PORADNIK "RZECZPOSPOLITEJ"

SPIS TRESCI
 
(data wydania: 21.08.2004)
Poradnik przygotowala: Agata Lukaszewicz

SKARGA NA OPIESZALY SAD

Niezadowoleni ze zbyt powolnego prowadzenia sprawy od 17 wrzesnia beda mogli zlozyc skarge na przewleklosc postepowania. Wplaca 100 zl, a zyskac moga nawet 10 tys. zl

Kazdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwloki przez wlasciwy, niezalezny, bezstronny i niezawisly sad. Tak stanowi konstytucja, ale bywa, ze na deklaracjach prawo do szybkiego rozstrzygniecia sprawy w sadzie sie konczy. Z roku na rok Polska przegrywa coraz wiecej spraw o opieszalosc przed Trybunalem w Strasburgu. Ten nie chce sie juz nimi zajmowac. Zobowiazal wiec polski rzad, aby przygotowal stosowna ustawe. Tuz po wyroku w sprawie Kudla przeciwko Polsce Ministerstwo Sprawiedliwosci zlecilo Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego przygotowanie projektu.

17 czerwca 2004 r. Sejm uchwalil ustawe o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postepowaniu sadowym bez nieuzasadnionej zwloki, 2 sierpnia podpisal ja prezydent, 16 sierpnia ukazala sie w Dzienniku Ustaw. 17 wrzesnia przepisy o skardze wejda w zycie.

Kiedy mozna sie poskarzyc?

Ustawa takie prawo przyznaje kazdemu obywatelowi niezadowolonemu z tempa procedowania czy egzekucji. Nie mowi jednak wprost, ile czasu od rozpoczecia procesu czy egzekucji musi uplynac, aby skarga byla mozliwa. Strona musi wykazac, ze nastapilo naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwloki.

Dla stwierdzenia, czy postepowanie bylo rzeczywiscie przewlekle, sad musi ocenic terminowosc i prawidlowosc czynnosci podjetych w celu wydania w sprawie rozstrzygniecia co do istoty lub czynnosci podjetych w celu przeprowadzenia i zakonczenia sprawy egzekucyjnej. Sad uwzglednia przy tym: charakter sprawy, stopien jej faktycznej i prawnej zawilosci, znaczenie dla strony, ktora wniosla skarge, rozstrzygnietych w niej zagadnien oraz zachowanie stron, a w szczegolnosci tej, ktora zarzucila przewleklosc postepowania.

W PORADNIKU:

  • gdzie mozna zlozyc skarge
  • kto moze to zrobic
  • wzor skargi
  • odpowiedzi eksperta na pytania czytelnikow
  • tezy Trybunalu w Strasburgu

SPIS TRESCI:


Bat na sedziow



Europejski Trybunal Praw Czlowieka w Strasburgu ma juz dosc zajmowania sie skargami na bezczynnosc naszego wymiaru sprawiedliwosci. Chce, aby Polska sama je rozpatrywala. Od 17 wrzesnia bedzie to juz mozliwe.

Za zlozenie skargi trzeba zaplacic 100 zl. Jesli wnioslo ja kilka osob, kazda placi oddzielnie. Kiedy zostala uiszczona tylko jedna oplata bez wskazania za kogo, przyjmuje sie, ze wniosla ja osoba wymieniona w skardze jako pierwsza. Pieniadze moga jednak wrocic do skarzacego, bo sad, uwzgledniajac skarge, zwraca oplate.

Orzeczenie w sprawie przewleklosci musi zapasc w ciagu dwoch miesiecy, liczac od daty zlozenia skargi.

Decydujacy dla powstania ustawy okazal sie wyrok Europejskiego Trybunalu Praw Czlowieka w Strasburgu z pazdziernika 2000 r.

Andrzej Kudla, polski obywatel, skarzyl sie na opieszalosc krajowych sadow. Trybunal przyznal mu racje, 30 tys. zl zadoscuczynienia i stwierdzil, ze nieoddanie do dyspozycji obywateli jakiejkolwiek drogi sadowej, pozwalajacej sie skarzyc na przewleklosc, to naruszenie europejskiej konwencji o ochronie praw czlowieka i podstawowych wolnosci.

GDZIE SKLADAC SKARGI

Nie trzeba powolywac specjalnego sadu do badania przewleklosci. Skargi trafiac beda do sadu przelozonego (wyzszej instancji) nad tym, ktory prowadzi sprawe. Zajma sie wiec nimi ludzie dobrze znajacy dana procedure. Skarga w sprawie karnej trafi do sadow karnych, w cywilnej do cywilnych, a w rodzinnej do rodzinnych.

