data wydania w gazecie: 30.07.2004

SWIADCZENIA PRZEDEMERYTALNE

Zasady obowiazujace od 1 sierpnia 2004 r.

NASI EKSPERCI RADZA*

KATARZYNA KALATA SPECJALISTKA Z DEPARTAMENTU RYNKU PRACY W MINISTERSTWIE GOSPODARKI I PRACY

ELIZA SEJDEL GLOWNY SPECJALISTA DS. LEGISLACJI Z DEPARTAMENTU SWIADCZEN EMERYTALNO-RENTOWYCH W CENTRALI ZUS

GRAZYNA KUSMIERCZYK GLOWNY SPECJALISTA Z DEPARTAMENTU SWIADCZEN EMERYTALNO-RENTOWYCH W CENTRALI ZUS

* Porady zostaly przygotowane na podstawie dyzuru ekspertow w redakcji "Rzeczpospolitej" oraz w radiowej "Jedynce"

Spis tresci:


Od 1 sierpnia br. dostep do swiadczen przedemerytalnych jest trudniejszy, glownie dlatego, ze podwyzszono wiek uprawniajacy do skorzystania z nich. Stworzono jednoczesnie mozliwosc skorzystania ze swiadczenia przedemerytalnego osobom, ktore prowadza dzialalnosc gospodarcza albo pobieraja renty. Wszystkie swiadczenia przyznawane po 1 sierpnia br. beda wynosic 670 zl.

Od 1 czerwca 2004 r. obowiazuje ustawa z 30 kwietnia 2004 r. o swiadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. nr 120, poz. 1252). 1 sierpnia br. wchodza w zycie wynikajace z niej nowe zasady przyznawania swiadczen przedemerytalnych.

Ci, ktorzy zdazyli zarejestrowac sie w urzedach pracy do konca lipca br., otrzymaja swiadczenia przedemerytalne na korzystniejszych, starych zasadach i w wysokosci wynikajacej z ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu (Dz. U. 2003 nr 58, poz. 514 z pozn. zm.). Od 1 sierpnia 2004 r. Zaklad Ubezpieczen Spolecznych przejmuje od powiatowych urzedow pracy wyplate wszystkich swiadczen oraz zasilkow przedemerytalnych, ustalonych na podstawie przepisow tej ustawy oraz wedlug przepisow o zakazie stosowania wyrobow zawierajacych azbest.

O przejeciu wyplat przez ZUS musza poinformowac zainteresowanych powiatowe urzedy pracy.

ZUS zajmie sie rowniez ustalaniem prawa do swiadczenia przedemerytalnego. Od 1 lutego 2005 r. zacznie przyjmowac pierwsze wnioski o przyznanie swiadczenia przedemerytalnego na nowych zasadach. Wtedy to bowiem uprawnieni beda mogli je zlozyc po szesciomiesiecznym okresie pobierania zasilku dla bezrobotnych.

Na nowych zasadach bowiem, aby ubiegac sie o swiadczenie, trzeba nie tylko miec odpowiedni wiek oraz staz (zasadniczo w momencie utraty pracy), ale nastepnie zarejestrowac sie w powiatowym urzedzie pracy i przez 6 miesiecy pobierac zasilek dla bezrobotnych. Dopiero pozniej mozna zlozyc wniosek do ZUS o przyznanie swiadczenia przedemerytalnego. Nowoscia jest takze mozliwosc zawieszania i zmniejszania pobieranego swiadczenia w zaleznosci od uzyskiwanych przychodow.

5 krokow do swiadczenia przedemerytalnego

  • Zarejestrowanie sie w urzedzie pracy jako bezrobotny,
  • Pobieranie przez 6 miesiecy zasilku dla bezrobotnych. W tym czasie powiatowy urzad pracy nie znajduje dla bezrobotnego zatrudnienia.
  • Spelnienie choc jednej grupy warunkow, dotyczacych wieku, stazu pracy i przyczyn utraty zatrudnienia (patrz tabelka)
  • Zlozenie do ZUS wniosku - w ciagu 30 dni po szesciu miesiacach pobierania zasilku
  • ZUS wydaje decyzje i wyplaca swiadczenie przedemerytalne w wysokosci 670 zl

Dla kogo swiadczenie

Jesli stracisz prace po 1 sierpnia, sprawdz, czy nalezysz do jednej z szesciu grup uprawnionych do swiadczenia przedemerytalnego.

Trzeba miec odpowiedni wiek, staz pracy, a utrata zatrudnienia musi nastapic we wskazanych w ustawie okolicznosciach.

Swiadczenie przedemerytalne otrzyma osoba, ktora:

  • do dnia rozwiazania stosunku pracy lub stosunku sluzbowego z powodu likwidacji pracodawcy lub niewyplacalnosci pracodawcy, w rozumieniu przepisow o ochronie roszczen pracowniczych w razie niewyplacalnosci pracodawcy, u ktorego byla zatrudniona lub pozostawala w stosunku sluzbowym przez okres nie krotszy niz 6 miesiecy, ukonczyla co najmniej 56 lat - kobieta oraz 61 lat - mezczyzna i posiada okres uprawniajacy do emerytury, wynoszacy co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mezczyzn, lub
  • do dnia rozwiazania stosunku pracy lub stosunku sluzbowego z przyczyn dotyczacych zakladu pracy, w rozumieniu przepisow ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 99, poz. 1001), w ktorym byla zatrudniona przez okres nie krotszy niz 6 miesiecy, ukonczyla co najmniej 55 lat - kobieta oraz 60 lat - mezczyzna oraz posiada okres uprawniajacy do emerytury, wynoszacy co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mezczyzn lub
  • do dnia ogloszenia upadlosci prowadzila nieprzerwanie i przez okres nie krotszy niz 24 miesiace pozarolnicza dzialalnosc, w rozumieniu przepisow ustawy z 13 pazdziernika 1998 r. o systemie ubezpieczen spolecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887, z pozn. zm.), i za ten okres oplacila skladki na ubezpieczenia spoleczne oraz do dnia ogloszenia upadlosci ukonczyla co najmniej 56 lat - kobieta i 61 lat - mezczyzna i posiada okres uprawniajacy do emerytury wynoszacy co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mezczyzn lub
  • zarejestrowala sie we wlasciwym powiatowym urzedzie pracy w ciagu 30 dni od dnia ustania prawa do renty z tytulu niezdolnosci do pracy, pobieranej nieprzerwanie przez okres co najmniej 5 lat, i do dnia, w ktorym ustalo prawo do renty, ukonczyla co najmniej 55 lat - kobieta oraz 60 lat - mezczyzna i osiagnela okres uprawniajacy do emerytury wynoszacy co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mezczyzn lub
  • do dnia rozwiazania stosunku pracy z przyczyn dotyczacych zakladu pracy, w rozumieniu przepisow ustawy o promocji zatrudnienia, w ktorym byla zatrudniona przez okres nie krotszy niz 6 miesiecy, posiada okres uprawniajacy do emerytury, wynoszacy co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mezczyzn lub
  • do 31 grudnia roku poprzedzajacego rozwiazanie stosunku pracy lub stosunku sluzbowego z powodu likwidacji pracodawcy lub niewyplacalnosci pracodawcy, w rozumieniu przepisow o ochronie roszczen pracowniczych w razie niewyplacalnosci pracodawcy, u ktorego byla zatrudniona lub pozostawala w stosunku sluzbowym przez okres nie krotszy niz 6 miesiecy, posiadala okres uprawniajacy do emerytury wynoszacy co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mezczyzn.

