Tekst ujednolicony - uwzglednia zmiany, ktore obowiazuja od 28 i 30 lipca 2005 roku

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Tekst ujednolicony tej ustawy sporzadzilismy na podstawie:

Przepisy zmienione przez uchwalona 18 maja 2005 r. nowele do ustawy - Prawo ochrony srodowiska oraz niektorych innych ustaw sa zaznaczone tlusta czcionka . Weszly w zycie 28 lipca 2005 r. Dwa dni pozniej zaczely obowiazywac zmiany w art. 83 i art. 86 wynikajace z kolei z nowelizacji Prawa wodnego z 3 czerwca 2005 r. Te zaznaczylismy czerwonym kolorem.

SPIS TRESCI

 

Rozdzial 1

Przepisy ogolne

Art. 1. Ustawa okresla cele, zasady i formy ochrony przyrody zywej i nieozywionej oraz krajobrazu.

Art. 2. 1. Ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu, zrownowazonym uzytkowaniu oraz odnawianiu zasobow, tworow i skladnikow przyrody:

1) dziko wystepujacych roslin, zwierzat i grzybow;

2) roslin, zwierzat i grzybow objetych ochrona gatunkowa;

3) zwierzat prowadzacych wedrowny tryb zycia;

4) siedlisk przyrodniczych;

5) siedlisk zagrozonych wyginieciem, rzadkich i chronionych gatunkow roslin, zwierzat i grzybow;

6) tworow przyrody zywej i nieozywionej oraz kopalnych szczatkow roslin i zwierzat;

7) krajobrazu;

8) zieleni w miastach i wsiach;

9) zadrzewien.

2. Celem ochrony przyrody jest:

1) utrzymanie procesow ekologicznych i stabilnosci ekosystemow;

2) zachowanie roznorodnosci biologicznej;

3) zachowanie dziedzictwa geologicznego i paleontologicznego;

4) zapewnienie ciaglosci istnienia gatunkow roslin, zwierzat i grzybow, wraz z ich siedliskami, przez ich utrzymywanie lub przywracanie do wlasciwego stanu ochrony;

5) ochrona walorow krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewien;

6) utrzymywanie lub przywracanie do wlasciwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych, a takze pozostalych zasobow, tworow i skladnikow przyrody;

7) ksztaltowanie wlasciwych postaw czlowieka wobec przyrody przez edukacje, informowanie i promocje w dziedzinie ochrony przyrody.

Art. 3. Cele ochrony przyrody sa realizowane przez:

1) uwzglednianie wymagan ochrony przyrody w polityce ekologicznej panstwa, programach ochrony srodowiska przyjmowanych przez organy jednostek samorzadu terytorialnego, koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, strategiach rozwoju wojewodztw, planach zagospodarowania przestrzennego wojewodztw, strategiach rozwoju gmin, studiach uwarunkowan i kierunkow zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego i planach zagospodarowania przestrzennego morskich wod wewnetrznych, morza terytorialnego i wylacznej strefy ekonomicznej oraz w dzialalnosci gospodarczej i inwestycyjnej;

2) obejmowanie zasobow, tworow i skladnikow przyrody formami ochrony przyrody;

3) opracowywanie i realizacje ustalen planow ochrony dla obszarow podlegajacych ochronie prawnej, programow ochrony gatunkow, siedlisk i szlakow migracji gatunkow chronionych;

4) realizacje krajowej strategii ochrony i zrownowazonego uzytkowania roznorodnosci biologicznej wraz z programem dzialan;

5) prowadzenie dzialalnosci edukacyjnej, informacyjnej i promocyjnej w dziedzinie ochrony przyrody;

6) prowadzenie badan naukowych nad problemami zwiazanymi z ochrona przyrody.

Art. 4. 1. Obowiazkiem organow administracji publicznej, osob prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osob fizycznych jest dbalosc o przyrode bedaca dziedzictwem i bogactwem narodowym.

2. Organy administracji publicznej sa obowiazane do zapewnienia warunkow prawnych, organizacyjnych i finansowych dla ochrony przyrody.

3. Obowiazkiem organow administracji publicznej, instytucji naukowych i oswiatowych, a takze publicznych srodkow masowego przekazu jest prowadzenie dzialalnosci edukacyjnej, informacyjnej i promocyjnej w dziedzinie ochrony przyrody.

Art. 5. Uzyte w ustawie okreslenia oznaczaja:

1) gatunek - zarowno gatunek w znaczeniu biologicznym, jak i kazda nizsza od gatunku biologicznego jednostke systematyczna, populacje, a takze mieszance tego gatunku w pierwszym lub drugim pokoleniu, z wyjatkiem form, ras i odmian udomowionych, hodowlanych lub uprawnych;

2) korytarz ekologiczny - obszar umozliwiajacy migracje roslin, zwierzat lub grzybow;

3) obszar specjalnej ochrony ptakow - obszar wyznaczony, zgodnie z przepisami prawa Unii Europejskiej, do ochrony populacji dziko wystepujacych ptakow jednego lub wielu gatunkow, w ktorego granicach ptaki maja korzystne warunki bytowania w ciagu calego zycia, w dowolnym jego okresie albo stadium rozwoju;

4) ochrona czesciowa - ochrone gatunkow roslin, zwierzat i grzybow dopuszczajaca mozliwosc redukcji liczebnosci populacji oraz pozyskiwania osobnikow tych gatunkow lub ich czesci;

5) ochrona czynna - stosowanie, w razie potrzeby, zabiegow ochronnych w celu przywrocenia naturalnego stanu ekosystemow i skladnikow przyrody lub zachowania siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk roslin, zwierzat lub grzybow;

6) ochrona ex situ - ochrone gatunkow roslin, zwierzat i grzybow poza miejscem ich naturalnego wystepowania oraz ochrone skal, skamienialosci i mineralow w miejscach ich przechowywania;

7) ochrona in situ - ochrone gatunkow roslin, zwierzat i grzybow, a takze elementow przyrody nieozywionej, w miejscach ich naturalnego wystepowania;

8) ochrona krajobrazowa - zachowanie cech charakterystycznych danego krajobrazu;

9) ochrona scisla - calkowite i trwale zaniechanie bezposredniej ingerencji czlowieka w stan ekosystemow, tworow i skladnikow przyrody oraz w przebieg procesow przyrodniczych na obszarach objetych ochrona, a w przypadku gatunkow - caloroczna ochrone nalezacych do nich osobnikow i stadiow ich rozwoju;

10) ogrod botaniczny - urzadzony i zagospodarowany teren wraz z infrastruktura techniczna i budynkami funkcjonalnie z nim zwiazanymi, bedacy miejscem ochrony ex situ, uprawy roslin roznych stref klimatycznych i siedlisk, uprawy roslin okreslonego gatunku oraz prowadzenia badan naukowych i edukacji;

11) ogrod zoologiczny - urzadzony i zagospodarowany teren wraz z infrastruktura techniczna i budynkami funkcjonalnie z nim zwiazanymi, gdzie zwierzeta gatunkow dziko wystepujacych sa hodowane i utrzymywane w celu ochrony ex situ, prowadzenia badan naukowych i edukacji oraz w celu ich publicznej ekspozycji nie mniej niz 7 dni w roku;

12) ostoja - miejsce o warunkach sprzyjajacych egzystencji roslin, zwierzat lub grzybow zagrozonych wyginieciem lub rzadkich gatunkow;

13) osrodek rehabilitacji zwierzat - miejsce, w ktorym jest prowadzone leczenie i rehabilitacja zwierzat dziko wystepujacych, wymagajacych okresowej opieki czlowieka w celu przywrocenia ich do srodowiska przyrodniczego;

14) otulina - strefe ochronna graniczaca z forma ochrony przyrody i wyznaczona indywidualnie dla formy ochrony przyrody w celu zabezpieczenia przed zagrozeniami zewnetrznymi wynikajacymi z dzialalnosci czlowieka;

15) pozyskiwanie:

a) zbior roslin lub grzybow gatunkow chronionych lub ich czesci ze stanowisk naturalnych do celow gospodarczych,

b) chwytanie, lowienie lub zbieranie zwierzat gatunkow chronionych lub ich czesci i produktow pochodnych do celow gospodarczych,

c) eksploatacje lub wydobywanie skamienialosci, w tym kopalnych szczatkow roslin lub zwierzat;

16) roznorodnosc biologiczna - zroznicowanie zywych organizmow wystepujacych w ekosystemach, w obrebie gatunku i miedzy gatunkami, oraz zroznicowanie ekosystemow;

17) siedlisko przyrodnicze - obszar ladowy lub wodny, naturalny, polnaturalny lub antropogeniczny, wyodrebniony w oparciu o cechy geograficzne, abiotyczne i biotyczne;

18) siedlisko roslin, siedlisko zwierzat lub siedlisko grzybow - obszar wystepowania roslin, zwierzat lub grzybow w ciagu calego zycia lub dowolnym stadium ich rozwoju;

19) specjalny obszar ochrony siedlisk - obszar wyznaczony, zgodnie z przepisami prawa Unii Europejskiej, w celu trwalej ochrony siedlisk przyrodniczych lub populacji zagrozonych wyginieciem gatunkow roslin lub zwierzat lub w celu odtworzenia wlasciwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych lub wlasciwego stanu ochrony tych gatunkow;

20) srodowisko przyrodnicze - krajobraz wraz z tworami przyrody nieozywionej oraz naturalnymi i przeksztalconymi siedliskami przyrodniczymi z wystepujacymi na nich roslinami, zwierzetami i grzybami;

21) tereny zieleni - tereny wraz z infrastruktura techniczna i budynkami funkcjonalnie z nimi zwiazanymi, pokryte roslinnoscia, znajdujace sie w granicach wsi o zwartej zabudowie lub miast, pelniace funkcje estetyczne, rekreacyjne, zdrowotne lub oslonowe, a w szczegolnosci parki, zielence, promenady, bulwary, ogrody botaniczne, zoologiczne, jordanowskie i zabytkowe oraz cmentarze, a takze zielen towarzyszaca ulicom, placom, zabytkowym fortyfikacjom, budynkom, skladowiskom, lotniskom oraz obiektom kolejowym i przemyslowym;

22) udostepnianie - umozliwianie fotografowania lub filmowania w celach zarobkowych oraz korzystania z zasobow, tworow i skladnikow przyrody w celach naukowych, edukacyjnych, turystycznych, rekreacyjnych i sportowych;

23) walory krajobrazowe - wartosci ekologiczne, estetyczne lub kulturowe obszaru oraz zwiazane z nim rzezbe terenu, twory i skladniki przyrody, uksztaltowane przez sily przyrody lub dzialalnosc czlowieka;

24) wlasciwy stan ochrony gatunku - stan, w ktorym dane o dynamice liczebnosci populacji tego gatunku wskazuja, ze gatunek jest trwalym skladnikiem wlasciwego dla niego siedliska, naturalny zasieg gatunku nie zmniejsza sie ani nie ulegnie zmniejszeniu w dajacej sie przewidziec przyszlosci oraz odpowiednio duze siedlisko dla utrzymania sie populacji tego gatunku istnieje i prawdopodobnie nadal bedzie istnialo;