Jezeli dotyczyc bedzie przewleklosci postepowania przed sadem apelacyjnym lub Sadem Najwyzszym, to wlasciwy do jej rozpoznania jest SN. Kiedy obywatel skarzyc sie bedzie na przewleklosc postepowania przed wojewodzkim sadem administracyjnym lub Naczelnym Sadem Administracyjnym, zajmie sie nia Naczelny Sad Administracyjny.

Sadem wlasciwym do rozpoznania skargi na przewleklosc postepowania egzekucyjnego lub innego postepowania dotyczacego wykonania orzeczenia sadowego jest sad okregowy, w ktorego okregu prowadzona jest egzekucja lub wykonywane sa inne czynnosci, a gdy prowadzone sa w dwu lub wiecej okregach - sad, w ktorego okregu dokonano pierwszej czynnosci.

W efekcie sedziowie beda oceniac prace kolegow z nizszej instancji. Sfera objeta skarga nie dotyka obszaru niezawislosci sadu i nie ma przeszkod formalnych, zeby sedzia ocenial prace innego sedziego - tlumaczy Cezary Wojcik, dyrektor Departamentu Sadow Powszechnych w Ministerstwie Sprawiedliwosci. Jest rzecza normalna, ze sady drugiej instancji, rozpoznajac srodki odwolawcze, oceniaja zapadle orzeczenia, a tym samym i prace innego sadu. - Samo stwierdzenie przewleklosci na podstawie akt sprawy nie jest trudne - dodaje.

W TRAKCIE ZBYT DLUGIEGO PROCESU

Ze zlozeniem skargi nie mozna czekac do zakonczenia procesu. Do jej napisania nie potrzeba adwokata ani radcy prawnego. Nie oznacza to jednak, ze mozna ja napisac ot, tak sobie. Musza sie w niej znalezc niezbedne informacje: oznaczenie sprawy, ktorej dotyczy; zadanie stwierdzenia, ze nastapilo naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w rozsadnym terminie; przytoczenie uzasadnienia zarzutu przewleklosci postepowania. Mozna zazadac zalecenia sadowi podjecia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynnosci oraz zasadzenia odpowiedniej sumy pienieznej. Skarga niespelniajaca owych wymagan bedzie odrzucana. Podobny los czeka pismo wniesione przez nieuprawniona do tego osobe.

Co dalej? Sad, do ktorego wplynela skarga, przedstawia ja niezwlocznie sadowi wlasciwemu wraz z aktami sprawy, w ktorej toczy sie postepowanie. Ten rozpoznaje ja w trzyosobowym skladzie sedziowskim. We wszystkich sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje sie odpowiednio przepisy o postepowaniu zazaleniowym obowiazujace w postepowaniu, ktorego skarga dotyczy. Nastepnie sad musi ocenic terminowosc i prawidlowosc podejmowanych czynnosci. Musi miec na uwadze: charakter sprawy, stopien jej faktycznej i prawnej zawilosci, znaczenie dla strony rozstrzygnietych w niej zagadnien oraz zachowanie sie stron, w szczegolnosci skarzacej. Sa sprawy, na ktore sad ma wplyw bezposredni i posredni, moze np. dyscyplinowac bieglych, a kiedy trzeba, takze rezygnowac z ich uslug.

Wzor skargi

KTO MOZE WNIESC SKARGE?

  • w postepowaniu w sprawach o przestepstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe - strona,
  • w postepowaniu w sprawach o wykroczenia - strona,
  • w postepowaniu dotyczacym odpowiedzialnosci podmiotow zbiorowych za czyny zabronione pod grozba kary - strona lub wnioskodawca,
  • w postepowaniu karnym - strona oraz pokrzywdzony, nawet jesli nie jest strona,
  • w postepowaniu cywilnym - strona, interwenient uboczny i uczestnik postepowania,
  • w postepowaniu sadowoadministracyjnym - skarzacy oraz uczestnik postepowania na prawach strony,
  • w postepowaniu egzekucyjnym oraz w innym postepowaniu dotyczacym wykonania orzeczenia sadowego - strona oraz inna osoba wykorzystujaca swoje uprawnienia w tym postepowaniu.