Prawo do swiadczenia przedemerytalnego przysluguje rowniez osobom, ktore pracowaly w zakladach azbestowych.

Chodzi o osoby, o ktorych mowa w art. 6 ustawy z 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobow zawierajacych azbest. Musza one posiadac okres uprawniajacy do emerytury co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mezczyzn, w tym co najmniej 10 lat (w okresie do 31 grudnia 1990 r.) zatrudnienia w zakladach wymienionych w zalaczniku 2 i 3 do tej ustawy. Ponadto osoby te musialy byc 28 wrzesnia 1997 r. zatrudnione lub oddelegowane do tych zakladow. Rozwiazanie stosunku pracy z ostatnim pracodawca musi nastapic z przyczyn dotyczacych zakladu pracy.

Zarejestruj sie w urzedzie pracy jako bezrobotny

Aby ubiegac sie o swiadczenie przedemerytalne, trzeba miec status bezrobotnego. Trzeba ponadto:

  • pobierac zasilek dla bezrobotnych przez co najmniej 6 miesiecy, a po uplywie tego okresu nadal byc zarejestrowanym jako bezrobotny. Do okresu tego wlicza sie:

- okresy, za ktore zgodnie z art. 75 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia prawo do zasilku dla bezrobotnych nie przyslugiwalo (chodzi tu o czas "oczekiwania" na zasilek, np. wowczas, gdy bezrobotny otrzymal odszkodowanie za skrocenie okresu wypowiedzenia umowy o prace),

- okresy zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu przepisow ustawy o promocji zatrudnienia albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robot publicznych podjetego w tym okresie. W przypadku, gdy zatrudnienie lub inna praca zarobkowa ustanie, po uplywie 6-miesiecznego okresu pobierania zasilku dla bezrobotnych prawo do swiadczenia przedemerytalnego przysluguje, jezeli wniosek o przyznanie tego swiadczenia zostanie zlozony w terminie 14 dni od ustania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robot publicznych.

  • w okresie pobierania zasilku dla bezrobotnych nie mozna odmowic bez uzasadnionej przyczyny przyjecia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robot publicznych,

Po 6 miesiacach pobierania zasilku zloz wniosek do ZUS

Jesli przez 6 miesiecy nie uda sie znalezc zatrudnienia, mozna starac sie o swiadczenie przedemerytalne. Powiatowy urzad pracy wyda odpowiedni dokument, ktory poswiadczy szesciomiesieczny okres pobierania zasilku dla bezrobotnych.

Aby uzyskac swiadczenie, nalezy zlozyc wniosek do oddzialu ZUS wlasciwego ze wzgledu na miejsce zamieszkania uprawionego (chodzi o miejsce ostatniego zameldowania na pobyt staly).

Trzeba to zrobic w ciagu 30 dni od wydania przez powiatowy urzad pracy dokumentu poswiadczajacego 6-miesieczny okres pobierania zasilku dla bezrobotnych. W szczegolnie uzasadnionych wypadkach organ rentowy - na wniosek osoby zainteresowanej - moze przywrocic termin na zlozenie wniosku.

Tylko 14 dni na zlozenie wniosku maja osoby, ktore wykonywaly zatrudnienie lub inna prace zarobkowa albo zatrudnienie w ramach prac interwencyjnych lub robot publicznych, ktore sa wliczane do 6-miesiecznego okresu pobierania zasilku dla bezrobotnych, o ile ustana po uplywie 6-miesiecznego okresu pobierania zasilku dla bezrobotnych. Termin ten nie podlega przywroceniu.

Wnioski o swiadczenia przedemerytalne beda niebawem gotowe, ale pierwsi zainteresowani beda je wypelniac w lutym przyszlego roku.

ZUS nastepnie wyda decyzje badz to przyznajaca, badz odmawiajaca przyznania swiadczenia. Przy odmowie ZUS podaje podstawe prawna i uzasadnienie. Od decyzji ZUS mozna sie odwolac, podobnie jak w przypadku emerytur i rent, na zasadach przewidzianych w art. 83 ustawy o systemie ubezpieczen spolecznych.

Jesli zas decyzja jest dla zainteresowanego pomyslna, znajdzie w niej podstawe prawna przyznania, termin platnosci swiadczenia przedemerytalnego, a takze jego wysokosc. ZUS nadaje tez numer swiadczenia, na ktory nalezy sie powolywac w razie korespondencji z oddzialem.

Wazna przyczyna zwolnienia

W czterech na szesc sytuacji uprawniajacych do swiadczenia przedemerytalnego zainteresowany musi zostac zwolniony z przyczyn dotyczacych zakladu pracy. O jakie przyczyny chodzi, wyjasnia art. 2 ust. 1 pkt 29 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 99, poz. 1001).

Sa to:

a. rozwiazanie stosunku pracy lub stosunku sluzbowego z przyczyn niedotyczacych pracownikow

- zgodnie z przepisami o szczegolnych zasadach rozwiazywania z pracownikami stosunkow pracy z przyczyn niedotyczacych pracownikow (czyli ustawy o tzw. zwolnieniach grupowych) - dla zatrudniajacych wiecej niz 20 pracownikow

- lub zgodnie z przepisami kodeksu pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z pozn. zm.) - w razie rozwiazania stosunku pracy lub stosunku sluzbowego z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniajacego mniej niz 20 pracownikow,

b. rozwiazanie stosunku pracy lub stosunku sluzbowego z powodu ogloszenia upadlosci pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych,

c. wygasniecie stosunku pracy lub stosunku sluzbowego w razie smierci pracodawcy lub gdy odrebne przepisy przewiduja wygasniecie stosunku pracy lub stosunku sluzbowego w wyniku przejscia zakladu pracy lub jego czesci na innego pracodawce i niezaproponowania przez tego pracodawce nowych warunkow pracy i placy.

Gdy ustawa o swiadczeniach przedemerytalnych wymaga zwolnienia z przyczyn dotyczacych zakladu pracy, w interesie zwalnianego jest dopilnowanie, aby w swiadectwie pracy znalazla sie odpowiednia przyczyna zwolnienia.

Prawidlowe sporzadzenie swiadectw pracy dawanych zwalnianym zalezy od wlasciwego wypelnienia tzw. klauzuli o sposobie ustania zatrudnienia, zawartej w ust. 3 lit. a) swiadectwa pracy. Trzeba tam podac tryb i podstawe prawna rozwiazania stosunku pracy, a wiec m.in. konkretny przepis uzasadniajacy rozwiazanie stosunku pracy.