25) wlasciwy stan ochrony siedliska przyrodniczego - stan, w ktorym naturalny zasieg siedliska przyrodniczego i obszary zajete przez to siedlisko w obrebie jego zasiegu nie zmieniaja sie lub zwiekszaja sie, struktura i funkcje, ktore sa konieczne do dlugotrwalego utrzymania sie siedliska, istnieja i prawdopodobnie nadal beda istnialy oraz typowe dla tego siedliska gatunki znajduja sie we wlasciwym stanie ochrony;

26) wstep do parku narodowego albo rezerwatu przyrody - wejscie lub wjazd na obszar objety ochrona scisla lub czynna w celu naukowym, edukacyjnym, turystycznym lub rekreacyjnym;

27) zadrzewienie - drzewa i krzewy w granicach pasa drogowego, pojedyncze drzewa lub krzewy albo ich skupiska niebedace lasem w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 28 wrzesnia 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679, z pozn. zm.1)), wraz z terenem, na ktorym wystepuja, i pozostalymi skladnikami szaty roslinnej tego terenu, spelniajace cele ochronne, produkcyjne lub spoleczno-kulturowe;

28) zagrozenie wewnetrzne - czynnik mogacy wywolac niekorzystne zmiany cech fizycznych, chemicznych lub biologicznych zasobow, tworow i skladnikow chronionej przyrody, walorow krajobrazowych oraz przebiegu procesow przyrodniczych, wynikajacy z przyczyn naturalnych lub z dzialalnosci czlowieka w granicach obszarow lub obiektow podlegajacych ochronie prawnej;

29) zagrozenie zewnetrzne - czynnik mogacy wywolac niekorzystne zmiany cech fizycznych, chemicznych lub biologicznych zasobow, tworow i skladnikow chronionej przyrody, walorow krajobrazowych oraz przebiegu procesow przyrodniczych, wynikajacy z przyczyn naturalnych lub z dzialalnosci czlowieka, majacy swoje zrodlo poza granicami obszarow lub obiektow podlegajacych ochronie prawnej.

Rozdzial 2

Formy ochrony przyrody

Art. 6. 1. Formami ochrony przyrody sa:

1) parki narodowe;

2) rezerwaty przyrody;

3) parki krajobrazowe;

4) obszary chronionego krajobrazu;

5) obszary Natura 2000;

6) pomniki przyrody;

7) stanowiska dokumentacyjne;

8) uzytki ekologiczne;

9) zespoly przyrodniczo-krajobrazowe;

10) ochrona gatunkowa roslin, zwierzat i grzybow.

2. W drodze porozumienia z sasiednimi panstwami moga byc wyznaczane przygraniczne obszary cenne pod wzgledem przyrodniczym w celu ich wspolnej ochrony.

Art. 7. 1. Utworzenie lub powiekszenie obszaru parku narodowego lub rezerwatu przyrody jest celem publicznym w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomosciami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543, z pozn. zm.2)).

2. Utworzenie lub powiekszenie obszaru parku narodowego lub rezerwatu przyrody obejmujace obszary, ktore stanowia nieruchomosci niebedace wlasnoscia Skarbu Panstwa, nastepuje za zgoda wlasciciela, a w razie braku jego zgody - w trybie wywlaszczenia okreslonym w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomosciami.

Art. 8. 1. Park narodowy obejmuje obszar wyrozniajacy sie szczegolnymi wartosciami przyrodniczymi, naukowymi, spolecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi, o powierzchni nie mniejszej niz 1.000 ha, na ktorym ochronie podlega cala przyroda oraz walory krajobrazowe.

2. Park narodowy tworzy sie w celu zachowania roznorodnosci biologicznej, zasobow, tworow i skladnikow przyrody nieozywionej i walorow krajobrazowych, przywrocenia wlasciwego stanu zasobow i skladnikow przyrody oraz odtworzenia znieksztalconych siedlisk przyrodniczych, siedlisk roslin, siedlisk zwierzat lub siedlisk grzybow.

3. Park narodowy jest panstwowa jednostka budzetowa w rozumieniu przepisow o finansach publicznych.

4. Minister wlasciwy do spraw srodowiska, w drodze zarzadzenia, nadaje parkowi narodowemu statut okreslajacy jego strukture organizacyjna.

Art. 9. 1. Nadzor nad parkami narodowymi sprawuje minister wlasciwy do spraw srodowiska.

2. Nadzor, o ktorym mowa w ust. 1, obejmuje:

1) zatwierdzanie planow finansowych oraz sporzadzanie sprawozdan zbiorczych z dzialalnosci parkow narodowych;

2) zatwierdzanie rocznych zadan rzeczowych wynikajacych z planu ochrony lub zadan ochronnych;

3) koordynowanie dzialalnosci naukowej i edukacyjnej;

4) kontrole funkcjonowania parkow narodowych;

5) funkcjonowanie Sluzb Parkow Narodowych.

Art. 10. 1. Utworzenie parku narodowego, zmiana jego granic lub likwidacja nastepuje w drodze rozporzadzenia Rady Ministrow, ktore okresla jego nazwe, obszar, przebieg granicy, otuline i nieruchomosci Skarbu Panstwa nieprzechodzace w trwaly zarzad parku narodowego. Rada Ministrow, wydajac rozporzadzenie, kieruje sie rzeczywistym stanem wartosci przyrodniczych obszaru. Likwidacja lub zmniejszenie obszaru parku narodowego nastepuje wylacznie w razie bezpowrotnej utraty wartosci przyrodniczych i kulturowych jego obszaru.

2. Utworzenie parku narodowego, zmiana jego granic lub likwidacja moze nastapic po uzgodnieniu z wlasciwymi miejscowo organami uchwalodawczymi jednostek samorzadu terytorialnego, na ktorych obszarze dzialania planuje sie powyzsze zmiany, oraz po zaopiniowaniu, w terminie 30 dni od dnia przedlozenia tych zmian, przez zainteresowane organizacje pozarzadowe. Niezlozenie opinii w przewidzianym terminie uznaje sie za brak uwag.

3. Nieruchomosci Skarbu Panstwa polozone w granicach parku narodowego i sluzace realizacji jego celow zostaja oddane w trwaly zarzad parku narodowego, na zasadach okreslonych w rozdziale 5 dzialu II ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomosciami.

4. Administrowanie obszarami morskimi polozonymi w granicach parku narodowego odbywa sie na podstawie dzialu III ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1502, z pozn. zm.3)).

5. Parkowi narodowemu przysluguje prawo pierwokupu nieruchomosci polozonej w granicach parku narodowego na rzecz Skarbu Panstwa.

6. Projekty studiow uwarunkowan i kierunkow zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planow zagospodarowania przestrzennego, planow zagospodarowania przestrzennego wojewodztw oraz planow zagospodarowania przestrzennego morskich wod wewnetrznych, morza terytorialnego i wylacznej strefy ekonomicznej w czesci dotyczacej parku narodowego i jego otuliny wymagaja uzgodnienia z dyrektorem parku narodowego w zakresie ustalen tych planow, mogacych miec negatywny wplyw na ochrone przyrody parku narodowego.

Art. 11. 1. Na obszarach graniczacych z parkiem narodowym wyznacza sie otuline parku narodowego.

2. W otulinie moze byc utworzona strefa ochronna zwierzat lownych ze wzgledu na potrzebe ochrony zwierzat w parku narodowym.

3. Strefa ochronna zwierzat lownych nie podlega wlaczeniu w granice obwodow lowieckich.

4. Minister wlasciwy do spraw srodowiska ustanawia, w drodze rozporzadzenia, strefe ochronna zwierzat lownych, okreslajac obszary wchodzace w jej sklad oraz kryteria i sposoby utrzymania wlasciwej liczebnosci i struktury populacji poszczegolnych gatunkow zwierzat lownych, kierujac sie potrzeba:

1) ochrony gatunkow zwierzat lownych w parkach narodowych;

2) tworzenia strefy bezpieczenstwa dla gatunkow zwierzat lownych wychodzacych na zerowiska poza obszar parku narodowego;

3) utrzymywania wlasciwej liczebnosci i struktury populacji poszczegolnych gatunkow zwierzat lownych na obszarze parku narodowego w celu zachowania rownowagi przyrodniczej.

5. Ochrona zwierzat lownych w strefie ochronnej zwierzat lownych nalezy do zadan dyrektora parku narodowego.

Art. 12. 1. Obszar parku narodowego jest udostepniany w celach naukowych, edukacyjnych, kulturowych, turystycznych, rekreacyjnych i sportowych w sposob, ktory nie wplynie negatywnie na przyrode w parku narodowym.

2. W planie ochrony parku narodowego, a do czasu jego sporzadzenia - w zadaniach ochronnych ustala sie miejsca, ktore moga byc udostepniane, oraz maksymalna liczbe osob mogacych przebywac jednoczesnie w tych miejscach.

3. Za wstep do parku narodowego lub na niektore jego obszary oraz za udostepnianie parku narodowego lub niektorych jego obszarow moga byc pobierane oplaty.

4. Wysokosc oplat, o ktorych mowa w ust. 3, ustala dyrektor parku narodowego.

5. Oplata za jednorazowy wstep do parku nie moze przekraczac kwoty 6 zl waloryzowanej o prognozowany srednioroczny wskaznik cen towarow i uslug konsumpcyjnych ogolem, przyjety w ustawie budzetowej.

6. Oplaty, o ktorych mowa w ust. 3, uiszcza sie w formie wykupu biletu wstepu jednorazowego lub wstepu wielokrotnego w miejscach pobierania oplat lub wnosi sie na rachunek bankowy parku narodowego.

7. Oplat za wstep do parku narodowego lub na niektore jego obszary nie pobiera sie od:

1) dzieci w wieku do 7 lat;

2) osob, ktore posiadaja zezwolenie dyrektora parku narodowego na prowadzenie badan naukowych w zakresie ochrony przyrody;

3) uczniow szkol i studentow odbywajacych zajecia dydaktyczne w parku narodowym w zakresie uzgodnionym z dyrektorem parku narodowego;

4) mieszkancow gmin polozonych w granicach parku narodowego i gmin graniczacych z parkiem narodowym;

5) osob udajacych sie do wyznaczonych w parku narodowym plaz;

6) osob udajacych sie do miejsc kultu religijnego.

8. Oplate za wstep do parku narodowego lub na niektore jego obszary w wysokosci 50 % stawki oplaty ustalonej przez dyrektora parku narodowego pobiera sie od:

1) uczniow szkol i studentow;

2) emerytow i rencistow;

3) osob niepelnosprawnych;

4) zolnierzy sluzby czynnej.

9. Oplaty, o ktorych mowa w ust. 3, sa przychodami gospodarstw pomocniczych przy parkach narodowych w rozumieniu art. 20 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148, z pozn. zm.4)) i sa przeznaczone na tworzenie i utrzymanie infrastruktury turystycznej i edukacyjnej parku narodowego oraz na ochrone przyrody. Oplaty pobierane za wstep do parku narodowego, w wysokosci 15 % wplywow za kazdy kwartal, przeznacza sie na dofinansowanie dzialalnosci ratowniczej specjalistycznych organizacji ratowniczych - Gorskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego oraz Tatrzanskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, dzialajacych na terenie danego parku narodowego.