EKSPERT RADZI



BOGDAN WOLSKI

SEDZIA, GLOWNY SPECJALISTA W DEPARTAMENCIE SADOW POWSZECHNYCH W MINISTERSTWIE SPRAWIEDLIWOSCI

Skarga na egzekucje

Od czterech lat czekam na wykonanie egzekucji. Rozumialem przeszkody formalne, ale od kilku miesiecy juz ich nie ma, a komornik nadal nic nie robi. Czy skarga na przewleklosc moze dotyczyc takze egzekucji?

Tak. Skarga moze takze dotyczyc przewleklosci postepowania egzekucyjnego, co wynika z art. 1 ust. 2. Sadem wlasciwym do rozpoznania takiej skargi bedzie sad okregowy, w ktorego okregu prowadzona jest egzekucja, a gdy prowadzona jest w kilku okregach - sad, w okregu ktorego dokonano pierwszej czynnosci (art. 4 ust. 4 ustawy).

Ustalanie kontaktow



W trakcie sprawy rozwodowej wystapilem o ustalenie kontaktow z dzieckiem. Orzeczenie zapadlo i nie jest wykonywane. Dowiedzialem sie, ze zostalo zaskarzone i przeslane do innego sadu, a tam na sprawe trzeba czekac dziewiec miesiecy. Ile jeszcze mam czekac?

Mozna zlozyc skarge dotyczaca sprawy rozwodowej, a w szczegolnosci ustalenia kontaktow z dzieckiem. Konieczne jest wykazanie, ze czynnosci sadowe nie sa podejmowane lub nie prowadza one do zakonczenia sprawy.

Rekompensata dopiero za 6 lat?



Czy uwzglednienie skargi przez sad bedzie oznaczalo, ze przyznana zostanie z tego tytulu rekompensata?

Sprawa toczy sie od ponad szesciu lat i wyrok jeszcze nie zapadl. Czy oznacza to, ze sprawa jest przewlekla?

Ustawa nie naklada na sad obowiazku przyznania odpowiedniej kwoty w kazdej sprawie, w ktorej przewleklosc postepowania zostanie stwierdzona. Bedzie to zalezec od okolicznosci zaistnialych w postepowaniu. Nalezy przyjac, ze ustalajac, czy zasadne bedzie przyznanie skarzacemu rekompensaty oraz okreslajac jej wysokosc, sad bedzie mial na uwadze przeslanki okreslone w art. 2 ust. 2 ustawy, to jest m.in.: charakter sprawy, stopien faktycznej i prawnej jej zawilosci, zachowanie sie stron, a w szczegolnosci strony, ktora wniosla skarge.

Przepisy nie okreslaja czasu, jaki musi uplynac od wniesienia sprawy do sadu (wystapienia z wnioskiem w postepowaniu wykonawczym lub egzekucyjnym), aby mozna bylo stwierdzic, ze naruszono prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwloki. Sad rozpoznajacy skarge bedzie musial ocenic przebieg kazdego kwestionowanego postepowania, biorac pod uwage okolicznosci wymienione w art. 2 ust. 2 ustawy. W konsekwencji moze dojsc do stwierdzenia przewleklosci postepowania, ktore toczy sie od trzech, czeterech lat i oddalenia skargi dotyczacej sprawy prowadzonej od szesciu lat.

W toku sprawy



Jestem strona w sprawie (trwa osiem lat), w ktorej orzeczony zostal wyrok w I instancji, a teraz oczekuje na wyrok sadu apelacyjnego. Najprawdopodobniej zapadnie on przed data wejscia w zycie ustawy o skardze na opieszalosc sadu. Do kogo mam skierowac skarge na opieszalosc?

Ustawa przyznaje uprawnienie do wystapienia ze skarga - co do zasady - wylacznie w toku sprawy. Oznacza to, ze uprawnionym w rozumieniu tej ustawy jest m.in. strona toczacej sie sprawy cywilnej. W konsekwencji nalezy uznac, ze po zakonczeniu postepowania traci to uprawnienie, co oznacza, ze wniesiona skarga podlegac bedzie odrzuceniu na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy. Gdyby jednak przyjac, ze uprawnionym w rozumieniu ustawy jest takze strona postepowania po jego zakonczeniu, to skarga zostanie odrzucona na podstawie przepisow wlasciwych dla danego postepowania (w sprawach cywilnych - art. 370 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.)