Jakich dokumentow moze zazadac ZUS

Wnioskujac o swiadczenie przedemerytalne, nalezy przedstawic dokumenty lub oswiadczenia, ktore uzasadniaja jego przyznanie. O jakie dokumenty chodzi:

  • swiadectwo pracy (musi zawierac podstawe prawna rozwiazania stosunku pracy lub stosunku sluzbowego) albo inny dokument pozwalajacy na ustalenie przyczyn rozwiazanie stosunku pracy, jezeli swiadectwo pracy ich nie potwierdza,
  • postanowienie sadu o ogloszeniu upadlosci - w przypadku osob, ktore prowadzily pozarolnicza dzialalnosc,
  • dokument wydany przez powiatowy urzad pracy, poswiadczajacy: co najmniej 6-miesieczny okres pobierania zasilku dla bezrobotnych, aktualne zarejestrowanie jako bezrobotny oraz potwierdzenie, iz w okresie pobierania zasilku dla bezrobotnych wnioskodawca - bez uzasadnionej przyczyny - nie odmowil przyjecia propozycji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
  • zaswiadczenie powiatowego urzedu pracy o dacie zarejestrowania osoby, ktora utracila prawo do renty,
  • swiadectwo pracy potwierdzajace zatrudnienie w ramach prac interwencyjnych lub robot publicznych,
  • decyzje wydana przez powiatowy urzad pracy o utracie prawa do zasilku dla bezrobotnych w przypadku osob, ktore utracily to prawo z powodu uplywu okresu, na jaki zasilek zostal przyznany,
  • dowody potwierdzajace przebyte okresy skladkowe i nieskladkowe oraz ewentualnie okresy pracy w gospodarstwie rolnym.

ZUS zastrzega, ze brak ktoregokolwiek ze wskazanych dokumentow lub tez nieprzedlozenie go w wyznaczonym terminie skutkuje wydaniem decyzji odmawiajacej przyznania prawa do swiadczenia przedemerytalnego.

Ustalanie prawa

Prawo do swiadczenia i zasilku przedemerytalnego ustaje:

  • na wniosek osoby pobierajacej swiadczenie przedemerytalne,
  • w dniu poprzedzajacym dzien nabycia prawa do emerytury,
  • z dniem osiagniecia wieku 60 lat przez kobiete i 65 lat przez mezczyzne,
  • z dniem nabycia prawa wlasnosci lub objecia w posiadania nieruchomosci rolnej o powierzchni uzytkow rolnych przekraczajacych 2 ha przeliczeniowe albo wspolwlasnosci nieruchomosci rolnej, jezeli udzial w nieruchomosci przekracza 2 ha przeliczeniowe,
  • wraz ze smiercia osoby uprawnionej.

Uprawniony musi powiadomic organ rentowy wyplacajacy swiadczenie o okolicznosciach powodujacych ustanie prawa do swiadczenia lub zasilku. Nienaleznie pobrane swiadczenia podlegaja zwrotowi.

Powrot do starego swiadczenia

W 2003 r. otrzymalem swiadczenie przedemerytalne. W tym samym roku na skutek podjecia pracy swiadczenie to zostalo zawieszone. Jesli strace prace po 1 sierpnia br. (z winy lezacej po stronie pracodawcy), to czy otrzymam swiadczenie przedemerytalne. Jesli tak, to w jakiej wysokosci (wg starych zasad czy nowych)? Czy moge w takiej sytuacji wrocic na swiadczenie i na jakich zasadach?

Zgodnie z przepisami ustawy o swiadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. nr 120, poz. 1252) swiadczenia nabyte na podstawie dotychczasowych przepisow (tj. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdzialaniu bezrobociu) staja sie swiadczeniami w rozumieniu ustawy o swiadczeniach przedemerytalnych. W zwiazku z tym osoby, ktore maja obecnie zawieszone prawo do swiadczenia przedemerytalnego, po zakonczeniu pracy powracaja na swoje wczesniej nabyte prawo. Nie trzeba od nowa spelniac wszystkich warunkow.

Stary warunek nowa wysokosc

Do konca lipca b.r. byl warunek, ze mezczyzna moze przejsc na swiadczenie przedemerytalne po 40 latach pracy. Czy ten warunek obowiazuje po 1 sierpnia?

Tak. Mezczyzna posiadajacy 40 - letni staz pracy udowodniony do dnia rozwiazania stosunku pracy z przyczyn dotyczacych zakladu pracy moze przejsc na swiadczenie przedemerytalne. Roznica bedzie dotyczyla kwoty swiadczenia. Do konca lipca w takiej sytuacji swiadczeniobiorca otrzymalby je w wysokosci 80 proc. emerytury, nie wiecej niz podwojny zasilek dla bezrobotnych.

Na zasadach obowiazujacych od 1 sierpnia bedzie przyznane swiadczenie przedemerytalne w kwocie 670 zlotych.

Najpierw trzeba jednak zarejestrowac sie w urzedzie pracy i przez 6 miesiecy pobierac zasilek dla bezrobotnych i nie odmowic przyjecia proponowanej pracy. Dopiero pozniej, z zaswiadczeniem z urzedu pracy, w ciagu 30 dni nalezy zglosic sie do ZUS.

Dla prowadzacych dzialalnosc gospodarcza

W listopadzie 2005 r. skoncze 55 lat, mam 30 lat okresow skladkowych do kwietnia 2002 r. Prowadzilam dzialalnosc handlowa, lecz zbankrutowalam i do tej pory nie znalazlam pracy. Jestem bezrobotna bez prawa do zasilku. Czy mam szansa na swiadczenie przedemerytalne wedlug nowych zasad?

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy - swiadczenie przedemerytalne bedzie przyslugiwalo osobie, ktora do dnia ogloszenia upadlosci prowadzila nieprzerwanie i przez okres nie krotszy niz 24 miesiace pozarolnicza dzialalnosc i za ten okres oplacila skladki na ubezpieczenia spoleczne. Do dnia ogloszenia upadlosci musi ukonczyc co najmniej 56 lat - kobieta, i 61 lat - mezczyzna, i posiadac okres uprawniajacy do emerytury wynoszacy co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mezczyzn.

Przepis ten wskazuje, ze warunki dotyczace wieku oraz okresu uprawniajacego do emerytury musza byc spelnione do dnia ogloszenia upadlosci. W tym wypadku do tego dnia czytelniczka nie miala wymaganego wieku. Na tej podstawie prawo do swiadczenia przedemerytalnego nie bedzie przyslugiwalo.

Prowadze uslugi krawieckie. Mam 54 lata i 35 lat pracy. Kiedy bede mogla skorzystac ze swiadczenia przedemerytalnego?

Po 1 sierpnia br. osoba, ktora prowadzila dzialalnosc gospodarcza przez 24 miesiace, bedzie mogla przejsc na swiadczenie przedemerytalne, jesli kobieta ma 56 lat i 20 lat okresu uprawniajacego do emerytury. W tym wypadku czytelniczka musi prowadzic dzialalnosc gospodarcza do ukonczenia 56 lat. Potem, po ogloszeniu upadlosci swojego zakladu, moze zarejestrowac sie w urzedzie pracy, a po pol roku zglosic wniosek do ZUS.

Mam 38 lat pracy i 58 lat zycia. Do konca marca br. prowadzilem dzialalnosc gospodarcza. Przez rok pobieralem zasilek rehabilitacyjny. Obecnie nie pracuje. Czy moge skorzystac ze swiadczenia przedemerytalnego po dzialalnosci gospodarczej?

