledniajac ich przeznaczenie, wyposazenie i lokalizacje.

Dzial III

Wykonywanie, ograniczanie lub pozbawianie praw do nieruchomosci

Rozdzial 1

Podzialy nieruchomosci

Art. 92. 1. Przepisow niniejszego rozdzialu nie stosuje sie do nieruchomosci polozonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i lesne, a w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomosci wykorzystywanych na cele rolne i lesne, chyba ze dokonanie podzialu spowodowaloby koniecznosc wydzielenia nowych drog niebedacych niezbednymi drogami dojazdowymi do nieruchomosci wchodzacych w sklad gospodarstw rolnych albo spowodowaloby wydzielenie dzialek gruntu o powierzchni mniejszej niz 0,3 ha.

2. Za nieruchomosci wykorzystywane na cele rolne i lesne uznaje sie nieruchomosci wykazane w katastrze nieruchomosci jako uzytki rolne albo grunty lesne, grunty zadrzewione i zakrzewione oraz wchodzace w sklad nieruchomosci rolnych uzytki kopalne i drogi, jezeli nie ustalono dla nich warunkow zabudowy i zagospodarowania terenu.

Art. 93. 1. Podzialu nieruchomosci mozna dokonac, jezeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje sie przepisy art. 94.

2. Zgodnosc z ustaleniami planu w mysl ust. 1 dotyczy zarowno przeznaczenia terenu, jak i mozliwosci zagospodarowania wydzielonych dzialek gruntu.

2a. Podzial nieruchomosci polozonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i lesne, a w przypadku braku planu miejscowego wykorzystywanych na cele rolne i lesne, powodujacy wydzielenie dzialek gruntu o powierzchni mniejszej niz 0,3 ha, jest dopuszczalny jedynie w celu powiekszenia sasiedniej nieruchomosci lub regulacji granic miedzy sasiadujacymi nieruchomosciami.

3. Podzial nieruchomosci nie jest dopuszczalny, jezeli projektowane do wydzielenia dzialki gruntu nie maja dostepu do drogi publicznej; za dostep do drogi publicznej uwaza sie rowniez wydzielenie drogi wewnetrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich sluzebnosci dla wydzielonych dzialek gruntu albo ustanowienie dla tych dzialek innych sluzebnosci drogowych, jezeli nie ma mozliwosci wydzielenia drogi wewnetrznej z nieruchomosci objetej podzialem. Nie ustanawia sie sluzebnosci na drodze wewnetrznej w przypadku sprzedazy wydzielonych dzialek gruntu wraz ze sprzedaza udzialu w prawie do dzialki gruntu stanowiacej droge wewnetrzna.

4. Zgodnosc proponowanego podzialu nieruchomosci z ustaleniami planu miejscowego, z wyjatkiem podzialow, o ktorych mowa w art. 95, opiniuje wojt, burmistrz albo prezydent miasta. W przypadku podzialu nieruchomosci polozonej na obszarze, dla ktorego brak jest planu miejscowego, opinia dotyczy spelnienia warunkow, o ktorych mowa w art. 94 ust. 1.

5. Opinie, o ktorej mowa w ust. 4, wyraza sie w formie postanowienia, na ktore przysluguje zazalenie.

6. (uchylony).

Art. 94. 1. W przypadku braku planu miejscowego - jezeli nieruchomosc jest polozona na obszarze nieobjetym obowiazkiem sporzadzenia tego planu, a gmina nie oglosila o przystapieniu do sporzadzenia planu - podzialu nieruchomosci mozna dokonac, jezeli jest zgodny z przepisami odrebnymi, a jezeli przed dniem zlozenia wniosku o podzial byla wydana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, obowiazujaca w dniu zlozenia wniosku, jezeli jest zgodny z warunkami okreslonymi w tej decyzji.

2. Jezeli w przypadku, o ktorym mowa w ust. 1, gmina oglosila o przystapieniu do sporzadzenia planu miejscowego przed zlozeniem wniosku o podzial nieruchomosci, postepowanie w sprawie podzialu zawiesza sie do czasu uchwalenia tego planu, jednak nie dluzej niz na okres 12 miesiecy. Jezeli w okresie zawieszenia postepowania plan miejscowy nie zostanie uchwalony, stosuje sie przepis ust. 1.

3. Jezeli nie zostal uchwalony plan miejscowy dla obszarow objetych, na mocy przepisow odrebnych, obowiazkiem sporzadzenia takiego planu, postepowanie w sprawie podzialu nieruchomosci zawiesza sie do czasu uchwalenia tego planu.

Art. 95. Niezaleznie od ustalen planu miejscowego podzial nieruchomosci moze nastapic w celu:

1) zniesienia wspolwlasnosci nieruchomosci zabudowanej co najmniej dwoma budynkami, wzniesionymi na podstawie pozwolenia na budowe, jezeli podzial ma polegac na wydzieleniu dla poszczegolnych wspolwlascicieli, wskazanych we wspolnym wniosku, budynkow wraz z dzialkami gruntu niezbednymi do prawidlowego korzystania z tych budynkow;

2) wydzielenia dzialki budowlanej, jezeli budynek zostal wzniesiony na tej dzialce przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze;

3) wydzielenia czesci nieruchomosci, ktorej wlasnosc lub uzytkowanie wieczyste zostaly nabyte z mocy prawa;

4) realizacji roszczen do czesci nieruchomosci, wynikajacych z przepisow niniejszej ustawy lub z odrebnych ustaw;

5) realizacji przepisow dotyczacych przeksztalcen wlasnosciowych albo likwidacji przedsiebiorstw panstwowych lub samorzadowych;

6) wydzielenia czesci nieruchomosci objetej decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej;

7) wydzielenia dzialki budowlanej;

8) wydzielenia dzialek gruntu na terenach zamknietych.

Art. 96. 1. Podzialu nieruchomosci dokonuje sie na podstawie decyzji wojta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzajacej podzial.

1a. W odniesieniu do nieruchomosci wpisanej do rejestru zabytkow decyzje, o ktorej mowa w ust. 1, wydaje sie po uzyskaniu pozwolenia wojewodzkiego konserwatora zabytkow na podzial tej nieruchomosci.

1b. W przypadku wydzielenia czesci nieruchomosci, ktorej wlasnosc lub uzytkowanie wieczyste zostaly nabyte z mocy prawa, nie wydaje sie decyzji, o ktorej mowa w ust. 1.

2. W przypadku gdy o podziale orzeka sad, nie wydaje sie decyzji, o ktorej mowa w ust. 1 i 1a. Jezeli podzial jest uzalezniony od ustalen planu miejscowego, sad zasiega opinii wojta (burmistrza, prezydenta miasta), a w odniesieniu do nieruchomosci wpisanej do rejestru zabytkow takze opinii wojewodzkiego konserwatora zabytkow. Do opinii tych nie stosuje art. 93 ust. 5.

3. Podzial nieruchomosci polegajacy na wydzieleniu wchodzacych w jej sklad dzialek gruntu, odrebnie oznaczonych w katastrze nieruchomosci, nie wymaga wydania decyzji zatwierdzajacej podzial.

4. Decyzja lub orzeczenie sadu, o ktorych mowa w ust. 1 i 2, stanowia podstawe do dokonania wpisow w ksiedze wieczystej oraz w katastrze nieruchomosci.

Art. 97. 1. Podzialu nieruchomosci dokonuje sie na wniosek i koszt osoby, ktora ma w tym interes prawny.

1a. Do wniosku, o ktorym mowa w ust. 1, nalezy dolaczyc nastepujace dokumenty:

1) stwierdzajace tytul prawny do nieruchomosci;

2) wypis i wyrys z katastru nieruchomosci;

3) decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jezeli byla wydana przed dniem zlozenia wniosku o podzial, obowiazujaca w dniu zlozenia wniosku;

4) wstepny projekt podzialu, z wyjatkiem podzialow, o ktorych mowa w art. 95;

5) protokol z przyjecia granic nieruchomosci;

6) wykaz zmian gruntowych;

7) wykaz synchronizacyjny, jezeli oznaczenie dzialek gruntu w katastrze nieruchomosci jest inne niz w ksiedze wieczystej;

8) mape z projektem podzialu.

1b. Jezeli jest wymagane wyrazenie opinii, o ktorej mowa w art. 93 ust. 4 i 5, dokumenty wymienione w ust. 1a pkt 5-8 dolacza sie do wniosku o podzial nieruchomosci po uzyskaniu pozytywnej opinii. Dokumenty te powinny byc przyjete do panstwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

2. Jezeli nieruchomosc jest przedmiotem wspolwlasnosci lub wspoluzytkowania wieczystego, podzialu mozna dokonac na wniosek wszystkich wspolwlascicieli albo wspoluzytkownikow wieczystych. Przepis art. 199 Kodeksu cywilnego stosuje sie odpowiednio. Nie dotyczy to podzialu, o ktorym orzeka sad.

3. Podzialu nieruchomosci mozna dokonac z urzedu, jezeli:

1) jest on niezbedny do realizacji celow publicznych;

2) nieruchomosc stanowi wlasnosc gminy i nie zostala oddana w uzytkowanie wieczyste.

4. W przypadkach, o ktorych mowa w art. 95 pkt 3-6, podzialu nieruchomosci mozna dokonac z urzedu albo na wniosek odpowiednio starosty, wykonujacego zadanie z zakresu administracji rzadowej, albo zarzadu powiatu lub zarzadu wojewodztwa.

5. Podzialu nieruchomosci stanowiacej wlasnosc Skarbu Panstwa, powiatu lub wojewodztwa mozna dokonac z urzedu, po zasiegnieciu opinii odpowiednio starosty, wykonujacego zadanie z zakresu administracji rzadowej, zarzadu powiatu lub zarzadu wojewodztwa.

6. Podzialu nieruchomosci, o ktorym mowa w ust. 3 pkt 1, mozna rowniez dokonac na koszt osoby lub jednostki organizacyjnej, ktora bedzie realizowala cel publiczny.

Art. 97a. W przypadku dokonywania z urzedu podzialu nieruchomosci o nieuregulowanym stanie prawnym stosuje sie nastepujace zasady:

1) informacje o zamiarze dokonania podzialu wojt, burmistrz albo prezydent miasta podaje do publicznej wiadomosci w sposob zwyczajowo przyjety w danej miejscowosci oraz przez ogloszenie w prasie o zasiegu ogolnopolskim;

2) jezeli w terminie 2 miesiecy od dnia ogloszenia nie zglosza sie osoby, ktorym przysluguja prawa rzeczowe do nieruchomosci, mozna wszczac postepowanie podzialowe;

3) po bezskutecznym uplywie terminu, o ktorym mowa w pkt 2, wojt, burmistrz albo prezydent miasta moze wydac decyzje zatwierdzajaca podzial nieruchomosci;

4) decyzja podlega ogloszeniu w sposob okreslony w art. 49 Kodeksu postepowania administracyjnego.

Art. 98. 1. Dzialki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewodzkie, krajowe - z nieruchomosci, ktorej podzial zostal dokonany na wniosek wlasciciela, przechodza, z mocy prawa, odpowiednio na wlasnosc gminy, powiatu, wojewodztwa lub Skarbu Panstwa z dniem, w ktorym decyzja zatwierdzajaca podzial stala sie ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje sie takze do nieruchomosci, ktorej podzial zostal dokonany na wniosek uzytkownika wieczystego, z tym ze prawo uzytkowania wieczystego dzialek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w ktorym decyzja zatwierdzajaca podzial stala sie ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje sie odpowiednio przy wydzielaniu dzialek gruntu pod poszerzenie istniejacych drog publicznych.

2. Wlasciwy organ sklada wniosek o ujawnienie w ksiedze wieczystej praw gminy, powiatu, wojewodztwa lub Skarbu Panstwa do dzialek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejacych drog publicznych. Podstawa wpisu tych praw do ksiegi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzajaca podzial.

3. Za dzialki gruntu, o ktorych mowa w ust. 1, przysluguje odszkodowanie w wysokosci uzgodnionej miedzy wlascicielem lub uzytkownikiem wieczystym a wlasciwym organem. Przepis art. 131 stosuje sie odpowiednio. Jezeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek wlasciciela lub uzytkownika wieczystego odszkodowanie ustala sie i wyplaca wedlug zasad i trybu obowiazujacych przy wywlaszczaniu nieruchomosci.

Art. 98a. 1. Jezeli w wyniku podzialu nieruchomosci dokonanego na wniosek wlasciciela lub uzytkownika wieczystego, ktory wniosl oplaty roczne za caly okres uzytkowania tego prawa, wzrosnie jej wartosc, wojt, burmistrz albo prezydent miasta moze ustalic, w drodze decyzji, oplate adiacencka z tego tytulu. Wysokosc stawki procentowej oplaty adiacenckiej ustala rada gminy, w drodze uchwaly, w wysokosci nie wiekszej niz 50 % roznicy wartosci nieruchomosci. Ustalenie oplaty adiacenckiej moze nastapic w terminie 3 lat od dnia, w ktorym decyzja zatwierdzajaca podzial nieruchomosci stala sie ostateczna albo orzeczenie o podziale stalo sie prawomocne. Wartosc nieruchomosci przed podzialem i po podziale okresla sie wedlug cen na dzien wydania decyzji o ustaleniu oplaty adiacenckiej. Przepisy art. 144 ust. 2, art. 147 i art. 148 ust. 1-3 stosuje sie odpowiednio.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje sie przy podziale nieruchomosci dokonywanym niezaleznie od ustalen planu miejscowego.

3. Jezeli w wyniku podzialu nieruchomosci wydzielono dzialki gruntu pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejacych drog publicznych, do okreslenia wartosci nieruchomosci, zarowno wedlug stanu przed podzialem jak i po podziale, powierzchnie nieruchomosci pomniejsza sie o powierzchnie dzialek gruntu wydzielonych pod te drogi lub pod ich poszerzenie.

Art. 98b. 1. Wlasciciele albo uzytkownicy wieczysci nieruchomosci uksztaltowanych w sposob uniemozliwiajacy ich racjonalne zagospodarowanie moga zlozyc zgodny wniosek o ich polaczenie i ponowny podzial na dzialki gruntu, jezeli przysluguja im jednorodne prawa do tych nieruchomosci. Do wniosku nalezy dolaczyc, zlozone w formie aktu notarialnego, zobowiazanie do dokonania zamiany, o ktorej mowa w ust. 3.

2. W sprawach, o ktorych mowa w ust. 1, stosuje sie odpowiednio art. 93, art. 94, art. 96, art. 97 ust. 1 i 2, art. 98, art. 98a oraz art. 99.

3. Podzialu nieruchomosci, o ktorym mowa w ust. 1, dokonuje sie pod warunkiem, ze wlasciciele albo uzytkownicy wieczysci dokonaja, w drodze zamiany, wzajemnego przeniesienia praw do czesci ich nieruchomosci, ktore weszly w sklad nowo wydzielonych dzialek gruntu. W razie nierownej wartosci zamienianych czesci nieruchomosci stosuje sie art. 15.

Art. 99. Jezeli zapewnienie dostepu do drogi publicznej ma polegac na ustanowieniu sluzebnosci, o ktorych mowa w art. 93 ust. 3, podzialu nieruchomosci dokonuje sie pod warunkiem, ze przy zbywaniu dzialek wydzielonych w wyniku podzialu zostana one ustanowione. Za spelnienie warunku uwaza sie takze sprzedaz wydzielonych dzialek gruntu wraz ze sprzedaza udzialu w prawie do dzialki gruntu stanowiacej droge wewnetrzna.

Art. 100. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, sposob i tryb dokonywania podzialow nieruchomosci, z uwzglednieniem sposobu postepowania przy sporzadzaniu dokumentow wymaganych w tym postepowaniu oraz rodzaje i tresc tych dokumentow.

Rozdzial 2

Scalanie i podzial nieruchomosci

Art. 101. 1. Przepisy niniejszego rozdzialu reguluja sprawy scalania nieruchomosci i ich ponownego podzialu na dzialki gruntu.

2. Przepisy rozdzialu stosuje sie do nieruchomosci polozonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele inne niz rolne i lesne.

3. Przepisow rozdzialu nie stosuje sie do nieruchomosci, ktore zostaly objete postepowaniem scaleniowym na podstawie ustawy o scalaniu i wymianie gruntow.

Art. 102. 1. Gmina moze dokonac scalenia i podzialu nieruchomosci, o ktorym mowa w art. 101 ust. 1. Szczegolowe warunki scalenia i podzialu nieruchomosci okresla plan miejscowy.

2. Scalenia i podzialu nieruchomosci mozna dokonac, jezeli sa one polozone w granicach obszarow okreslonych w planie miejscowym albo gdy o scalenie i podzial wystapia wlasciciele lub uzytkownicy wieczysci posiadajacy, z zastrzezeniem ust. 4, ponad 50 % powierzchni gruntow objetych scaleniem i podzialem.

3. O przystapieniu do scalenia i podzialu nieruchomosci decyduje rada gminy w drodze uchwaly, okreslajac w niej granice zewnetrzne gruntow objetych scaleniem i podzialem.

4. Zabudowane czesci nieruchomosci moga byc objete uchwala, o ktorej mowa w ust. 3, za zgoda ich wlascicieli lub uzytkownikow wieczystych.

5. Wojt, burmistrz albo prezydent miasta sklada we wlasciwym sadzie wniosek o ujawnienie w ksiedze wieczystej przystapienia do scalenia i podzialu nieruchomosci, a gdy nieruchomosc nie ma zalozonej ksiegi wieczystej, o zlozenie do istniejacego zbioru dokumentow odpisu uchwaly, o ktorej mowa w ust. 3.

Art. 103. 1. Wlasciciele i uzytkownicy wieczysci oraz samoistni posiadacze nieruchomosci objetych scaleniem i podzialem sa uczestnikami postepowania w sprawie scalenia i podzialu. Wojt, burmistrz albo prezydent miasta powiadamia ich o wszczeciu postepowania, chyba ze mimo dolozenia nalezytej starannosci adres tych osob nie zostal ustalony. Przepis art. 113 ust. 4 stosuje sie odpowiednio.

2. Wlasciciele i uzytkownicy wieczysci nieruchomosci objetych scaleniem i podzialem moga wybrac ze swojego grona rade uczestnikow scalenia w liczbie do 10 osob. Rada ta posiada uprawnienia opiniodawcze.

3. Projekt uchwaly rady gminy o scaleniu i podziale nieruchomosci podlega zaopiniowaniu przez rade uczestnikow scalenia oraz wylozeniu do wgladu uczestnikom postepowania, na okres 21 dni, w siedzibie urzedu gminy. O wylozeniu projektu uchwaly do wgladu zawiadamia sie na pismie uczestnikow postepowania, ktorych adresy sa znane, a ponadto informacje o wylozeniu podaje sie do publicznej wiadomosci w sposob zwyczajowo przyjety w danej miejscowosci oraz przez ogloszenie w prasie lokalnej.

4. W okresie kiedy projekt uchwaly wylozony jest do wgladu, uczestnicy postepowania moga skladac na pismie wnioski, uwagi i zastrzezenia do tego projektu. We wnioskach uczestnicy postepowania moga wskazywac dzialki gruntu, ktore chcieliby otrzymac w zamian za dotychczas posiadane nieruchomosci objete scaleniem i podzialem. Zlozone wnioski, uwagi i zastrzezenia podlegaja zaopiniowaniu przez rade uczestnikow scalenia.

5. O sposobie zalatwienia wnioskow, uwag i zastrzezen, o ktorych mowa w ust. 4, rozstrzyga rada gminy w uchwale o scaleniu i podziale nieruchomosci. O sposobie rozstrzygniecia zawiadamia sie na pismie uczestnikow postepowania, ktorzy zlozyli wnioski, uwagi i zastrzezenia, doreczajac im wyciag z uchwaly.

6. Koszty zwiazane ze scalaniem i podzialem nieruchomosci ponosza uczestnicy postepowania proporcjonalnie do powierzchni posiadanych przez nich nieruchomosci objetych scaleniem i podzialem, jezeli postepowanie zostalo przeprowadzone na ich wniosek.

Art. 104. 1. Rada gminy podejmuje uchwale o scaleniu i podziale nieruchomosci. Uchwale dorecza sie uczestnikom postepowania, ktorych adresy sa znane, a ponadto informacje o podjeciu uchwaly podaje sie do publicznej wiadomosci w sposob zwyczajowo przyjety w danej miejscowosci oraz przez ogloszenie w prasie lokalnej. Czynnosci zwiazane z przeprowadzeniem postepowania w sprawie scalenia i podzialu wykonuje wojt, burmistrz albo prezydent miasta.

2. Uchwala rady gminy o scaleniu i podziale nieruchomosci powinna zawierac:

1) opracowane geodezyjnie granice gruntow objetych scaleniem i podzialem;

2) wypis i wyrys z planu miejscowego;

3) geodezyjny projekt scalenia i podzialu nieruchomosci;

4) rejestr nieruchomosci, z wykazaniem ich stanu dotychczasowego oraz stanu nowego po scaleniu i podziale, w tym nieruchomosci przyznanych uczestnikom postepowania w zamian za nieruchomosci bedace ich wlasnoscia lub pozostajace w uzytkowaniu wieczystym przed scaleniem i podzialem;

5) rozstrzygniecia w sprawach, o ktorych mowa w art. 105 ust. 2 i 5;

6) ustalenia co do rodzaju urzadzen infrastruktury technicznej planowanych do wybudowania, terminy ich budowy oraz zrodla finansowania;

7) ustalenia co do wysokosci, terminu i sposobu zaplaty oplat adiacenckich;

8) rozstrzygniecie o sposobie zalatwienia wnioskow, uwag i zastrzezen, zlozonych przez uczestnikow postepowania.

3. Uchwala, o ktorej mowa w ust. 1, stanowi podstawe do:

1) zamkniecia istniejacych ksiag wieczystych;

2) zalozenia nowych ksiag wieczystych i ujawnienia w nich praw do nieruchomosci powstalych w wyniku scalenia i podzialu;

3) ujawnienia nowego stanu prawnego nieruchomosci w katastrze nieruchomosci;

4) wyznaczenia i utrwalenia na gruncie granic nieruchomosci powstalych w wyniku scalenia i podzialu;

5) wprowadzenia uczestnikow postepowania na nowe nieruchomosci.