Wystapienie ze skarga do Europejskiego Trybunalu Praw Czlowieka uzaleznione jest od wyczerpania wszystkich srodkow odwolawczych przewidzianych prawem wewnetrznym (art. 35 ust. 1 europejskiej konwencji o ochronie praw czlowieka i podstawowych wolnosci), ale wniesienie skargi w trybie ustawy z 17 czerwca 2004 r. nie wymaga wczesniejszego zainicjowania postepowania przed Trybunalem.

Brak klauzuli



6 czerwca 2003 r. sad wydal nakaz zaplaty w postepowaniu upominawczym, 31 lipca zlozono wniosek o nadanie mu klauzuli wykonalnosci. Do dzis go nie otrzymalam. Czy taka sprawa kwalifikuje sie do skargi?

Tak, mozna wystapic ze skarga w trybie ustawy. Ustalenie, czy istnieja podstawy do stwierdzenia przewleklosci postepowania egzekucyjnego lub sadowego, nalezec bedzie do sadu wlasciwego do rozpatrzenia skargi. Dla postepowania egzekucyjnego lub innego postepowania dotyczacego wykonania orzeczenia bedzie to sad, w ktorego okregu prowadzona jest egzekucja lub wykonywane sa inne czynnosci, a gdy egzekucja prowadzona jest w kilku okregach - sad, w ktorego okregu dokonano pierwszej czynnosci (art. 4 ust. 4 ustawy), a dla postepowania sadowego wyzsza instancja sadu, przed ktorym toczy sie postepowanie (art. 4 ust. 1). Wydaje sie zatem uzasadnione stanowisko, ze skargi dotyczace opisanych w pytaniu spraw powinny byc rozpoznane przez ten sam sad, wymieniony w przepisie art. 4 ust. 4. Skarge dotyczaca postepowania egzekucyjnego nalezy wniesc bezposrednio do wlasciwego sadu okregowego, a skarge na postepowanie sadowe do sadu, w ktorym prowadzone jest postepowanie. Poza wymaganiami przewidzianymi dla kazdego pisma procesowego musi zawierac zadanie stwierdzenia przewleklosci postepowania w sprawie, ktorej skarga dotyczy, i przytoczenie uzasadniajacych je okolicznosci.

Czy rok to opieszalosc?



Czy w zwiazku z niekrzystnym dla mnie wyrokiem w sprawie zachowku po matce moge poskarzyc sie na sad, choc uplywa wlasnie rok od wydania tej decyzji? Z uwagi na wysokie koszty odwolawcze (wczesniej uiscilam 800 zl od wartosci przedmiotu sporu) nie odwolalam sie bezposrednio po ogloszeniu wyroku.

Ustawa nie reguluje kwestii zwiazanych z przywroceniem terminu do dokonania czynnosci procesowej, gdyz przepisy w tym zakresie - w sprawach cywilnych - zostaly zawarte w art. 167 - 172 kodeksu postepowania cywilnego. Zakonczenie postepowania co do istoty sprawy oznacza, ze niemozliwe jest wniesienie skargi w trybie ustawy z 17 czerwca 2004 r., co nie wyklucza wystapienia do organow sprawujacych nadzor administracyjny, by dokonal oceny przebiegu postepowania (jego sprawnosci) i podjal czynnosci w trybie ustawy z 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sadow powszechnych.

Ponowne zadanie



Czy nieuwzglednienie skargi oznacza, ze nie bedzie mozna wystapic ponownie z takim zadaniem?

Po kazdym rozstrzygnieciu skargi, a wiec uwzglednieniu skargi lub jej oddaleniu, ten sam skarzacy moze wystapic z kolejna po uplywie 12 miesiecy do daty wydania orzeczenia co do wczesniejszej skargi. Dla sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczacej wykonania orzeczenia sadowego - termin ten wynosi 6 miesiecy.

Biegly opoznia sie



Czy w sprawie prowadzonej od pieciu lat, w ktorej sad zlecil bieglemu sporzadzenie opinii, a biegly jej nie przedstawia od szesciu miesiecy, bedzie mozliwe wniesienie skargi?

Wniesienie skargi jest mozliwe przez kazda osobe uprawniona. Nie oznacza to jednak, ze zawsze zostanie stwierdzona przewleklosc postepowania, gdyz ocena zasadnosci skargi nalezy wylacznie do wlasciwego sadu. Jedna z okolicznosci uzasadniajacych zarzut moze byc opoznienie w przedstawieniu opinii przez bieglego i niezdyscyplinowanie go przez sad.

Zawsze oplata, mozliwe zwolnienie



Czy mozna zaskarzyc decyzje sadu, ktory rozpoznal skarge na przewleklosc, oraz czy kazda skarge trzeba oplacic?