Aby nabyc swiadczenie na nowych zasadach, trzeba dzialalnosc gospodarcza prowadzic przez minimum 24 miesiace, a do dnia jej zakonczenia ukonczyc 61 lat i miec 25 lat okresow uprawniajacych do emerytury (dla mezczyzn). Czytelnik nie spelnia tych warunkow.

Swiadczenie w ostatniej chwili

W polowie lipca zostal rozwiazany ze mna stosunek pracy na podstawie ustawy o tzw. zwolnieniach grupowych z przyczyn niedotyczacych pracownikow poprzez porozumienie stron. Czy w zwiazku z porozumieniem stron otrzymam swiadczenie na dotychczasowych zasadach?

Tak, jesli rejestracja w urzedzie pracy nastapi do konca lipca br. i spelnione zostana wszystkie warunki do nabycia swiadczenia. Porozumienie stron na podstawie ustawy z 13 marca 2003 r. o szczegolnych zasadach rozwiazywania z pracownikami stosunkow pracy z przyczyn niedotyczacych pracownikow traktowane jest jak rozwiazanie stosunku pracy z przyczyn zakladu pracy.

Otrzymam odszkodowanie za skrocenie okresu wypowiedzenia. Czy nabede prawo do swiadczenia przedemerytalnego, jezeli zarejestruje sie w urzedzie pracy do konca lipca 2004 r.?

Tak, jezeli rejestracja w urzedzie pracy nastapi do konca lipca br. i spelnione zostana wszystkie wymagane warunki do nabycia swiadczenia.

Jednakze w zwiazku z otrzymaniem odszkodowania prawo do swiadczenia przedemerytalnego bedzie przyslugiwalo po okresie, za ktory otrzymano odszkodowanie. Pomimo tego, zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o swiadczeniach przedemerytalnych, dla ustalenia prawa do swiadczenia znaczenie bedzie mial dzien rejestracji. Jezeli rejestracja zostanie dokonana do konca lipca br., to mimo okresu karencji (oczekiwania w zwiazku z otrzymaniem odszkodowania) prawo do swiadczenia przyslugiwac bedzie po tym okresie na starych zasadach.

Mam 58 lat i 41 lat pracy, w tym 2,5 roku na urlopie bezplatnym i 16 lat w wojsku. Obecnie pracuje u duzego pracodawcy. Czy zdaze przejsc na swiadczenie przedemerytalne na starych zasadach?

Bez urlopu bezplatnego czytelnik ma 38,5 roku okresow skladkowych i nieskladkowych. Do konca lipca - jesli mezczyzna ma ukonczone 55 lat i 35 lat okresow uprawniajacych do emerytury, moze nabyc swiadczenie na starych zasadach. Czytelnik musialby jednak byc zwolniony na podstawie ustawy z 13 marca 2003 r. o szczegolnych zasadach rozwiazywania z pracownikami stosunkow pracy z przyczyn dotyczacych zakladu pracy. Moze byc to zwolnienie za porozumieniem stron.

Mam 53 lata i 30 lat pracy. Do konca lipca bede na zwolnieniu lekarskim, wtedy tez rozwiaze sie moj stosunek pracy. Czekam na orzeczenie renty z tytulu niezdolnosci do pracy. Czy moge skorzystac ze swiadczenia na starych zasadach, czy juz na nowych?

Jesli czytelniczka jest na zwolnieniu lekarskim, to nie moze byc z nia wczesniej rozwiazany stosunek pracy. Jezeli zas stosunek pracy rozwiaze sie 31 lipca, to najwczesniej moze zarejestrowac sie w urzedzie pracy juz w sierpniu, zakladajac, ze jeszcze nie zostanie orzeczona renta z tytulu niezdolnosci do pracy. Na nowych zasadach swiadczenie nie przysluguje. Jesli zas renta zostanie orzeczona, to na nowych zasadach mozna skorzystac ze swiadczenia emerytalnego po 5 latach jej pobierania, przy spelnieniu wowczas pozostalych warunkow (czyli wieku 55 lat dla kobiety i 20 lat okresu uprawniajacego do emerytury).

Kiedy zawieszenie

Ktore przychody beda po 1 sierpnia br. mialy wplyw na pobieranie swiadczenia i beda powodowaly jego zawieszenie? Czy tylko wynagrodzenie z zatrudnienia, czy takze z innych zrodel?

Zgodnie z art. 5 ustawy o swiadczeniach przedemerytalnych swiadczenie ulega zmniejszeniu lub zawieszeniu w przypadku osiagania przychodu, o ktorym mowa w art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczen Spolecznych. Przychodami majacymi wplyw na swiadczenie przedemerytalne sa wiec przychody z tytulu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej (umowy cywilnoprawne), prowadzenia pozarolniczej dzialalnosci podlegajace obowiazkowi ubezpieczenia spolecznego. Przepisow tych nie stosuje sie do honorariow z tytulu dzialalnosci tworczej i artystycznej. Ponadto przychodami powodujacymi zawieszenie lub zmniejszenie swiadczenia sa przychody ze sluzby, tj. czynnej sluzby wojskowej i sluzby pelnionej w policji, ABW, Agencji Wywiadu, Strazy Granicznej, Sluzbie Wieziennej, Panstwowej Strazy Pozarnej, Sluzbie Celnej oraz Biurze Ochrony Rzadu - jezeli podlegaja obowiazkowi ubezpieczenia spolecznego.

Pobieram swiadczenie przedemerytalne w wysokosci wyzszej od dopuszczalnej kwoty przychodu. Mam mozliwosc podjecia pozarolniczej dzialalnosci gospodarczej. Pomimo ze przewidywany ../dochod minimalnie przekroczy otrzymywane swiadczenie, to jednak wole pracowac. Czy przepis art. 5 ust. 6 ustawy o swiadczeniach przedemerytalnych oznacza, ze w przypadku zakonczenia tej dzialalnosci po kilku miesiacach, moje swiadczenie przedemerytalne ulegnie zawieszeniu za caly rok rozliczeniowy i po rozwiazaniu umowy zostane bez srodkow do zycia? Czy bede musial jeszcze zwrocic swiadczenie pobrane przed zawarciem umowy w danym roku rozliczeniowym?

W wypadku osob, ktore pobieraja swiadczenie przedemerytalne w kwocie przekraczajacej 1.100,80 zl, zawieszeniu podlega swiadczenie nalezne za miesiac, w ktorym zostal uzyskany jakikolwiek przychod. Natomiast z chwila zaprzestania osiagania przychodu, nalezy niezwlocznie zglosic sie do ZUS. Wowczas ZUS podejmie wyplate poczawszy od swiadczenia naleznego za miesiac, w ktorym nie jest osiagany przychod. Z chwila podjecia dzialalnosci czytelnik powinien natychmiast powiadomic o tym ZUS.