10. Minister wlasciwy do spraw srodowiska, uwzgledniajac zroznicowanie walorow przyrodniczych i krajobrazowych parkow narodowych, nasilenie ruchu turystycznego i jego oddzialywanie na przyrode parkow narodowych, okresli, w drodze rozporzadzenia, parki narodowe lub niektore ich obszary, gdzie za wstep pobiera sie oplaty.

Art. 13. 1. Rezerwat przyrody obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub malo zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a takze siedliska roslin, siedliska zwierzat i siedliska grzybow oraz twory i skladniki przyrody nieozywionej, wyrozniajace sie szczegolnymi wartosciami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi.

2. Na obszarach graniczacych z rezerwatem przyrody moze byc wyznaczona otulina.

3. Uznanie za rezerwat przyrody obszarow, o ktorych mowa w ust. 1, nastepuje w drodze rozporzadzenia wojewody, ktore okresla jego nazwe, polozenie lub przebieg granicy i otuline, jezeli zostala wyznaczona, cele ochrony oraz rodzaj, typ i podtyp rezerwatu przyrody, a takze sprawujacego nadzor nad rezerwatem. Wojewoda, w drodze rozporzadzenia, za zgoda ministra wlasciwego do spraw srodowiska i po zasiegnieciu opinii wojewodzkiej rady ochrony przyrody, moze zmniejszyc lub zwiekszyc obszar rezerwatu przyrody, zmienic cele ochrony, a w razie bezpowrotnej utraty wartosci przyrodniczych, dla ktorych rezerwat zostal powolany - zlikwidowac rezerwat przyrody.

4. Wojewoda, w drodze rozporzadzenia, moze wprowadzic oplaty za wstep na obszar rezerwatu przyrody, kierujac sie potrzeba ochrony przyrody.

5. Wojewoda ustala stawki oplat, o ktorych mowa w ust. 4, przy czym oplata za jednorazowy wstep do rezerwatu nie moze przekraczac kwoty 6 zl waloryzowanej o prognozowany srednioroczny wskaznik cen towarow i uslug konsumpcyjnych ogolem, przyjety w ustawie budzetowej.

6. Oplaty, o ktorych mowa w ust. 4, sa przeznaczane na ochrone przyrody.

Art. 14. Minister wlasciwy do spraw srodowiska okresli, w drodze rozporzadzenia, rodzaje, typy i podtypy rezerwatow przyrody, kierujac sie potrzeba zapewnienia na obszarach cennych przyrodniczo, zroznicowanych pod wzgledem wartosci przyrodniczych, ochrony rezerwatowej oraz wytypowania reprezentatywnej liczby rezerwatow przyrody ze wzgledu na dominujacy przedmiot ochrony i glowny typ ekosystemu.

Art. 15. 1. W parkach narodowych oraz w rezerwatach przyrody zabrania sie:

1) budowy lub rozbudowy obiektow budowlanych i urzadzen technicznych, z wyjatkiem obiektow i urzadzen sluzacych celom parku narodowego albo rezerwatu przyrody;

2) rybactwa, z wyjatkiem obszarow ustalonych w planie ochrony albo w zadaniach ochronnych;

3) chwytania lub zabijania dziko wystepujacych zwierzat, zbierania lub niszczenia jaj, postaci mlodocianych i form rozwojowych zwierzat, umyslnego ploszenia zwierzat kregowych, zbierania porozy, niszczenia nor, gniazd, legowisk i innych schronien zwierzat oraz ich miejsc rozrodu;

4) polowania, z wyjatkiem obszarow wyznaczonych w planie ochrony lub zadaniach ochronnych ustanowionych dla rezerwatu przyrody;

5) pozyskiwania, niszczenia lub umyslnego uszkadzania roslin oraz grzybow;

6) uzytkowania, niszczenia, umyslnego uszkadzania, zanieczyszczania i dokonywania zmian obiektow przyrodniczych, obszarow oraz zasobow, tworow i skladnikow przyrody;

7) zmiany stosunkow wodnych, regulacji rzek i potokow, jezeli zmiany te nie sluza ochronie przyrody;

8) pozyskiwania skal, w tym torfu, oraz skamienialosci, w tym kopalnych szczatkow roslin i zwierzat, mineralow i bursztynu;

9) niszczenia gleby lub zmiany przeznaczenia i uzytkowania gruntow;

10) palenia ognisk i wyrobow tytoniowych oraz uzywania zrodel swiatla o otwartym plomieniu, z wyjatkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody - przez organ uznajacy obszar za rezerwat przyrody;

11) prowadzenia dzialalnosci wytworczej, handlowej i rolniczej, z wyjatkiem miejsc wyznaczonych w planie ochrony;

12) stosowania chemicznych i biologicznych srodkow ochrony roslin i nawozow;

13) zbioru dziko wystepujacych roslin i grzybow oraz ich czesci, z wyjatkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody - przez organ uznajacy obszar za rezerwat przyrody;

14) amatorskiego polowu ryb, z wyjatkiem miejsc wyznaczonych w planie ochrony lub zadaniach ochronnych;

15) ruchu pieszego, rowerowego, narciarskiego i jazdy konnej wierzchem, z wyjatkiem szlakow i tras narciarskich wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody - przez organ uznajacy obszar za rezerwat przyrody;

16) wprowadzania psow na obszary objete ochrona scisla i czynna, z wyjatkiem miejsc wyznaczonych w planie ochrony oraz psow pasterskich wprowadzanych na obszary objete ochrona czynna, na ktorych plan ochrony albo zadania ochronne dopuszczaja wypas;

17) wspinaczki, eksploracji jaskin lub zbiornikow wodnych, z wyjatkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody - przez organ uznajacy obszar za rezerwat przyrody;

18) ruchu pojazdow poza drogami publicznymi oraz poza drogami polozonymi na nieruchomosciach bedacych w trwalym zarzadzie parku narodowego, wskazanymi przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody - przez organ uznajacy obszar za rezerwat przyrody;

19) umieszczania tablic, napisow, ogloszen reklamowych i innych znakow niezwiazanych z ochrona przyrody, udostepnianiem parku albo rezerwatu przyrody, edukacja ekologiczna, z wyjatkiem znakow drogowych i innych znakow zwiazanych z ochrona bezpieczenstwa i porzadku powszechnego;

20) zaklocania ciszy;

21) uzywania lodzi motorowych i innego sprzetu motorowego, uprawiania sportow wodnych i motorowych, plywania i zeglowania, z wyjatkiem akwenow lub szlakow wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody - przez organ uznajacy obszar za rezerwat przyrody;

22) wykonywania prac ziemnych trwale znieksztalcajacych rzezbe terenu;

23) biwakowania, z wyjatkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody - przez organ uznajacy obszar za rezerwat przyrody;

24) prowadzenia badan naukowych - w parku narodowym bez zgody dyrektora parku, a w rezerwacie przyrody - bez zgody organu uznajacego obszar za rezerwat przyrody;

25) wprowadzania gatunkow roslin, zwierzat lub grzybow, bez zgody ministra wlasciwego do spraw srodowiska;

26) wprowadzania organizmow genetycznie zmodyfikowanych;

27) organizacji imprez rekreacyjno-sportowych - w parku narodowym bez zgody dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody bez zgody organu uznajacego obszar za rezerwat przyrody.

2. Zakazy, o ktorych mowa w ust. 1, nie dotycza:

1) wykonywania zadan wynikajacych z planu ochrony lub zadan ochronnych;

2) likwidacji naglych zagrozen oraz wykonywania czynnosci nieujetych w planie ochrony lub zadaniach ochronnych, za zgoda organu ustanawiajacego plan ochrony lub zadania ochronne;

3) prowadzenia akcji ratowniczej oraz dzialan zwiazanych z bezpieczenstwem powszechnym;

4) wykonywania zadan z zakresu obronnosci kraju w przypadku zagrozenia bezpieczenstwa panstwa;

5) obszarow objetych ochrona krajobrazowa w trakcie ich gospodarczego wykorzystywania przez jednostki organizacyjne, osoby prawne lub fizyczne oraz wykonywania prawa wlasnosci, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego.

3. Minister wlasciwy do spraw srodowiska moze zezwolic na odstepstwa od zakazow, o ktorych mowa w ust. 1, jezeli jest to uzasadnione potrzeba ochrony przyrody, wykonywaniem badan naukowych, celami edukacyjnymi, kulturowymi, turystycznymi, rekreacyjnymi i sportowymi, celami kultu religijnego lub realizacja inwestycji liniowych celu publicznego w przypadku braku rozwiazan alternatywnych, pod warunkiem przeprowadzenia przez inwestora dzialan kompensujacych utrate wartosci przyrodniczych danego obszaru.

Art. 16. 1. Park krajobrazowy obejmuje obszar chroniony ze wzgledu na wartosci przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe w celu zachowania, popularyzacji tych wartosci w warunkach zrownowazonego rozwoju.

2. Na obszarach graniczacych z parkiem krajobrazowym moze byc wyznaczona otulina.

3. Utworzenie parku krajobrazowego lub powiekszenie jego obszaru nastepuje w drodze rozporzadzenia wojewody, ktore okresla jego nazwe, obszar, przebieg granicy i otuline, jezeli zostala wyznaczona, szczegolne cele ochrony oraz zakazy wlasciwe dla danego parku krajobrazowego lub jego czesci wybrane sposrod zakazow, o ktorych mowa w art. 17 ust. 1, wynikajace z potrzeb jego ochrony. Likwidacja lub zmniejszenie obszaru parku krajobrazowego nastepuje w drodze rozporzadzenia wojewody, po uzgodnieniu z wlasciwymi miejscowo radami gmin, z powodu bezpowrotnej utraty wartosci przyrodniczych, historycznych i kulturowych oraz walorow krajobrazowych na obszarach projektowanych do wylaczenia spod ochrony.

4. Projekt rozporzadzenia w sprawie utworzenia, zmiany granic lub likwidacji parku krajobrazowego wymaga uzgodnienia z wlasciwa miejscowo rada gminy.

5. Statut parku krajobrazowego lub zespolu parkow krajobrazowych okreslajacy strukture organizacyjna parku lub zespolu parkow nadaje wojewoda, w drodze zarzadzenia.

6. Grunty rolne i lesne oraz inne nieruchomosci znajdujace sie w granicach parku krajobrazowego pozostawia sie w gospodarczym wykorzystaniu.

7. Projekty studiow uwarunkowan i kierunkow zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planow zagospodarowania przestrzennego, planow zagospodarowania przestrzennego wojewodztw oraz planow zagospodarowania przestrzennego morskich wod wewnetrznych, morza terytorialnego i wylacznej strefy ekonomicznej w czesci dotyczacej parku krajobrazowego i jego otuliny wymagaja uzgodnienia z wlasciwym miejscowo wojewoda.