Orzeczenie wydane w trybie art. 12 ustawy konczy postepowanie i nie jest mozliwe zaskarzenie go w toku instancji. Postepowanie prowadzone w trybie ustawy z 17 czerwca 2004 r. zostalo uksztaltowane jako postepowanie incydentalne w ramach postepowania co do istoty. Do tego postepowania - w sprawach nieuregulowanych w ustawie - sad zastosuje odpowiednio przepisy o postepowaniu zazaleniowym. Rozpoznanie skargi nastepuje wiec na zasadach zblizonych do rozpoznania zazalenia, co prowadzi do przedstawionego na wstepie stwierdzenia.

Ustawa naklada obowiazek uiszczenia oplaty stalej w kwocie 100 zl, mozna uzyskac zwolnienie z tego obowiazku na ogolnych zasadach okreslonych w postepowaniu. Uwzgledniwszy skarge sad ma obowiazek dokonania zwrotu wplaconej kwoty.

Ponad rok nic sie nie dzieje



Od ponad roku czekam na sprawe apelacyjna przed sadem okregowym. W sprawie nic sie nie dzieje. Czy przysluguje mi skarga i ile ona kosztuje?

Jezeli sprawa zostala przekazana do sadu okregowego i kwestionuje pan sprawnosc postepowania przed tym sadem, to moze pan wystapic ze skarga, ktora rozpozna sad apelacyjny.

Oplata od skargi wynosi 100 zl i jest zwracana, jezeli sad uwzgledni skarge.

Nie moga przekazac obowiazkow



Urzedujacy zarzad uniemozliwia przekazanie obowiazkow zgodnie z wyrokiem sadu czlonkom rady nadzorczej spoldzielni mieszkaniowej wyznaczonym do czasowego pelnienia obowiazkow zarzadu po prawomocnym wyroku sadu okregowego i ujawnieniu tego faktu w Krajowym Rejestrze Sadowym na mocy postanowienia sadu rejonowego bezprawnie. Czy moga skorzystac z takiej skargi?

Pytanie wydaje sie wskazywac na ewentualne opoznienie wykonania wydanego orzeczenia. Mozna wiec wystapic ze skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwloki. Pozostale zagadnienia zwiazane z funkcjonowaniem spoldzielni i wymienionych osob pozostaja poza zakresem ustawy z 17 czerwca 2004 r.

Sad rozpatruje skarge



Sad wlasciwy do rozpoznania skargi zawiadamia o toczacym sie postepowaniu skarb panstwa - prezesa sadu, ktorego dzialanie lub bezczynnosc wedlug twierdzen skarzacego spowodowalo przewleklosc postepowania, doreczajac mu odpis skargi.

Jezeli dotyczy ona przewleklosci postepowania prowadzonego przez komornika sadowego, sad zawiadamia komornika oraz skarb panstwa, czyli prezesa tego sadu rejonowego, przy ktorym on dziala (takze doreczajac im odpis skargi).

Uwzgledniajac skarge, sad stwierdza, ze nastapila przewleklosc postepowania. Na zadanie skarzacego moze zalecic sadowi rozpoznajacemu sprawe co do istoty podjecie odpowiednich czynnosci w wyznaczonym terminie. Zalecenia nie moga dotyczyc oceny faktycznej i prawnej sprawy.

Sad moze takze na zadanie skarzacego przyznac od skarbu panstwa albo od komornika odpowiednia rekompensate. Placi z wlasnych srodkow sad prowadzacy przewlekle postepowanie.

ZAPLACI PANSTWO

Wydane orzeczenie jest ostateczne, co oznacza, ze nie mozna sie od niego odwolac. Wybrano postepowanie jednoinstancyjne, aby odwolania nie sparalizowaly i tak ponad miare obciazonych sadow. Nalezy jednak pamietac, ze nie zamyka ono spornej sprawy.

Za nieuzasadniona zwloke, a wiec przyznanie racji skarzacemu, skarb panstwa moze zaplacic do 10 tys. zl (choc w Sejmie padaly propozycje 12 tys. zl). Przyznanie odpowiedniej rekompensaty finansowej nie wyklucza mozliwosci dochodzenia w procesie cywilnym odszkodowania.

Opieszaly sedzia, jesli sad oceni, ze to jego zachowanie bylo przyczyna przewleklosci, moze za zla prace odpowiadac dyscyplinarnie.