4. Wnioski o dokonanie czynnosci, o ktorych mowa w ust. 3 pkt 1-3, sklada wojt, burmistrz albo prezydent miasta.

5. Obciazenia na nieruchomosciach objetych scaleniem i podzialem przenosi sie do nowo zalozonych ksiag wieczystych, z zastrzezeniem art. 105 ust. 5.

6. Uchwala, o ktorej mowa w ust. 1, nie narusza praw osob trzecich ustanowionych na nieruchomosciach objetych scaleniem i podzialem.

Art. 105. 1. Powierzchnie kazdej nieruchomosci objetej scaleniem i podzialem pomniejsza sie o powierzchnie niezbedna do wydzielenia dzialek gruntu pod nowe drogi lub pod poszerzenie drog istniejacych. Pomniejszenie to nastepuje proporcjonalnie do powierzchni wszystkich nieruchomosci objetych scaleniem i podzialem oraz do ogolnej powierzchni dzialek gruntu wydzielonych pod nowe drogi i pod poszerzenie drog istniejacych.

2. W zamian za nieruchomosci objete scaleniem i podzialem kazdy z dotychczasowych wlascicieli lub uzytkownikow wieczystych otrzymuje odpowiednio na wlasnosc lub w uzytkowanie wieczyste, nieruchomosci skladajace sie z takiej liczby dzialek gruntu wydzielonych w wyniku scalenia i podzialu, ktorych laczna powierzchnia jest rowna powierzchni dotychczasowej jego nieruchomosci, pomniejszonej zgodnie z przepisem ust. 1. Jezeli nie ma mozliwosci przydzielenia nieruchomosci o powierzchni w pelni rownowaznej, za roznice powierzchni dokonuje sie odpowiednich doplat w gotowce.

2a. Przepis ust. 2 stosuje sie odpowiednio do samoistnych posiadaczy nieruchomosci.

3. (uchylony).

4. Dzialki gruntu wydzielone pod nowe drogi albo pod poszerzenie drog istniejacych, niebedacych drogami powiatowymi, wojewodzkimi lub krajowymi, przechodza z mocy prawa na wlasnosc gminy, a ustanowione na tych dzialkach prawo uzytkowania wieczystego wygasa z dniem wejscia w zycie uchwaly rady gminy o scaleniu i podziale nieruchomosci. Jezeli dzialki gruntu zostaly wydzielone pod drogi powiatowe, wojewodzkie lub krajowe albo pod poszerzenie tych drog, stosuje sie odpowiednio art. 98 ust. 1.

5. Sluzebnosci gruntowe ustanowione na nieruchomosciach objetych scaleniem i podzialem podlegaja zniesieniu, jezeli staly sie zbedne do korzystania z nowo wydzielonych nieruchomosci.

Art. 106. 1. Za dzialki gruntu, wydzielone pod nowe drogi albo pod poszerzenie drog istniejacych, a takze za urzadzenia, ktorych wlasciciele lub uzytkownicy wieczysci nie mogli odlaczyc od gruntu, oraz za drzewa i krzewy gmina wyplaca, z zastrzezeniem ust. 1a, odszkodowanie w wysokosci uzgodnionej miedzy wlascicielami lub uzytkownikami wieczystymi a wlasciwym organem wykonawczym jednostki samorzadu terytorialnego lub starosta. Doplate, o ktorej mowa w art. 105 ust. 2, oraz odszkodowanie, jezeli nie dojdzie do jego uzgodnienia, ustala sie i wyplaca wedlug zasad i trybu obowiazujacych przy wywlaszczaniu nieruchomosci. Odszkodowanie wyplaca wlasciwy organ.

1a. Za dzialki gruntu wydzielone pod drogi powiatowe, wojewodzkie lub krajowe albo pod poszerzenie tych drog odszkodowanie wyplaca odpowiednio powiat, wojewodztwo lub Skarb Panstwa.

2. (uchylony).

3. Gmina jest zobowiazana do wybudowania na gruntach objetych uchwala o scaleniu i podziale nieruchomosci niezbednych urzadzen infrastruktury technicznej, stosownie do przepisu art. 104 ust. 2 pkt 6. Koszty wybudowania tych urzadzen nie moga obciazac uczestnikow postepowania, chyba ze na mocy zawartego z gmina porozumienia strony postanowia inaczej.

Art. 107. 1. Osoby, ktore otrzymaly nowe nieruchomosci wydzielone w wyniku scalenia i podzialu, sa zobowiazane do wniesienia na rzecz gminy oplat adiacenckich w wysokosci do 50 % wzrostu wartosci tych nieruchomosci, w stosunku do wartosci nieruchomosci dotychczas posiadanych. Przy ustalaniu wartosci dotychczas posiadanych nieruchomosci nie uwzglednia sie wartosci urzadzen, drzew i krzewow, o ktorych mowa w art. 106 ust. 1, jezeli zostalo za nie wyplacone odszkodowanie.

2. Wysokosc stawki procentowej oplaty adiacenckiej ustala rada gminy w uchwale o scaleniu i podziale nieruchomosci.

3. Terminy i sposob wnoszenia oplat adiacenckich ustala wojt, burmistrz albo prezydent miasta, w drodze ugody z osobami zobowiazanymi do ich zaplaty, przez podpisanie protokolu uzgodnien. W razie niedojscia do ugody, o terminie i sposobie zaplaty rozstrzyga rada gminy, podejmujac uchwale o scaleniu i podziale nieruchomosci. Termin ustalony w uchwale nie moze byc krotszy niz termin wybudowania urzadzen infrastruktury technicznej.

Art. 108. 1. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, sposob i tryb scalania i podzialu nieruchomosci oraz sposob i tryb ustalania oplat adiacenckich, z uwzglednieniem rodzajow dokumentow i rozliczania kosztow postepowania.

2. Wydajac rozporzadzenie, o ktorym mowa w ust. 1, Rada Ministrow okresli w szczegolnosci:

1) rodzaje czynnosci poprzedzajacych wszczecie postepowania w sprawie scalenia i podzialu nieruchomosci oraz terminy wykonywania tych czynnosci;

2) sposob ustalania granic zewnetrznych gruntow przeznaczonych do objecia scaleniem i podzialem;

3) sposob przyjmowania granic nieruchomosci przy wykonywaniu mapy z projektem scalenia i podzialu;

4) sposob wyboru i dzialania rady uczestnikow scalenia;

5) sposob sporzadzania, rodzaje i tresc dokumentow niezbednych w postepowaniu w sprawie scalenia i podzialu.

Rozdzial 3

Prawo pierwokupu nieruchomosci

Art. 109. 1. Gminie przysluguje prawo pierwokupu w przypadku sprzedazy:

1) niezabudowanej nieruchomosci nabytej uprzednio przez sprzedawce od Skarbu Panstwa albo jednostek samorzadu terytorialnego;

2) prawa uzytkowania wieczystego niezabudowanej nieruchomosci gruntowej, niezaleznie od formy nabycia tego prawa przez zbywce;

3) nieruchomosci oraz prawa uzytkowania wieczystego nieruchomosci polozonej na obszarze przeznaczonym w planie miejscowym na cele publiczne albo nieruchomosci, dla ktorej zostala wydana decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego;

4) nieruchomosci wpisanej do rejestru zabytkow lub prawa uzytkowania wieczystego takiej nieruchomosci;

5) (uchylony).

2. Przepisow ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje sie do nieruchomosci przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i lesne, a w przypadku braku planow miejscowych do nieruchomosci wykorzystywanych na cele rolne i lesne. Przepis art. 92 ust. 2 stosuje sie odpowiednio.

3. Prawo pierwokupu nie przysluguje, jezeli:

1) sprzedaz nieruchomosci lub prawa uzytkowania wieczystego nastepuje na rzecz osob bliskich dla sprzedawcy;

2) sprzedaz nieruchomosci lub prawa uzytkowania wieczystego nastepuje miedzy osobami prawnymi tego samego kosciola lub zwiazku wyznaniowego;

3) prawo wlasnosci lub prawo uzytkowania wieczystego zostalo ustanowione jako odszkodowanie lub rekompensata za utrate wlasnosci nieruchomosci;

4) prawo wlasnosci lub prawo uzytkowania wieczystego zostalo ustanowione w wyniku zamiany wlasnosci nieruchomosci;

5) w przypadkach, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, prawo pierwokupu nie zostalo ujawnione w ksiedze wieczystej;

6) sprzedaz nieruchomosci nastepuje na cele budowy drog krajowych.

4. Prawo pierwokupu wykonuje wojt, burmistrz albo prezydent miasta.

Art. 110. 1. Sprzedaz nieruchomosci, o ktorych mowa w art. 109, oraz prawa uzytkowania wieczystego tych nieruchomosci moze nastapic, jezeli wojt, burmistrz albo prezydent miasta nie wykona prawa pierwokupu.

2. Prawo pierwokupu moze byc wykonane w terminie miesiaca od dnia otrzymania przez wojta, burmistrza albo prezydenta miasta zawiadomienia o tresci umowy sprzedazy.

3. Notariusz sporzadzajacy umowe sprzedazy jest zobowiazany do zawiadomienia wojta, burmistrza albo prezydenta miasta o tresci umowy, stosownie do przepisu ust. 2.

4. Wojt, burmistrz albo prezydent miasta wykonuje prawo pierwokupu przez zlozenie oswiadczenia w formie aktu notarialnego u notariusza, o ktorym mowa w ust. 3. W przypadku gdyby zlozenie oswiadczenia u tego notariusza bylo niemozliwe lub napotykalo powazne trudnosci, moze byc ono zlozone u innego notariusza. Z chwila zlozenia oswiadczenia:

1) nieruchomosc staje sie wlasnoscia gminy, jezeli wykonanie prawa pierwokupu dotyczylo sprzedazy nieruchomosci;

2) prawo uzytkowania wieczystego wygasa, jezeli wykonanie prawa pierwokupu dotyczylo sprzedazy prawa uzytkowania wieczystego nieruchomosci gruntowej stanowiacej wlasnosc gminy;

3) gmina uzyskuje prawo uzytkowania wieczystego, jezeli wykonanie prawa pierwokupu dotyczylo sprzedazy prawa uzytkowania wieczystego nieruchomosci gruntowej stanowiacej wlasnosc Skarbu Panstwa, powiatu lub wojewodztwa.

5. Oswiadczenie, o ktorym mowa w ust. 4, notariusz dorecza sprzedawcy.

Art. 111. Prawo pierwokupu wykonuje sie po cenie ustalonej miedzy stronami w umowie sprzedazy.

Rozdzial 4

Wywlaszczanie nieruchomosci

Art. 112. 1. Przepisy niniejszego rozdzialu stosuje sie do nieruchomosci polozonych, z zastrzezeniem art. 125 i art. 126, na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo do nieruchomosci, dla ktorych wydana zostala decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

2. Wywlaszczenie nieruchomosci polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa wlasnosci, prawa uzytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomosci.

3. Wywlaszczenie nieruchomosci moze byc dokonane, jezeli cele publiczne nie moga byc zrealizowane w inny sposob niz przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomosci, a prawa te nie moga byc nabyte w drodze umowy.

4. Organem wlasciwym w sprawach wywlaszczenia jest starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej.

Art. 113. 1. Nieruchomosc moze byc wywlaszczona tylko na rzecz Skarbu Panstwa albo na rzecz jednostki samorzadu terytorialnego.

2. Nieruchomosc stanowiaca wlasnosc Skarbu Panstwa nie moze byc wywlaszczona. Nie dotyczy to wywlaszczenia prawa uzytkowania wieczystego oraz ograniczonych praw rzeczowych obciazajacych nieruchomosc.

3. Wywlaszczeniem moze byc objeta cala nieruchomosc albo jej czesc. Jezeli wywlaszczeniem jest objeta czesc nieruchomosci, a pozostala czesc nie nadaje sie do prawidlowego wykorzystywania na dotychczasowe cele, na zadanie wlasciciela lub uzytkownika wieczystego nieruchomosci nabywa sie te czesc w drodze umowy na rzecz Skarbu Panstwa lub na rzecz jednostki samorzadu terytorialnego, w zaleznosci od tego, na czyja rzecz nastepuje wywlaszczenie.

4. Jezeli nieruchomosc nie ma zalozonej ksiegi wieczystej lub zbioru dokumentow, przy jej wywlaszczeniu przyjmuje sie inne dokumenty stwierdzajace prawa do nieruchomosci oraz sluzace do jej oznaczenia dane z katastru nieruchomosci.

5. W przypadku nieruchomosci o nieuregulowanym stanie prawnym, przy jej wywlaszczeniu, przyjmuje sie sluzace do jej oznaczenia dane z katastru nieruchomosci.

6. Przez nieruchomosc o nieuregulowanym stanie prawnym rozumie sie nieruchomosc, dla ktorej ze wzgledu na brak ksiegi wieczystej, zbioru dokumentow albo innych dokumentow nie mozna ustalic osob, ktorym przysluguja do niej prawa rzeczowe.

Art. 114. 1. Wszczecie postepowania wywlaszczeniowego, z zastrzezeniem ust. 2 i ust. 3, nalezy poprzedzic rokowaniami o nabycie w drodze umowy praw okreslonych w art. 112 ust. 3, przeprowadzonymi miedzy starosta, wykonujacym zadanie z zakresu administracji rzadowej, a wlascicielem lub uzytkownikiem wieczystym nieruchomosci, a takze osoba, ktorej przysluguje do nieruchomosci ograniczone prawo rzeczowe. W trakcie prowadzenia rokowan moze byc zaoferowana nieruchomosc zamienna.

2. W przypadku wywlaszczania nieruchomosci na wniosek jednostki samorzadu terytorialnego rokowania, o ktorych mowa w ust. 1, przeprowadzaja ich organy wykonawcze.

3. W przypadku nieruchomosci o nieuregulowanym stanie prawnym informacje o zamiarze wywlaszczenia starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, podaje do publicznej wiadomosci w sposob zwyczajowo przyjety w danej miejscowosci oraz przez ogloszenie w prasie o zasiegu ogolnopolskim. Jezeli wywlaszczenie dotyczy czesci nieruchomosci, ogloszenie zawiera rowniez informacje o zamiarze wszczecia postepowania w sprawie podzialu tej nieruchomosci.

4. Jezeli w terminie 2 miesiecy od dnia ogloszenia, o ktorym mowa w ust. 3, nie zglosza sie osoby, ktorym przysluguja prawa rzeczowe do nieruchomosci, mozna wszczac postepowanie w sprawie podzialu i postepowanie wywlaszczeniowe.

Art. 115. 1. Wszczecie postepowania wywlaszczeniowego na rzecz Skarbu Panstwa nastepuje z urzedu, a na rzecz jednostki samorzadu terytorialnego - na wniosek jej organu wykonawczego. Wszczecie postepowania z urzedu moze takze nastapic na skutek zawiadomienia zlozonego przez podmiot, ktory zamierza realizowac cel publiczny.

2. Wszczecie postepowania wywlaszczeniowego moze nastapic po bezskutecznym uplywie dwumiesiecznego terminu do zawarcia umowy, o ktorej mowa w art. 114 ust. 1, wyznaczonego na pismie wlascicielowi, uzytkownikowi wieczystemu nieruchomosci, a takze osobie, ktorej przysluguje ograniczone prawo rzeczowe na tej nieruchomosci. Termin ten liczy sie od dnia zakonczenia rokowan. Termin wyznacza starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej.

3. Wszczecie postepowania wywlaszczeniowego nastepuje z dniem doreczenia zawiadomienia stronom lub z dniem okreslonym w ogloszeniu o wszczeciu postepowania, wywieszonym w urzedzie starostwa powiatowego, po uplywie terminu, o ktorym mowa w art. 114 ust. 4.

4. Odmowa wszczecia postepowania wywlaszczeniowego, o ktore wystapil organ wykonawczy jednostki samorzadu terytorialnego albo podmiot, ktory zamierza realizowac cel publiczny, nastepuje w drodze decyzji.

5. Przepisu ust. 2 nie stosuje sie w przypadku nieruchomosci o nieuregulowanym stanie prawnym.

Art. 116. 1. We wniosku o wywlaszczenie nalezy okreslic:

1) nieruchomosc z podaniem oznaczen z ksiegi wieczystej lub zbioru dokumentow oraz z katastru nieruchomosci;

2) cel publiczny, do ktorego realizacji nieruchomosc jest niezbedna;

3) powierzchnie nieruchomosci, a jezeli wywlaszczeniem ma byc objeta tylko jej czesc - powierzchnie tej czesci i calej nieruchomosci;

4) dotychczasowy sposob korzystania z nieruchomosci i stan jej zagospodarowania;

5) lokale zamienne oraz sposob ich zapewnienia najemcom wywlaszczonych lokali;

6) wlasciciela lub uzytkownika wieczystego nieruchomosci, a w razie braku danych umozliwiajacych okreslenie tych osob - wladajacego nieruchomoscia zgodnie z wpisem w katastrze nieruchomosci;

7) osobe, ktorej przysluguja ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomosci;

8) nieruchomosc zamienna, jezeli jednostka samorzadu terytorialnego taka oferuje;

9) inne okolicznosci istotne w sprawie.

2. Do wniosku o wywlaszczenie nalezy dolaczyc:

1) dokumenty z przebiegu rokowan, o ktorych mowa w art. 114;

2) wypis i wyrys z planu miejscowego, a w przypadku braku planu miejscowego decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego;

3) mape z rejestrem nieruchomosci objetych wnioskiem o wywlaszczenie lub mape z podzialem i rejestrem nieruchomosci oraz decyzje zatwierdzajaca ten podzial, jezeli wniosek o wywlaszczenie dotyczy tylko czesci nieruchomosci;

4) pelny odpis z ksiegi wieczystej zalozonej dla nieruchomosci objetej wnioskiem o wywlaszczenie albo zaswiadczenie o stanie prawnym, jaki wynika ze zbioru dokumentow;

5) w razie braku dokumentow, o ktorych mowa w pkt 4, zaswiadczenie wlasciwego sadu stwierdzajace, ze nieruchomosc nie ma zalozonej ksiegi wieczystej lub ze nie jest dla niej prowadzony zbior dokumentow;

6) wypis i wyrys z katastru nieruchomosci.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje sie odpowiednio w razie wszczecia postepowania wywlaszczeniowego z urzedu.

Art. 117. 1. Starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, sklada w sadzie wniosek o ujawnienie w ksiedze wieczystej wszczecia postepowania wywlaszczeniowego, a jezeli nieruchomosc nie ma zalozonej ksiegi wieczystej - o zlozenie do istniejacego zbioru dokumentow zawiadomienia o wszczeciu tego postepowania.

2. Jezeli wywlaszczenie nie doszlo do skutku, starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, jest obowiazany wystapic niezwlocznie o wykreslenie z ksiegi wieczystej wpisu o wszczeciu postepowania wywlaszczeniowego albo zlozyc odpowiednie zawiadomienie do zbioru dokumentow.

Art. 118. 1. Po wszczeciu postepowania wywlaszczeniowego starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, przeprowadza rozprawe administracyjna.

1a. Przepisu ust. 1 nie stosuje sie w przypadku nieruchomosci o nieuregulowanym stanie prawnym.

2. W postepowaniu wywlaszczeniowym nie stosuje sie przepisow o ugodzie administracyjnej.

Art. 118a. 1. Jezeli, w terminie okreslonym w art. 114 ust. 4, nie zostaly ustalone osoby, ktorym przysluguja prawa rzeczowe do nieruchomosci, starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, wydaje decyzje o nabyciu wlasnosci nieruchomosci przez Skarb Panstwa lub jednostke samorzadu terytorialnego, wnioskujaca o wywlaszczenie. Nabycie prawa wlasnosci nastepuje z dniem, w ktorym decyzja stala sie ostateczna.

2. Decyzja podlega ogloszeniu w sposob okreslony w art. 49 Kodeksu postepowania administracyjnego.

3. Odszkodowanie za nieruchomosc, ktorej wlasnosc przeszla na rzecz Skarbu Panstwa lub jednostki samorzadu terytorialnego, ustala sie wedlug przepisow rozdzialu 5 i sklada do depozytu sadowego na okres 10 lat.

Art. 119. 1. Decyzja o wywlaszczeniu nieruchomosci, poza elementami okreslonymi w art. 107 1 Kodeksu postepowania administracyjnego, powinna zawierac:

1) ustalenie, na jakie cele nieruchomosc jest wywlaszczana;

2) okreslenie przedmiotu wywlaszczenia przez podanie oznaczenia nieruchomosci wedlug ksiegi wieczystej lub zbioru dokumentow oraz wedlug katastru nieruchomosci;

3) okreslenie praw podlegajacych wywlaszczeniu;

4) wskazanie wlasciciela lub uzytkownika wieczystego nieruchomosci;

5) wskazanie osoby, ktorej przysluguja ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomosci;

6) zobowiazanie do zapewnienia lokali, o ktorych mowa w art. 116 ust. 1 pkt 5;

7) ustalenie wysokosci odszkodowania.

2. Jezeli osoby, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 4 i pkt 5, sa nieobecne lub niezdolne do czynnosci prawnych, stosuje sie art. 34 Kodeksu postepowania administracyjnego.

Art. 120. Jezeli zachodzi potrzeba zapobiezenia niebezpieczenstwu, wystapieniu szkody lub niedogodnosciom, jakie moga powstac dla wlascicieli albo uzytkownikow wieczystych nieruchomosci sasiednich wskutek wywlaszczenia lub innego niz dotychczas zagospodarowania wywlaszczonej nieruchomosci, w decyzji o wywlaszczeniu ustanawia sie niezbedne sluzebnosci oraz ustala obowiazek budowy i utrzymania odpowiednich urzadzen zapobiegajacych tym zdarzeniom lub okolicznosciom. Obowiazek budowy i utrzymania odpowiednich urzadzen ciazy na wystepujacym z wnioskiem o wywlaszczenie.

Art. 121. 1. Przejscie prawa wlasnosci na rzecz Skarbu Panstwa lub na rzecz jednostki samorzadu terytorialnego nastepuje z dniem, w ktorym decyzja o wywlaszczeniu nieruchomosci stala sie ostateczna.