Konieczne jest tu odrebne pismo. Jesli czytelnik rozpocznie prace we wrzesniu, to wtedy informuje ZUS, ktory zawiesi wyplate za wrzesien. Jesli ZUS zostanie powiadomiony za pozno i swiadczeniobiorca otrzyma juz pieniadze za wrzesien (1 pazdziernika), to bedzie musial je zwrocic (jest to nienalezne swiadczenie). Zalozmy, ze swiadczeniobiorca prowadzi dzialalnosc do grudnia. W grudniu, ale nie pozniej niz w styczniu, powiadamia ZUS o ustaniu tej dzialalnosci. ZUS wyplaci wiec swiadczenie za styczen i kolejne miesiace. Przychod, jaki uzyska, nie podlega rocznemu rozliczeniu (art. 5 ust. 6 nie jest powolany w art. 6 ust. 5 ustawy o swiadczeniach, a wiec w tym przepisie, ktory mowi o rozliczeniu rocznym). Reasumujac - swiadczenie podlega zawieszeniu w tych miesiacach, w ktorych jest osiagany przychod. Gdybysmy przyjeli, ze podlega rocznemu rozliczeniu, wowczas zarobienie okazjonalnie, np. 100 zl, powodowaloby, ze za caly rok swiadczenie by nie przyslugiwalo.

Czy jesli, podejmujac prace, zawiesze zasilek przedemerytalny przyznany przez urzad pracy, to po ustaniu stosunku pracy wroce do systemu swiadczen po staremu czy juz po nowemu?

W mysl przepisow obowiazujacych od 1 sierpnia br. prawo do zasilku przedemerytalnego ulegnie zawieszeniu m.in. w przypadku podjecia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jezeli osiagany przychod przekracza miesiecznie kwote 1541 zl 10 gr. Jezeli czytelnik podejmie prace, to musi o tym powiadomic ZUS, ktory w zaleznosci od tego, jaka jest wysokosc przychodu, albo zmniejszy zasilek, albo zawiesi prawo do niego. W przypadku zawieszenia ZUS podejmie wyplate w pelnej wysokosci po zaprzestaniu osiagania przychodu, albo gdy kwota przychodu bedzie nizsza i bedzie np. powodowala zmniejszenie wysokosci zasilku. Jezeli jednak czytelnik zglosi wniosek o wstrzymanie zasilku przedemerytalnego bez wskazania, ze przyczyna tego wniosku jest osiaganie przychodu, to moze on zostac potraktowany, jak wniosek z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o swiadczeniach przedemerytalnych. W takim przypadku prawo do zasilku przedemerytalnego ustaje na stale.

Mam decyzje z urzedu pracy o przyznaniu mi swiadczenia przedemerytalnego. Chcialabym podjac prace. Co po 1 sierpnia stanie sie z moim swiadczeniem?

Na starych zasadach dotyczacych zawieszania beda rozliczane swiadczenia za okres do 1 sierpnia. Po 1 sierpnia swiadczenia (zasilki) przedemerytalne, takze te przyznane przed ta data, beda rozliczane na nowych zasadach.

Wysokosc osiaganego przychodu bedzie miala wplyw na to, czy ZUS zawiesi wyplate tego swiadczenia, czy bedzie je wyplacac w zmniejszonej wysokosci. Trzeba poczekac na informacje o wysokosci swiadczenia przedemerytalnego. Mozna dorobic 1541 zl, ale pod warunkiem, ze wysokosc swiadczenia przedemerytalnego nie jest wyzsza niz 1100,80 gr. Jesli zas czytelniczka straci prace, to moze wowczas odwiesic swiadczenie i wrocic do tego wyliczonego wedlug zasad sprzed 1 sierpnia.

Na rente po swiadczeniu

Czy moge teraz przejsc na rente z tytulu niezdolnosci do pracy, jezeli pobieram swiadczenie przedemerytalne, ale nie tracac prawa do tego swiadczenia po zakonczeniu okresu pobierania renty?

W mysl dotychczasowych przepisow nabycie prawa do renty z tytulu niezdolnosci do pracy powoduje calkowita utrate prawa do swiadczenia. Na podstawie ustawy o swiadczeniach przedemerytalnych od 1 sierpnia 2004 r. nabycie prawa do renty z tytulu niezdolnosci do pracy przez osobe pobierajaca swiadczenie przedemerytalne bedzie powodowalo jedynie zawieszenie swiadczenia przedemerytalnego na okres pobierania renty. W zwiazku z tym po uplywie okresu, na jaki renta zostala przyznana, mozna wrocic na wczesniej pobierane swiadczenie.

NA ZAOSTRZONYCH ZASADACH

Czy nowe przepisy w jakikolwiek sposob dotycza osob pobierajacych swiadczenia przed 1 sierpnia b. r.?

Tak. Dotycza ich przede wszystkim przepisy okreslajace zasady wyplaty (zawieszania, ustania, ustalania nienaleznie pobranych swiadczen itd.) oraz zawieszania lub zmniejszania w przypadku osiagania dodatkowych zarobkow.

Pracuje w zakladzie pracy chronionej i pobieram rente okresowa. Bede zwolniona z przyczyn ekonomicznych po stronie zakladu pracy. Czy po 1 sierpnia moge zarejestrowac sie jako bezrobotna i ubiegac o swiadczenie przedemerytalne?

Niestety - nie. Poki czytelniczka pobiera rente okresowa, nie moze sie zarejestrowac jako bezrobotna. Status bezrobotnego jest zas niezbedny do ubiegania sie o swiadczenie przedemerytalne. Nie pomoze tez tutaj zawieszenie renty okresowej. Dopiero po utracie prawa do renty mozna zarejestrowac sie jako bezrobotny.

Mezczyzna ma 35 lat pracy i 52 lata zycia. Przez rok pobieral zasilek dla bezrobotnych, obecnie od czerwca pracuje. Czy dostanie swiadczenie na nowych zasadach?

Zgodnie z obowiazujacymi przepisami, aby nabyc prawo do swiadczenia przedemerytalnego, przede wszystkim nalezy byc osoba bezrobotna i spelniac warunki do uzyskania zasilku dla bezrobotnych, tj. w ostatnich 18 miesiacach przed rejestracja wykazac 365 dni pracy, umowy zlecenia, umowy o dzielo, prowadzenie dzialalnosci gospodarczej i inne okresy podlegania ubezpieczeniu spolecznemu od co najmniej najnizszego wynagrodzenia. Ponadto wedlug nowych zasad mezczyzna musi miec wiek 60 lat i 35 stazu pracy albo bez uwzgledniania wieku - 40 lat stazu i rozwiazanie stosunku pracy z przyczyn zakladu pracy. Jesli zostanie zwolniony, to najpierw rejestruje sie w urzedzie pracy i pobiera przez pol roku zasilek dla bezrobotnych. Dopiero po tym czasie moze zglosic sie do ZUS z wnioskiem o swiadczenie przedemerytalne.

Mam 30 lat pracy, w polowie wrzesnia skoncze 50 lat. Kiedy najwczesniej moge skorzystac ze swiadczenia przedemerytalnego?

Czytelniczka nie zdazy skorzystac ze starych zasad. Musi wiec albo pracowac do 55. roku zycia, albo miec 35 lat okresow uprawniajacych do emerytury bez wzgledu na wiek. Wtedy bedzie mogla skorzystac ze swiadczenia na nowych zasadach po rozwiazaniu stosunku pracy z przyczyn zakladu pracy.