DO WYBORU

Wszyscy, ktorzy zlozyli skarge do Europejskiego Trybunalu Praw Czlowieka, zarzucajac naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsadnym terminie, w ciagu 6 miesiecy od wejscia w zycie ustawy (17 wrzesnia) moga pod pewnymi warunkami wniesc skarge o stwierdzenie przewleklosci postepowania na podstawie przepisow tejze. Chodzi o to, czy skarga do Trybunalu zostala wniesiona w toku postepowania, ktorego dotyczy, i czy Trybunal nie wydal postanowienia w przedmiocie dopuszczalnosci skargi.

Ustawa zobowiazuje wlasciwy sad do powiadamiania ministra spraw zagranicznych o skargach wnoszonych w tym trybie.

Wzor skargi

  Warszawa, 17 wrzesnia 2004 r.

  Do Sadu Okregowego w Warszawie
  za posrednictwem:
  Sadu Rejonowego dla m.st. Warszawy

  Skarzacy: Jan Nowak
  zam. Warszawa
  ul. Boczna 544
  w sprawie wniosku Jana Nowaka
  z udzialem Henryka Nowaka
  o dzial spadku


Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postepowaniu sadowym bez nieuzasadnionej zwloki.

W imieniu wlasnym wnosze o stwierdzenie przewleklosci postepowania w sprawie sygn. akt. XXX NS 1000/99 Sadu Rejonowego dla m.st. Warszawy,

a nadto:

1. o zalecenie podjecia przez sad rozpoznajacy sprawe co do istoty odpowiednich czynnosci w wyznaczonym terminie, poprzez:

- ponaglenie bieglego sadowego Boleslawa Kowalskiego o wykonanie w terminie 7 dni opinii i zlozenie jej do sadu wraz z aktami sprawy;

- wyznaczenie w terminie 21 dni terminu rozprawy.

2. o przyznanie od skarbu panstwa na moja rzecz sumy pienieznej w kwocie 6000 zl za przewleklosc postepowania.

Uzasadnienie skargi powinno zawierac dane dotyczace:

1. czasu trwania postepowania sadowego i skutkow, jakie to wywolalo dla skarzacego, w celu uzasadnienia wniosku o przyznanie sumy pienieznej;

2. daty wyznaczenie pierwszej rozprawy i okresow nieuzasadnionych przerw miedzy rozprawami;

3. terminowosci i systematycznosci podejmowania czynnosci przez sad i strony;

4. wskazanie, czy sad w nalezyty sposob przygotowal rozprawy i czy wykorzystal je w zaplanowany sposob;

5. wskazanie, czy kierunek postepowania dowodowego zostal w nalezyty sposob oznaczony i na jakim etapie postepowania to nastapilo;

6. okresow rozpoznawania srodkow odwolawczych i rozstrzygania w przedmiocie wnioskow formalnych zlozonych przez strony;

7. terminowosci sporzadzenia opinii przez bieglych i rodzaj srodkow dyscyplinujacych wykorzystanych przez sad;

8. objecia postepowania nadzorem administracyjnym;

9. stopnia zawilosci sprawy;

10. przyczynienia sie stron do przewleklosci postepowania w szczegolnosci poprzez skladanie wielostronicowych pism procesowych wymagajacych podejmowania dodatkowych czynnosci, stopniowe przedstawianie nowych roszczen, faktow i dowodow, nieobecnosc na posiedzeniach, skladanie wnioskow o odroczenie rozprawy.

11. prognozy co do terminu zakonczenia postepowania, co do niezbednych do podjecia czynnosci - w celu uzasadnienia wniosku o wydanie sadowi zalecen.


Wywiad "Rz"

JESTEM PELEN OBAW



TADEUSZ WOLEK

WICEMINISTER SPRAWIEDLIWOSCI

"Rz": Za miesiac zniecierpliwieni ciagnacymi sie przez lata procesami obywatele beda mogli skladac skargi na opieszale sady. Czy obciazone do granic polskie sady poradza sobie z nowymi obowiazkami?

Jestem pelen obaw. Na szczescie sady odwolawcze cywilne i karne radza sobie coraz lepiej. W sprawach cywilnych, ktorych bedzie pewnie najwiecej, sprawnosc postepowania jest bardzo dobra - trwaja one ok. miesiaca. W karnych jest nieco gorzej, ale w tych z kolei skarg powinno byc mniej.

O jakiej liczbie mowimy?