2. Przejscie prawa uzytkowania wieczystego na rzecz Skarbu Panstwa lub na rzecz jednostki samorzadu terytorialnego nastepuje z dniem, w ktorym decyzja o wywlaszczeniu tego prawa stala sie ostateczna, jezeli prawo uzytkowania wieczystego bylo ustanowione na nieruchomosci gruntowej stanowiacej wlasnosc innej osoby niz ta, na rzecz ktorej nastapilo wywlaszczenie.

3. Prawo uzytkowania wieczystego nieruchomosci gruntowej wygasa z dniem, w ktorym decyzja o wywlaszczeniu tego prawa stala sie ostateczna, jezeli prawo uzytkowania wieczystego bylo ustanowione na nieruchomosci gruntowej stanowiacej wlasnosc osoby, na rzecz ktorej nastapilo wywlaszczenie.

4. Wywlaszczona nieruchomosc do czasu jej wykorzystania na cel, na ktory nastapilo wywlaszczenie, oddaje sie w dzierzawe poprzedniemu wlascicielowi na jego wniosek.

Art. 122. 1. W przypadkach okreslonych w art. 108 Kodeksu postepowania administracyjnego starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, moze, w drodze decyzji, udzielic podmiotowi, ktory bedzie realizowal cel publiczny, zezwolenia na niezwloczne zajecie nieruchomosci po wydaniu decyzji o wywlaszczeniu nieruchomosci, jezeli zwloka w jej zajeciu uniemozliwialaby realizacje celu publicznego, na ktory nieruchomosc zostala wywlaszczona. Decyzji tej moze byc nadany rygor natychmiastowej wykonalnosci.

2. Jezeli w przypadkach, o ktorych mowa w ust. 1, wydanie decyzji o wywlaszczeniu wymagaloby uprzedniego dokonania podzialu nieruchomosci, decyzji zatwierdzajacej projekt podzialu moze byc nadany rygor natychmiastowej wykonalnosci.

3. Przepis ust. 1 stosuje sie odpowiednio w przypadkach ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomosci, o ktorych mowa w art. 124 i art. 124a.

Art. 123. 1. Ostateczna decyzja o wywlaszczeniu nieruchomosci stanowi podstawe do dokonania wpisu w ksiedze wieczystej. Wpisu dokonuje sie na wniosek starosty, wykonujacego zadanie z zakresu administracji rzadowej, lub organu wykonawczego jednostki samorzadu terytorialnego, jezeli nieruchomosc zostala wywlaszczona na rzecz tej jednostki.

2. Najem, dzierzawa lub uzyczenie oraz trwaly zarzad wywlaszczonej nieruchomosci wygasaja z uplywem 3 miesiecy od dnia, w ktorym decyzja o wywlaszczeniu stala sie ostateczna.

Art. 124. 1. Starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, moze ograniczyc, w drodze decyzji, sposob korzystania z nieruchomosci przez udzielenie zezwolenia na zakladanie i przeprowadzenie na nieruchomosci ciagow drenazowych, przewodow i urzadzen sluzacych do przesylania plynow, pary, gazow i energii elektrycznej oraz urzadzen lacznosci publicznej i sygnalizacji, a takze innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektow i urzadzen niezbednych do korzystania z tych przewodow i urzadzen, jezeli wlasciciel lub uzytkownik wieczysty nieruchomosci nie wyraza na to zgody. Ograniczenie to nastepuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

2. Zezwolenie moze byc udzielone z urzedu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorzadu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej.

3. Udzielenie zezwolenia powinno byc poprzedzone rokowaniami z wlascicielem lub uzytkownikiem wieczystym nieruchomosci o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o ktorych mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzajaca wystapic z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku nalezy dolaczyc dokumenty z przeprowadzonych rokowan.

4. Na osobie lub jednostce organizacyjnej wystepujacej o zezwolenie ciazy obowiazek przywrocenia nieruchomosci do stanu poprzedniego, niezwlocznie po zalozeniu lub przeprowadzeniu ciagow, przewodow i urzadzen, o ktorych mowa w ust. 1. Jezeli przywrocenie nieruchomosci do stanu poprzedniego jest niemozliwe albo powoduje nadmierne trudnosci lub koszty, stosuje sie odpowiednio przepis art. 128 ust. 4.

5. Jezeli zalozenie lub przeprowadzenie ciagow, przewodow i urzadzen, o ktorych mowa w ust. 1, uniemozliwia wlascicielowi albo uzytkownikowi wieczystemu dalsze prawidlowe korzystanie z nieruchomosci w sposob dotychczasowy albo w sposob zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, wlasciciel lub uzytkownik wieczysty moze zadac, aby odpowiednio starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, lub wystepujacy z wnioskiem o zezwolenie, o ktorym mowa w ust. 2, nabyl od niego na rzecz Skarbu Panstwa, w drodze umowy, wlasnosc albo uzytkowanie wieczyste nieruchomosci.

6. Wlasciciel lub uzytkownik wieczysty nieruchomosci jest obowiazany udostepnic nieruchomosc w celu wykonania czynnosci zwiazanych z konserwacja oraz usuwaniem awarii ciagow, przewodow i urzadzen, o ktorych mowa w ust. 1. Obowiazek udostepnienia nieruchomosci podlega egzekucji administracyjnej. Przepisy ust. 4 stosuje sie odpowiednio.

7. Decyzja ostateczna, o ktorej mowa w ust. 1, stanowi podstawe do dokonania wpisu w ksiedze wieczystej. Wpisu dokonuje sie na wniosek starosty, wykonujacego zadanie z zakresu administracji rzadowej, lub organu wykonawczego jednostki samorzadu terytorialnego, jezeli zezwolenie bylo udzielone na wniosek tej jednostki.

Art. 124a. Przepisy art. 124 ust. 1, 2 i 4-7 oraz art. 125 i 126 stosuje sie odpowiednio do nieruchomosci o nieuregulowanym stanie prawnym. Do postepowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z tych nieruchomosci stosuje sie art. 114 ust. 3 i 4, art. 115 ust. 3 i 4 oraz art. 118a ust. 2 i 3.

Art. 125. Starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, moze, w drodze decyzji, ograniczyc sposob korzystania z nieruchomosci przez udzielenie zezwolenia na prowadzenie dzialalnosci polegajacej na poszukiwaniu, rozpoznawaniu, wydobywaniu lub skladowaniu kopalin stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa oraz wegla brunatnego wydobywanego metoda odkrywkowa, na czas nie dluzszy niz 12 miesiecy, jezeli wlasciciel lub uzytkownik wieczysty nieruchomosci nie wyraza na to zgody. Przepisy art. 124 ust. 2-5 stosuje sie odpowiednio.

Art. 126. 1. W przypadku sily wyzszej lub naglej potrzeby zapobiezenia powstaniu znacznej szkody, starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, moze udzielic, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajecie nieruchomosci na okres nie dluzszy niz 6 miesiecy.

2. Decyzji, o ktorej mowa w ust. 1, nadaje sie rygor natychmiastowej wykonalnosci.

3. Po uplywie okresu, na ktory nastapilo zajecie nieruchomosci, starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, jest obowiazany doprowadzic nieruchomosc do stanu poprzedniego. Gdyby przywrocenie nieruchomosci do stanu poprzedniego bylo niemozliwe albo pociagalo za soba nadmierne trudnosci lub koszty, stosuje sie odpowiednio przepis art. 128 ust. 4.

4. Jezeli na skutek czasowego zajecia nieruchomosci wlasciciel lub uzytkownik wieczysty nie bedzie mogl korzystac z nieruchomosci w sposob dotychczasowy lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem, moze zadac, aby starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, nabyl od niego na rzecz Skarbu Panstwa wlasnosc lub uzytkowanie wieczyste nieruchomosci w drodze umowy.

Art. 127. (uchylony).

Rozdzial 5

Odszkodowania za wywlaszczone nieruchomosci

Art. 128. 1. Wywlaszczenie wlasnosci nieruchomosci, uzytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego nastepuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywlaszczonej odpowiadajacym wartosci tych praw.

2. Jezeli na wywlaszczanej nieruchomosci lub prawie uzytkowania wieczystego tej nieruchomosci sa ustanowione inne prawa rzeczowe, odszkodowanie zmniejsza sie o kwote rowna wartosci tych praw.

3. Jezeli na wywlaszczanej nieruchomosci, stanowiacej wlasnosc jednostki samorzadu terytorialnego, jest ustanowione prawo uzytkowania wieczystego, odszkodowanie zmniejsza sie o kwote rowna wartosci tego prawa.

4. Odszkodowanie przysluguje rowniez za szkody powstale wskutek zdarzen, o ktorych mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadac wartosci poniesionych szkod. Jezeli wskutek tych zdarzen zmniejszy sie wartosc nieruchomosci, odszkodowanie powieksza sie o kwote odpowiadajaca temu zmniejszeniu.

Art. 129. 1. Odszkodowanie ustala starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, w decyzji o wywlaszczeniu nieruchomosci, z zastrzezeniem ust. 5.

2. (uchylony).

3. Jezeli w ramach odszkodowania zostala przyznana nieruchomosc zamienna, w decyzji, o ktorej mowa w ust. 1, podaje sie dodatkowo oznaczenie nieruchomosci zamiennej wedlug tresci ksiegi wieczystej oraz wedlug katastru nieruchomosci, jej wartosc oraz wysokosc doplaty.

4. (uchylony).

5. Starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, wydaje odrebna decyzje o odszkodowaniu w przypadkach, o ktorych mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1, art. 124-126, a takze w przypadku gdy nastapilo pozbawienie praw do nieruchomosci bez ustalenia odszkodowania, a obowiazujace przepisy przewiduja jego ustalenie.

Art. 130. 1. Wysokosc odszkodowania ustala sie wedlug stanu i wartosci wywlaszczonej nieruchomosci w dniu wydania decyzji o wywlaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, wydaje odrebna decyzje o odszkodowaniu, wysokosc odszkodowania ustala sie wedlug stanu nieruchomosci w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o ktorych mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, wedlug stanu odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjecia uchwaly o przystapieniu do scalenia i podzialu oraz jej wartosci w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu.

2. Ustalenie wysokosci odszkodowania nastepuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majatkowego, okreslajacej wartosc nieruchomosci.

Art. 131. 1. W ramach odszkodowania wlascicielowi lub uzytkownikowi wieczystemu wywlaszczonej nieruchomosci moze byc przyznana, za jego zgoda, odpowiednia nieruchomosc zamienna.

2. Nieruchomosc zamienna przyznaje sie z zasobu nieruchomosci Skarbu Panstwa, jezeli wywlaszczenie nastepuje na rzecz Skarbu Panstwa, lub z zasobu nieruchomosci odpowiedniej jednostki samorzadu terytorialnego, jezeli wywlaszczenie nastepuje na rzecz tej jednostki.

3. Nieruchomosc zamienna moze byc przyznana w porozumieniu z Prezesem Agencji Nieruchomosci Rolnych, z Zasobu Wlasnosci Rolnej Skarbu Panstwa, jezeli wywlaszczenie nastepuje na rzecz Skarbu Panstwa.

4. Roznice miedzy wysokoscia odszkodowania ustalonego w decyzji a wartoscia nieruchomosci zamiennej wyrownuje sie przez doplate pieniezna.

5. Przeniesienie praw do nieruchomosci zamiennej na rzecz osoby, ktorej zostalo przyznane odszkodowanie, nastepuje z dniem, w ktorym decyzja o wywlaszczeniu stala sie ostateczna. Decyzja ta stanowi podstawe do dokonania wpisu w ksiedze wieczystej.

Art. 132. 1. Zaplata odszkodowania nastepuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w ktorym decyzja o wywlaszczeniu podlega wykonaniu, z zastrzezeniem ust. 1a.

1a. W sprawach, w ktorych wydano odrebna decyzje o odszkodowaniu, zaplata odszkodowania nastepuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w ktorym decyzja o odszkodowaniu stala sie ostateczna.

2. Do skutkow zwloki lub opoznienia w zaplacie odszkodowania stosuje sie odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.

3. Wysokosc odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzien jego zaplaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiazana do zaplaty odszkodowania.

3a. Jezeli decyzja, na podstawie ktorej wyplacono odszkodowanie, zostala nastepnie uchylona lub stwierdzono jej niewaznosc, osoba, ktorej wyplacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca sa zobowiazani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzien zwrotu.

4. Za zgoda osoby uprawnionej do odszkodowania starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, moze ustalic inny niz okreslony w ust. 1-3 sposob zaplaty przyznanego odszkodowania.

5. Do zaplaty odszkodowania za wywlaszczone nieruchomosci, za szkody powstale wskutek zdarzen, o ktorych mowa w art. 120, do zaplaty ceny nabycia czesci nieruchomosci, o ktorej mowa w art. 113 ust. 3, a takze do zapewnienia nieruchomosci zamiennej jest zobowiazany, z zastrzezeniem ust. 6-8, starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, jezeli wywlaszczenie nastepuje na rzecz Skarbu Panstwa, albo organ wykonawczy jednostki samorzadu terytorialnego, jezeli wywlaszczenie nastepuje na rzecz tej jednostki.

6. Obowiazek zaplaty odszkodowania za szkody powstale wskutek zdarzen wymienionych w art. 124 i 125 oraz za zmniejszenie wartosci nieruchomosci z tego powodu obciaza osobe lub jednostke organizacyjna, ktora uzyskala zezwolenie odpowiednio na zalozenie lub przeprowadzenie ciagow drenazowych, przewodow i urzadzen, o ktorym mowa w art. 124 ust. 1, albo zezwolenie na prowadzenie dzialalnosci polegajacej na poszukiwaniu, rozpoznawaniu, wydobywaniu lub skladowaniu kopalin stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa oraz wegla brunatnego wydobywanego metoda odkrywkowa.

7. Do zaplaty odszkodowania za szkody powstale wskutek zdarzen, o ktorych mowa w art. 126, oraz za zmniejszenie wartosci nieruchomosci z tego powodu jest zobowiazany starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej.

8. Podmiot, ktory bedzie realizowal cel publiczny, moze pokryc koszty naleznosci, o ktorych mowa w ust. 5 i 6, oraz koszty ustalenia tych naleznosci.

Art. 133. Odszkodowanie wplaca sie do depozytu sadowego, jezeli:

1) osoba uprawniona odmawia jego przyjecia albo wyplata odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciezenia przeszkody lub

2) odszkodowanie za wywlaszczenie dotyczy nieruchomosci o nieuregulowanym stanie prawnym.

Art. 134. 1. Podstawe ustalenia wysokosci odszkodowania stanowi, z zastrzezeniem art. 135, wartosc rynkowa nieruchomosci.

2. Przy okreslaniu wartosci rynkowej nieruchomosci uwzglednia sie w szczegolnosci jej rodzaj, polozenie, sposob uzytkowania, przeznaczenie, stopien wyposazenia w urzadzenia infrastruktury technicznej, stan nieruchomosci oraz aktualnie ksztaltujace sie ceny w obrocie nieruchomosciami.

3. Wartosc rynkowa nieruchomosci okresla sie wedlug aktualnego sposobu jej uzytkowania, jezeli przeznaczenie nieruchomosci, zgodne z celem wywlaszczenia, nie powoduje zwiekszenia jej wartosci.

4. Jezeli przeznaczenie nieruchomosci, zgodne z celem wywlaszczenia, powoduje zwiekszenie jej wartosci, wartosc rynkowa nieruchomosci okresla sie wedlug alternatywnego sposobu uzytkowania wynikajacego z tego przeznaczenia.

Art. 135. 1. Jezeli ze wzgledu na rodzaj nieruchomosci nie mozna okreslic jej wartosci rynkowej, gdyz tego rodzaju nieruchomosci nie wystepuja w obrocie, okresla sie jej wartosc odtworzeniowa.

2. Przy okreslaniu wartosci odtworzeniowej nieruchomosci, oddzielnie okresla sie wartosc gruntu i oddzielnie wartosc jego czesci skladowych.

3. Przy okreslaniu wartosci gruntu stosuje sie przepisy art. 134 ust. 2-4.

4. Przy okreslaniu wartosci budynkow lub ich czesci, budowli, urzadzen infrastruktury technicznej i innych urzadzen szacuje sie koszt ich odtworzenia, z uwzglednieniem stopnia zuzycia.

5. Przy okreslaniu wartosci drzewostanu lesnego albo zadrzewien, jezeli w drzewostanie znajduja sie materialy uzytkowe, szacuje sie wartosc drewna znajdujacego sie w tym drzewostanie. Jezeli w drzewostanie nie wystepuje material uzytkowy lub wartosc drewna, ktore moze byc pozyskane, jest nizsza od kosztow zalesienia i pielegnacji drzewostanu, szacuje sie koszty zalesienia oraz koszty pielegnacji drzewostanu do dnia wywlaszczenia.

6. Przy okreslaniu wartosci plantacji kultur wieloletnich szacuje sie koszty zalozenia plantacji i jej pielegnacji do czasu pierwszych zbiorow oraz wartosc utraconych pozytkow w okresie od dnia wywlaszczenia do dnia zakonczenia pelnego plonowania. Sume kosztow i wartosc utraconych pozytkow zmniejsza sie o sume rocznych odpisow amortyzacyjnych, wynikajaca z okresu wykorzystania plantacji od pierwszego roku plonowania do dnia wywlaszczenia.

7. Przy okreslaniu wartosci zasiewow, upraw i innych zbiorow jednorocznych szacuje sie wartosc przewidywanych plonow wedlug cen ksztaltujacych sie w obrocie rynkowym, zmniejszajac ja o wartosc nakladow koniecznych w zwiazku ze zbiorem tych plonow.

Rozdzial 6

Zwrot wywlaszczonych nieruchomosci

Art. 136. 1. Nieruchomosc wywlaszczona nie moze byc uzyta na cel inny niz okreslony w decyzji o wywlaszczeniu, z uwzglednieniem art. 137, chyba ze poprzedni wlasciciel lub jego spadkobierca nie zloza wniosku o zwrot tej nieruchomosci.

2. W razie powziecia zamiaru uzycia wywlaszczonej nieruchomosci lub jej czesci na inny cel niz okreslony w decyzji o wywlaszczeniu, wlasciwy organ zawiadamia poprzedniego wlasciciela lub jego spadkobierce o tym zamiarze, informujac rownoczesnie o mozliwosci zwrotu wywlaszczonej nieruchomosci.

3. Poprzedni wlasciciel lub jego spadkobierca moga zadac zwrotu wywlaszczonej nieruchomosci lub jej czesci, jezeli, stosownie do przepisu art. 137, stala sie ona zbedna na cel okreslony w decyzji o wywlaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomosci lub jej czesci wystepuje sie do starosty, wykonujacego zadanie z zakresu administracji rzadowej, ktory zawiadamia o tym wlasciwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomosci jest zwrot przez poprzedniego wlasciciela lub jego spadkobierce odszkodowania lub nieruchomosci zamiennej stosownie do art. 140.

4. Przepis ust. 3 stosuje sie odpowiednio do czesci nieruchomosci nabytej w drodze umowy zgodnie z art. 113 ust. 3.

5. W przypadku niezlozenia wniosku o zwrot wywlaszczonej nieruchomosci lub jej czesci w terminie 3 miesiecy od dnia otrzymania zawiadomienia o mozliwosci zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomosci lub jej czesci wygasa.

6. Przepisow ust. 1-5 nie stosuje sie w przypadku wywlaszczenia prawa uzytkowania wieczystego.

Art. 137. 1. Nieruchomosc uznaje sie za zbedna na cel okreslony w decyzji o wywlaszczeniu, jezeli:

1) pomimo uplywu 7 lat od dnia, w ktorym decyzja o wywlaszczeniu stala sie ostateczna, nie rozpoczeto prac zwiazanych z realizacja tego celu albo

2) pomimo uplywu 10 lat od dnia, w ktorym decyzja o wywlaszczeniu stala sie ostateczna, cel ten nie zostal zrealizowany.

2. Jezeli w przypadku, o ktorym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywlaszczenia zostal zrealizowany tylko na czesci wywlaszczonej nieruchomosci, zwrotowi podlega pozostala czesc, jezeli istnieje mozliwosc jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiazujacym w dniu zlozenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jezeli przylega do nieruchomosci stanowiacej wlasnosc osoby wnioskujacej o zwrot.

Art. 138. 1. Jezeli nieruchomosc lub jej czesc podlegajaca zwrotowi zostala oddana w trwaly zarzad lub zostala obciazona prawem uzytkowania, prawa te wygasaja z dniem, w ktorym decyzja o zwrocie wywlaszczonej nieruchomosci stala sie ostateczna. Przepis art. 90 ust. 2 stosuje sie odpowiednio.

2. Najem, dzierzawa lub uzyczenie zwracanej nieruchomosci wygasa z uplywem 3 miesiecy od dnia, w ktorym decyzja o zwrocie wywlaszczonej nieruchomosci stala sie ostateczna.

Art. 139. Nieruchomosc wywlaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje sie w dniu jej zwrotu.

Art. 140. 1. W razie zwrotu wywlaszczonej nieruchomosci poprzedni wlasciciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Panstwa lub wlasciwej jednostce samorzadu terytorialnego, w zaleznosci od tego, kto jest wlascicielem nieruchomosci w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a takze nieruchomosc zamienna, jezeli byla przyznana w ramach odszkodowania.

2. Odszkodowanie pieniezne podlega waloryzacji, z tym ze jego wysokosc po waloryzacji, z zastrzezeniem art. 217 ust. 2, nie moze byc wyzsza niz wartosc rynkowa nieruchomosci w dniu zwrotu, a jezeli ze wzgledu na rodzaj nieruchomosci nie mozna okreslic jej wartosci rynkowej, nie moze byc wyzsza niz jej wartosc odtworzeniowa.

3. Jezeli zwrotowi podlega czesc wywlaszczonej nieruchomosci, zwracana kwote odszkodowania ustala sie proporcjonalnie do powierzchni tej czesci nieruchomosci.