Art. 17. 1. W parku krajobrazowym moga byc wprowadzone nastepujace zakazy:

1) realizacji przedsiewziec mogacych znaczaco oddzialywac na srodowisko w rozumieniu art. 51 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony srodowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627, z pozn. zm.5));

2) umyslnego zabijania dziko wystepujacych zwierzat, niszczenia ich nor, legowisk, innych schronien i miejsc rozrodu oraz tarlisk i zlozonej ikry, z wyjatkiem amatorskiego polowu ryb oraz wykonywania czynnosci w ramach racjonalnej gospodarki rolnej, lesnej, rybackiej i lowieckiej;

3) likwidowania i niszczenia zadrzewien srodpolnych, przydroznych i nadwodnych, jezeli nie wynikaja z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej lub zapewnienia bezpieczenstwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontow lub naprawy urzadzen wodnych;

4) pozyskiwania do celow gospodarczych skal, w tym torfu, oraz skamienialosci, w tym kopalnych szczatkow roslin i zwierzat, a takze mineralow i bursztynu;

5) wykonywania prac ziemnych trwale znieksztalcajacych rzezbe terenu, z wyjatkiem prac zwiazanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym, przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub budowa, odbudowa, utrzymaniem, remontem lub naprawa urzadzen wodnych;

6) dokonywania zmian stosunkow wodnych, jezeli zmiany te nie sluza ochronie przyrody lub racjonalnej gospodarce rolnej, lesnej, wodnej lub rybackiej;

7) budowania nowych obiektow budowlanych w pasie szerokosci 100 m od linii brzegow rzek, jezior i innych zbiornikow wodnych, z wyjatkiem obiektow sluzacych turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej;

8) lokalizowania obiektow budowlanych w pasie szerokosci 200 m od krawedzi brzegow klifowych oraz w pasie technicznym brzegu morskiego;

9) likwidowania, zasypywania i przeksztalcania zbiornikow wodnych, starorzeczy oraz obszarow wodno-blotnych;

10) wylewania gnojowicy, z wyjatkiem nawozenia wlasnych gruntow rolnych;

11) prowadzenia chowu i hodowli zwierzat metoda bezsciolkowa;

12) utrzymywania otwartych rowow sciekowych i zbiornikow sciekowych;

13) organizowania rajdow motorowych i samochodowych;

14) uzywania lodzi motorowych i innego sprzetu motorowego na otwartych zbiornikach wodnych.

2. Zakazy, o ktorych mowa w ust. 1, nie dotycza:

1) wykonywania zadan wynikajacych z planu ochrony;

2) wykonywania zadan na rzecz obronnosci kraju i bezpieczenstwa panstwa;

3) prowadzenia akcji ratowniczej oraz dzialan zwiazanych z bezpieczenstwem powszechnym;

4) realizacji inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 oraz z 2004 r. Nr 6, poz. 41), zwanej dalej "inwestycja celu publicznego".

3. Zakaz, o ktorym mowa w ust. 1 pkt 1, nie dotyczy realizacji przedsiewziec mogacych znaczaco oddzialywac na srodowisko, dla ktorych sporzadzenie raportu o oddzialywaniu na srodowisko nie jest obowiazkowe i przeprowadzona procedura oceny oddzialywania na srodowisko wykazala brak niekorzystnego wplywu na przyrode parku krajobrazowego.

4. Zakaz, o ktorym mowa w ust. 1 pkt 14, nie dotyczy statkow jednostek ratowniczych, jednostek organizacyjnych wlasciciela wod lub urzadzen wodnych zlokalizowanych na wodach, inspektorow zeglugi srodladowej, Panstwowej i Spolecznej Strazy Rybackiej, promow w ciagu drog publicznych, prowadzenia racjonalnej gospodarki rybackiej oraz wykonywania zadan z zakresu ochrony przyrody przez Sluzbe Parku Krajobrazowego.

Art. 18. 1. Dla parkow narodowych, rezerwatow przyrody i parkow krajobrazowych sporzadza sie i realizuje plan ochrony.

2. Plan ochrony, o ktorym mowa w ust. 1, ustanawia sie w terminie 5 lat od dnia utworzenia parku narodowego, uznania obszaru za rezerwat przyrody albo utworzenia parku krajobrazowego.

Art. 19. 1. Projekt planu ochrony sporzadza dla:

1) parku narodowego - dyrektor parku narodowego;

2) rezerwatu przyrody - organ, ktory uznal dany obszar za rezerwat przyrody lub po uzgodnieniu z tym organem - zarzadzajacy rezerwatem albo sprawujacy nadzor nad rezerwatem;

3) parku krajobrazowego - dyrektor parku krajobrazowego lub dyrektor zespolu parkow krajobrazowych.

2. Projekt planu ochrony, o ktorym mowa w ust. 1, wymaga:

1) zaopiniowania przez wlasciwe miejscowo rady gmin, z zastrzezeniem pkt. 2;

2) uzgodnienia z wlasciwymi miejscowo radami gmin ustalen dotyczacych infrastruktury technicznej, zagospodarowania turystycznego, sposobu uzytkowania gruntow, eliminacji lub ograniczania zagrozen zewnetrznych oraz ustalen do studiow uwarunkowan i kierunkow zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planow zagospodarowania przestrzennego, w odniesieniu do nieruchomosci niebedacych wlasnoscia Skarbu Panstwa.

3. Przepisy ust. 2 stosuje sie odpowiednio w przypadku dokonywania zmiany planu ochrony.

4. Projekt planu ochrony dla rezerwatu przyrody wymaga uzgodnienia z ministrem wlasciwym do spraw srodowiska.

5. Minister wlasciwy do spraw srodowiska ustanawia, w drodze rozporzadzenia, plan ochrony dla parku narodowego w terminie 6 miesiecy od dnia otrzymania projektu planu lub odmawia jego ustanowienia, jezeli projekt planu jest niezgodny z celami ochrony przyrody, uwzgledniajac koniecznosc dostosowania dzialan ochronnych do celow ochrony parku narodowego. Plan ochrony moze byc zmieniony, jezeli wynika to z potrzeb ochrony przyrody.

6. Wojewoda ustanawia, w drodze rozporzadzenia, plan ochrony dla rezerwatu przyrody i parku krajobrazowego w terminie 6 miesiecy od dnia otrzymania projektu planu lub odmawia jego ustanowienia, jezeli projekt planu jest niezgodny z celami ochrony przyrody. Plan ochrony moze byc zmieniony, jezeli wynika to z potrzeb ochrony przyrody.

7. Plan ochrony dla rezerwatu przyrody polozonego na terenie kilku wojewodztw ustanawia wojewoda, na ktorego terenie znajduje sie najwieksza powierzchnia tego rezerwatu, w porozumieniu z pozostalymi wojewodami.

8. Plan ochrony dla parku krajobrazowego polozonego na terenie kilku wojewodztw ustanawia wojewoda wlasciwy ze wzgledu na siedzibe dyrekcji parku, w porozumieniu z pozostalymi wojewodami.

Art. 20. 1. Plan ochrony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody oraz parku krajobrazowego sporzadza sie na okres 20 lat, z uwzglednieniem:

1) charakterystyki i oceny stanu przyrody;

2) identyfikacji i oceny istniejacych oraz potencjalnych zagrozen wewnetrznych i zewnetrznych;

3) charakterystyki i oceny uwarunkowan spolecznych i gospodarczych;

4) analizy skutecznosci dotychczasowych sposobow ochrony;

5) charakterystyki i oceny stanu zagospodarowania przestrzennego.

2. Prace przy sporzadzaniu planow ochrony, o ktorych mowa w ust. 1, polegaja na:

1) ocenie stanu zasobow, tworow i skladnikow przyrody, walorow krajobrazowych, wartosci kulturowych oraz istniejacych i potencjalnych zagrozen wewnetrznych i zewnetrznych, ktora moze byc wykonana w formie szczegolowych opisow;

2) opracowaniu koncepcji ochrony zasobow, tworow i skladnikow przyrody oraz wartosci kulturowych, a takze eliminacji lub ograniczania istniejacych i potencjalnych zagrozen wewnetrznych i zewnetrznych;

3) wskazaniu zadan ochronnych, z podaniem rodzaju, zakresu i lokalizacji.

3. Plan ochrony dla parku narodowego oraz rezerwatu przyrody zawiera:

1) cele ochrony przyrody oraz wskazanie przyrodniczych i spolecznych uwarunkowan ich realizacji;

2) identyfikacje oraz okreslenie sposobow eliminacji lub ograniczania istniejacych i potencjalnych zagrozen wewnetrznych i zewnetrznych oraz ich skutkow;

3) wskazanie obszarow ochrony scislej, czynnej i krajobrazowej;

4) okreslenie dzialan ochronnych na obszarach ochrony scislej, czynnej i krajobrazowej, z podaniem rodzaju, zakresu i lokalizacji tych dzialan;

5) wskazanie obszarow i miejsc udostepnianych dla celow naukowych, edukacyjnych, turystycznych, rekreacyjnych, sportowych, amatorskiego polowu ryb i rybactwa oraz okreslenie sposobow ich udostepniania;

6) wskazanie miejsc, w ktorych moze byc prowadzona dzialalnosc wytworcza, handlowa i rolnicza;

7) ustalenia do studiow uwarunkowan i kierunkow zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planow zagospodarowania przestrzennego, planow zagospodarowania przestrzennego wojewodztw oraz planow zagospodarowania przestrzennego morskich wod wewnetrznych, morza terytorialnego i wylacznej strefy ekonomicznej dotyczace eliminacji lub ograniczenia zagrozen zewnetrznych.

4. Plan ochrony dla parku krajobrazowego zawiera:

1) cele ochrony przyrody oraz przyrodnicze, spoleczne i gospodarcze uwarunkowania ich realizacji;

2) identyfikacje oraz okreslenie sposobow eliminacji lub ograniczania istniejacych i potencjalnych zagrozen wewnetrznych i zewnetrznych oraz ich skutkow;

3) wskazanie obszarow realizacji dzialan ochronnych;

4) okreslenie zakresu prac zwiazanych z ochrona przyrody i ksztaltowaniem krajobrazu;

5) wskazanie obszarow udostepnianych dla celow naukowych, edukacyjnych, turystycznych, rekreacyjnych, amatorskiego polowu ryb i dla innych form gospodarowania oraz okreslenie sposobow korzystania z tych obszarow;

6) ustalenia do studiow uwarunkowan i kierunkow zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planow zagospodarowania przestrzennego, planow zagospodarowania przestrzennego wojewodztw oraz planow zagospodarowania przestrzennego morskich wod wewnetrznych, morza terytorialnego i wylacznej strefy ekonomicznej dotyczace eliminacji lub ograniczenia zagrozen zewnetrznych.

Art. 21. Minister wlasciwy do spraw srodowiska okresli dla parku narodowego, rezerwatu przyrody, parku krajobrazowego, w drodze rozporzadzenia:

1) tryb sporzadzania projektu planu ochrony,

2) zakres prac na potrzeby sporzadzenia projektu planu ochrony,

3) tryb dokonywania zmian w planie ochrony,

4) zakres i sposoby ochrony zasobow, tworow i skladnikow przyrody

- kierujac sie potrzeba ochrony zasobow, tworow i skladnikow przyrody zywej i nieozywionej w parkach narodowych, rezerwatach przyrody oraz parkach krajobrazowych, z uwzglednieniem mozliwosci technicznych, organizacyjnych i finansowych oraz poziomu wiedzy i nauki w zakresie ochrony przyrody.