Mam 60 lat, staz pracy 33 lata. Od 15 marca 2003 r. jestem zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasilku. Wczesniej bylam na rencie - do konca lutego 2003 r. Teraz nie pracuje. Czy mam szanse na nowe swiadczenie przedemerytalne?

Nie. Jesli czytelniczka podjelaby prace, to po roku moze zarejestrowac sie w urzedzie pracy, a po kolejnym pol roku zlozyc do ZUS wniosek o swiadczenie przedemerytalne. Swiadczenie to bedzie przyslugiwalo po rozwiazaniu stosunku pracy z przyczyn zakladu pracy.

Mam 55 lat, 34 lata pracy, w tym 15 lat w szczegolnych warunkach. Nie prowadze dzialalnosci gospodarczej. Kiedy bede mogl uzyskac swiadczenie przedemerytalne na nowych zasadach?

Swiadczenie przedemerytalne na nowych zasadach przysluguje mezczyznie 60-letniemu z 35-letnim okresem uprawniajacym do emerytury albo majacemu 40-letni staz pracy bez wzgledu na wiek po rozwiazaniu stosunku pracy z przyczyn zakladu pracy. Nie ma tu znaczenia, czy praca odbywala sie w szczegolnych warunkach, czy tez nie.

Mam 46 lat, 30 lat pracy (26 skladkowych), w tym 15 lat w warunkach szkodliwych. Kiedy, zgodnie z nowa ustawa, bedzie przyslugiwalo mi swiadczenie przedemerytalne?

Prawo do swiadczenia przedemerytalnego uzalezniane jest w pierwszej kolejnosci od okolicznosci zwiazanych ze sposobem rozwiazania stosunku pracy. W mysl ustawy o swiadczeniach przedemerytalnych przewidziane jest ono dla osob, z ktorymi rozwiazano stosunek pracy, np. z powodu likwidacji pracodawcy, jego niewyplacalnosci, czy tez upadlosci. Z uwagi na wiek, nowa ustawa najwczesniej przewiduje swiadczenie dla kobiety, ktora ukonczyla 55 lat, a bez wzgledu na wiek minimalny okres pracy musi wynosic 34 lata. Jednak przyznanie tego swiadczenia wymaga spelnienia szeregu dodatkowych warunkow.

Warunki przyznawania swiadczenia przedemerytalnego od 1 sierpnia 2004 r.

LP. MINIMALNY WIEK MINIMALNE OKRESY SKLADKOWE I NIESKLADKOWE SPOSOB ZWOLNIENIA PRZEZ OSTATNIEGO PRACODAWCE OKRES ZATRUDNIENIA U OSTATNIEGO PRACODAWCY INNE OKOLICZNOSCI
1 56 lat K*
61 lata M**
20 lat K
25 lat M
W zwiazku z likwidacja lub niewyplacalnoscia pracodawcy 6 miesiecy Warunki trzeba spelnic do dnia rozwiazania stosunku pracy w zwiazku z likwidacja lub niewyplacalnoscia pracodawcy.
2 55 lat K
60 lat M
30 lat K
35 lat M
Z przyczyn dotyczacych zakladu pracy 6 miesiecy Warunki trzeba spelnic do dnia rozwiazania stosunku pracy z przyczyn dotyczacych zakladu pracy.
3 56 lat K
61 lat M
20 lat K
25 lat M
Niewymagany Niewymagany Warunki trzeba spelnic do dnia ogloszenia upadlosci prowadzonej dzialalnosci gospodarczej nieprzerwanie od przynajmniej 24 miesiecy, jesli za ten okres oplacono skladki na ubezpieczenia spoleczne.
4 55 lat K
60 lat M
20 lat K
25 lat M
Niewymagany Niewymagany Warunki trzeba spelnic do dnia ustania prawa do renty z tytulu niezdolnosci do pracy, pobieranej min. przez 5 lat, a ponadto trzeba sie zarejestrowac w pup*** w ciagu 30 dni od tego dnia.
5 bez wzgledu na wiek 35 lat K
40 lat M
Z przyczyn dotyczacych zakladu pracy 6 miesiecy Warunki trzeba spelnic do dnia rozwiazania stosunku pracy z przyczyn dotyczacych zakladu pracy.
6 bez wzgledu na wiek 34 lata K
39 lat M
W zwiazku z likwidacja lub niewyplacalnoscia pracodawcy 6 miesiecy Warunki trzeba spelnic do konca roku poprzedzajacego rok rozwiazania stosunku pracy w zwiazku z likwidacja lub niewyplacalnoscia pracodawcy.
K* - kobieta, M** - mezczyzna, pup*** - powiatowy urzad pracy

Wszystkim po rowno, czyli wysokosc swiadczenia

Prawo do swiadczenia przedemerytalnego ustala sie od nastepnego dnia po dniu zlozenia wniosku wraz z wymaganymi dokumentami.

Kazdy, komu przyznane zostanie swiadczenie przedemerytalne po 1 sierpnia br., otrzyma 670 zl.

Osoba przechodzaca na swiadczenie przedemerytalne z renty z tytulu niezdolnosci do pracy otrzyma je w kwocie renty, nie wyzszej jednak niz 670 zl.

Do konca lipca wysokosc swiadczen wynosila 80 proc. hipotetycznej emerytury, ktora przyslugiwalaby uprawnionemu. Swiadczenia wahaly sie wiec miedzy 600 a 1000 zl.

Od sierpnia swiadczenia - zarowno te przyznane przed 1 sierpnia, jak i po tej dacie - beda waloryzowane na zasadach przewidzianych dla emerytur i rent. Zgodnie z ostatnio przyjeta nowelizacja ustawy o emeryturach i rentach z FUS bedzie to nastepowac wtedy, gdy skumulowany wskaznik inflacji przekroczy 5 proc.

Swiadczenia i zasilki przedemerytalne nabyte przed 1 sierpnia beda wyplacane w terminie wskazanym w zawiadomieniu, ktore ZUS wysle do kazdego uprawnionego.

Termin platnosci swiadczen przedemerytalnych przyznanych na podstawie nowej ustawy zostanie wskazany w decyzji przyznajacej to swiadczenie.

Jesli dojdzie do zbiegu swiadczen, wybor nalezy do uprawnionego. Jesli uprawniony do swiadczenia przedemerytalnego nabedzie tez prawo do renty rodzinnej lub uposazenia rodzinnego, wyplaca sie jedno z tych swiadczen - wyzsze lub wybrane przez uprawnionego.

Tuz przed emerytura

Pobierajacy swiadczenie lub zasilek przedemerytalny otrzyma z ZUS na dwa miesiace przed osiagnieciem wieku emerytalnego (60 lat - kobieta, 65 - mezczyzna) odpowiedni wniosek. Chodzi o to, by w odpowiednim momencie go zlozyl. W przeciwnym razie mialby przerwe miedzy swiadczeniem (zasilkiem przedemerytalnym), ktore ustaje z osiagnieciem wieku emerytalnego, a emerytura.