4. W razie zmniejszenia sie albo zwiekszenia wartosci nieruchomosci wskutek dzialan podjetych bezposrednio na nieruchomosci po jej wywlaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza sie albo powieksza o kwote rowna roznicy wartosci okreslonej na dzien zwrotu. Przy okreslaniu wartosci nieruchomosci przyjmuje sie stan nieruchomosci z dnia wywlaszczenia oraz stan nieruchomosci z dnia zwrotu. Nie uwzglednia sie skutkow wynikajacych ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomosci. Przepis ust. 3 stosuje sie odpowiednio.

5. Jezeli w ramach odszkodowania zostala przyznana nieruchomosc zamienna oraz doplata pieniezna, oprocz nieruchomosci zamiennej zwraca sie takze te doplate w wysokosci ustalonej wedlug zasad, o ktorych mowa w ust. 2, z tym ze wysokosc zwaloryzowanej kwoty nie moze byc wyzsza niz roznica miedzy wartoscia nieruchomosci zwracanej a wartoscia nieruchomosci zamiennej okreslonej na dzien zwrotu. Przy okreslaniu wartosci nieruchomosci nie uwzglednia sie skutkow wynikajacych ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomosci. W razie zmniejszenia sie albo zwiekszenia wartosci nieruchomosci zamiennej stosuje sie doplaty pieniezne rowne roznicy wartosci tej nieruchomosci okreslonej na dzien zwrotu.

6. Koszty postepowania o zwrot nieruchomosci ponosi odpowiednio Skarb Panstwa albo wlasciwa jednostka samorzadu terytorialnego w zaleznosci od tego, ktoremu z tych podmiotow odszkodowanie jest zwracane.

Art. 141. 1. Naleznosci, o ktorych mowa w art. 140, moga byc, na wniosek poprzedniego wlasciciela albo jego spadkobiercy, rozlozone na raty, nie dluzej niz na 10 lat. Warunki rozlozenia na raty okresla sie w decyzji o zwrocie wywlaszczonej nieruchomosci.

2. Wierzytelnosci Skarbu Panstwa lub wlasciwej jednostki samorzadu terytorialnego z tytulu, o ktorym mowa w art. 140, podlegaja stosownemu zabezpieczeniu. Jezeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomosci, decyzja o zwrocie stanowi podstawe wpisu hipoteki do ksiegi wieczystej.

3. Raty, o ktorych mowa w ust. 1, podlegaja oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej rownej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski.

4. Do skutkow zwloki lub opoznienia w zaplacie naleznosci stosuje sie odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.

Art. 142. O zwrocie wywlaszczonych nieruchomosci, zwrocie odszkodowania, w tym takze nieruchomosci zamiennej oraz o rozliczeniach z tytulu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujacy zadanie z zakresu administracji rzadowej, w drodze decyzji.

Rozdzial 7

Udzial w kosztach budowy urzadzen infrastruktury technicznej

Art. 143. 1. Przepisy niniejszego rozdzialu stosuje sie do nieruchomosci bez wzgledu na ich rodzaj i polozenie, jezeli urzadzenia infrastruktury technicznej zostaly wybudowane z udzialem srodkow Skarbu Panstwa lub jednostki samorzadu terytorialnego, z wylaczeniem nieruchomosci przeznaczonych w planie miejscowym na cele rolne i lesne, a w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomosci wykorzystywanych na cele rolne i lesne. Przepis art. 92 ust. 2 stosuje sie odpowiednio.

2. Przez budowe urzadzen infrastruktury technicznej rozumie sie budowe drogi oraz wybudowanie pod ziemia, na ziemi albo nad ziemia przewodow lub urzadzen wodociagowych, kanalizacyjnych, cieplowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych.

Art. 144. 1. Wlasciciele nieruchomosci uczestnicza w kosztach budowy urzadzen infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy oplat adiacenckich.

2. Przepis ust. 1 stosuje sie takze do uzytkownikow wieczystych nieruchomosci gruntowych, ktorzy na podstawie odrebnych przepisow nie maja obowiazku wnoszenia oplat rocznych za uzytkowanie wieczyste lub wniesli, za zgoda wlasciwego organu, jednorazowo oplaty roczne za caly okres uzytkowania wieczystego.

Art. 145. 1. Wojt, burmistrz albo prezydent miasta moze, w drodze decyzji, ustalic oplate adiacencka kazdorazowo po stworzeniu warunkow do podlaczenia nieruchomosci do poszczegolnych urzadzen infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunkow do korzystania z wybudowanej drogi.

2. Wydanie decyzji o ustaleniu oplaty adiacenckiej moze nastapic w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunkow do podlaczenia nieruchomosci do poszczegolnych urzadzen infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunkow do korzystania z wybudowanej drogi.

Art. 146. 1. Ustalenie i wysokosc oplaty adiacenckiej zaleza od wzrostu wartosci nieruchomosci spowodowanego budowa urzadzen infrastruktury technicznej.

2. Wysokosc oplaty adiacenckiej wynosi nie wiecej niz 50 % roznicy miedzy wartoscia, jaka nieruchomosc miala przed wybudowaniem urzadzen infrastruktury technicznej, a wartoscia, jaka nieruchomosc ma po ich wybudowaniu. Wysokosc stawki procentowej oplaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwaly.

3. Wartosc nieruchomosci wedlug stanu przed wybudowaniem urzadzen infrastruktury technicznej i po ich wybudowaniu okresla sie wedlug cen na dzien wydania decyzji o ustaleniu oplaty adiacenckiej.

Art. 147. 1. Oplata adiacencka moze byc, na wniosek wlasciciela nieruchomosci, rozlozona na raty roczne platne w okresie do 10 lat. Warunki rozlozenia na raty okresla sie w decyzji o ustaleniu oplaty. Naleznosc gminy z tego tytulu podlega zabezpieczeniu, w tym przez ustanowienie hipoteki. Decyzja o ustaleniu oplaty adiacenckiej stanowi podstawe wpisu do ksiegi wieczystej.

2. Raty, o ktorych mowa w ust. 1, podlegaja oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej rownej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski.

Art. 148. 1. Obowiazek wnoszenia oplaty adiacenckiej powstaje po uplywie 14 dni od dnia, w ktorym decyzja o ustaleniu oplaty stala sie ostateczna. W przypadku rozlozenia oplaty na raty obowiazek ten dotyczy wplacenia pierwszej raty.

2. Do skutkow zwloki lub opoznienia w zaplacie oplaty adiacenckiej stosuje sie odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.

3. Wysokosc oplaty adiacenckiej ustalona w decyzji podlega waloryzacji poczawszy od pierwszego dnia miesiaca nastepujacego po miesiacu, w ktorym wydana zostala decyzja, do pierwszego dnia miesiaca, w ktorym powstal obowiazek zaplaty.

4. Na poczet oplaty adiacenckiej zalicza sie wartosc swiadczen wniesionych przez wlasciciela lub uzytkownika wieczystego nieruchomosci, w gotowce lub w naturze, na rzecz budowy poszczegolnych urzadzen infrastruktury technicznej.

Art. 148a. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, kryteria uznawania, ze zostaly stworzone warunki do podlaczenia nieruchomosci do urzadzen infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi, wystarczajace do ustalenia oplaty adiacenckiej, uwzgledniajac w szczegolnosci:

1) maksymalna odleglosc urzadzen infrastruktury technicznej od nieruchomosci;

2) dostepnosc urzadzenia do podlaczenia do nieruchomosci;

3) dostepnosc korzystania z drogi.

Dzial IV

Wycena nieruchomosci

Rozdzial 1

Okreslanie wartosci nieruchomosci

Art. 149. Przepisy niniejszego rozdzialu stosuje sie do wszystkich nieruchomosci, bez wzgledu na ich rodzaj, polozenie i przeznaczenie, a takze bez wzgledu na podmiot wlasnosci i cel wyceny, z wylaczeniem okreslania wartosci nieruchomosci w zwiazku z realizacja ustawy o scalaniu i wymianie gruntow.

Art. 150. 1. W wyniku wyceny nieruchomosci dokonuje sie:

1) okreslenia wartosci rynkowej;

2) okreslenia wartosci odtworzeniowej;

3) ustalenia wartosci katastralnej;

4) (uchylony);

5) okreslenia innych rodzajow wartosci przewidzianych w odrebnych przepisach.

2. Wartosc rynkowa okresla sie dla nieruchomosci, ktore sa lub moga byc przedmiotem obrotu.

3. Wartosc odtworzeniowa okresla sie dla nieruchomosci, ktore ze wzgledu na obecne uzytkowanie lub przeznaczenie nie sa lub nie moga byc przedmiotem obrotu rynkowego, a takze jezeli wymagaja tego przepisy szczegolne.

4. Wartosc katastralna nieruchomosci ustala sie dla nieruchomosci, o ktorych mowa w przepisach o podatku od nieruchomosci. Zasady i tryb ustalania tej wartosci reguluja przepisy rozdzialu 2 niniejszego dzialu.

5. Okreslenia wartosci wymienionych w ust. 1 pkt 1 i 2 oraz w art. 161 dokonuja rzeczoznawcy majatkowi, o ktorych mowa w przepisach rozdzialu 1 dzialu V.

6. (uchylony).

Art. 151. 1. Wartosc rynkowa nieruchomosci stanowi najbardziej prawdopodobna jej cena, mozliwa do uzyskania na rynku, okreslona z uwzglednieniem cen transakcyjnych przy przyjeciu nastepujacych zalozen:

1) strony umowy byly od siebie niezalezne, nie dzialaly w sytuacji przymusowej oraz mialy stanowczy zamiar zawarcia umowy;

2) uplynal czas niezbedny do wyeksponowania nieruchomosci na rynku i do wynegocjowania warunkow umowy.

2. Wartosc odtworzeniowa nieruchomosci jest rowna kosztom jej odtworzenia, z uwzglednieniem stopnia zuzycia.

3. Wartosc katastralna nieruchomosci stanowi wartosc ustalona w procesie powszechnej taksacji nieruchomosci.

Art. 152. 1. Sposoby okreslania wartosci nieruchomosci, stanowiace podejscia do ich wyceny, sa uzaleznione od przyjetych rodzajow czynnikow wplywajacych na wartosc nieruchomosci.

2. Wyceny nieruchomosci dokonuje sie przy zastosowaniu podejsc: porownawczego, dochodowego lub kosztowego, albo mieszanego, zawierajacego elementy podejsc poprzednich.

3. Przy zastosowaniu podejscia porownawczego lub dochodowego okresla sie wartosc rynkowa nieruchomosci. Jezeli istniejace uwarunkowania nie pozwalaja na zastosowanie podejscia porownawczego lub dochodowego, wartosc rynkowa nieruchomosci okresla sie w podejsciu mieszanym. Przy zastosowaniu podejscia kosztowego okresla sie wartosc odtworzeniowa nieruchomosci.

Art. 153. 1. Podejscie porownawcze polega na okresleniu wartosci nieruchomosci przy zalozeniu, ze wartosc ta odpowiada cenom, jakie uzyskano za nieruchomosci podobne, ktore byly przedmiotem obrotu rynkowego. Ceny te koryguje sie ze wzgledu na cechy rozniace nieruchomosci podobne od nieruchomosci wycenianej oraz uwzglednia sie zmiany poziomu cen wskutek uplywu czasu. Podejscie porownawcze stosuje sie, jezeli sa znane ceny i cechy nieruchomosci podobnych do nieruchomosci wycenianej.

2. Podejscie dochodowe polega na okreslaniu wartosci nieruchomosci przy zalozeniu, ze jej nabywca zaplaci za nia cene, ktorej wysokosc uzalezni od przewidywanego dochodu, jaki uzyska z nieruchomosci. Stosuje sie je przy wycenie nieruchomosci przynoszacych lub mogacych przynosic dochod.

3. Podejscie kosztowe polega na okreslaniu wartosci nieruchomosci przy zalozeniu, ze wartosc ta odpowiada kosztom jej odtworzenia, pomniejszonym o wartosc zuzycia nieruchomosci. Przy podejsciu tym okresla sie oddzielnie koszt nabycia gruntu i koszt odtworzenia jego czesci skladowych.

Art. 154. 1. Wyboru wlasciwego podejscia oraz metody i techniki szacowania nieruchomosci dokonuje rzeczoznawca majatkowy, uwzgledniajac w szczegolnosci cel wyceny, rodzaj i polozenie nieruchomosci, przeznaczenie w planie miejscowym, stopien wyposazenia w urzadzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostepne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomosci podobnych.

2. W przypadku braku planu miejscowego przeznaczenie nieruchomosci ustala sie na podstawie studium uwarunkowan i kierunkow zagospodarowania przestrzennego gminy lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

3. W przypadku braku studium lub decyzji, o ktorych mowa w ust. 2, uwzglednia sie faktyczny sposob uzytkowania nieruchomosci.

Art. 155. 1. Przy szacowaniu nieruchomosci wykorzystuje sie wszelkie, niezbedne i dostepne dane o nieruchomosciach, zawarte w szczegolnosci w:

1) ksiegach wieczystych;

2) katastrze nieruchomosci;

3) ewidencji sieci uzbrojenia terenu;

4) tabelach taksacyjnych i na mapach taksacyjnych tworzonych na podstawie art. 169;

5) planach miejscowych, studiach uwarunkowan i kierunkow zagospodarowania przestrzennego gminy oraz decyzjach o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;

6) wykazach prowadzonych przez urzedy skarbowe;

6a) dokumentach bedacych w posiadaniu agencji, ktorym Skarb Panstwa powierzyl, w drodze ustaw, wykonywanie prawa wlasnosci i innych praw rzeczowych na jego rzecz;

6b) w aktach notarialnych znajdujacych sie w posiadaniu spoldzielni mieszkaniowych, dotyczacych zbywania spoldzielczych praw do lokali;

7) umowach, orzeczeniach, decyzjach i innych dokumentach, bedacych podstawa wpisu do ksiag wieczystych, rejestrow wchodzacych w sklad operatu katastralnego, a takze w wyciagach z operatow szacunkowych przekazywanych do katastru nieruchomosci.

2. Wykorzystane w operacie szacunkowym dane, o ktorych mowa w ust. 1, moga miec forme wypisow i wyrysow, poswiadczonych przez rzeczoznawce majatkowego.

3. Wlasciwe organy, agencje, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 6a, spoldzielnie mieszkaniowe, sady oraz urzedy skarbowe sa obowiazane udostepniac rzeczoznawcom majatkowym dane okreslone w ust. 1.

Art. 156. 1. Rzeczoznawca majatkowy sporzadza na pismie opinie o wartosci nieruchomosci w formie operatu szacunkowego.

2. Rzeczoznawca majatkowy nie ponosi odpowiedzialnosci za wykorzystanie operatu bez jego zgody do innego celu niz cel, dla ktorego zostal sporzadzony.

3. Operat szacunkowy moze byc wykorzystywany do celu, dla ktorego zostal sporzadzony, przez okres 12 miesiecy od daty jego sporzadzenia, chyba ze wystapily zmiany uwarunkowan prawnych lub istotne zmiany czynnikow, o ktorych mowa w art. 154.

4. Operat szacunkowy moze byc wykorzystywany po uplywie okresu, o ktorym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualnosci przez rzeczoznawce majatkowego. Potwierdzenie aktualnosci operatu nastepuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawce, ktory go sporzadzil.

5. Przepisy ust. 3 i 4 nie naruszaja uregulowan wynikajacych z przepisow odrebnych.

Art. 157. 1. Oceny prawidlowosci sporzadzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawcow majatkowych w terminie nie dluzszym niz 3 miesiace od dnia zawarcia umowy o dokonanie tej oceny.

2. Sporzadzenie przez innego rzeczoznawce majatkowego wyceny tej samej nieruchomosci w formie operatu szacunkowego nie moze stanowic podstawy oceny prawidlowosci sporzadzenia operatu szacunkowego, o ktorym mowa w ust. 1.

3. W przypadku gdy operat szacunkowy jest wykorzystywany w postepowaniu przed sadem powszechnym, o ocene operatu moze wnioskowac tylko sad.

4. Przepisy ust. 1 i 3 stosuje sie odpowiednio w przypadku rozbieznych operatow szacunkowych dotyczacych wartosci tej samej nieruchomosci.

Art. 158. Rzeczoznawcy majatkowi przekazuja, z uwzglednieniem art. 175 ust. 3, organom prowadzacym kataster nieruchomosci wyciagi z wykonanych przez siebie operatow szacunkowych, zawierajace okreslenie celu wyceny, opisy nieruchomosci oraz ich wartosci, w terminie 3 miesiecy od dnia ich sporzadzenia.

Art. 159. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, rodzaje metod i technik wyceny nieruchomosci, sposoby okreslania wartosci nieruchomosci, wartosci nakladow i szkod na nieruchomosci oraz sposob sporzadzania, forme i tresc operatu szacunkowego, uwzgledniajac:

1) sposoby okreslania wartosci nieruchomosci przy zastosowaniu poszczegolnych podejsc, metod i technik wyceny;

2) sposoby okreslania wartosci nieruchomosci dla roznych celow;

3) sposoby okreslania wartosci nieruchomosci jako przedmiotu roznych praw;

4) sposoby okreslania wartosci nieruchomosci w zaleznosci od ich rodzaju i przeznaczenia;

5) rodzaje nakladow na nieruchomosci;

6) dane, jakie powinien zawierac operat szacunkowy, oraz sposob potwierdzania jego aktualnosci;

7) uwarunkowania okreslania wartosci rynkowej nieruchomosci w podejsciu mieszanym.

Rozdzial 2

Powszechna taksacja nieruchomosci

Art. 160. Przepisy niniejszego rozdzialu stosuje sie do nieruchomosci, dla ktorych ustala sie wartosc katastralna.

Art. 161. 1. Powszechna taksacja nieruchomosci ma na celu ustalanie wartosci katastralnej nieruchomosci i jest przeprowadzana, na podstawie niniejszej ustawy oraz odrebnych przepisow, przez organy prowadzace kataster nieruchomosci.

2. Wartosc katastralna nieruchomosci ustala sie na podstawie oszacowania nieruchomosci reprezentatywnych dla poszczegolnych rodzajow nieruchomosci na obszarze danej gminy. Do ustalania wartosci tych nieruchomosci stosuje sie przepisy rozdzialu 1 niniejszego dzialu. Wartosc nieruchomosci reprezentatywnych okresla sie z wykorzystaniem cen transakcyjnych nieruchomosci na obszarze gminy, a w przypadku braku dostatecznej liczby transakcji, na obszarze gmin sasiadujacych.

3. Czynnosci szacowania nieruchomosci reprezentatywnych w celu ustalenia wartosci katastralnej, a takze w celu sporzadzenia map taksacyjnych i tabel taksacyjnych, wykonuja rzeczoznawcy majatkowi.

Art. 162. 1. Wartosci katastralne, ustalone w procesie powszechnej taksacji nieruchomosci, powinny uwzgledniac roznice, jakie wystepuja miedzy poszczegolnymi nieruchomosciami oraz zblizenie do wartosci rynkowej mozliwe do uzyskania przy zastosowaniu zasad przyjetych dla masowej wyceny.

2. Wartosci katastralne wykorzystuje sie do ustalania podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomosci, a takze w zakresie okreslonym niniejsza ustawa albo przepisami odrebnych ustaw, przy okreslaniu wartosci nieruchomosci stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa lub wlasciwej jednostki samorzadu terytorialnego, albo przy wykonywaniu czynnosci urzedowych, do ktorych wykonania niezbedne jest okreslenie wartosci nieruchomosci.

Art. 163. 1. Powszechna taksacje nieruchomosci przeprowadza sie okresowo. Termin rozpoczecia oraz zakonczenia powszechnej taksacji nieruchomosci, a takze zrodla jej finansowania, okresli odrebna ustawa.

2. W okresach rocznych dzielacych przeprowadzanie kolejnych powszechnych taksacji nieruchomosci ustalone w wyniku poprzedniej powszechnej taksacji wartosci katastralne przeszacowuje sie, stosujac wskazniki cen nieruchomosci, o ktorych mowa w art. 5.

3. Rada gminy moze podjac uchwale o przeprowadzeniu na koszt gminy powszechnej taksacji nieruchomosci w okresie miedzy terminami ustalonymi w ustawie, o ktorej mowa w ust. 1, jednak nie czesciej niz co 3 lata.

Art. 164. 1. Podstawa do ustalenia wartosci katastralnej poszczegolnych nieruchomosci sa mapy taksacyjne i tabele taksacyjne.

2. Wartosc katastralna nieruchomosci ustala sie dla calych nieruchomosci lub ich czesci, jezeli zostaly wyodrebnione jako przedmioty opodatkowania w przepisach o podatku od nieruchomosci.

3. Jezeli nieruchomosc jest polozona na obszarze wiecej niz jednej gminy, wartosc katastralna ustala sie odrebnie dla kazdej czesci nieruchomosci polozonej w kazdej z tych gmin.

4. Jezeli zachodzi potrzeba zastosowania kilku podejsc w celu ustalenia wartosci katastralnej tej samej nieruchomosci, wartosc te ustala sie odrebnie dla kazdej czesci nieruchomosci, dla ktorej zastosowano odrebne podejscie.

Art. 165. Wartosc katastralna nieruchomosci gruntowej stanowi wartosc katastralna gruntu oraz wartosc katastralna jego czesci skladowych.

Art. 166. 1. W celu ustalenia wartosci katastralnej gruntu okresla sie dla stref wyodrebnionych, ze wzgledu na podobne czynniki wplywajace na wartosc rynkowa, jednostkowe wartosci powierzchni gruntow polozonych w tych strefach.

2. Jednostkowe wartosci powierzchni gruntow w wyodrebnionych strefach przedstawia sie w wykazach tych stref, stanowiacych integralna czesc map taksacyjnych.

3. Wartosc katastralna gruntu ustala sie jako iloczyn powierzchni wykazanej w katastrze nieruchomosci oraz jednostkowej wartosci, o ktorej mowa w ust. 2.

Art. 167. 1. W celu ustalenia wartosci katastralnej czesci skladowych gruntu okresla sie jednostkowe wartosci powierzchni tych czesci skladowych w grupach, uwzgledniajac ich polozenie oraz roznice, jakie miedzy nimi wystepuja.