Art. 22. 1. Dla parku narodowego lub rezerwatu przyrody, do czasu ustanowienia planu ochrony, sprawujacy nadzor sporzadza projekt zadan ochronnych.

2. Zadania ochronne, o ktorych mowa w ust. 1, ustanawia, w drodze zarzadzenia:

1) minister wlasciwy do spraw srodowiska - dla parku narodowego;

2) wojewoda, po zasiegnieciu opinii ministra wlasciwego do spraw srodowiska - dla rezerwatu przyrody.

3. Zadania ochronne, o ktorych mowa w ust. 1, uwzgledniaja:

1) identyfikacje i ocene istniejacych i potencjalnych zagrozen wewnetrznych i zewnetrznych oraz sposoby eliminacji lub ograniczania tych zagrozen i ich skutkow;

2) opis sposobow ochrony czynnej ekosystemow, z podaniem rodzaju, rozmiaru i lokalizacji poszczegolnych zadan;

3) opis sposobow czynnej ochrony gatunkow roslin, zwierzat lub grzybow;

4) wskazanie obszarow objetych ochrona scisla, czynna oraz krajobrazowa.

4. Zadania ochronne, o ktorych mowa w ust. 1, moga byc ustanawiane na rok lub rownoczesnie na kolejne lata, nie dluzej jednak niz na 5 lat.

Art. 23. 1. Obszar chronionego krajobrazu obejmuje tereny chronione ze wzgledu na wyrozniajacy sie krajobraz o zroznicowanych ekosystemach, wartosciowe ze wzgledu na mozliwosc zaspokajania potrzeb zwiazanych z turystyka i wypoczynkiem lub pelniona funkcja korytarzy ekologicznych.

2. Wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu nastepuje w drodze rozporzadzenia wojewody, ktore okresla jego nazwe, polozenie, obszar, sprawujacego nadzor, ustalenia dotyczace czynnej ochrony ekosystemow oraz zakazy wlasciwe dla danego obszaru chronionego krajobrazu lub jego czesci wybrane sposrod zakazow wymienionych w art. 24 ust. 1, wynikajace z potrzeb jego ochrony. Likwidacja lub zmiana granic obszaru chronionego krajobrazu nastepuje w drodze rozporzadzenia wojewody, po zaopiniowaniu przez wojewodzka rade ochrony przyrody oraz wlasciwe miejscowo rady gmin, z powodu bezpowrotnej utraty wyrozniajacego sie krajobrazu o zroznicowanych ekosystemach i mozliwosci zaspokajania potrzeb zwiazanych z turystyka i wypoczynkiem.

3. Projekt rozporzadzenia w sprawie wyznaczenia lub powiekszenia obszaru chronionego krajobrazu wymaga uzgodnienia z wlasciwa miejscowo rada gminy.

4. Jezeli wojewoda nie wyznaczyl obszaru chronionego krajobrazu, obszar ten moze byc wyznaczony przez rade gminy, w drodze uchwaly, ktora okresla jego nazwe, polozenie, obszar, sprawujacego nadzor, ustalenia dotyczace czynnej ochrony ekosystemow oraz zakazy wlasciwe dla danego obszaru chronionego krajobrazu lub jego czesci wybrane sposrod zakazow wymienionych w art. 24 ust. 1, wynikajace z potrzeb jego ochrony. Likwidacja lub zmiana granic obszaru chronionego krajobrazu nastepuje w drodze uchwaly rady gminy.

5. Projekty studiow uwarunkowan i kierunkow zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planow zagospodarowania przestrzennego, planow zagospodarowania przestrzennego wojewodztw i planow zagospodarowania przestrzennego morskich wod wewnetrznych, morza terytorialnego i wylacznej strefy ekonomicznej, w czesci dotyczacej obszaru chronionego krajobrazu, wymagaja uzgodnienia z wlasciwym wojewoda.

Art. 24. 1. Na obszarze chronionego krajobrazu moga byc wprowadzone nastepujace zakazy:

1) zabijania dziko wystepujacych zwierzat, niszczenia ich nor, legowisk, innych schronien i miejsc rozrodu oraz tarlisk, zlozonej ikry, z wyjatkiem amatorskiego polowu ryb oraz wykonywania czynnosci zwiazanych z racjonalna gospodarka rolna, lesna, rybacka i lowiecka;

2) realizacji przedsiewziec mogacych znaczaco oddzialywac na srodowisko w rozumieniu art. 51 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony srodowiska;

3) likwidowania i niszczenia zadrzewien srodpolnych, przydroznych i nadwodnych, jezeli nie wynikaja one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczenstwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontow lub naprawy urzadzen wodnych;

4) wydobywania do celow gospodarczych skal, w tym torfu, oraz skamienialosci, w tym kopalnych szczatkow roslin i zwierzat, a takze mineralow i bursztynu;

5) wykonywania prac ziemnych trwale znieksztalcajacych rzezbe terenu, z wyjatkiem prac zwiazanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym, przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budowa, odbudowa, naprawa lub remontem urzadzen wodnych;

6) dokonywania zmian stosunkow wodnych, jezeli sluza innym celom niz ochrona przyrody lub zrownowazone wykorzystanie uzytkow rolnych i lesnych oraz racjonalna gospodarka wodna lub rybacka;

7) likwidowania naturalnych zbiornikow wodnych, starorzeczy i obszarow wodno-blotnych;

8) lokalizowania obiektow budowlanych w pasie szerokosci 100 m od linii brzegow rzek, jezior i innych zbiornikow wodnych, z wyjatkiem urzadzen wodnych oraz obiektow sluzacych prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, lesnej lub rybackiej;

9) lokalizowania obiektow budowlanych w pasie szerokosci 200 m od linii brzegow klifowych oraz w pasie technicznym brzegu morskiego.

2. Zakazy, o ktorych mowa w ust. 1, nie dotycza:

1) wykonywania zadan na rzecz obronnosci kraju i bezpieczenstwa panstwa;

2) prowadzenia akcji ratowniczej oraz dzialan zwiazanych z bezpieczenstwem powszechnym;

3) realizacji inwestycji celu publicznego.

Art. 25. 1. Siec obszarow Natura 2000 obejmuje:

1) obszary specjalnej ochrony ptakow;

2) specjalne obszary ochrony siedlisk.

2. Obszar Natura 2000 moze obejmowac czesc lub calosc obszarow i obiektow objetych formami ochrony przyrody, o ktorych mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-4 i 6-9.

Art. 26. Minister wlasciwy do spraw srodowiska okresli, w drodze rozporzadzenia, typy siedlisk przyrodniczych oraz gatunki roslin i zwierzat, ze wskazaniem typow siedlisk przyrodniczych i gatunkow o znaczeniu priorytetowym, wymagajace ochrony w formie wyznaczenia obszarow Natura 2000, a takze kryteria i sposoby wyboru reprezentatywnej liczby i powierzchni siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk roslin i siedlisk zwierzat do ochrony w formie obszarow Natura 2000, majac na uwadze zachowanie szczegolnie cennych i zagrozonych skladnikow roznorodnosci biologicznej.

Art. 27. 1. Minister wlasciwy do spraw srodowiska opracowuje projekt listy obszarow Natura 2000, zgodnie z przepisami prawa Unii Europejskiej.

2. Projekt, o ktorym mowa w ust. 1, wymaga zasiegniecia opinii wlasciwych miejscowo rad gmin. Niezlozenie opinii w terminie 30 dni od dnia otrzymania projektu uznaje sie za brak uwag.

3. Minister wlasciwy do spraw srodowiska, po uzyskaniu zgody Rady Ministrow, przekazuje Komisji Europejskiej:

1) projekt listy specjalnych obszarow ochrony siedlisk;

2) szacunek dotyczacy wspolfinansowania przez Wspolnote Europejska ochrony obszarow wyznaczonych ze wzgledu na typy siedlisk przyrodniczych oraz gatunki roslin i zwierzat o znaczeniu priorytetowym.

Art. 28. 1. Wyznaczenie obszaru Natura 2000, zmiana jego granic lub likwidacja nastepuje w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw rolnictwa, ministrem wlasciwym do spraw rozwoju wsi i z ministrem wlasciwym do spraw gospodarki wodnej, w drodze rozporzadzenia ministra wlasciwego do spraw srodowiska, ktore okresla nazwe, polozenie administracyjne, obszar i mape obszaru, cel i przedmiot ochrony oraz sprawujacego nadzor nad obszarem. Minister wlasciwy do spraw srodowiska, wydajac rozporzadzenie, kieruje sie rzeczywistym stanem siedlisk przyrodniczych oraz gatunkow roslin i zwierzat.

2. Po wyznaczeniu obszarow specjalnej ochrony ptakow minister wlasciwy do spraw srodowiska przekazuje liste tych obszarow Komisji Europejskiej.

3. Specjalne obszary ochrony siedlisk minister wlasciwy do spraw srodowiska wyznacza po uzgodnieniu z Komisja Europejska.

Art. 29. 1. Dla obszaru Natura 2000 minister wlasciwy do spraw srodowiska ustanawia, w drodze rozporzadzenia, plan ochrony na okres 20 lat, uwzgledniajacy ekologiczne wlasciwosci siedlisk przyrodniczych oraz gatunkow roslin i zwierzat, dla ktorych ochrony obszar ten zostal wyznaczony, wykorzystujac, obejmujace obszar Natura 2000, plany ochrony ustanowione dla parku narodowego, rezerwatu przyrody i parku krajobrazowego oraz plany urzadzenia lasu. Plan ochrony moze byc zmieniony, jezeli wynika to z potrzeb ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunkow roslin i zwierzat.

2. Projekt planu ochrony obszaru Natura 2000 sporzadza sprawujacy nadzor nad obszarem w terminie 5 lat od dnia wyznaczenia tego obszaru, w uzgodnieniu z wlasciwymi miescowo radami gmin.

3. Plan ochrony obszaru Natura 2000 zawiera:

1) opis i ocene istniejacych i potencjalnych zagrozen wewnetrznych i zewnetrznych oraz okreslenie sposobow eliminacji lub ograniczania tych zagrozen i ich skutkow;

2) opis warunkow zachowania lub przywrocenia wlasciwego stanu ochrony siedlisk i gatunkow, o ktorych mowa w ust. 1;

3) wykaz zadan ochronnych, z okresleniem sposobu ich wykonywania, rodzaju, zakresu i lokalizacji, na okres stosowny do potrzeb;

4) okreslenie zakresu monitoringu przyrodniczego;

5) opis przebiegu granic obszaru Natura 2000.

Art. 30. 1. Minister wlasciwy do spraw srodowiska okresli, w drodze rozporzadzenia, tryb i zakres opracowania projektu planu ochrony, o ktorym mowa w art. 29 ust. 1, w tym sposoby ochrony siedlisk przyrodniczych i gatunkow roslin i zwierzat, dla ktorych ochrony wyznacza sie obszary Natura 2000, kierujac sie potrzeba ochrony tych obszarow.