ZAWIESZANIE I ZMNIEJSZANIE SWIADCZENIA

Mniej albo wcale

Kiedy zawieszenie:

1. nabycie prawa do renty

2. przychod > graniczna kwota przychodu

3. swiadczenie przedemerytalne > dopuszczalna kwota przychodu

Kiedy zmniejszenie:

swiadczenie + przychod > dopuszczalna kwota przychodu i przychod < graniczna kwota przychodu

Zmniejszenie = (swiadczenie + przychod) - dopuszczalna kwota przychodu - skladki na ubezpieczenia spoleczne od kwoty przekroczenia

Zawsze jednak swiadczeniobiorca otrzyma minimum 335 zl swiadczenia.

Od 1 sierpnia 2004 r. swiadczenia i zasilki przedemerytalne moga byc zawieszane i zmniejszane. Dotyczy to zarowno zasilkow juz nabytych, jak i tych, ktore beda przyznawane na nowych zasadach.

Pobierajacy swiadczenie czy tez zasilek przedemerytalny, ktory na przyklad podejmie pozarolnicza dzialalnosc gospodarcza, zawrze umowe o prace lub zlecenie, musi liczyc sie z mozliwoscia zmniejszenia lub zawieszenia swiadczenia (zasilku).

To, ile mozna dorobic, zalezy od wysokosci swiadczenia danej osoby. Jezeli suma przychodu i swiadczenia (zasilku) przedemerytalnego przekracza 1 100,80 zl (50 proc. przecietnego wynagrodzenia) - swiadczenie (zasilek) jest zmniejszany, z tym jednak, ze jest wyplacany w wysokosci nie nizszej niz 335 zl. Jezeli uzyskiwany miesieczny przychod przekracza 70 proc. przecietnego wynagrodzenia - swiadczenie lub zasilek przedemerytalny podlegaja zawieszeniu. Niezaleznie od wysokosci przychodu - zawieszeniu podlega swiadczenie przedemerytalne ustalone w kwocie przekraczajacej 1100,80 zl.

Ile wynosi dopuszczalna kwota przychodu i graniczna kwota przychodu?

  • Pierwszy prog zarobkowy - dopuszczalna kwota przychodu - to 50 proc. przecietnego miesiecznego wynagrodzenia w roku kalendarzowym poprzedzajacym termin waloryzacji, ogloszonego przez prezesa GUS do celow emerytalnych. Aktualnie miesieczna dopuszczalna kwota przychodu wynosi 1100,80 zl.

  • Drugi prog zarobkowy - graniczna kwota przychodu - jest ustalana wskaznikiem 70 proc. przecietnego miesiecznego wynagrodzenia w roku kalendarzowym poprzedzajacym termin waloryzacji. Wynosi ona wiec obecnie 1541,10 zl.

    ZAWIESZENIE PRAWA

    Swiadczenie przedemerytalne zostanie zawieszone, w dwoch rodzajach sytuacji: jesli w trakcie jego pobierania zainteresowany nabedzie prawo do renty albo osiagnie okreslone przychody.

  • Swiadczenie zostanie wiec zawieszone, w wypadku nabycia prawa do renty z tytulu niezdolnosci do pracy lub renty inwalidzkiej albo podjecia wyplaty renty strukturalnej lub swiadczenia o charakterze rentowym z instytucji zagranicznej.

    Wyplata moze byc wznowiona, jesli prawo do renty zostanie utracone lub dojdzie do zaprzestania jej pobierania (przy rencie strukturalnej i zagranicznej). Nie stanie sie tak jednak, jesli prawo do swiadczenia lub zasilku przedemerytalnego ustalo.

    Dzialalnosc ta (rowniez ta wykonywana za granica) to m.in.:

    - zatrudnienie,

    - sluzba lub inna praca zarobkowa,

    - dzialalnosc pozarolnicza.

    Swiadczenie zostanie zawieszone, jesli przychod przekroczy graniczna kwote przychodu (70 proc. wynagrodzenia). Niezaleznie od przychodu zostanie zawieszone takze wtedy, gdy wysokosc swiadczenia przedemerytalnego jest wyzsza od dopuszczalnej kwoty przychodu (50 proc. wynagrodzenia).

    ZMNIEJSZENIE SWIADCZENIA

    Ze zmniejszeniem swiadczenia bedziemy miec do czynienia, gdy przychod i swiadczenie przekraczaja dopuszczalna kwote przychodu, ale przychod nie przekracza kwoty 70 proc. przecietnego wynagrodzenia. W wypadku przekroczenia tych 70 proc. swiadczenie i zasilek podlegaja zawieszeniu. Swiadczenie jest zmniejszane o kwote, o jaka zostala przekroczona dopuszczalna kwota przychodu. Kwota ta jest pomniejszana o obowiazkowe skladki na ubezpieczenia spoleczne nalezne od uprawnionego od kwoty tego przekroczenia.

    Swiadczenie (zasilek) przedemerytalne zostanie zmniejszone, jesli laczna kwota swiadczenia (zasilku) i przychodu (nie wyzszego niz 70 proc. przecietnego wynagrodzenia) przekracza dopuszczalna kwote przychodu.

    Swiadczeniobiorca nie moze jednak otrzymac mniej niz 335 zl swiadczenia.

    POINFORMUJ ZUS

    Aby prawidlowo realizowac zawieszanie i zmniejszanie swiadczen i zasilkow przedemerytalnych, pobierajacy je ma obowiazek powiadomic ZUS o osiaganiu przychodu i o jego wysokosci.

    W zaleznosci od jego wysokosci organ rentowy podejmie decyzje, czy bedzie wyplacal swiadczenie (zasilek) przedemerytalne w pelnej wysokosci, w zmniejszonej albo czy zawiesi prawo do swiadczenia (zasilku). Powiadomienie ZUS o zatrudnieniu lub zawarciu umowy, z tytulu ktorej jej wykonawca objety jest obowiazkiem ubezpieczenia spolecznego, jest tez obowiazkiem pracodawcy i zleceniodawcy, a w wypadku osoby pelniacej sluzbe - wlasciwej jednostki organizacyjnej. Nie ma szczegolnych wymagan co do formy tego zaswiadczenia. ZUS zas wyda decyzje, jezeli zarobek powoduje zmniejszenie lub zawieszenie swiadczenia.

    Z uwagi na to, ze przy ustalaniu kwoty zmniejszenia, kwote przekroczenia przychodu pomniejsza sie o obowiazkowe skladki na ubezpieczenia spoleczne nalezne od ubezpieczonego, osoby prowadzace pozarolnicza dzialalnosc powinny wskazac procentowa wysokosc skladki na ubezpieczenie wypadkowe oraz potwierdzic, czy oplacaja skladke na ubezpieczenie chorobowe. O ile bowiem skladka na ubezpieczenie emerytalne i rentowe jest jednakowa dla wszystkich i wynosi odpowiednio 19,52 proc. i 13 proc., o tyle skladka na ubezpieczenie wypadkowe jest zroznicowana (ustalana jest w granicach 0,97 proc. do 3,86 proc. podstawy wymiaru), a oplacanie skladki na ubezpieczenie chorobowe zalezy od decyzji ubezpieczonego.