2. Jednostkowe wartosci powierzchni czesci skladowych gruntu w wyodrebnionych grupach wykazuje sie w tabelach taksacyjnych.

3. Wartosc katastralna czesci skladowych gruntu ustala sie jako sume wartosci katastralnej poszczegolnych obiektow skladajacych sie na te czesci. Wartosc katastralna poszczegolnych obiektow ustala sie jako iloczyn ich powierzchni wykazanej w katastrze nieruchomosci oraz wartosci jednostkowej wykazanej w tabelach taksacyjnych.

4. Przepisy ust. 1-3 stosuje sie odpowiednio do budynkow oraz lokali stanowiacych odrebny przedmiot wlasnosci.

Art. 168. Przepisy art. 166 i 167 stosuje sie rowniez w razie koniecznosci ponownego ustalenia wartosci katastralnej po przeprowadzeniu powszechnej taksacji nieruchomosci.

Art. 169. 1. Mapy taksacyjne i tabele taksacyjne sporzadza organ prowadzacy kataster nieruchomosci na podstawie oszacowania nieruchomosci reprezentatywnych, wykonanego przez rzeczoznawcow majatkowych.

2. Organ prowadzacy kataster nieruchomosci, w porozumieniu z wlasciwym terytorialnie wojtem, burmistrzem albo prezydentem miasta, wyklada mapy taksacyjne i tabele taksacyjne do publicznego wgladu na okres co najmniej 21 dni. Informacje o wylozeniu oglasza sie w formie obwieszczenia oraz w miejscowej prasie, a takze w sposob zwyczajowo przyjety w danej miejscowosci, okreslajac miejsce i termin wylozenia wraz z pouczeniem o mozliwosci zglaszania zarzutow.

3. Kazdy, czyjego interesu prawnego dotycza ustalenia wynikajace z map i tabel taksacyjnych, moze w okresie wylozenia zglaszac do nich zarzuty.

4. Organ prowadzacy kataster nieruchomosci rozpatruje zgloszone zarzuty i przedstawia je radzie gminy wlasciwej dla miejsca polozenia nieruchomosci, wraz z propozycja rozstrzygniecia, dolaczajac mapy i tabele taksacyjne. Rada gminy podejmuje uchwale w sprawie nadania mocy urzedowej mapom taksacyjnym i tabelom taksacyjnym, w ktorej rozstrzyga rowniez o sposobie zalatwienia zgloszonych zarzutow.

5. Stronie niezadowolonej ze sposobu zalatwienia zgloszonych zarzutow przysluguje skarga do sadu administracyjnego.

6. Uchwala rady gminy w sprawie nadania mocy urzedowej mapom taksacyjnym i tabelom taksacyjnym podlega ogloszeniu w wojewodzkim dzienniku urzedowym.

Art. 170. 1. Organ prowadzacy kataster orzeka, w drodze decyzji, o ustaleniu wartosci katastralnej nieruchomosci i jej wpisie w katastrze nieruchomosci.

2. Decyzja, o ktorej mowa w ust. 1, podlega natychmiastowemu wykonaniu.

3. Wartosci katastralne nieruchomosci ustalone na podstawie obowiazujacych map i tabel taksacyjnych, wpisane w katastrze nieruchomosci, uzyskuja z data ich wpisu moc danych urzedowych.

4. Wartosci, o ktorych mowa w ust. 3, moga byc aktualizowane na wniosek wlasciciela lub uzytkownika wieczystego oraz innej osoby, na ktorej ciazy obowiazek podatkowy, a takze z urzedu, na podstawie indywidualnego oszacowania nieruchomosci. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje sie odpowiednio.

Art. 171. 1. Osoby, o ktorych mowa w art. 170 ust. 4, sa obowiazane dostarczyc organowi prowadzacemu kataster nieruchomosci dokumenty i informacje dotyczace tej nieruchomosci, niezbedne do przeprowadzenia powszechnej taksacji nieruchomosci.

2. W razie niedostarczenia dokumentow i informacji, o ktorych mowa w ust. 1, organ prowadzacy kataster nieruchomosci, po przeprowadzeniu postepowania wyjasniajacego, ustala wartosc katastralna tej nieruchomosci na podstawie dostepnych dokumentow i informacji.

Art. 172. 1. Naczelny organ administracji panstwowej, wlasciwy w sprawach katastru nieruchomosci, przeprowadza co roku na wybranych obszarach kontrole powszechnej taksacji nieruchomosci.

2. Wyniki kontroli, o ktorej mowa w ust. 1, moga stanowic podstawe do przeprowadzenia kolejnej powszechnej taksacji nieruchomosci na wybranych obszarach.

Art. 173. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, sposob przeprowadzenia powszechnej taksacji nieruchomosci, uwzgledniajac:

1) zakres informacji niezbednych przy przeprowadzaniu taksacji;

2) cechy nieruchomosci wplywajace na wartosc katastralna;

3) zrodla danych o nieruchomosciach dla potrzeb powszechnej taksacji;

4) sposob ustalania wartosci katastralnych;

5) sposob zakonczenia powszechnej taksacji;

6) sposob i terminy przeprowadzania kontroli powszechnej taksacji nieruchomosci;

7) rodzaje i wzory dokumentow stosowanych przy przeprowadzaniu powszechnej taksacji oraz sposob ich sporzadzania.

Rozdzial 3

Badanie rynku nieruchomosci

Art. 173a. 1. Minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej dokonuje okresowych badan rynku nieruchomosci ze szczegolnym uwzglednieniem nieruchomosci przeznaczonych lub wykorzystywanych na cele mieszkaniowe. Badania dotycza wartosci nieruchomosci, cen transakcyjnych nieruchomosci, stawek czynszow oraz czestotliwosci obrotu nieruchomosciami.

2. Na podstawie badan, o ktorych mowa w ust. 1, minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej co najmniej raz w roku opracowuje analizy i zestawienia charakteryzujace rynek nieruchomosci. Analizy i zestawienia sa udostepniane nieodplatnie organom administracji publicznej oraz podmiotom, ktore udostepnily informacje o rynku nieruchomosci przydatne do opracowania tych analiz i zestawien albo poniosly koszty pozyskania tych informacji. W pozostalych przypadkach udostepnianie analiz i zestawien nastepuje odplatnie, stosownie do poniesionych kosztow ich opracowania. Udostepnianie moze miec forme zapisu elektronicznego w Internecie.

Art. 173b. Organy administracji publicznej dysponujace informacjami o rynku nieruchomosci, a w szczegolnosci organy statystyki publicznej uzyskujace informacje statystyczne w zakresie i terminach okreslonych w programie badan statystycznych i organy wlasciwe w sprawach katastru nieruchomosci sa obowiazane do nieodplatnego udostepniania do wgladu ministrowi wlasciwemu do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej posiadanych informacji dotyczacych rynku nieruchomosci.

Art. 173c. Przez informacje o rynku nieruchomosci, o ktorych mowa w art. 173b, rozumie sie informacje dotyczace w szczegolnosci wartosci nieruchomosci, cen transakcyjnych nieruchomosci, stawek czynszow oraz czestotliwosci obrotu nieruchomosciami.

Dzial V

Dzialalnosc zawodowa w dziedzinie gospodarowania nieruchomosciami

Rozdzial 1

Rzeczoznawstwo majatkowe

Art. 174. 1. Rzeczoznawstwo majatkowe jest dzialalnoscia zawodowa wykonywana przez rzeczoznawcow na zasadach okreslonych w niniejszej ustawie.

2. Rzeczoznawca majatkowym jest osoba fizyczna posiadajaca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomosci, nadane w trybie przepisow rozdzialu 4 niniejszego dzialu.

3. Rzeczoznawca majatkowy dokonuje okreslania wartosci nieruchomosci, a takze maszyn i urzadzen trwale zwiazanych z nieruchomoscia.

3a. Rzeczoznawca majatkowy moze sporzadzac opracowania i ekspertyzy, niestanowiace operatu szacunkowego, dotyczace:

1) rynku nieruchomosci oraz doradztwa w zakresie tego rynku;

2) efektywnosci inwestowania w nieruchomosci i ich rozwoju;

3) skutkow finansowych uchwalania lub zmiany planow miejscowych;

4) oznaczania przedmiotu odrebnej wlasnosci lokali;

5) bankowo-hipotecznej wartosci nieruchomosci;

6) okreslania wartosci nieruchomosci na potrzeby indywidualnego inwestora;

7) wyceny nieruchomosci zaliczanych do inwestycji w rozumieniu przepisow o rachunkowosci;

8) wyceny nieruchomosci jako srodkow trwalych jednostek w rozumieniu ustawy o rachunkowosci.

3b. Z dniem wpisu do centralnego rejestru rzeczoznawcow majatkowych osoba, o ktorej mowa w ust. 2, nabywa prawo wykonywania zawodu oraz uzywania tytulu zawodowego "rzeczoznawca majatkowy". Tytul zawodowy "rzeczoznawca majatkowy" podlega ochronie prawnej.

4. Z zastrzezeniem art. 230 ust. 2, osoby powolywane lub ustanawiane i wpisywane na liste bieglych sadowych z zakresu szacowania nieruchomosci powinny posiadac uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomosci, nadane w trybie rozdzialu 4 niniejszego dzialu.

5. Rzeczoznawca majatkowy nie moze odmowic pelnienia funkcji bieglego sadowego.

6. Przedsiebiorcy moga prowadzic dzialalnosc w zakresie szacowania nieruchomosci, jezeli czynnosci z tego zakresu beda wykonywane przez rzeczoznawcow majatkowych.

7. Rzeczoznawca majatkowy wykonuje zawod, prowadzac we wlasnym imieniu dzialalnosc gospodarcza jednoosobowo lub w ramach spolki osobowej w zakresie szacowania nieruchomosci, albo w ramach stosunku pracy lub umowy cywilnoprawnej u przedsiebiorcy prowadzacego dzialalnosc w tym zakresie.

8. Rzeczoznawca majatkowy nie moze laczyc wykonywania zawodu w formach wymienionych w ust. 7.

9. Przepisy ust. 7 i 8 nie dotycza bieglych sadowych wykonujacych wycene na zlecenie sadu.

Art. 175. 1. Rzeczoznawca majatkowy jest zobowiazany do wykonywania czynnosci, o ktorych mowa w art. 174 ust. 3 i 3a, zgodnie z zasadami wynikajacymi z przepisow prawa i standardami zawodowymi, ze szczegolna starannoscia wlasciwa dla zawodowego charakteru tych czynnosci oraz z zasadami etyki zawodowej, kierujac sie zasada bezstronnosci w wycenie nieruchomosci.

2. Rzeczoznawca majatkowy jest zobowiazany do stalego doskonalenia kwalifikacji zawodowych.

3. Informacje uzyskane przez rzeczoznawce majatkowego w zwiazku z wykonywaniem zawodu stanowia tajemnice zawodowa. W szczegolnosci informacje uzyskane w toku wykonywania czynnosci zawodowych nie moga byc przekazywane osobom trzecim, chyba ze przepisy ustawy lub przepisy odrebnych ustaw stanowia inaczej.

4. Rzeczoznawca majatkowy podlega obowiazkowemu ubezpieczeniu odpowiedzialnosci cywilnej za szkody wyrzadzone w zwiazku z wykonywaniem czynnosci, o ktorych mowa w art. 174 ust. 3 i 3a. Przepis ten stosuje sie odpowiednio do przedsiebiorcow, o ktorych mowa w art. 174 ust. 6.

5. Minister wlasciwy do spraw instytucji finansowych, w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, po zasiegnieciu opinii Polskiej Izby Ubezpieczen, okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowy zakres ubezpieczenia obowiazkowego, o ktorym mowa w ust. 4, termin powstania obowiazku ubezpieczenia oraz minimalna sume gwarancyjna, biorac w szczegolnosci pod uwage specyfike wykonywanego zawodu oraz zakres realizowanych zadan.

6. Standardy zawodowe ustalaja organizacje zawodowe rzeczoznawcow majatkowych w uzgodnieniu z ministrem wlasciwym do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej. Komunikat o uzgodnieniu standardow zawodowych zamieszcza sie w Dzienniku Urzedowym ministra wlasciwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej.

Art. 176. Rzeczoznawca majatkowy podlega wylaczeniu od udzialu w szacowaniu nieruchomosci, jezeli zachodza przeslanki wymienione w art. 24 Kodeksu postepowania administracyjnego.

Art. 177. 1. Uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomosci nadaje sie osobie, ktora:

1) posiada pelna zdolnosc do czynnosci prawnych;

2) nie byla karana za przestepstwa przeciwko mieniu, dokumentom, za przestepstwa gospodarcze, za falszowanie pieniedzy, papierow wartosciowych, znakow urzedowych, za przestepstwa skarbowe oraz za inne przestepstwa majace znaczenie ze wzgledu na wykonywany zawod;

3) posiada wyzsze wyksztalcenie prawnicze, ekonomiczne lub techniczne;

4) ukonczyla studia podyplomowe w zakresie wyceny nieruchomosci;

5) odbyla praktyke zawodowa w zakresie wyceny nieruchomosci;

6) przeszla z wynikiem pozytywnym postepowanie kwalifikacyjne, w tym zlozyla egzamin dajacy uprawnienia w zakresie szacowania nieruchomosci.

2. Obowiazek, o ktorym mowa w ust. 1 pkt 4, nie dotyczy osoby, ktora ukonczyla studia wyzsze o specjalnosci zwiazanej z gospodarka nieruchomosciami.

3. Osoba nieposiadajaca obywatelstwa polskiego moze otrzymac uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomosci po spelnieniu warunkow wymienionych w ust. 1 oraz po wykazaniu sie biegla znajomoscia jezyka polskiego.

Art. 178. 1. Rzeczoznawca majatkowy niewypelniajacy obowiazkow, o ktorych mowa w art. 175, podlega odpowiedzialnosci zawodowej.

2. Wobec rzeczoznawcy majatkowego moga byc orzeczone, z tytulu odpowiedzialnosci zawodowej, nastepujace kary dyscyplinarne:

1) upomnienie;

2) nagana;

3) zawieszenie wykonywania uprawnien zawodowych na okres od 6 miesiecy do 1 roku;

4) zawieszenie wykonywania uprawnien zawodowych do czasu ponownego zlozenia egzaminu z wynikiem pozytywnym;

5) pozbawienie uprawnien zawodowych z mozliwoscia ubiegania sie o ponowne ich nadanie po uplywie 3 lat od dnia ich pozbawienia.

2a. Zastosowanie kar, o ktorych mowa w ust. 2 pkt 3-5, powoduje wykreslenie osoby ukaranej z rejestru z dniem, w ktorym decyzja o ukaraniu podlega wykonaniu.

2b. Ponowny wpis do rejestru w przypadkach, o ktorych mowa w ust. 2a, nastepuje na wniosek osoby ukaranej, po uplywie okresu orzeczonej kary.

3. Pozbawienie uprawnien zawodowych nastepuje rowniez w przypadku utraty zdolnosci do czynnosci prawnych oraz skazania za przestepstwa, o ktorych mowa w art. 177 ust. 1 pkt 2.

4. (uchylony).

Rozdzial 2

Posrednictwo w obrocie nieruchomosciami

Art. 179. 1. Posrednictwo w obrocie nieruchomosciami jest dzialalnoscia zawodowa wykonywana przez posrednikow na zasadach okreslonych w niniejszej ustawie.

2. Posrednikiem w obrocie nieruchomosciami jest osoba fizyczna posiadajaca licencje zawodowa nadana w trybie przepisow rozdzialu 4 niniejszego dzialu.

3. Przedsiebiorcy moga prowadzic dzialalnosc w zakresie posrednictwa w obrocie nieruchomosciami, jezeli czynnosci z tego zakresu beda wykonywane przez posrednikow w obrocie nieruchomosciami.

4. Z dniem wpisu do centralnego rejestru posrednikow w obrocie nieruchomosciami osoba, o ktorej mowa w ust. 2, nabywa prawo wykonywania zawodu oraz uzywania tytulu zawodowego "posrednik w obrocie nieruchomosciami". Tytul zawodowy "posrednik w obrocie nieruchomosciami" podlega ochronie prawnej.

5. W przypadku wykonywania dzialalnosci gospodarczej przez przedsiebiorce, o ktorym mowa w ust. 3, w kilku miejscach lub oddzialach, przedsiebiorca powinien w kazdym z tych miejsc zapewnic, aby czynnosci posrednictwa byly wykonywane wylacznie przez posrednikow w obrocie nieruchomosciami.

Art. 180. 1. Posrednictwo w obrocie nieruchomosciami polega na zawodowym wykonywaniu przez posrednika w obrocie nieruchomosciami czynnosci zmierzajacych do zawarcia przez inne osoby umow:

1) nabycia lub zbycia praw do nieruchomosci;

2) nabycia lub zbycia wlasnosciowego spoldzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spoldzielczego prawa do lokalu uzytkowego lub prawa do domu jednorodzinnego w spoldzielni mieszkaniowej;

3) najmu lub dzierzawy nieruchomosci albo ich czesci;

4) innych niz okreslone w pkt 1-3, majacych za przedmiot prawa do nieruchomosci lub ich czesci.

1a. Posrednik w obrocie nieruchomosciami moze wykonywac opracowania i ekspertyzy oraz doradztwo w zakresie rynku nieruchomosci.

2. Posrednik wykonuje czynnosci, o ktorych mowa w ust. 1, osobiscie lub przy pomocy innych osob wykonujacych czynnosci pomocnicze i dzialajacych pod jego bezposrednim nadzorem, ponoszac za ich czynnosci odpowiedzialnosc zawodowa okreslona w ustawie.

3. Zakres czynnosci posrednictwa w obrocie nieruchomosciami okresla umowa posrednictwa. Umowa wymaga formy pisemnej pod rygorem niewaznosci. W umowie wskazuje sie posrednika w obrocie nieruchomosciami odpowiedzialnego zawodowo za jej wykonanie oraz numer jego licencji zawodowej. W umowie zamieszcza sie oswiadczenie o posiadanym ubezpieczeniu odpowiedzialnosci cywilnej za szkody wyrzadzone w zwiazku z wykonywaniem czynnosci posrednictwa w obrocie nieruchomosciami.

3a. Umowa posrednictwa moze byc zawarta z zastrzezeniem wylacznosci na rzecz posrednika lub przedsiebiorcy. Art. 550 Kodeksu cywilnego stosuje sie odpowiednio.

4. Przez umowe posrednictwa posrednik lub przedsiebiorca, o ktorym mowa w art. 179 ust. 3, zobowiazuje sie do dokonywania dla zamawiajacego czynnosci zmierzajacych do zawarcia umow wymienionych w ust. 1, a zamawiajacy zobowiazuje sie do zaplaty posrednikowi lub przedsiebiorcy wynagrodzenia.

5. Sposob ustalenia lub wysokosc wynagrodzenia za czynnosci posrednictwa w obrocie nieruchomosciami okresla umowa posrednictwa. W razie nieokreslenia wynagrodzenia w umowie, przysluguje wynagrodzenie zwyczajowo przyjete w danych stosunkach.

6. Czynnosci posrednictwa w obrocie nieruchomosciami moga byc wykonywane w stosunku do wszelkich nieruchomosci, a takze na rzecz wszystkich osob fizycznych i prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadajacych osobowosci prawnej.

7. Posrednik w obrocie nieruchomosciami wykonuje zawod:

1) prowadzac jako przedsiebiorca dzialalnosc w zakresie posrednictwa w obrocie nieruchomosciami albo

2) w ramach stosunku pracy lub umowy cywilnoprawnej u przedsiebiorcy prowadzacego dzialalnosc w zakresie posrednictwa w obrocie nieruchomosciami.

8. Posrednik w obrocie nieruchomosciami nie moze laczyc wykonywania zawodu w formach wymienionych w ust. 7.

Art. 181. 1. Posrednik w obrocie nieruchomosciami jest zobowiazany do wykonywania czynnosci, o ktorych mowa w art. 180 ust. 1 i ust. 1a, zgodnie z zasadami wynikajacymi z przepisow prawa i standardami zawodowymi, ze szczegolna starannoscia wlasciwa dla zawodowego charakteru tych czynnosci oraz zasadami etyki zawodowej. Jest on takze zobowiazany do kierowania sie zasada ochrony interesu osob, na ktorych rzecz wykonuje te czynnosci.

2. Posrednik w obrocie nieruchomosciami jest zobowiazany do stalego doskonalenia kwalifikacji zawodowych.

3. Posrednik w obrocie nieruchomosciami podlega obowiazkowemu ubezpieczeniu od odpowiedzialnosci cywilnej za szkody wyrzadzone w zwiazku z wykonywaniem czynnosci posrednictwa, o ktorych mowa w art. 180 ust. 1 i 1a. Jezeli posrednik wykonuje czynnosci przy pomocy innych osob, dzialajacych pod jego nadzorem, podlega on rowniez ubezpieczeniu od odpowiedzialnosci cywilnej za szkody wyrzadzone dzialaniem tych osob. Przepis ten stosuje sie odpowiednio do przedsiebiorcow, o ktorych mowa w art. 179 ust. 3.

4. Minister wlasciwy do spraw instytucji finansowych, w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, po zasiegnieciu opinii Polskiej Izby Ubezpieczen, okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowy zakres ubezpieczenia obowiazkowego, o ktorym mowa w ust. 3, termin powstania obowiazku ubezpieczenia oraz minimalna sume gwarancyjna, biorac w szczegolnosci pod uwage specyfike wykonywanego zawodu oraz zakres realizowanych zadan.

5. Standardy zawodowe ustalaja organizacje zawodowe posrednikow w obrocie nieruchomosciami w uzgodnieniu z ministrem wlasciwym do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej. Komunikat o uzgodnieniu standardow zawodowych zamieszcza sie w Dzienniku Urzedowym ministra wlasciwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej.