To trudne do oszacowania. Przygotowujac projekt, brano pod uwage liczbe spraw tzw. starych, a wiec tych, ktore ciagna sie ponad piec lat. A takich jest dzis ok. 13 tys. Nie mozemy jednak wykluczyc, ze bedzie ich wiecej. Trudno przewidziec, na jakim etapie obywatel uzna, ze jego proces trwa zbyt dlugo. Kazdy musi jednak pamietac, ze zlozenie skargi takze w pewnym sensie wydluza proces. Akta sprawy wedruja przeciez do sadu, ktory ma zbadac tempo procedowania. Wtedy sprawa nie zajmuje sie wiec sad orzekajacy.

O powodzeniu skargi zdecyduje sad. Tak wiec sedziowie beda oceniac prace kolegow z nizszej instancji. Czy werdykty beda rzetelne?

Sfera objeta skarga nie dotyka zakresu niezawislosci sadu i nie ma przeszkod formalnych, zeby sedzia ocenial prace innego sedziego. Obawy sa nieuzasadnione. Jest rzecza normalna, ze sady drugiej instancji, rozpoznajac srodki odwolawcze, oceniaja zapadle orzeczenia, a tym samym prace innego sadu. Samo wychwycenie przewleklosci na podstawie akt sprawy nie jest trudne. Nielatwo byloby znalezc lepszy mechanizm niz instancyjna kontrola. Prosze spojrzec na statystyke spraw uchylanych czy zmienianych. Jest ich calkiem sporo.

Ocena bedzie jednak dowolna...

Sad musi ocenic terminowosc i prawidlowosc podejmowanych czynnosci. Badajac je, musi miec na uwadze: charakter sprawy, stopien jej faktycznej i prawnej zawilosci, znaczenie dla strony rozstrzygnietych w niej zagadnien oraz zachowanie stron, a w szczegolnosci skarzacej. Sa sprawy, na ktore sad ma wplyw bezposredni i posredni. To on jest jednak gospodarzem sprawy i zawsze moze dyscyplinowac opieszalych kontrahentow, np. bieglych, a kiedy to nie pomoze - zrezygnowac z ich uslug.

STARE SPRAWY CZEKAJA

Ponadpiecioletnie sprawy w pierwszym polroczu tego roku:

  • karne - 5000
  • cywilne procesowe - 800
  • cywilne nieprocesowe (dzialy spadku) - 2600
  • gospodarcze - 1500
  • rodzinne - 120

Na zalatwienie przez komornikow czeka 2 mln spraw egzekucyjnych.

Orzeczenie w sprawie jest ostateczne. Oponenci twierdza, ze to blad.

Tworzenie drugiej instancji byloby sprzeczne z sama idea tego postepowania. Chodzi wlasnie o to, by szybko wytknac sadowi opieszalosc i sprawe zakonczyc. Sa na to dwa miesiace. Prosze pamietac, ze przyznanie odpowiedniej rekompensaty finansowej nie wyklucza dochodzenia odszkodowania w procesie cywilnym. Niezadowolonym pozostaje tez dotychczasowa droga skargi na opieszalosc - administracyjna. Ludzie czesto z niej korzystaja.

Czy opieszaly sedzia odpowie za zbyt powolne tempo procedowania?

W kosztach sedzia nie partycypuje. Moze jednak za zla prace odpowiadac dyscyplinarnie. I z pewnoscia tak sie stanie.

Za zlozenie skargi trzeba zaplacic 100 zl. Przy zasadnej skardze mozna zyskac do 10 tys. zl. Czy nasz budzet na to stac?

Pieniadze musza sie znalezc. Utworzenie takiego srodka to nie jest nasz wybor, to nasze zobowiazanie miedzynarodowe.

Co sie stanie z tysiacami spraw, ktore juz dzis czekaja w Strasburgu na rozpoznanie?

Przez pierwsze pol roku obowiazywania ustawy wszyscy, ktorzy nie przeszli jeszcze wstepnego etapu w Strasburgu, moga zlozyc skarge do polskich sadow. A to oznacza wycofanie sprawy z Trybunalu.

EUROPEJSKI TRYBUNAL PRAW CZLOWIEKA W STRASBURGU O PRZEWLEKLOSCI

SPRAWY CYWILNE

14 stycznia 2003 r. wyrok ETPC 38804/97 (sprawa Rawa p. Polsce)

To panstwo jest ostatecznie odpowiedzialne za zagwarantowanie skutecznego funkcjonowania systemu uzyskiwania opinii specjalistow w sprawach cywilnych i to na nim spoczywa glowny ciezar odpowiedzialnosci za opoznienia bedace wynikiem opieszalosci bieglych sadowych.