    Po zakonczeniu roku obliczeniowego, ktory rozpoczyna sie 1 marca, a konczy ostatniego dnia lutego nastepnego roku kalendarzowego - do 31 maja nastepnego roku - pobierajacy swiadczenie lub zasilek przedemerytalny musi tez poinformowac o lacznej uzyskanej przez ten czas kwocie przychodu. Ten rok rozliczeniowy bedzie trwal od 1 sierpnia br. do konca lutego 2005 r. Wynik rozliczenia rocznego zalezy od tego, jaki przychod uzyskala osoba uprawniona w calym rozliczanym roku i w jakiej wysokosci bylo wyplacane swiadczenie (zasilek) przedemerytalny.

    W zaleznosci od wysokosci wyplacanego swiadczenia w ciagu roku, organ rentowy ustali:

    - kwote do zwrotu

    - kwote nienaleznie pobranego swiadczenia

    - ze swiadczenie wyplacano w prawidlowej wysokosci.

    Jesli dopiero po rozliczeniu rocznym okaze sie, ze jest nadplata, to zainteresowany bedzie musial zwrocic spora kwote. Oplaca sie wiec powiadamiac ZUS o swych przychodach systematycznie. Pouczenie o ustawowych obowiazkach informowania ZUS zawarte jest w powiadomieniach wyslanych przez powiatowe urzedy pracy do wszystkich uprawnionych do swiadczen i zasilkow przedemerytalnych, a takze w zawiadomieniu o terminie platnosci, ktore osoby te otrzymaja z ZUS.

    Rozliczenie roczne:

    Aby stwierdzic, czy swiadczenie zostanie zmniejszone albo zawieszone, organ rentowy porowna:

    • laczna kwote swiadczenia przedemerytalnego i przychodu uzyskana w roku rozliczeniowym z roczna dopuszczalna kwota przychodu i
    • kwote przychodu, uzyskanego w roku rozliczeniowym z roczna graniczna kwota przychodu.

    Roczna dopuszczalna kwota przychodu wynosi 7705,60 zl, a roczna graniczna kwota przychodu - 10787,70 zl

    1) ZUS ustali laczna kwote zmniejszenia gdy:

    swiadczenia + przychod roczny > roczna dopuszczalna kwota przychodu

    i

    przychod roczny ≤ graniczna kwota przychodu

    2) ZUS ustali, ze swiadczenie podlegalo zawieszeniu gdy:

    przychod roczny > graniczna kwota przychodu

    3) ZUS ustali nienaleznie pobrane swiadczenia do zwrotu, gdy:

    suma faktycznych zmniejszen swiadczen lub kwot zawieszonych < suma kwot wynikajacych z naleznych zmniejszen (zawieszen) miesiecznych

    4) ZUS zwroci kwoty swiadczenia, gdy:

    przychod roczny nie powoduje zmniejszenia lub zawieszenia swiadczenia, a faktycznie bylo ono zmniejszane lub zawieszane

    DEFINICJE

    Bezrobotny

    Osoba niezatrudniona i niewykonujaca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjecia zatrudnienia w pelnym wymiarze czasu pracy obowiazujacym w danym zawodzie lub sluzbie albo innej pracy zarobkowej, badz, jesli jest osoba niepelnosprawna, zdolna i gotowa do podjecia zatrudnienia co najmniej w polowie tego wymiaru czasu pracy. Nieuczaca sie w szkole, z wyjatkiem szkol dla doroslych lub szkol wyzszych, w systemie wieczorowym albo zaocznym. Aby miec status bezrobotnego trzeba tez byc zarejestrowanym w powiatowym urzedzie pracy, miec miedzy 18 lat a 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mezczyzna). Nie mozna tez pobierac swiadczen takich, jak: emerytura, renta, swiadczenie rehabilitacyjne, pielegnacyjne, zasilek chorobowy, macierzynski, staly, ani uzyskiwac przychodu miesiecznego wyzszego niz polowa minimalnego wynagrodzenia za prace (z wyjatkiem odsetek z rachunkow bankowych). Nie mozna tez byc wlascicielem gospodarstwa rolnego powyzej 2 ha lub byc ubezpieczonym z tytulu stalej pracy w takim gospodarstwie. Nie jest bezrobotnym takze osoba tymczasowo aresztowana lub odbywajaca kare pozbawienia wolnosci.

    Pelna definicja: art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

    Okres uprawniajacy do emerytury

    Chodzi o okresy ubezpieczeniowe ustalone zgodnie z ustawa o emeryturach i rentach z FUS (art. 5 - 9, 10 ust.1, 11). Przy ustalaniu prawa do swiadczenia przedemerytalnego, podobnie jak emerytury i renty, uwzglednia sie okresy skladkowe (za ktore oplacono skladke na ubezpieczenie spoleczne lub za ktore nie bylo obowiazku placenia skladki, uznane przez ustawodawce za okresy skladkowe) i nieskladkowe (okresy bezczynnosci zawodowej z okreslonych przez ustawodawce przyczyn). Zalicza sie tez tzw. okresy uzupelniajace. Sa to okresy pracy w gospodarstwie rolnym, ktore uzupelniaja okresy skladkowe i nieskladkowe w zakresie niezbednym do przyznania emerytury lub renty. Okresy te moga zostac uwzglednione, jesli suma okresow skladkowych i ograniczonych do jednej trzeciej okresow nieskladkowych jest mniejsza od okresu wymaganego do przyznania emerytury. Za okresy uzupelniajace nie mozna uznac okresow pokrywajacych sie z okresami skladkowymi i nieskladkowymi.

    Organ rentowy

    Instytucja wykonujaca zadania panstwa w dziedzinie ubezpieczen spolecznych, np. Zaklad Ubezpieczen Spolecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Spolecznego, zaklady emerytalne tzw. resortow silowych (MON, MSWiA, MS).

    Przychod

    Przychod osiagany przez pracownikow, osoby wykonujace prace nakladcza, czlonkow spoldzielni oraz osoby pozostajace w stosunku sluzby stanowi podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Przepisy ubezpieczeniowe nie definiuja pojecia przychodu, lecz odsylaja do tresci nadanej mu przez przepisy podatkowe. W znaczeniu tych ostatnich przepisow przychodami ze stosunku sluzbowego, stosunku pracy, pracy nakladczej oraz spoldzielczego stosunku pracy sa wszelkiego rodzaju wyplaty pieniezne oraz wartosc pieniezna swiadczen w naturze badz ich ekwiwalenty bez wzgledu na zrodlo finansowania tych wyplat i swiadczen, a w szczegolnosci: wynagrodzenie zasadnicze, wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, roznego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezalezne od tego, czy ich wysokosc zostala z gory ustalona, a ponadto swiadczenia pieniezne ponoszone za pracownika oraz wartosc innych nieodplatnych swiadczen lub swiadczen czesciowo odplatnych (art. 12 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku ../dochodowym od osob fizycznych; Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z pozn. zm.).

    PORADNIK PRZYGOTOWALA MAGDALENA BEDNAREK

  • | ISO-Latin2 |   
    | Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
    | Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
    © Copyright by Presspublica Sp. z o.o.