6. Przy wykonywaniu dzialalnosci zawodowej w zwiazku z zawarta umowa posrednictwa w obrocie nieruchomosciami, w zakresie objetym ta umowa, posrednik odpowiedzialny zawodowo za jej wykonanie ma prawo wgladu oraz pobierania odpowiednich odpisow, wypisow i zaswiadczen zawartych w:

1) ksiegach wieczystych;

2) katastrze nieruchomosci;

3) ewidencji sieci uzbrojenia terenu;

4) tabelach taksacyjnych i na mapach taksacyjnych tworzonych na podstawie art. 169;

5) planach miejscowych, studiach uwarunkowan i kierunkow zagospodarowania przestrzennego gmin oraz decyzjach o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;

6) rejestrach czlonkow spoldzielni mieszkaniowych, ktorym przysluguja prawa okreslone w art. 180 ust. 1 pkt 2;

7) ewidencji ludnosci.

Art. 182. 1. Osoba fizyczna moze zlozyc wniosek o nadanie licencji zawodowej posrednika w obrocie nieruchomosciami. Licencje zawodowa nadaje sie osobie, ktora:

1) posiada pelna zdolnosc do czynnosci prawnych;

2) nie byla karana za przestepstwa przeciwko mieniu, dokumentom, za przestepstwa gospodarcze, za falszowanie pieniedzy, papierow wartosciowych, znakow urzedowych, za przestepstwa skarbowe oraz za inne przestepstwa majace znaczenie ze wzgledu na wykonywany zawod;

3) posiada wyzsze wyksztalcenie;

4) ukonczyla studia podyplomowe w zakresie posrednictwa w obrocie nieruchomosciami;

5) odbyla praktyke zawodowa w zakresie posrednictwa w obrocie nieruchomosciami;

6) przeszla z wynikiem pozytywnym postepowanie kwalifikacyjne, w tym zlozyla egzamin uprawniajacy do otrzymania licencji zawodowej w zakresie posrednictwa w obrocie nieruchomosciami.

2. Obowiazek, o ktorym mowa w ust. 1 pkt 4, nie dotyczy osoby, ktora ukonczyla studia wyzsze o specjalnosci zwiazanej z gospodarka nieruchomosciami.

3. Osoba nieposiadajaca obywatelstwa polskiego moze otrzymac licencje zawodowa posrednika w obrocie nieruchomosciami po spelnieniu warunkow wymienionych w ust. 1 oraz po wykazaniu sie biegla znajomoscia jezyka polskiego.

Art. 183. 1. Posrednik w obrocie nieruchomosciami niewypelniajacy obowiazkow, o ktorych mowa w art. 181, podlega odpowiedzialnosci zawodowej.

2. Wobec posrednika moga byc orzeczone, z tytulu odpowiedzialnosci zawodowej, nastepujace kary dyscyplinarne:

1) upomnienie;

2) nagana;

3) zawieszenie licencji zawodowej na okres od 6 miesiecy do roku;

4) zawieszenie licencji zawodowej do czasu ponownego zdania egzaminu z wynikiem pozytywnym;

5) pozbawienie licencji zawodowej z mozliwoscia ubiegania sie o ponowne jej nadanie po uplywie 3 lat od dnia pozbawienia.

2a. Zastosowanie kar, o ktorych mowa w ust. 2 pkt 3-5, powoduje wykreslenie osoby ukaranej z rejestru z dniem, w ktorym decyzja o ukaraniu podlega wykonaniu.

2b. Ponowny wpis do rejestru w przypadkach, o ktorych mowa w ust. 2a, nastepuje na wniosek osoby ukaranej, po uplywie okresu orzeczonej kary.

3. Pozbawienie licencji zawodowej nastepuje rowniez w przypadku utraty zdolnosci do czynnosci prawnych oraz skazania za przestepstwa, o ktorych mowa w art. 182 ust. 1 pkt 2.

4. (uchylony).

Art. 183a. (uchylony).

Rozdzial 3

Zarzadzanie nieruchomosciami

Art. 184. 1. Zarzadzanie nieruchomosciami jest dzialalnoscia zawodowa wykonywana przez zarzadcow nieruchomosci na zasadach okreslonych w niniejszej ustawie.

2. Zarzadca nieruchomosci jest osoba fizyczna posiadajaca licencje zawodowa nadana w trybie przepisow rozdzialu 4 niniejszego dzialu.

3. Przedsiebiorcy moga prowadzic dzialalnosc w zakresie zarzadzania nieruchomosciami, jezeli czynnosci z tego zakresu beda wykonywane przez zarzadcow nieruchomosci.

4. Z dniem wpisu do centralnego rejestru zarzadcow nieruchomosci osoba, o ktorej mowa w ust. 2, nabywa prawo wykonywania zawodu oraz uzywania tytulu zawodowego "zarzadca nieruchomosci". Tytul zawodowy "zarzadca nieruchomosci" podlega ochronie prawnej.

Art. 185. 1. Zarzadzanie nieruchomoscia polega na podejmowaniu decyzji i dokonywaniu czynnosci majacych na celu zapewnienie wlasciwej gospodarki ekonomiczno-finansowej nieruchomosci oraz zapewnienie bezpieczenstwa uzytkowania i wlasciwej eksploatacji nieruchomosci w tym biezacego administrowania nieruchomoscia, jak rowniez czynnosci zmierzajacych do utrzymania nieruchomosci w stanie niepogorszonym zgodnie z jej przeznaczeniem oraz do uzasadnionego inwestowania w te nieruchomosc.

1a. Zarzadca nieruchomosci moze wykonywac opracowania i ekspertyzy oraz doradztwo w zakresie zarzadzania nieruchomosciami.

1b. Zarzadca nieruchomosci wykonuje czynnosci, o ktorych mowa w ust. 1, osobiscie lub przy pomocy innych osob wykonujacych czynnosci pomocnicze i dzialajacych pod jego bezposrednim nadzorem, ponoszac za ich czynnosci odpowiedzialnosc zawodowa okreslona w ustawie.

2. Zarzadca nieruchomosci lub przedsiebiorca, o ktorym mowa w art. 184 ust. 3, dziala na podstawie umowy o zarzadzanie nieruchomoscia, zawartej z jej wlascicielem, wspolnota mieszkaniowa albo inna osoba lub jednostka organizacyjna, ktorej przysluguje prawo do nieruchomosci, ze skutkiem prawnym bezposrednio dla tej osoby lub jednostki organizacyjnej. Umowa wymaga formy pisemnej pod rygorem niewaznosci. W umowie wskazuje sie zarzadce nieruchomosci odpowiedzialnego zawodowo za jej wykonanie oraz numer jego licencji zawodowej. W umowie zamieszcza sie oswiadczenie o posiadanym ubezpieczeniu od odpowiedzialnosci cywilnej za szkody wyrzadzone w zwiazku z wykonywaniem czynnosci zarzadzania nieruchomosciami.

3. Zakres uprawnien i obowiazkow zarzadcy wynika z przepisow ustawy, z przepisow odrebnych ustaw oraz z umowy o zarzadzanie nieruchomoscia.

4. Sposob ustalenia lub wysokosc wynagrodzenia za zarzadzanie nieruchomoscia okresla umowa o zarzadzanie nieruchomoscia.

5. Zarzadca nieruchomosci lub przedsiebiorca, o ktorym mowa w art. 184 ust. 3, nie moze czerpac korzysci z zarzadzania nieruchomoscia oprocz pobierania wynagrodzenia, chyba ze umowa o zarzadzanie stanowi inaczej.

Art. 186. 1. Zarzadca nieruchomosci jest zobowiazany do wykonywania czynnosci, o ktorych mowa w art. 185 ust. 1 i ust. 1a, zgodnie z zasadami wynikajacymi z przepisow prawa i standardami zawodowymi ze szczegolna starannoscia wlasciwa dla zawodowego charakteru tych czynnosci oraz zasadami etyki zawodowej. Jest on takze zobowiazany do kierowania sie zasada ochrony interesu osob, na ktorych rzecz wykonuje te czynnosci.

2. Zarzadca nieruchomosci jest zobowiazany do stalego doskonalenia kwalifikacji zawodowych.

3. Zarzadca nieruchomosci podlega obowiazkowemu ubezpieczeniu od odpowiedzialnosci cywilnej za szkody wyrzadzone w zwiazku z wykonywaniem czynnosci zarzadzania, o ktorych mowa w art. 185 ust. 1 i 1a. Jezeli zarzadca wykonuje czynnosci przy pomocy innych osob, dzialajacych pod jego nadzorem, podlega on rowniez ubezpieczeniu od odpowiedzialnosci cywilnej za szkody wyrzadzone dzialaniem tych osob. Przepis ten stosuje sie odpowiednio do przedsiebiorcow, o ktorych mowa w art. 184 ust. 3.

4. Minister wlasciwy do spraw instytucji finansowych, w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, po zasiegnieciu opinii Polskiej Izby Ubezpieczen, okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowy zakres ubezpieczenia obowiazkowego, o ktorym mowa w ust. 3, termin powstania obowiazku ubezpieczenia oraz minimalna sume gwarancyjna, biorac w szczegolnosci pod uwage specyfike wykonywanego zawodu oraz zakres realizowanych zadan.

5. Standardy zawodowe ustalaja organizacje zawodowe zarzadcow nieruchomosci w uzgodnieniu z ministrem wlasciwym do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej. Komunikat o uzgodnieniu standardow zawodowych zamieszcza sie w Dzienniku Urzedowym ministra wlasciwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej.

6. Przy wykonywaniu dzialalnosci zawodowej w zwiazku z zawarta umowa o zarzadzanie nieruchomoscia, w zakresie objetym ta umowa, zarzadca odpowiedzialny zawodowo za jej wykonanie ma prawo wgladu oraz pobierania odpowiednich odpisow, wypisow i zaswiadczen zawartych w:

1) ksiegach wieczystych;

2) katastrze nieruchomosci;

3) ewidencji sieci uzbrojenia terenu;

4) tabelach taksacyjnych i mapach taksacyjnych tworzonych na podstawie art. 169;

5) planach miejscowych, studiach uwarunkowan i kierunkach zagospodarowania przestrzennego gmin oraz decyzjach o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;

6) ewidencji ludnosci.

Art. 187. 1. Osoba fizyczna moze zlozyc wniosek o nadanie licencji zawodowej zarzadcy nieruchomosci. Licencje zawodowa nadaje sie osobie, ktora:

1) posiada pelna zdolnosc do czynnosci prawnych;

2) nie byla karana za przestepstwa przeciwko mieniu, dokumentom, za przestepstwa gospodarcze, za falszowanie pieniedzy, papierow wartosciowych, znakow urzedowych, za przestepstwa skarbowe oraz za inne przestepstwa majace znaczenie ze wzgledu na wykonywany zawod;

3) posiada wyksztalcenie wyzsze;

4) ukonczyla studia podyplomowe w zakresie zarzadzania nieruchomosciami;

5) odbyla praktyke zawodowa w zakresie zarzadzania nieruchomosciami;

6) przeszla z wynikiem pozytywnym postepowanie kwalifikacyjne, w tym zlozyla egzamin uprawniajacy do otrzymania licencji zawodowej w zakresie zarzadzania nieruchomosciami.

2. Obowiazek, o ktorym mowa w ust. 1 pkt 4, nie dotyczy osoby, ktora ukonczyla studia wyzsze o specjalnosci zwiazanej z gospodarka nieruchomosciami.

3. Osoba nieposiadajaca obywatelstwa polskiego moze otrzymac licencje zawodowa zarzadcy nieruchomosci po spelnieniu warunkow wymienionych w ust. 1 oraz po wykazaniu sie biegla znajomoscia jezyka polskiego.

Art. 188. 1. Zarzadca nieruchomosci niewypelniajacy obowiazkow, o ktorych mowa w art. 186, podlega odpowiedzialnosci zawodowej.

2. Wobec zarzadcy moga byc orzeczone, z tytulu odpowiedzialnosci zawodowej, nastepujace kary dyscyplinarne:

1) upomnienie;

2) nagana;

3) zawieszenie licencji zawodowej na okres od 6 miesiecy do roku;

4) zawieszenie licencji zawodowej do czasu ponownego zdania egzaminu z wynikiem pozytywnym;

5) pozbawienie licencji zawodowej z mozliwoscia ubiegania sie o ponowne jej nadanie po uplywie 3 lat od dnia pozbawienia.

2a. Zastosowanie kar, o ktorych mowa w ust. 2 pkt 3-5, powoduje wykreslenie osoby ukaranej z rejestru z dniem, w ktorym decyzja o ukaraniu podlega wykonaniu.

2b. Ponowny wpis do rejestru w przypadkach, o ktorych mowa w ust. 2a, nastepuje na wniosek osoby ukaranej, po uplywie okresu orzeczonej kary.

3. Pozbawienie licencji zawodowej nastepuje rowniez w przypadku utraty zdolnosci do czynnosci prawnych oraz skazania za przestepstwa, o ktorych mowa w art. 187 ust. 1 pkt 2.

4. (uchylony).

Art. 189. Zarzadzanie nieruchomosciami nalezacymi do zasobow, o ktorych mowa w art. 20, moze byc powierzone podmiotom tworzonym w tym celu przez Skarb Panstwa lub jednostki samorzadu terytorialnego, jezeli zarzadzanie bedzie wykonywane przez zarzadcow nieruchomosci wymienionych w art. 184 ust. 2.

Art. 190. Przepisow niniejszego rozdzialu nie stosuje sie do gospodarowania nieruchomosciami bezposrednio przez wlasciwe organy, Agencje Nieruchomosci Rolnych, Wojskowa Agencje Mieszkaniowa, Agencje Mienia Wojskowego oraz do zarzadzania nieruchomosciami bezposrednio przez ich wlascicieli lub uzytkownikow wieczystych, a takze przez jednostki organizacyjne w stosunku do nieruchomosci oddanych tym jednostkom w trwaly zarzad.

Rozdzial 4

Nadawanie uprawnien i licencji zawodowych rzeczoznawcom majatkowym, posrednikom w obrocie nieruchomosciami i zarzadcom nieruchomosci oraz orzekanie w sprawach odpowiedzialnosci zawodowej

Art. 191. 1. Minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej nadaje uprawnienia i licencje zawodowe, o ktorych mowa w rozdzialach 1-3 niniejszego dzialu, na podstawie postepowania kwalifikacyjnego zakonczonego wynikiem pozytywnym.

2. Uprawnienia i licencje zawodowe nadaje sie kazdemu, kto przeszedl z wynikiem pozytywnym postepowanie kwalifikacyjne.

3. Postepowanie kwalifikacyjne przeprowadza Panstwowa Komisja Kwalifikacyjna.

4. Minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej powoluje i odwoluje, w drodze zarzadzenia, Panstwowa Komisje Kwalifikacyjna z udzialem osob wskazanych przez organizacje zawodowe rzeczoznawcow majatkowych, posrednikow w obrocie nieruchomosciami i zarzadcow nieruchomosci.

5. Postepowanie kwalifikacyjne przeprowadza sie na koszt osob ubiegajacych sie o nadanie uprawnien i licencji zawodowych. Koszty sa pokrywane przez wniesienie oplaty egzaminacyjnej.

6. Wysokosc oplaty egzaminacyjnej nie moze byc wyzsza niz kwota przecietnego miesiecznego wynagrodzenia w roku poprzedzajacym przeprowadzenie postepowania kwalifikacyjnego, oglaszanego przez Prezesa Glownego Urzedu Statystycznego na podstawie przepisow o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczen Spolecznych.

7. Czlonkom Panstwowej Komisji Kwalifikacyjnej przysluguje wynagrodzenie za przeprowadzanie postepowania kwalifikacyjnego.

8. Minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) wysokosc oplaty egzaminacyjnej, umozliwiajacej pokrycie kosztow postepowania kwalifikacyjnego i wydatkow zwiazanych z funkcjonowaniem Panstwowej Komisji Kwalifikacyjnej oraz tryb jej pobierania;

2) wysokosc wynagrodzenia czlonkow Panstwowej Komisji Kwalifikacyjnej, uwzgledniajac liczbe osob przystepujacych do postepowania kwalifikacyjnego, czas trwania tego postepowania oraz sposob przeprowadzenia egzaminu.

Art. 192. Nadanie uprawnien zawodowych w zakresie szacowania nieruchomosci, a takze licencji zawodowych posrednika w obrocie nieruchomosciami oraz zarzadcy nieruchomosci stwierdza sie swiadectwem. Odmowa nadania uprawnien i licencji zawodowych nastepuje w drodze decyzji.

Art. 193. 1. Osoby, ktorym nadano uprawnienia i licencje zawodowe, podlegaja wpisowi odpowiednio do centralnych rejestrow: rzeczoznawcow majatkowych, posrednikow w obrocie nieruchomosciami oraz zarzadcow nieruchomosci na podstawie swiadectw nadania tych uprawnien i licencji.

2. W rejestrach, o ktorych mowa w ust. 1, wpisuje sie rowniez obywateli panstw czlonkowskich Unii Europejskiej, ktorym, na zasadach okreslonych w przepisach odrebnych, uznano nabyte w tych panstwach poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej kwalifikacje do wykonywania zawodow rzeczoznawcy majatkowego, posrednika w obrocie nieruchomosciami oraz zarzadcy nieruchomosci.

3. Minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej prowadzi centralne rejestry, o ktorych mowa w ust. 1. W centralnych rejestrach wpisuje sie nastepujace dane dotyczace osob, ktorym nadano uprawnienia i licencje:

1) numer kolejny wpisu;

2) date wpisu;

3) imie i nazwisko;

4) imiona rodzicow;

5) date i miejsce urodzenia;

6) adres zamieszkania;

7) wyksztalcenie;

8) numer ewidencyjny PESEL;

9) numer dokumentu tozsamosci obywatela panstwa czlonkowskiego Unii Europejskiej;

10) numer uprawnien lub numer licencji zawodowych.

4. Wyciagi z rejestrow, z wyjatkiem danych wymienionych w ust. 3 pkt 5, 8 i 9, podlegaja ogloszeniu w Dzienniku Urzedowym ministra wlasciwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej oraz publikacji w formie zapisu elektronicznego w Internecie.

5. Ogloszeniu, o ktorym mowa w ust. 4, podlegaja takze uzupelnienia i zmiany w rejestrach.

Art. 193a. 1. Minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej jest uprawniony do przeprowadzania kontroli posiadania uprawnien i licencji zawodowych przy wykonywaniu dzialalnosci w zakresie rzeczoznawstwa majatkowego, posrednictwa w obrocie nieruchomosciami i zarzadzania nieruchomosciami oraz do skladania wnioskow o ukaranie w sprawach, o ktorych mowa w art. 198.

2. Wykonujac uprawnienia, o ktorych mowa w ust. 1, minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej lub osoba upowazniona ma prawo wstepu do siedziby przedsiebiorcy wykonujacego dzialalnosc w zakresie rzeczoznawstwa majatkowego, posrednictwa w obrocie nieruchomosciami i zarzadzania nieruchomosciami oraz zadac okazania:

1) operatow szacunkowych, o ktorych mowa w art. 156 ust. 1;

2) umow posrednictwa;

3) umow o zarzadzanie nieruchomoscia.

Art. 194. 1. Minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej orzeka, w drodze decyzji, o zastosowaniu kar dyscyplinarnych, o ktorych mowa w art. 178 ust. 2, art. 183 ust. 2 oraz art. 188 ust. 2, na podstawie wynikow postepowania wyjasniajacego, a takze podejmuje decyzje w sprawach okreslonych w art. 178 ust. 3, art. 183 ust. 3 oraz w art. 188 ust. 3. Na decyzje przysluguje skarga do sadu administracyjnego.

1a. Postepowanie z tytulu odpowiedzialnosci zawodowej wszczyna minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, z zastrzezeniem ust. 1b. Po wszczeciu postepowania minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej przekazuje sprawe do Komisji Odpowiedzialnosci Zawodowej w celu przeprowadzenia postepowania wyjasniajacego.

1b. W przypadku gdy sprawa dotyczy osob powolanych lub ustanowionych przez sad, postepowanie wyjasniajace wszczyna sie wylacznie na skutek skargi zlozonej przez sad.

2. Postepowanie wyjasniajace dotyczace wypelniania obowiazkow, o ktorych mowa w art. 175, art. 181 i art. 186, przeprowadza Komisja Odpowiedzialnosci Zawodowej.

3. Minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej powoluje, w drodze zarzadzenia, Komisje Odpowiedzialnosci Zawodowej z udzialem osob wskazanych przez organizacje zawodowe rzeczoznawcow majatkowych, posrednikow w obrocie nieruchomosciami oraz zarzadcow nieruchomosci.

Art. 195. 1. Postepowanie wyjasniajace wymienione w art. 194 odbywa sie z udzialem osoby, w stosunku do ktorej toczy sie postepowanie. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo nie wstrzymuje postepowania. W przypadku trzykrotnej usprawiedliwionej nieobecnosci Komisja Odpowiedzialnosci Zawodowej przeprowadza postepowanie, pomimo ze osoba, w stosunku do ktorej ono sie toczy, nie ustanowila pelnomocnika w tym postepowaniu.

2. Osoba, o ktorej mowa w ust. 1, moze ustanowic obronce rowniez sposrod rzeczoznawcow majatkowych, posrednikow w obrocie nieruchomosciami oraz zarzadcow nieruchomosci albo zwraca sie o wyznaczenie obroncy z urzedu z listy utworzonej sposrod osob wskazanych przez organizacje zawodowe, prowadzonej przez ministra wlasciwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej.

Art. 196. Programy studiow podyplomowych, o ktorych mowa w art. 177 ust. 1 pkt 4, art. 182 ust. 1 pkt 4 i art. 187 ust. 1 pkt 4, uwzgledniaja minimalne wymogi programowe ustalone przez ministra wlasciwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej.

Art. 196a. Minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, w celu sprawdzenia doskonalenia kwalifikacji zawodowych, moze zadac udokumentowania doskonalenia tych kwalifikacji.