2. Plan ochrony ustanowiony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody, parku krajobrazowego oraz plan urzadzenia lasu powinny byc zgodne z planem ochrony ustanowionym dla obszaru Natura 2000, jezeli obszar ten obejmuje teren parku narodowego, rezerwatu przyrody, parku krajobrazowego lub obszar objety planem urzadzenia lasow.

Art. 31. Sprawujacy nadzor nad obszarem Natura 2000 sporzadza i przekazuje ministrowi wlasciwemu do spraw srodowiska, co 6 lat w odniesieniu do specjalnego obszaru ochrony siedlisk oraz co 3 lata w odniesieniu do obszaru specjalnej ochrony ptakow, ocene realizacji ochrony tego obszaru, zawierajaca informacje dotyczace podejmowanych dzialan ochronnych oraz wplywu tych dzialan na stan ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunkow roslin i zwierzat, dla ktorych ochrony zostal wyznaczony obszar Natura 2000, a takze wyniki monitorowania i nadzoru tych dzialan.

Art. 32. 1. Minister wlasciwy do spraw srodowiska nadzoruje funkcjonowanie obszarow Natura 2000, prowadzac ewidencje danych niezbednych do podejmowania dzialan w zakresie ich ochrony.

2. Nadzor, o ktorym mowa w ust. 1, polega na:

1) wydawaniu zalecen i wytycznych w zakresie ochrony i funkcjonowania obszarow Natura 2000;

2) okreslaniu zakresu i zadaniu informacji dotyczacych ochrony i funkcjonowania obszarow Natura 2000;

3) kontroli realizacji ustalen planow ochrony obszarow Natura 2000.

3. Wojewoda koordynuje funkcjonowanie obszarow Natura 2000 na obszarze swojego dzialania.

4. Na terenie zarzadzanym przez Panstwowe Gospodarstwo Lesne Lasy Panstwowe znajdujacym sie na obszarze Natura 2000 zadania w zakresie ochrony przyrody wykonuje samodzielnie miejscowy nadlesniczy, zgodnie z ustaleniami planu ochrony obszaru Natura 2000 uwzglednionym w planie urzadzenia lasu.

Art. 33. 1. Zabrania sie podejmowania dzialan mogacych w znaczacy sposob pogorszyc stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunkow roslin i zwierzat, a takze w znaczacy sposob wplynac negatywnie na gatunki, dla ktorych ochrony zostal wyznaczony obszar Natura 2000, z zastrzezeniem art. 34.

2. Przepis ust. 1 stosuje sie odpowiednio do projektowanych obszarow Natura 2000, znajdujacych sie na liscie, o ktorej mowa w art. 27 ust. 1, do czasu odmowy zatwierdzenia albo zatwierdzenia tych obszarow przez Komisje Europejska jako obszary Natura 2000 i ich wyznaczenia w trybie przepisow, o ktorych mowa w art. 28.

3. Projekty planow i projekty zmian do przyjetych planow oraz planowane przedsiewziecia, ktore nie sa bezposrednio zwiazane z ochrona obszaru Natura 2000 lub obszarow, o ktorych mowa w ust. 2, lub nie wynikaja z tej ochrony, a ktore moga na te obszary znaczaco oddzialywac, wymagaja przeprowadzenia postepowania w sprawie oceny oddzialywania na srodowisko, na zasadach okreslonych w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony srodowiska.

4. (uchylony)

5. (uchylony)

6. (uchylony)

Art. 34. 1. Jezeli przemawiaja za tym konieczne wymogi nadrzednego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze spolecznym lub gospodarczym, i wobec braku rozwiazan alternatywnych, wlasciwy miejscowo wojewoda, a na obszarach morskich dyrektor wlasciwego urzedu morskiego, moze zezwolic na realizacje planu lub przedsiewziecia, ktore moga miec negatywny wplyw na siedliska przyrodnicze oraz gatunki roslin i zwierzat, dla ktorych ochrony zostal wyznaczony obszar Natura 2000, zapewniajac wykonanie kompensacji przyrodniczej niezbednej do zapewnienia spojnosci i wlasciwego funkcjonowania sieci obszarow Natura 2000, z zastrzezeniem ust. 2.

2. Jezeli na obszarze Natura 2000 wystepuje siedlisko lub gatunek o znaczeniu priorytetowym, zezwolenie, o ktorym mowa w ust. 1, moze zostac udzielone wylacznie w celu:

1) ochrony zdrowia i zycia ludzi;

2) zapewnienia bezpieczenstwa powszechnego;

3) uzyskania korzystnych nastepstw o pierwszorzednym znaczeniu dla srodowiska przyrodniczego;

4) wynikajacym z koniecznych wymogow nadrzednego interesu publicznego, po uzyskaniu opinii Komisji Europejskiej.

Art. 35. 1. Wydajac zezwolenie, o ktorym mowa w art. 34 ust. 1, wojewoda lub dyrektor urzedu morskiego ustala zakres, miejsce, termin i sposob wykonania kompensacji przyrodniczej.

2. Koszty kompensacji przyrodniczej ponosi podmiot realizujacy plan lub przedsiewziecie.

3. Wojewoda lub dyrektor urzedu morskiego nadzoruje wykonanie kompensacji przyrodniczej.

4. Wojewoda lub dyrektor urzedu morskiego informuje ministra wlasciwego do spraw srodowiska o zezwoleniach, o ktorych mowa w art. 34, o ich wykorzystaniu oraz o skutkach realizacji planu lub przedsiewziecia i wykonanej kompensacji przyrodniczej.

Art. 35a. W przypadku planowanych przedsiewziec, ktore moga znaczaco oddzialywac na obszar Natura 2000 i nie sa bezposrednio zwiazane z ochrona obszaru Natura 2000 lub nie wynikaja z tej ochrony, zezwolenie, o ktorym mowa w art. 34 ust. 1, zastepuje sie decyzja o srodowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsiewziecia, w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony srodowiska; do decyzji stosuje sie odpowiednio art. 34 i 35.

Art. 36. 1. Na obszarach Natura 2000, z zastrzezeniem ust. 2, nie podlega ograniczeniu dzialalnosc zwiazana z utrzymaniem urzadzen i obiektow sluzacych bezpieczenstwu przeciwpowodziowemu oraz dzialalnosc gospodarcza, rolna, lesna, lowiecka i rybacka, a takze amatorski polow ryb, jezeli nie zagrazaja one zachowaniu siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk roslin lub zwierzat ani nie wplywaja w sposob istotny negatywnie na gatunki roslin i zwierzat, dla ktorych ochrony zostal wyznaczony obszar Natura 2000.

2. Prowadzenie dzialalnosci, o ktorej mowa w ust. 1, na obszarach Natura 2000 wchodzacych w sklad parkow narodowych i rezerwatow przyrody, jest dozwolone wylacznie w zakresie, w jakim nie narusza to zakazow obowiazujacych na tych obszarach.

3. Jezeli dzialalnosc gospodarcza, rolna, lesna, lowiecka lub rybacka wymaga dostosowania do wymogow ochrony obszaru Natura 2000, na ktorym nie maja zastosowania programy wsparcia z tytulu obnizenia dochodowosci, wojewoda moze zawrzec umowe z wlascicielem lub posiadaczem obszaru, z wyjatkiem zarzadcow nieruchomosci Skarbu Panstwa, ktora zawiera wykaz niezbednych dzialan, sposoby i terminy ich wykonania oraz warunki i terminy rozliczenia naleznosci za wykonane czynnosci, a takze wartosc rekompensaty za utracone dochody wynikajace z wprowadzonych ograniczen.

Art. 37. Jezeli dzialania na obszarze Natura 2000 zostaly podjete bez przeprowadzenia postepowania w sprawie oceny oddzialywania na srodowisko, o ktorym mowa w art. 33 ust. 3, wojewoda, a na obszarach morskich dyrektor wlasciwego urzedu morskiego, nakazuje ich natychmiastowe wstrzymanie i podjecie w wyznaczonym terminie niezbednych czynnosci w celu przywrocenia poprzedniego stanu danego obszaru, jego czesci lub chronionych na nim gatunkow.

Art. 38. Minister wlasciwy do spraw srodowiska sklada do Komisji Europejskiej raporty i notyfikacje dotyczace obszarow Natura 2000 oraz wystepuje o opinie w sprawie tych obszarow.

Art. 39. Koszty zwiazane z wdrozeniem i funkcjonowaniem sieci obszarow Natura 2000 w zakresie nieobjetym finansowaniem przez Wspolnote Europejska sa finansowane z budzetu panstwa z czesci, ktorej dysponentem jest minister wlasciwy do spraw srodowiska, oraz z funduszy celowych.

Art. 40. 1. Pomnikami przyrody sa pojedyncze twory przyrody zywej i nieozywionej lub ich skupiska o szczegolnej wartosci przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczajace sie indywidualnymi cechami, wyrozniajacymi je wsrod innych tworow, okazalych rozmiarow drzewa, krzewy gatunkow rodzimych lub obcych, zrodla, wodospady, wywierzyska, skalki, jary, glazy narzutowe oraz jaskinie.

2. Na terenach niezabudowanych, jezeli nie stanowi to zagrozenia dla ludzi lub mienia, drzewa stanowiace pomniki przyrody podlegaja ochronie az do ich samoistnego, calkowitego rozpadu.

3. Minister wlasciwy do spraw srodowiska moze okreslic, w drodze rozporzadzenia, kryteria uznawania tworow przyrody zywej i nieozywionej za pomniki przyrody, kierujac sie potrzeba ochrony drzew i krzewow ze wzgledu na ich wielkosc, wiek, pokroj i znaczenie historyczne, a odnosnie tworow przyrody nieozywionej - ze wzgledu na ich znaczenie naukowe, estetyczne i krajobrazowe.

Art. 41. 1. Stanowiskami dokumentacyjnymi sa niewyodrebniajace sie na powierzchni lub mozliwe do wyodrebnienia, wazne pod wzgledem naukowym i dydaktycznym, miejsca wystepowania formacji geologicznych, nagromadzen skamienialosci lub tworow mineralnych, jaskinie lub schroniska podskalne wraz z namuliskami oraz fragmenty eksploatowanych lub nieczynnych wyrobisk powierzchniowych i podziemnych.

2. Stanowiskami dokumentacyjnymi moga byc takze miejsca wystepowania kopalnych szczatkow roslin lub zwierzat.

Art. 42. Uzytkami ekologicznymi sa zaslugujace na ochrone pozostalosci ekosystemow majacych znaczenie dla zachowania roznorodnosci biologicznej - naturalne zbiorniki wodne, srodpolne i srodlesne oczka wodne, kepy drzew i krzewow, bagna, torfowiska, wydmy, platy nieuzytkowanej roslinnosci, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamience, siedliska przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunkow roslin, zwierzat i grzybow, ich ostoje oraz miejsca rozmnazania lub miejsca sezonowego przebywania.

Art. 43. Zespolami przyrodniczo-krajobrazowymi sa fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego zaslugujace na ochrone ze wzgledu na ich walory widokowe lub estetyczne.