14 pazdziernika 2003 r. wyrok ETPC 76446/01 (sprawa Malinowska p. Polsce)

Praca bieglych w kontekscie postepowania sadowego jest nadzorowana przez sedziego, ktory pozostaje odpowiedzialny za przygotowanie i szybkosc postepowania.

30 kwietnia 2002 r. decyzja ETPC 61437/00 (Jagiello p. Polsce)

Ocena, czy przewleklosc postepowania jest uzasadniona, musi byc dokonywana w swietle szczegolnych okolicznosci sprawy i z uwzglednieniem takich kryteriow okreslonych orzecznictwie Trybunalu, jak: stopien zlozonosci sprawy, zachowanie skarzacego i odpowiednich wladz oraz znaczenie materii objetej skarga.

26 lipca 2001 r. wyrok 29691/96 (Jedamski p. Polsce)

Trybunal ocenia kwestie, czy dlugosc postepowan, ktorych dotyczy skarga, spelnia wymog "rozsadnosci" w swietle okolicznosci dotyczacych spraw, w ktorych zaangazowany byl skarzacy, biorac pod uwage kryteria ustalone w jego orzecznictwie, a w szczegolnosci: stopien skomplikowania sprawy, zachowanie sie skarzacego oraz odpowiednich wladz sadowniczych, a takze "ciezar gatunkowy" przedmiotu sporu.

5 kwietnia 2001 r. decyzja 41413/98 (Malicka-Wasowska p. Polsce)

Ocena, czy sprawa zostala rozpatrzona w rozsadnym terminie, musi byc dokonana w swietle szczegolnych okolicznosci sprawy z uwzglednieniem takich kryteriow, jak: zlozony charakter sprawy, zachowanie skarzacego oraz odpowiednich wladz. Trybunal przypomina, ze podczas gdy skarzaca jest uprawniona do korzystania z przyslugujacych jej uprawnien proceduralnych, ponosi tez konsekwencje swojego zachowania wtedy, gdy prowadzi ono do opoznien w postepowaniu.

21 grudnia 2000 r. wyrok 32734/96 (Wasilewski p. Polsce)

Rozbieznosc opinii bieglych nie wystarcza, by stwierdzic, ze sprawa ma charakter zlozony. Do zwyklych zadan sadu, podczas prowadzenia postepowania, nalezy rozstrzygniecie, ktora ze sprzecznych opinii bieglych powinna byc przewazajaca.

14 grudnia 2000 r. wyrok 35843/97 (Malinowska p. Polsce)

Postepowanie ciagnace sie ponad osiemnascie lat i osiem miesiecy nieprowadzace do ostatecznego rozstrzygniecia przekroczylo granice rozsadnego terminu.

30 stycznia 2003 r. wyrok 37437/97

Ocena, czy czas trwania postepowania byl rozsadny, musi byc dokonana szczegolnie w swietle stopnia zlozonosci sprawy, zachowania skarzacego oraz odpowiednich wladz. W sprawach dotyczacych stanu cywilnego kryterium oceny jest rowniez to, czego sprawa dotyczy z punktu widzenia skarzacego. Szczegolna starannosc jest tutaj wymagana ze wzgledu na ewentualne konsekwencje, ktore moze pociagnac za soba przewleklosc postepowania.

SPRAWY KARNE

24 lipca 2003 r. wyrok 46133/99 (Smirnova p. Polsce)

Okolicznosc pozbawienia wolnosci skarzacego na czas toczacego sie postepowania dotyczacego czynu zagrozonego kara jest czynnikiem branym pod uwage przy ocenie, czy decyzja co do istoty sprawy wydana byla w rozsadnym terminie.

21 stycznia 2003 r. decyzja 30865/96

Utrzymywanie aresztu moze byc w danym wypadku usprawiedliwione jedynie szczegolnymi przeslankami interesu publicznego, ktory pomimo obowiazywania zasady domniemania niewinnosci, przewaza zasade poszanowania wolnosci jednostki. Na krajowych wladzach sadowniczych spoczywa w pierwszej kolejnosci obowiazek upewnienia sie, czy w danej sprawie areszt zastosowany przed rozpoczeciem sprawy sadowej nie przekracza rozsadnego terminu.

Poradnik przygotowala AGATA LUKASZEWICZ

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.