Art. 197. Minister wlasciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, majac na wzgledzie zapewnienie obiektywnego, rzetelnego i sprawnego sprawdzenia przygotowania kandydatow na rzeczoznawcow majatkowych, posrednikow w obrocie nieruchomosciami i zarzadcow nieruchomosci oraz zapewnienie obiektywnej oceny skarg na dzialalnosc osob, ktorym nadano uprawnienia i licencje zawodowe, a takze uwzgledniajac rzeczywiste koszty postepowania z tytulu odpowiedzialnosci zawodowej okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) sposob i warunki odbywania praktyk zawodowych w zakresie szacowania nieruchomosci, posrednictwa w obrocie nieruchomosciami i zarzadzania nieruchomosciami, regulamin organizacji tych praktyk, ich program oraz sposob dokumentowania odbycia praktyki zawodowej, w tym wzor dziennika praktyk i koszt jego wydania;

2) sposob i tryb przeprowadzania postepowania kwalifikacyjnego, sposob ustalania i rodzaje kosztow tego postepowania, organizacje Panstwowej Komisji Kwalifikacyjnej oraz regulamin jej dzialania;

3) wzory swiadectw uprawnien zawodowych w zakresie szacowania nieruchomosci oraz licencji zawodowych w zakresie posrednictwa w obrocie nieruchomosciami i zarzadzania nieruchomosciami;

4) sposob prowadzenia centralnych rejestrow rzeczoznawcow majatkowych, posrednikow w obrocie nieruchomosciami oraz zarzadcow nieruchomosci;

5) sposob postepowania przy wydawaniu duplikatow swiadectw i licencji zawodowych w przypadku ich utraty;

6) sposoby doskonalenia kwalifikacji zawodowych przez rzeczoznawcow majatkowych, posrednikow w obrocie nieruchomosciami i zarzadcow nieruchomosci, sposob dokumentowania oraz kryteria oceny spelnienia tego obowiazku;

7) sposob i tryb przeprowadzania kontroli, o ktorej mowa w art. 193a;

8) sposob i tryb przeprowadzania postepowania z tytulu odpowiedzialnosci zawodowej, sposoby ustalania i rodzaje kosztow tego postepowania, organizacje Panstwowej Komisji Odpowiedzialnosci Zawodowej oraz regulamin jej dzialania, wysokosc wynagrodzenia czlonkow Panstwowej Komisji Odpowiedzialnosci Zawodowej i obroncow z urzedu oraz sposob jego ustalania.

Dzial VI

Przepisy karne

Art. 198. 1. Kto prowadzi:

1) bez uprawnien zawodowych dzialalnosc zawodowa w zakresie rzeczoznawstwa majatkowego, polegajaca na okreslaniu wartosci nieruchomosci, a takze maszyn i urzadzen trwale zwiazanych z nieruchomoscia;

2) bez licencji zawodowej dzialalnosc zawodowa w zakresie posrednictwa w obrocie nieruchomosciami, polegajaca na wykonywaniu czynnosci zmierzajacych do zawarcia przez inne osoby umow, okreslonych w art. 180 ust. 1;

3) bez licencji zawodowej dzialalnosc zawodowa w zakresie zarzadzania nieruchomosciami, polegajaca na wykonywaniu czynnosci zmierzajacych do utrzymywania nieruchomosci w stanie niepogorszonym, zgodnie z jej przeznaczeniem, oraz do uzasadnionego inwestowania w nieruchomosc, a takze innych czynnosci okreslonych w art. 185 ust. 1

- podlega karze aresztu, ograniczenia wolnosci albo grzywny.

2. Tej samej karze podlega przedsiebiorca, ktory powierza wykonywanie czynnosci, o ktorych mowa w ust. 1, osobie nieposiadajacej odpowiednio uprawnien lub licencji zawodowych wymienionych w ust. 1.

3. Orzekanie w sprawach o czyny, o ktorych mowa w ust. 1 i 2, nastepuje w trybie przepisow Kodeksu postepowania w sprawach o wykroczenia.

Dzial VII

Przepisy przejsciowe, zmiany w przepisach obowiazujacych i przepisy koncowe

Rozdzial 1

Przepisy przejsciowe

Art. 199. 1. Nieruchomosci nabyte przez panstwowe osoby prawne po wejsciu w zycie ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 3, poz. 11), to jest po dniu 1 lutego 1989 r., stanowia od daty nabycia wlasnosc tych osob.

2. Zarzad nieruchomosci stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa oraz wlasnosc gminy, sprawowany w dniu wejscia w zycie niniejszej ustawy przez jednostki organizacyjne, przeksztalca sie z tym dniem w trwaly zarzad tych nieruchomosci.

Art. 200. 1. W sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 wrzesnia 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywlaszczaniu nieruchomosci (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z 1991 r. Nr 83, poz. 373, z 1992 r. Nr 91, poz. 455, z 1994 r. Nr 51, poz. 201, Nr 80, poz. 369, Nr 84, poz. 384 i Nr 123, poz. 601, z 1996 r. Nr 5, poz. 33 oraz z 1997 r. Nr 106, poz. 675), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa uzytkowania wieczystego gruntow oraz wlasnosci budynkow, innych urzadzen i lokali przez panstwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Zywnosciowej, ktore posiadaly w tym dniu grunty w zarzadzie, niezakonczonych przed dniem wejscia w zycie niniejszej ustawy, stosuje sie nastepujace zasady:

1) nabycie wlasnosci budynkow, innych urzadzen i lokali nastepuje odplatnie, jezeli obiekty te nie byly wybudowane lub nabyte ze srodkow wlasnych tych osob lub ich poprzednikow prawnych;

2) nabycie prawa uzytkowania wieczystego oraz wlasnosci stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomosci stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa lub wojt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomosci stanowiacych wlasnosc gminy;

3) w decyzji, o ktorej mowa w pkt 2, ustala sie warunki uzytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad okreslonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwote nalezna za nabycie wlasnosci, a takze sposob zabezpieczenia wierzytelnosci okreslony w ust. 2;

4) na poczet ceny nabycia wlasnosci, o ktorej mowa w pkt 3, zalicza sie zwaloryzowane oplaty poniesione z tytulu zarzadu budynkow, innych urzadzen i lokali; przy nabyciu uzytkowania wieczystego nie pobiera sie pierwszej oplaty.

2. Wierzytelnosci z tytulu nabycia wlasnosci budynkow, innych urzadzen i lokali przez osoby, o ktorych mowa w ust. 1, podlegaja zabezpieczeniu hipotecznemu na uzytkowaniu wieczystym gruntow lub wyodrebnionych czesciach tych gruntow, ktore te osoby nabyly. Hipoteka powstaje z dniem wpisu do ksiegi wieczystej. Wpis hipoteki nastepuje po bezskutecznym uplywie terminu na zaspokojenie wierzytelnosci, wyznaczonego w decyzji, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 2. Przy zabezpieczeniu hipotecznym stosuje sie odpowiednio przepisy o ksiegach wieczystych i hipotece, z zastrzezeniem nastepujacych zasad:

1) podstawa wpisu hipoteki jest decyzja, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 2;

2) wierzytelnosci zabezpieczone hipotecznie podlegaja w chwili zaplaty waloryzacji wedlug zasad obowiazujacych przy zwrocie wywlaszczonych nieruchomosci i nie podlegaja oprocentowaniu;

3) w razie sprzedazy, wynajecia, wydzierzawienia albo innego odplatnego udostepnienia nieruchomosci lub ich czesci, na ktorych dokonano zabezpieczenia hipotecznego wierzytelnosci, wierzytelnosc staje sie natychmiast wymagalna w czesci rownej korzysciom uzyskanym z tego tytulu; za korzysci te uwaza sie przychody pomniejszone o koszty zwiazane z zawarciem umowy;

4) w razie ustanowienia odrebnej wlasnosci lokalu mieszkalnego, udzial w uzytkowaniu wieczystym gruntow oraz udzial we wspolwlasnosci czesci wspolnych budynku zwiazane z prawem wlasnosci tego lokalu sa wolne od hipoteki;

5) (uchylony).

3. Wierzytelnosci z tytulu nabycia wlasnosci budynkow, innych urzadzen i lokali wygasaja z chwila:

1) przeksztalcenia przedsiebiorstwa panstwowego w spolke z wylacznym udzialem Skarbu Panstwa lub przeksztalcenia przedsiebiorstwa komunalnego w jednoosobowa spolke gminy;

2) wydania zarzadzenia o prywatyzacji bezposredniej na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiebiorstw panstwowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1397, z pozn. zm.).

4. Nabycie wlasnosci oraz prawa uzytkowania wieczystego, o ktorym mowa w ust. 1 i 2, nie moze naruszac praw osob trzecich.

5. Windykacje naleznosci, o ktorych mowa w ust. 2 pkt 3, prowadzi wlasciwy organ.

Art. 201. 1. Przepisy art. 200 stosuje sie odpowiednio do utworzonych z dniem 1 maja 1991 r., 1 lipca 1991 r. oraz z dniem 1 stycznia 1992 r. na podstawie zarzadzen Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej przedsiebiorstw panstwowych, ktore nabyly z mocy prawa, zgodnie z ustawa z dnia 25 marca 1994 r. zmieniajaca ustawe o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywlaszczaniu nieruchomosci (Dz. U. Nr 51, poz. 201), z dniem ich wpisu do rejestru przedsiebiorstw panstwowych prawo uzytkowania wieczystego gruntow oraz wlasnosc polozonych na nich budynkow, innych urzadzen i lokali bedacych w zarzadzie rejonow drog publicznych, okregowych zakladow transportu i maszyn drogowych, rejonow budowy drog i mostow, rejonow budowy drog, rejonow budowy mostow, kopalni odkrywkowych surowcow drogowych, rejonow eksploatacji kruszywa lub dyrekcji okregowych drog publicznych.

2. Nabycie wlasnosci budynkow, innych urzadzen i lokali przez przedsiebiorstwa panstwowe, o ktorych mowa w ust. 1, nastepuje odplatnie, jezeli obiekty te nie byly wybudowane lub nabyte ze srodkow wlasnych poprzednikow prawnych tych przedsiebiorstw.

Art. 202. 1. Panstwowe instytucje kultury, ktore na podstawie ustawy z dnia 25 pazdziernika 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu dzialalnosci kulturalnej (Dz. U. Nr 114, poz. 493, z 1994 r. Nr 121, poz. 591, z 1996 r. Nr 90, poz. 407 oraz z 1997 r. Nr 5, poz. 24 i Nr 106, poz. 680) uzyskaly osobowosc prawna, nabywaja z mocy prawa, z dniem ich wpisu do rejestru instytucji kultury, uzytkowanie wieczyste gruntow, ktorymi zarzadzaly w dniu 5 grudnia 1990 r., oraz wlasnosc polozonych na nich budynkow, innych urzadzen i lokali, jezeli w dniu wejscia w zycie niniejszej ustawy nadal zarzadzaja tymi gruntami. Nie moze to naruszac praw osob trzecich. Do nabycia stosuje sie odpowiednio przepisy art. 200.

2. Nabycie wlasnosci budynkow, innych urzadzen i lokali przez instytucje kultury, o ktorych mowa w ust. 1, nastepuje nieodplatnie.

3. Przepisy ust. 1 i ust. 2 stosuje sie odpowiednio do komunalnych instytucji kultury, ktore uzyskaly osobowosc prawna w trybie art. 41 ustawy wymienionej w ust. 1.

Art. 203. 1. Zobowiazania osob prawnych z tytulu odplatnosci za budynki, inne urzadzenia i lokale, o ktorych mowa w art. 200 ust. 1 oraz art. 201 ust. 2, niewykonane w calosci lub w czesci przed dniem wejscia w zycie niniejszej ustawy, podlegaja zabezpieczeniu hipotecznemu zgodnie z jej przepisami.

2. Zobowiazania spolek z wylacznym udzialem Skarbu Panstwa, powstalych z przeksztalcenia przedsiebiorstw panstwowych, z tytulu, o ktorym mowa w ust. 1, wygasaja.

3. Przepisu ust. 1 nie stosuje sie do zobowiazan spolek, ktorym na podstawie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji oddano do odplatnego korzystania mienie zlikwidowanego przedsiebiorstwa.

Art. 204. 1. Spoldzielni, zwiazkowi spoldzielczemu oraz innym osobom prawnym, ktore w dniu 5 grudnia 1990 r. byly uzytkownikami gruntow, stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa lub gminy, przysluguje roszczenie o ustanowienie uzytkowania wieczystego gruntu oraz o przeniesienie wlasnosci znajdujacych sie na nim budynkow, innych urzadzen i lokali.

2. Zawarcie umowy o oddanie gruntu w uzytkowanie wieczyste nastepuje bez przetargu.

3. Przeniesienie wlasnosci budynkow, innych urzadzen i lokali nastepuje odplatnie, chyba ze obiekty te zostaly wybudowane lub nabyte ze srodkow wlasnych spoldzielni, zwiazkow spoldzielczych oraz innych osob prawnych.

4. Oplate z tytulu uzytkowania wieczystego gruntu oraz cene budynkow, innych urzadzen i lokali ustala sie wedlug przepisow rozdzialu 8 dzialu II, z wylaczeniem przepisu o obowiazku wniesienia pierwszej oplaty. Na poczet ceny zalicza sie zwaloryzowane oplaty poniesione z tytulu uzytkowania budynkow, innych urzadzen i lokali.

5. Roszczenia, o ktorych mowa w ust. 1, wygasly, jezeli wnioski w tej sprawie nie zostaly zlozone do dnia 31 grudnia 1996 r.

6. W przypadku sprzedazy prawa uzytkowania wieczystego przed uplywem 10 lat od jego ustanowienia, spoldzielnia, zwiazek spoldzielczy oraz inne osoby prawne sa obowiazane uiscic pierwsza oplate w wysokosci okreslonej w dniu sprzedazy, wedlug przepisow rozdzialu 8 dzialu II. Nie uiszcza sie pierwszej oplaty w razie:

1) nieodplatnego przekazania prawa uzytkowania wieczystego na rzecz gminy lub Skarbu Panstwa;

2) nieodplatnego przekazania prawa uzytkowania wieczystego na rzecz innej spoldzielni na podstawie ustawy z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianach w organizacji i dzialalnosci spoldzielczosci (Dz. U. Nr 6, poz. 36, z pozn. zm.).

Art. 205. 1. Roszczenia spoldzielni, zwiazkow spoldzielczych oraz innych osob prawnych o ustanowienie uzytkowania wieczystego, powstale przed dniem wejscia w zycie niniejszej ustawy, podlegaja z tym dniem jej przepisom.

2. Przepisy art. 204 stosuje sie odpowiednio do nastepcow prawnych spoldzielni, zwiazkow spoldzielczych oraz innych osob prawnych, ktore istnialy w dniu 24 grudnia 1992 r. i istnieja w dniu wejscia w zycie niniejszej ustawy.

Art. 206. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, szczegolowe zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarzadu panstwowych i komunalnych osob prawnych do nieruchomosci, a takze prawa uzytkowania nieruchomosci przez spoldzielnie, zwiazki spoldzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania srodkow, o ktorych mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za srodki wlasne, okreslania wartosci nieruchomosci oraz wysokosci kwot naleznych za nabycie wlasnosci budynkow, innych urzadzen i lokali, zabezpieczenia wierzytelnosci z tego tytulu, a takze rodzaje dokumentow stanowiacych niezbedne dowody w tych sprawach.

Art. 207. 1. Osoby, ktore byly posiadaczami nieruchomosci stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa lub wlasnosc gminy w dniu 5 grudnia 1990 r. i pozostawaly nimi nadal w dniu 1 stycznia 1998 r., moga zadac oddania nieruchomosci w drodze umowy w uzytkowanie wieczyste wraz z przeniesieniem wlasnosci budynkow, jezeli zabudowaly te nieruchomosci na podstawie pozwolenia na budowe z lokalizacja stala. Nabycie wlasnosci budynkow wybudowanych ze srodkow wlasnych posiadaczy nastepuje nieodplatnie.

1a. Jezeli nieruchomosc zostala zabudowana na podstawie pozwolenia na budowe z lokalizacja czasowa, zawarcie umowy, o ktorej mowa w ust. 1, jest uzaleznione od zgodnosci tej lokalizacji z ustaleniami planu miejscowego obowiazujacego w dniu zgloszenia zadania.

2. Posiadacze, o ktorych mowa w ust. 1, moga byc zwolnieni z pierwszej oplaty z tytulu uzytkowania wieczystego, jezeli zloza wnioski o oddanie im nieruchomosci w uzytkowanie wieczyste przed uplywem roku od dnia wejscia w zycie ustawy.

Art. 207a. Przepisy art. 207 ust. 1 i 1a, w zakresie dotyczacym nieruchomosci stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa, stosuje sie rowniez do:

1) przedsiebiorstw panstwowych powstalych w wyniku podzialu przedsiebiorstwa panstwowego istniejacego w dniu 5 grudnia 1990 r.,

2) przedsiebiorstw panstwowych powstalych w wyniku polaczenia przedsiebiorstw istniejacych w dniu 5 grudnia 1990 r.,

3) spolek powstalych w wyniku komercjalizacji lub przeksztalcenia przedsiebiorstwa panstwowego istniejacego w dniu 5 grudnia 1990 r. w jednoosobowa spolke Skarbu Panstwa, w trybie przewidzianym w przepisach o prywatyzacji przedsiebiorstw panstwowych

- jezeli w dniu 1 stycznia 2004 r. podmioty te byly posiadaczami nieruchomosci, znajdujacych sie w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu przedsiebiorstw panstwowych, o ktorych mowa w pkt 1-3.

Art. 208. 1. Osobom fizycznym oraz prawnym, ktore do dnia 5 grudnia 1990 r. uzyskaly ostateczne decyzje lokalizacyjne lub pozwolenia na budowe na nieruchomosci stanowiace wlasnosc Skarbu Panstwa lub wlasnosc gminy, oddaje sie te nieruchomosci w uzytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym, jezeli wnioski o oddanie tych nieruchomosci zostaly zlozone przed dniem utraty waznosci tych decyzji, jednak nie pozniej niz do dnia 31 grudnia 2000 r.

2. Spoldzielniom, ich zwiazkom oraz Krajowej Radzie Spoldzielczej i innym osobom prawnym, ktore na gruntach stanowiacych wlasnosc Skarbu Panstwa lub wlasnosc gminy do dnia 5 grudnia 1990 r. wybudowaly same lub wybudowali ich poprzednicy prawni z wlasnych srodkow, za zezwoleniem wlasciwego organu nadzoru budowlanego budynki, przysluguje roszczenie o ustanowienie uzytkowania wieczystego gruntow oraz o nieodplatne przeniesienie wlasnosci znajdujacych sie na nich budynkow. Roszczenie przysluguje tym osobom w stosunku do gruntow bedacych w dniu zgloszenia roszczenia w ich posiadaniu w rozumieniu art. 207 i obejmuje grunty niezbedne do prawidlowego korzystania z budynku.

3. W sprawach, o ktorych mowa w ust. 2, zawarcie umowy o oddanie gruntu w uzytkowanie wieczyste oraz o przeniesienie wlasnosci budynkow nastepuje bez przetargu oraz bez obowiazku wniesienia pierwszej oplaty.

4. Roszczenia, o ktorych mowa w ust. 2, wygasly, jezeli wnioski w tej sprawie nie zostaly zlozone do dnia 31 grudnia 1996 r.

Art. 209. Osoby, ktore uzyskaly prawo zabudowy nieruchomosci ustanowione przed dniem wejscia w zycie dekretu z dnia 26 pazdziernika 1945 r. o prawie zabudowy (Dz. U. Nr 50, poz. 280), moga zadac przeksztalcenia tego prawa w uzytkowanie wieczyste. Przeksztalcenie nastepuje w drodze decyzji wlasciwego organu, w ktorej okresla sie takze warunki uzytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad okreslonych w art. 62. Decyzja stanowi podstawe do dokonania wpisu w ksiedze wieczystej.

Art. 209a. 1. Jezeli przy wyodrebnianiu wlasnosci lokali w budynku wydzielono dla tego budynku dzialke gruntu niespelniajaca wymogow dzialki budowlanej, wlascicielom lokali przysluguje w stosunku do Skarbu Panstwa lub jednostki samorzadu terytorialnego roszczenie o zawarcie umowy przeniesienia wlasnosci lub oddania w uzytkowanie wieczyste przyleglej nieruchomosci gruntowej lub jej czesci, ktora wraz z dotychczas wydzielona dzialka gruntu bedzie spelniac wymogi dzialki budowlanej, pod warunkiem ze roszczenie to zostalo zgloszone lacznie przez wlascicieli wszystkich lokali; w razie braku zgody stosuje sie przepisy art. 199 Kodeksu cywilnego.

2. Przeniesienie wlasnosci nieruchomosci, o ktorym mowa w ust. 1, moze nastapic po rozpatrzeniu przez wlasciwe organy wnioskow poprzednich wlascicieli lub ich spadkobiercow o przywrocenie wlasnosci tej nieruchomosci.

3. W przypadku, o ktorym mowa w ust. 1, Skarbowi Panstwa lub jednostce samorzadu terytorialnego przysluguje w stosunku do wlascicieli lokali roszczenie o zawarcie umowy przeniesienia na ich rzecz wlasnosci lub oddania im w uzytkowanie wieczyste przyleglej nieruchomosci gruntowej lub jej czesci.

4. Roszczenie, o ktorym mowa w ust. 1, nie przysluguje, jezeli:

1) toczy sie postepowanie dotyczace prawidlowosci nabycia nieruchomosci przez Skarb Panstwa lub jednostke samorzadu terytorialnego;

2) przylegla nieruchomosc gruntowa, stanowiaca wlasnosc Skarbu Panstwa lub jednostki samorzadu terytorialnego, zostala oddana w uzytkowanie wieczyste innej osobie lub w trwaly zarzad jednostce organizacyjnej na cele obronnosci i bezpieczenstwa panstwa, lub graniczy z tymi nieruchomosciami;

3) wskutek realizacji roszczenia przylegla nieruchomosc gruntowa przestalaby spelniac wymogi dzialki budowlanej.

Art. 210. 1. Grunty stanowiace wlasnosc Skarbu Panstwa lub wlasnosc gminy, bedace w dniu 5 grudnia 1990 r. w uzytkowaniu osob prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadajacych osobowosci prawnej oraz znajdujace sie na tych gruntach budynki, inne urzadzenia i lokale pozostaja nadal w uzytkowaniu tych osob i jednostek. Do uzytkowania tego stosuje sie odpowiednio przepisy dotyczace trwalego zarzadu.