Art. 44. 1. Ustanowienie pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, uzytku ekologicznego lub zespolu przyrodniczo-krajobrazowego nastepuje w drodze rozporzadzenia wojewody albo uchwaly rady gminy, jezeli wojewoda nie ustanowil tych form ochrony przyrody.

2. Rozporzadzenie wojewody lub uchwala rady gminy, o ktorych mowa w ust. 1, okreslaja nazwe danego obiektu lub obszaru, jego polozenie, sprawujacego nadzor, szczegolne cele ochrony, w razie potrzeby ustalenia dotyczace jego czynnej ochrony oraz zakazy wlasciwe dla tego obiektu, obszaru lub jego czesci, wybrane sposrod zakazow wymienionych w art. 45 ust. 1.

3. Zniesienia formy ochrony przyrody, o ktorej mowa w ust. 1, dokonuje organ, ktory ustanowil dana forme ochrony przyrody; wojewoda - w drodze rozporzadzenia, rada gminy - w drodze uchwaly.

4. Zniesienie formy ochrony przyrody, o ktorej mowa w ust. 1, nastepuje w razie utraty wartosci przyrodniczych, ze wzgledu na ktore ustanowiono forme ochrony przyrody, lub w razie koniecznosci realizacji inwestycji celu publicznego lub zapewnienia bezpieczenstwa powszechnego.

Art. 45. 1. W stosunku do pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, uzytku ekologicznego lub zespolu przyrodniczo-krajobrazowego moga byc wprowadzone nastepujace zakazy:

1) niszczenia, uszkadzania lub przeksztalcania obiektu lub obszaru;

2) wykonywania prac ziemnych trwale znieksztalcajacych rzezbe terenu, z wyjatkiem prac zwiazanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym lub przeciwpowodziowym albo budowa, odbudowa, utrzymywaniem, remontem lub naprawa urzadzen wodnych;

3) uszkadzania i zanieczyszczania gleby;

4) dokonywania zmian stosunkow wodnych, jezeli zmiany te nie sluza ochronie przyrody albo racjonalnej gospodarce rolnej, lesnej, wodnej lub rybackiej;

5) likwidowania, zasypywania i przeksztalcania naturalnych zbiornikow wodnych, starorzeczy oraz obszarow wodno-blotnych;

6) wylewania gnojowicy, z wyjatkiem nawozenia uzytkowanych gruntow rolnych;

7) zmiany sposobu uzytkowania ziemi;

8) wydobywania do celow gospodarczych skal, w tym torfu, oraz skamienialosci, w tym kopalnych szczatkow roslin i zwierzat, a takze mineralow i bursztynu;

9) umyslnego zabijania dziko wystepujacych zwierzat, niszczenia nor, legowisk zwierzecych oraz tarlisk i zlozonej ikry, z wyjatkiem amatorskiego polowu ryb oraz wykonywania czynnosci zwiazanych z racjonalna gospodarka rolna, lesna, rybacka i lowiecka;

10) zbioru, niszczenia, uszkadzania roslin i grzybow na obszarach uzytkow ekologicznych, utworzonych w celu ochrony stanowisk, siedlisk lub ostoi roslin i grzybow chronionych;

11) umieszczania tablic reklamowych.

2. Zakazy, o ktorych mowa w ust. 1, nie dotycza:

1) prac wykonywanych na potrzeby ochrony przyrody po uzgodnieniu z organem ustanawiajacym dana forme ochrony przyrody;

2) realizacji inwestycji celu publicznego po uzgodnieniu z organem ustanawiajacym dana forme ochrony przyrody;

3) zadan z zakresu obronnosci kraju w przypadku zagrozenia bezpieczenstwa panstwa;

4) likwidowania naglych zagrozen bezpieczenstwa powszechnego i prowadzenia akcji ratowniczych.

Art. 46. 1. Ochrona gatunkowa ma na celu zapewnienie przetrwania i wlasciwego stanu ochrony dziko wystepujacych roslin, zwierzat i grzybow oraz ich siedlisk, gatunkow rzadko wystepujacych, endemicznych, podatnych na zagrozenia i zagrozonych wyginieciem oraz objetych ochrona na podstawie umow miedzynarodowych, a takze zachowanie roznorodnosci gatunkowej i genetycznej.

2. W celu ochrony ostoi i stanowisk roslin lub grzybow objetych ochrona gatunkowa lub ostoi, miejsc rozrodu i regularnego przebywania zwierzat objetych ochrona gatunkowa moga byc ustalane strefy ochrony.

Art. 47. 1. Rosliny, zwierzeta i grzyby gatunkow zagrozonych wyginieciem w srodowisku przyrodniczym podlegaja ochronie ex situ w ogrodach zoologicznych, ogrodach botanicznych lub bankach genow.

2. Ochrona ex situ gatunkow, o ktorych mowa w ust. 1, powinna zmierzac do przywrocenia osobnikow tych gatunkow do srodowiska przyrodniczego.

Art. 48. Minister wlasciwy do spraw srodowiska w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw rolnictwa okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) gatunki dziko wystepujacych roslin:

a) objetych ochrona scisla, z wyszczegolnieniem gatunkow wymagajacych ochrony czynnej,

b) objetych ochrona czesciowa,

c) objetych ochrona czesciowa, ktore moga byc pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania,

d) wymagajacych ustalenia stref ochrony ich ostoi lub stanowisk,

2) zakazy wlasciwe dla poszczegolnych gatunkow lub grup gatunkow roslin, wybrane sposrod zakazow, o ktorych mowa w art. 51 ust. 1, i odstepstwa od zakazow, wybrane sposrod odstepstw, o ktorych mowa w art. 51 ust. 2,

3) sposoby ochrony gatunkow, w tym wielkosc stref ochrony

- kierujac sie potrzeba ochrony dziko wystepujacych roslin, ich siedlisk, ostoi lub stanowisk oraz wymaganiami ekologicznymi, naukowymi i kulturowymi, a takze biorac pod uwage obowiazujace w tym zakresie przepisy prawa Unii Europejskiej.

Art. 49. Minister wlasciwy do spraw srodowiska w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw rolnictwa okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) gatunki dziko wystepujacych:

a) zwierzat objetych ochrona scisla, z wyszczegolnieniem gatunkow wymagajacych ochrony czynnej,

b) zwierzat objetych ochrona czesciowa,

c) zwierzat objetych ochrona czesciowa, ktore moga byc pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania,

d) ptakow, ktore moga byc sprzedawane, transportowane i przetrzymywane w celach handlowych, jezeli zostaly legalnie upolowane,

e) zwierzat wymagajacych ustalenia stref ochrony ostoi, miejsc rozrodu lub regularnego przebywania,

2) zakazy wlasciwe dla poszczegolnych gatunkow lub grup gatunkow zwierzat, wybrane sposrod zakazow, o ktorych mowa w art. 52 ust. 1, i odstepstwa od zakazow, wybrane sposrod odstepstw, o ktorych mowa w art. 52 ust. 2,

3) sposoby ochrony gatunkow, w tym wielkosc stref ochrony

- kierujac sie potrzeba ochrony dziko wystepujacych zwierzat, ich siedlisk, ostoi lub stanowisk oraz wymaganiami ekologicznymi, naukowymi i kulturowymi, a takze biorac pod uwage obowiazujace w tym zakresie przepisy prawa Unii Europejskiej.

Art. 50. Minister wlasciwy do spraw srodowiska w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw rolnictwa okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) gatunki dziko wystepujacych grzybow:

a) objetych ochrona scisla,

b) objetych ochrona czesciowa,

c) objetych ochrona czesciowa, ktore moga byc pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania,

d) wymagajacych ustalenia stref ochrony ich ostoi lub stanowisk,

2) zakazy wlasciwe dla poszczegolnych gatunkow lub grup gatunkow grzybow, wybrane sposrod zakazow, o ktorych mowa w art. 51 ust. 1, i odstepstwa od zakazow, wybrane sposrod odstepstw, o ktorych mowa w art. 51 ust. 2,

3) sposoby ochrony gatunkow, w tym wielkosc stref ochrony

- kierujac sie potrzeba ochrony dziko wystepujacych grzybow, ich siedlisk, ostoi lub stanowisk oraz wymaganiami ekologicznymi, naukowymi i kulturowymi, a takze biorac pod uwage obowiazujace w tym zakresie przepisy prawa Unii Europejskiej.

Art. 51. 1. W stosunku do dziko wystepujacych roslin i grzybow objetych ochrona gatunkowa moga byc wprowadzone nastepujace zakazy:

1) zrywania, niszczenia i uszkadzania;

2) niszczenia ich siedlisk i ostoi;

3) dokonywania zmian stosunkow wodnych, stosowania srodkow chemicznych, niszczenia sciolki lesnej i gleby w ostojach;

4) pozyskiwania, zbioru, przetrzymywania, posiadania, preparowania i przetwarzania calych roslin oraz grzybow i ich czesci;

5) zbywania, nabywania, oferowania do sprzedazy, wymiany i darowizny roslin i grzybow zywych, martwych, przetworzonych i spreparowanych, a takze ich czesci i produktow pochodnych;

6) wwozenia z zagranicy i wywozenia poza granice panstwa roslin i grzybow zywych, martwych, przetworzonych i spreparowanych, a takze ich czesci i produktow pochodnych.

2. W stosunku do dziko wystepujacych roslin i grzybow objetych ochrona gatunkowa moga byc wprowadzone odstepstwa od zakazow, o ktorych mowa w ust. 1, dotyczace:

1) wykonywania czynnosci zwiazanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, lesnej lub rybackiej, jezeli technologia prac uniemozliwia przestrzeganie zakazow;

2) usuwania roslin oraz grzybow niszczacych materialy lub obiekty budowlane;

3) pozyskiwania gatunkow roslin, o ktorych mowa w art. 48 pkt 1 lit. c, oraz grzybow, o ktorych mowa w art. 50 pkt 1 lit. c, lub ich czesci i produktow pochodnych przez podmioty, ktore uzyskaly zezwolenie wojewody na ich pozyskiwanie;

4) przetrzymywania, zbywania, nabywania, oferowania do sprzedazy, wymiany, darowizny, a takze wywozenia poza granice panstwa zywych, martwych, przetworzonych i spreparowanych roslin, o ktorych mowa w pkt 3, oraz ich czesci i produktow pochodnych.

Art. 52. 1. W stosunku do dziko wystepujacych zwierzat objetych ochrona gatunkowa moga byc wprowadzone nastepujace zakazy:

1) zabijania, okaleczania, chwytania, transportu, pozyskiwania, przetrzymywania, a takze posiadania zywych zwierzat;

2) zbierania, przetrzymywania i posiadania zwierzat martwych, w tym spreparowanych, a takze ich czesci i produktow pochodnych;

3) niszczenia ich jaj, postaci mlodocianych i form rozwojowych;

4) niszczenia ich siedlisk i ostoi;

5) niszczenia ich gniazd, mrowisk, nor, legowisk, zeremi, tam, tarlisk, zimowisk i innych schronien;

6) wybierania, posiadania i przechowywania ich jaj;

7) wyrabiania, posiadania i przechowywania wydmuszek;

8) preparowania martwych zwierzat lub ich czesci, w tym znalezionych;

9) zbywania, nabywania, oferowania do sprzedazy, wymiany i darowizny zwierzat zywych, martwych, przetworzonych i spreparowanych, a takze ich czesci i produktow pochodnych;

10) wwozenia z zagranicy i wywozenia poza granice panstwa zwierzat zywych, martwych, przetworzonych i spreparowanych, a takze ich czesci i produktow pochodnych;

11) umyslnego ploszenia i niepokojenia;

12) fotografowania, filmowania i obserwacji, mogacych powodowac ich ploszenie lub niepokojenie;

13) przemieszczania z miejsc regularnego przebywania na inne miejsca;

14) przemieszczania urodzonych i hodowanych w niewoli do stanowisk naturalnych.