2. W razie sprzedazy dotychczasowemu uzytkownikowi budynkow, innych urzadzen i lokali, o ktorych mowa w ust. 1, na poczet ceny nabycia wlasnosci zalicza sie oplaty poniesione z tytulu uzytkowania.

3. Do uzytkowania ustanowionego w drodze decyzji przed dniem 1 stycznia 1998 r. stosuje sie odpowiednio przepisy dotyczace trwalego zarzadu.

Art. 211. 1. Osoba, ktora na podstawie pozwolenia na budowe wybudowala przed dniem 5 grudnia 1990 r. ze srodkow wlasnych garaz na gruncie stanowiacym wlasnosc Skarbu Panstwa lub wlasnosc gminy, a takze jej nastepca prawny, moga zadac nabycia tego garazu na wlasnosc oraz oddania w uzytkowanie wieczyste gruntu niezbednego do korzystania z tego garazu, jezeli jest jego najemca. Nabycie garazu na wlasnosc nastepuje nieodplatnie.

2. Nabycie garazu na wlasnosc, wybudowanego przed dniem 5 grudnia 1990 r. na podstawie pozwolenia na budowe z lokalizacja czasowa, jest uzaleznione od zgodnosci tej lokalizacji z ustaleniami planu miejscowego obowiazujacego w dniu zgloszenia zadania.

3. Uprawnienie, o ktorym mowa w ust. 1, wygasa, jezeli zadanie nabycia garazu na wlasnosc oraz oddania uzytkowania wieczystego gruntu niezbednego do korzystania z tego garazu nie zostanie zlozone wlasciwemu organowi do dnia 31 grudnia 2000 r.

Art. 212. (uchylony).

Art. 213. Przepisow art. 204-211 nie stosuje sie do nieruchomosci wchodzacych w sklad Zasobu Wlasnosci Rolnej Skarbu Panstwa, chyba ze przepisy dotyczace gospodarowania tym Zasobem stanowia inaczej.

Art. 214. 1. Poprzednim wlascicielom, ktorych prawa do odszkodowania za przejete przez panstwo grunty, budynki i inne czesci skladowe nieruchomosci, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 pazdziernika 1945 r. o wlasnosci i uzytkowaniu gruntow na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99), wygasly na podstawie przepisow ustawy wymienionej w art. 241 pkt 1, jezeli zglosili oni lub ich nastepcy prawni w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie gruntow w uzytkowanie wieczyste, moze zostac zwrocona jedna nieruchomosc.

2. Zwrot nieruchomosci, o ktorym mowa w ust. 1, przysluguje poprzednim wlascicielom dzialek zabudowanych domami jednorodzinnymi, malymi domami mieszkalnymi i domami, w ktorych liczba izb nie przekracza 20, oraz domami, w ktorych przed dniem 21 listopada 1945 r. zostala wyodrebniona wlasnosc poszczegolnych lokali, a takze domami, ktore stanowily przed tym dniem wlasnosc spoldzielni mieszkaniowych.

3. O przyznaniu prawa uzytkowania wieczystego gruntow i o zwrocie budynkow orzeka wlasciwy organ.

4. Przepis ust. 2 stosuje sie odpowiednio do obiektow sakralnych, klasztorow, domow zakonnych i innych obiektow koscielnych, uzytkowanych w calosci przez bylych wlascicieli lub ich nastepcow prawnych. Jezeli obiekty te sa uzytkowane tylko w czesci, przepis ust. 2 stosuje sie wylacznie w granicach faktycznego wladania.

5. Przepisu ust. 2 nie stosuje sie do gruntow oddanych w uzytkowanie wieczyste osobom innym niz byli wlasciciele oraz do gruntow oddanych w uzytkowanie.

Art. 215. 1. Przepisy ustawy dotyczace odszkodowan za wywlaszczone nieruchomosci stosuje sie odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwo rolne na gruntach, ktore na podstawie dekretu z dnia 26 pazdziernika 1945 r. o wlasnosci i uzytkowaniu gruntow na obszarze m.st. Warszawy przeszly na wlasnosc panstwa, jezeli ich poprzedni wlasciciele lub nastepcy prawni tych wlascicieli, prowadzacy gospodarstwo, zostali pozbawieni faktycznego wladania wspomnianym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r.

2. Przepisy ustawy dotyczace odszkodowania za wywlaszczone nieruchomosci stosuje sie odpowiednio do domu jednorodzinnego, jezeli przeszedl on na wlasnosc panstwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do dzialki, ktora przed dniem wejscia w zycie dekretu wymienionego w ust. 1 mogla byc przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jezeli poprzedni wlasciciel badz jego nastepcy prawni zostali pozbawieni faktycznej mozliwosci wladania nia po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni wlasciciel badz jego nastepcy prawni moga otrzymac w uzytkowanie wieczyste dzialke pod budowe domu jednorodzinnego.

Art. 216. 1. Przepisy rozdzialu 6 dzialu III niniejszej ustawy stosuje sie odpowiednio do nieruchomosci przejetych lub nabytych na rzecz Skarbu Panstwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywlaszczania nieruchomosci (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domow jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z 1961 r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32, poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomosci w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomosci wywlaszczonych na rzecz panstwowych i spoldzielczych przedsiebiorstw gospodarki rolnej, jak rowniez do gruntow wywlaszczonych na podstawie odrebnych przepisow w zwiazku z potrzebami Tatrzanskiego Parku Narodowego.

2. Przepisy rozdzialu 6 dzialu III stosuje sie odpowiednio do nieruchomosci nabytych na rzecz Skarbu Panstwa na podstawie:

1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomosci na obszarach miast i niektorych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172);

2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomosci niezbednych dla realizacji narodowych planow gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31);

3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywlaszczaniu nieruchomosci (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z pozn. zm.).

[UWAGA, art. 216 w zakresie, w jakim wyklucza odpowiednie stosowanie przepisow rozdzialu 6 dzialu III niniejszej ustawy do nieruchomosci przejetych lub nabytych na rzecz Skarbu Panstwa na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomosci na obszarach miast i niektorych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 i z 1957 r. Nr 39, poz. 172), jest niezgodny z konstytucja - na podstawie wyroku Trybunalu Konstytucyjnego z 24 pazdziernika 2001 r., sygn. akt SK. 22/2001 (Dz. U. Nr 129 z 12 listopada 2001 r., poz. 1447)]

Art. 216a. Przepisu art. 34 ust. 1 pkt 2 nie stosuje sie do nieruchomosci, o ktorych mowa w:

1) art. 2 ust. 1 lit. b dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 wrzesnia 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, z 1946 r. Nr 49, poz. 279, z 1957 r. Nr 39, poz. 172 oraz z 1968 r. Nr 3, poz. 6);

2) ustawie z dnia 6 maja 1945 r. o wylaczeniu ze spoleczenstwa polskiego wrogich elementow (Dz. U. Nr 17, poz. 96, Nr 34, poz. 203 i Nr 55, poz. 307 oraz z 1946 r. Nr 11, poz. 73);

3) art. 38 w zwiazku z art. 2 ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o majatkach opuszczonych i porzuconych (Dz. U. Nr 17, poz. 97, Nr 24, poz. 144 i Nr 30, poz. 179);

4) art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejeciu na wlasnosc Panstwa podstawowych galezi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17, Nr 71, poz. 389 i Nr 72, poz. 394, z 1947 r. Nr 2, poz. 7, z 1956 r. Nr 58, poz. 270, z 1958 r. Nr 45, poz. 224 oraz z 1969 r. Nr 13, poz. 95);

5) art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majatkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87, Nr 49, poz. 279, Nr 71, poz. 389 i Nr 72, poz. 395, z 1947 r. Nr 19, poz. 77 i Nr 66, poz. 402, z 1948 r. Nr 57, poz. 454 oraz z 1969 r. Nr 13, poz. 95);

6) art. 1 dekretu z dnia 5 wrzesnia 1947 r. o przejeciu na wlasnosc Panstwa mienia pozostalego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. Nr 59, poz. 318, z 1949 r. Nr 53, poz. 404 i z 1969 r. Nr 13, poz. 95);

7) art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84).

Art. 217. 1. Osobom, ktore w wyniku utraty wlasnosci nieruchomosci otrzymaly tytulem odszkodowania lub rekompensaty inne nieruchomosci w uzytkowanie wieczyste, oraz spadkobiercom tych osob przysluguje roszczenie o nieodplatne przeniesienie na ich rzecz wlasnosci nieruchomosci przyznanych z tytulu odszkodowania lub rekompensaty.

2. Osoby, ktore zostaly pozbawione wlasnosci nieruchomosci w wyniku wywlaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomosci, zwracaja odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokosci nie wiekszej niz 50 % aktualnej wartosci tych nieruchomosci.

Art. 218. 1. Osobie, ktora dokonala - za zgoda wlasciciela - przebudowy lub rozbudowy budynku stanowiacego wlasnosc Skarbu Panstwa lub wlasnosc jednostki samorzadu terytorialnego, w wyniku czego nastapilo wyodrebnienie lokalu, w razie nabycia tego lokalu na poczet ceny nabycia zalicza sie naklady poniesione na jego przebudowe lub rozbudowe. Przy ustalaniu wysokosci poniesionych nakladow bierze sie za podstawe faktycznie wykonane roboty oraz wartosc tych robot w dniu ustalenia ceny.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje sie, jezeli umowa najmu lub dzierzawy lokalu stanowi inaczej.

Art. 219. 1. Zalegle w dniu wejscia w zycie ustawy zobowiazania osob prawnych lub fizycznych z tytulu oplat za uzytkowanie wieczyste nieruchomosci gruntowych lub naleznosci z tytulu nabycia wlasnosci budynkow, innych urzadzen i lokali moga byc rozlozone na nieoprocentowane raty roczne platne przez okres do 10 lat, a odsetki od tych naleznosci moga byc umorzone. Rozlozenia na raty oraz umorzenia odsetek dokonuje, w drodze decyzji, wojewoda, jezeli nieruchomosc stanowi wlasnosc Skarbu Panstwa, lub organ wykonawczy jednostki samorzadu terytorialnego, jezeli nieruchomosc stanowi wlasnosc jednostki samorzadu terytorialnego, o ile jest to uzasadnione sytuacja finansowa tych osob prawnych lub fizycznych.

2. Zalegle w dniu wejscia w zycie ustawy zobowiazania jednostek organizacyjnych z tytulu oplat za zarzad nieruchomosci oraz odsetki od tych naleznosci umarza sie, jezeli jest to uzasadnione sytuacja finansowa tych jednostek. Przepis ust. 1 dotyczacy wlasciwosci organow stosuje sie odpowiednio.

Art. 220. 1. Jezeli w dniu wejscia w zycie ustawy nie byly ustalone terminy zagospodarowania nieruchomosci gruntowej stanowiacej przedmiot uzytkowania wieczystego, wlasciwy organ moze, w ciagu roku od dnia wejscia w zycie ustawy, ustalic te terminy w drodze decyzji.

2. Terminy zagospodarowania nieruchomosci gruntowej ustalone na podstawie ust. 1 nie moga byc krotsze niz 12 miesiecy w odniesieniu do rozpoczecia zabudowy i 36 miesiecy w odniesieniu do zakonczenia zabudowy.

Art. 221. 1. Przepisy art. 72 ust. 3 stosuje sie odpowiednio do nieruchomosci gruntowych oddanych w uzytkowanie wieczyste przed dniem 1 stycznia 1998 r., z wyjatkiem nieruchomosci, dla ktorych stawki procentowe oplat rocznych zostaly ustalone w wysokosci powyzej 3 %. Zmiany wysokosci stawek procentowych oplat rocznych dokonuja wlasciwe organy stosujac tryb postepowania okreslony w art. 78-81.

2. Jezeli przy oddaniu nieruchomosci gruntowej w uzytkowanie wieczyste nie zostala okreslona wysokosc stawki procentowej oplaty rocznej z tytulu uzytkowania wieczystego, wlasciwy organ okresli wysokosc tej stawki, z wylaczeniem przypadkow, o ktorych mowa w art. 212 [UWAGA, art. 212 jest uchylony (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39)] i art. 217 ust. 1, stosujac tryb postepowania okreslony w art. 78-81.

3. Jezeli przy oddaniu nieruchomosci gruntowej w uzytkowanie wieczyste nie zostal okreslony cel, na ktory nieruchomosc byla oddana, stawke procentowa oplaty rocznej przyjmuje sie stosownie do celu wynikajacego ze sposobu korzystania z nieruchomosci.

Art. 222. 1. Przepisy art. 83 stosuje sie odpowiednio do nieruchomosci oddanych w zarzad przed dniem wejscia w zycie niniejszej ustawy. Zmiany wysokosci stawek procentowych oplat rocznych dokonaja, w drodze decyzji, wlasciwe organy.

2. Wniesione do dnia wejscia w zycie ustawy pierwsze oplaty z tytulu zarzadu nieruchomoscia nie podlegaja zwrotowi.

Art. 223. 1. Starostowie, wykonujacy zadania z zakresu administracji rzadowej, przekaza protokolarnie ministrowi wlasciwemu do spraw administracji publicznej wykaz nieruchomosci bedacych w zarzadzie jednostek, o ktorych mowa w art. 60 ust. 1, wraz z niezbedna dokumentacja.

2. Starostowie, wykonujacy zadania z zakresu administracji rzadowej, oddadza w trwaly zarzad Generalnej Dyrekcji Drog Krajowych i Autostrad nieruchomosci stanowiace wlasnosc Skarbu Panstwa, zajete pod drogi krajowe.

Art. 224. Do czasu przeksztalcenia ewidencji gruntow i budynkow w kataster nieruchomosci przez uzyte w niniejszej ustawie pojecie "kataster nieruchomosci" rozumie sie te ewidencje.

Art. 225. W okresie do dnia 31 grudnia 2005 r. funkcje wartosci katastralnej dla gruntow rolnych pelni liczba hektarow przeliczeniowych, ustalana zgodnie z przepisami o podatku rolnym.

Art. 226. Wartosci katastralne, przy przeprowadzanej po raz pierwszy powszechnej taksacji nieruchomosci, ustala sie na dzien 31 grudnia roku poprzedzajacego rok, w ktorym na mocy odrebnych przepisow zostanie wprowadzony podatek od nieruchomosci naliczany od jej wartosci.

Art. 227. Do czasu ogloszenia przez Prezesa Glownego Urzedu Statystycznego wskaznikow zmian cen nieruchomosci waloryzacji dokonuje sie przy zastosowaniu wskaznikow cen towarow i uslug konsumpcyjnych oglaszanych przez Prezesa Glownego Urzedu Statystycznego, w drodze obwieszczen, w Dzienniku Urzedowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Art. 228. W zasobie nieruchomosci Skarbu Panstwa nie ewidencjonuje sie nieruchomosci, ktore na podstawie przepisow ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzajace ustawe o samorzadzie terytorialnym i ustawe o pracownikach samorzadowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z pozn. zm.) staly sie, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. wlasnoscia gmin, lecz co do ktorych nie zostaly wydane ostateczne decyzje potwierdzajace nabycie wlasnosci.

Art. 229. Roszczenie, o ktorym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysluguje, jezeli przed dniem wejscia w zycie niniejszej ustawy nieruchomosc zostala sprzedana albo ustanowiono na niej prawo uzytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostalo ujawnione w ksiedze wieczystej.

Art. 229a. Przepis art. 229 stosuje sie, jezeli na nieruchomosci zostal zrealizowany inny cel niz okreslony w decyzji o wywlaszczeniu, ktory w dniu wydania tej decyzji mogl stanowic podstawe wywlaszczenia.

Art. 230. 1. Osoby, ktore w dniu wejscia w zycie ustawy byly wpisane na listy wojewodzkie bieglych z zakresu szacowania nieruchomosci, maja prawo szacowania nieruchomosci przez 9 miesiecy od dnia wejscia w zycie ustawy.

2. Osoby ustanowione i wpisane przed dniem wejscia w zycie ustawy na liste bieglych sadowych z zakresu szacowania nieruchomosci moga prowadzic dzialalnosc bez uprawnien zawodowych, o ktorych mowa w art. 174 ust. 1, przez 3 lata od dnia wejscia w zycie ustawy. Przepis stosuje sie odpowiednio do osob powolywanych przez sad lub organ prowadzacy postepowanie przygotowawcze w sprawach karnych w charakterze bieglego sadowego spoza listy bieglych sadowych.

3. Osoby z wyksztalceniem wyzszym, legitymujace sie swiadectwem ukonczenia, przed dniem wejscia w zycie ustawy, kursu specjalistycznego z zakresu szacowania nieruchomosci, moga ubiegac sie, z zastrzezeniem ust. 4, o nadanie uprawnien zawodowych w zakresie szacowania nieruchomosci, pod warunkiem ukonczenia uzupelniajacego kursu kwalifikacyjnego, ktorego program zostal uzgodniony z Prezesem Urzedu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, oraz wykonania co najmniej 15 operatow szacunkowych, a takze przejscia, z wynikiem pozytywnym, postepowania kwalifikacyjnego, o ktorym mowa w art. 191.

4. Osoby z wyksztalceniem srednim legitymujace sie swiadectwem, o ktorym mowa w ust. 3, moga ubiegac sie o nadanie uprawnien zawodowych w zakresie szacowania nieruchomosci w ciagu 3 lat od dnia wejscia w zycie ustawy, pod warunkiem ukonczenia uzupelniajacego kursu kwalifikacyjnego, ktorego program zostal uzgodniony z Prezesem Urzedu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, wykonania co najmniej 15 operatow szacunkowych oraz przejscia z wynikiem pozytywnym postepowania kwalifikacyjnego, o ktorym mowa w art. 191.

Art. 231. 1. Uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomosci, nadane po dniu 29 listopada 1991 r. na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1068, z pozn. zm.), uznaje sie za uprawnienia zawodowe, o ktorych mowa w art. 174 i art. 191.

2. Osoby, ktore uzyskaly uprawnienia wymienione w ust. 1 przed dniem 29 listopada 1991 r., zachowuja prawo do szacowania nieruchomosci w zakresie okreslonym w swiadectwach nadania.

3. Do osob, o ktorych mowa w ust. 2, stosuje sie odpowiednio art. 175, 176, 178, 194 i 195.

Art. 232. 1. Osoby, ktore przed dniem wejscia w zycie ustawy wykonywaly dzialalnosc w zakresie posrednictwa w obrocie nieruchomosciami przez okres:

1) do 2 lat - moga ubiegac sie o zaliczenie tego okresu do praktyki zawodowej;

2) dluzszy niz 2 lata - moga byc zwolnione z obowiazku ukonczenia kursu kwalifikacyjnego i odbycia praktyki zawodowej;

3) dluzszy niz 5 lat - moga byc zwolnione z obowiazku ukonczenia kursu kwalifikacyjnego, odbycia praktyki zawodowej oraz zlozenia egzaminu.

2. Zwolnien, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, dokonuje Panstwowa Komisja Kwalifikacyjna na wniosek osoby ubiegajacej sie o nadanie licencji zawodowej, zlozony przed uplywem 3 lat od dnia wejscia w zycie niniejszej ustawy.

3. Osoby, o ktorych mowa w art. 179 ust. 2 oraz w art. 184 ust. 2, prowadzace bez posiadania licencji zawodowej dzialalnosc zawodowa w zakresie posrednictwa w obrocie nieruchomosciami lub zarzadzania nieruchomosciami moga prowadzic te dzialalnosc bez licencji do dnia 31 grudnia 2001 r.

4. Czlonkowie powolywanej po raz pierwszy po wejsciu w zycie ustawy Panstwowej Komisji Kwalifikacyjnej otrzymuja uprawnienia i licencje zawodowe na podstawie dokonanej przez Prezesa Urzedu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oceny ich dorobku zawodowego w dziedzinie gospodarki nieruchomosciami.

Art. 233. Sprawy wszczete, lecz niezakonczone decyzja ostateczna przed dniem wejscia w zycie niniejszej ustawy, prowadzi sie na podstawie jej przepisow.

Rozdzial 2

Zmiany w przepisach obowiazujacych

Art. 234 - 239. [pominiete - zamieszczone w obwieszczeniu z 30 listopada 2004 r. w sprawie ogloszenia tekstu jednolitego (Dz. U. Nr 261 z 9 grudnia 2004 r., poz. 2603)].

Rozdzial 3

Przepisy koncowe

Art. 240. 1. Jezeli obowiazujace przepisy powoluja sie na ustawy uchylone przepisem art. 241 albo odsylaja ogolnie do przepisow o gospodarce gruntami i wywlaszczaniu nieruchomosci, stosuje sie w tym zakresie odpowiednio przepisy niniejszej ustawy.

2. Ilekroc w przepisach odrebnych ustaw jest mowa o czynnosciach wykonywanych przez bieglych lub inne osoby posiadajace uprawnienia do szacowania nieruchomosci, nalezy przez to rozumiec, ze czynnosci te moga wykonywac wylacznie rzeczoznawcy majatkowi, o ktorych mowa w niniejszej ustawie.

Art. 241. Traca moc:

1) ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywlaszczaniu nieruchomosci (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, Nr 103, poz. 446 i Nr 107, poz. 464, z 1993 r. Nr 47, poz. 212 i Nr 131, poz. 629, z 1994 r. Nr 27, poz. 96, Nr 31, poz. 118, Nr 84, poz. 384, Nr 85, poz. 388, Nr 89, poz. 415 i Nr 123, poz. 601, z 1995 r. Nr 99, poz. 486, z 1996 r. Nr 5, poz. 33, Nr 90, poz. 405, Nr 106, poz. 496 i Nr 156, poz. 775 oraz z 1997 r. Nr 5, poz. 24, Nr 9, poz. 44, Nr 54, poz. 348 i Nr 68, poz. 435);

2) ustawa z dnia 29 wrzesnia 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywlaszczaniu nieruchomosci (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z 1991 r. Nr 83, poz. 373, z 1992 r. Nr 91, poz. 455, z 1994 r. Nr 51, poz. 201, Nr 80, poz. 369, Nr 84, poz. 384 i Nr 123, poz. 601, z 1996 r. Nr 5, poz. 33 oraz z 1997 r. Nr 106, poz. 675).

Art. 242. Ustawa wchodzi w zycie z dniem 1 stycznia 1998 r.

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.