2. W stosunku do dziko wystepujacych zwierzat objetych ochrona gatunkowa moga byc wprowadzone odstepstwa od zakazow, o ktorych mowa w ust. 1, dotyczace:

1) usuwania od dnia 16 pazdziernika do konca lutego gniazd z budek dla ptakow i ssakow;

2) usuwania od dnia 16 pazdziernika do konca lutego gniazd ptasich z obiektow budowlanych i terenow zieleni, jezeli wymagaja tego wzgledy bezpieczenstwa lub sanitarne;

3) chwytania na terenach zabudowanych przez podmioty upowaznione przez wojewode zablakanych zwierzat i przemieszczania ich do miejsc regularnego przebywania;

4) chwytania zwierzat rannych i oslabionych w celu udzielenia im pomocy weterynaryjnej i przemieszczania do osrodkow rehabilitacji zwierzat oraz przetrzymywania w tych osrodkach na czas odzyskania zdolnosci samodzielnego zycia i przywrocenia ich do srodowiska przyrodniczego;

5) wykonywania czynnosci zwiazanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, lesnej lub rybackiej, jezeli technologia prac uniemozliwia przestrzeganie zakazow;

6) pozyskiwania gatunkow zwierzat, o ktorych mowa w art. 49 pkt 1 lit. c, lub ich czesci i produktow pochodnych przez podmioty, ktore uzyskaly zezwolenie wojewody na to pozyskiwanie;

7) przetrzymywania, zbywania, nabywania, oferowania do sprzedazy, wymiany, darowizny, a takze wywozenia poza granice panstwa zywych, martwych i spreparowanych zwierzat, o ktorych mowa w pkt 6, oraz ich czesci i produktow pochodnych.

Art. 53. Wojewoda, w drodze rozporzadzenia, moze wprowadzic na terenie wojewodztwa, na czas okreslony, ochrone gatunkow roslin, zwierzat lub grzybow nieobjetych ochrona okreslona w przepisach, o ktorych mowa w art. 48-50, a takze wlasciwe dla nich zakazy wybrane sposrod zakazow, o ktorych mowa w art. 51 ust. 1 oraz art. 52 ust. 1, a takze odstepstwa od zakazow, o ktorych mowa w art. 51 ust. 2 oraz art. 52 ust. 2.

Art. 54. Chwytanie lub zabijanie dziko wystepujacych zwierzat, o ktorych mowa w art. 49 pkt 1 lit. b, nie moze byc wykonywane przy uzyciu:

1) oslepionych lub okaleczonych zwierzat jako wabikow;

2) urzadzen odtwarzajacych nagrania glosow zwierzat;

3) urzadzen elektrycznych lub elektronicznych, mogacych zabijac lub ogluszac;

4) sztucznych zrodel swiatla;

5) luster i innych urzadzen oslepiajacych;

6) urzadzen wizyjnych ulatwiajacych strzelanie w nocy, w tym powiekszajacych lub przetwarzajacych obraz oraz oswietlajacych cel;

7) materialow wybuchowych;

8) sieci dzialajacych niewybiorczo;

9) pulapek dzialajacych niewybiorczo;

10) kusz;

11) trucizn lub przynet zatrutych albo zawierajacych srodki usypiajace;

12) gazow i dymow stosowanych do wyplaszania;

13) automatycznej lub polautomatycznej broni z magazynkiem mieszczacym wiecej niz 2 naboje;

14) statkow powietrznych;

15) pojazdow silnikowych w ruchu;

16) sidel, lepow i hakow;

17) lodzi prowadzonych z predkoscia wieksza niz 5 kilometrow na godzine.

Art. 55. Minister wlasciwy do spraw srodowiska okresli, w drodze rozporzadzenia, sposoby obraczkowania ptakow, wzory obraczek oraz materialy, z jakich moga byc wykonane obraczki, kierujac sie potrzeba ochrony ptakow przed niekontrolowanym i niewlasciwym obraczkowaniem.

Art. 56. 1. Minister wlasciwy do spraw srodowiska moze zezwolic na zbior roslin i grzybow objetych ochrona gatunkowa, chwytanie, odlawianie lub zabijanie zwierzat objetych ochrona gatunkowa oraz na inne czynnosci podlegajace zakazom lub ograniczeniom w stosunku do gatunkow:

1) objetych ochrona scisla;

2) objetych ochrona czesciowa, jezeli zezwolenie dotyczy obszaru wykraczajacego poza granice jednego wojewodztwa lub jezeli ma to zwiazek z dzialaniami podejmowanymi przez ministra wlasciwego do spraw srodowiska, w tym dotyczacymi realizacji krajowej strategii ochrony i zrownowazonego uzytkowania roznorodnosci biologicznej, programow ochrony gatunkow zagrozonych wyginieciem lub realizacji umow miedzynarodowych.

2. Wojewoda na obszarze swojego dzialania moze zezwolic:

1) w stosunku do gatunkow objetych ochrona czesciowa - na pozyskiwanie lub zbior roslin lub grzybow, ich czesci i produktow pochodnych oraz pozyskiwanie, chwytanie lub zabijanie zwierzat, a takze na inne czynnosci podlegajace zakazom lub ograniczeniom;

2) w stosunku do gatunkow objetych ochrona scisla - na zbieranie, przetrzymywanie i posiadanie martwych, w tym spreparowanych zwierzat, ich czesci i produktow pochodnych, a takze na fotografowanie i filmowanie mogace powodowac niepokojenie lub ploszenie.

3. Zezwolenia na pozyskiwanie roslin, zwierzat i grzybow w lasach wydaje sie w porozumieniu z wlascicielem lub zarzadca lasu.

4. Zezwolenia, o ktorych mowa w ust. 1 i 2, z zastrzezeniem ust. 5, moga byc wydane w przypadku braku rozwiazan alternatywnych i jezeli nie spowoduje to zagrozenia dla dziko wystepujacych populacji chronionych gatunkow roslin, zwierzat lub grzybow oraz:

1) wynikaja z potrzeby ochrony innych dziko wystepujacych gatunkow roslin, zwierzat, grzybow oraz ochrony siedlisk przyrodniczych lub

2) wynikaja z koniecznosci ograniczenia powaznych szkod w gospodarce, w szczegolnosci rolnej, lesnej lub rybackiej, lub

3) leza w interesie zdrowia i bezpieczenstwa powszechnego, lub

4) wynikaja z innych koniecznych wymogow nadrzednego interesu publicznego, w tym wymogow o charakterze spolecznym lub gospodarczym lub wymogow zwiazanych z korzystnymi skutkami o podstawowym znaczeniu dla srodowiska, lub

5) sa niezbedne w realizacji badan naukowych i programow edukacyjnych lub w realizacji celow zwiazanych z odbudowa populacji, reintrodukcja gatunkow roslin, zwierzat lub grzybow, albo do celow dzialan reprodukcyjnych, w tym do sztucznego rozmnazania roslin, lub

6) umozliwiaja, w scisle kontrolowanych warunkach, selektywnie i w ograniczonym stopniu, zbior lub przetrzymywanie roslin i grzybow oraz chwytanie lub przetrzymywanie zwierzat gatunkow objetych ochrona scisla w liczbie okreslonej przez wydajacego zezwolenie.

5. Zezwolenia na pozyskiwanie roslin i zwierzat objetych ochrona gatunkowa moga byc wydane, jezeli nie spowoduja zagrozenia dla dziko wystepujacych populacji chronionych gatunkow roslin, zwierzat lub grzybow.

6. Zezwolenie moze byc wydane na wniosek, ktory zawiera:

1) imie, nazwisko i adres albo nazwe i siedzibe wnioskodawcy;

2) cel wykonania wnioskowanych czynnosci;

3) opis czynnosci, na ktora moze byc wydane zezwolenie;

4) nazwe gatunku lub gatunkow w jezyku lacinskim i polskim, jezeli polska nazwa istnieje;

5) liczbe lub ilosc osobnikow, ktorych dotyczy wniosek;

6) sposob, miejsce i czas wykonania czynnosci;

7) wskazanie podmiotu, ktory bedzie usmiercal zwierzeta.

7. Zezwolenia, o ktorych mowa w ust. 1 i 2, zawieraja:

1) imie, nazwisko i adres albo nazwe i siedzibe wnioskodawcy;

2) nazwe gatunku lub gatunkow w jezyku lacinskim i polskim, jezeli polska nazwa istnieje;

3) liczbe lub ilosc osobnikow, ktorych dotyczy zezwolenie;

4) opis czynnosci, na ktore wydaje sie zezwolenie;

5) wskazanie dozwolonych srodkow i sposobow chwytania, odlawiania lub zabijania zwierzat albo sposobow zbioru roslin i grzybow lub sposobow wykonania innych czynnosci, na ktore wydaje sie zezwolenie;

6) okreslenie czasu i miejsca wykonania czynnosci, ktorych dotyczy zezwolenie;

7) wskazanie podmiotu, ktory bedzie usmiercal zwierzeta;

8) okreslenie terminu zlozenia informacji o wykorzystaniu zezwolenia.

8. Wojewoda do dnia 31 stycznia kazdego roku sklada ministrowi wlasciwemu do spraw srodowiska raport o wydanych zezwoleniach w roku poprzednim, zawierajacy informacje, o ktorych mowa w ust. 7 pkt 2-7, oraz informacje o wykorzystaniu zezwolen.

9. Minister wlasciwy do spraw srodowiska przygotowuje i przedstawia Komisji Europejskiej raporty dotyczace ochrony gatunkowej, ktorych obowiazek sporzadzania wynika z przepisow prawa Unii Europejskiej.

Art. 57. 1. Minister wlasciwy do spraw srodowiska opracowuje programy ochrony zagrozonych wyginieciem gatunkow roslin, zwierzat i grzybow.

2. Programy, o ktorych mowa w ust. 1, zawieraja:

1) opis sposobow prowadzenia dzialan ochronnych zmierzajacych do odbudowy populacji zagrozonych wyginieciem gatunkow;

2) okreslenie czasu i miejsca wykonania dzialan ochronnych;

3) wskazanie odpowiedzialnego za wykonanie dzialan ochronnych;

4) informacje o kosztach i zrodlach finansowania.

Art. 58. 1. Wojewoda, do dnia 31 marca kazdego roku, przekazuje ministrowi wlasciwemu do spraw srodowiska informacje za rok poprzedni w sprawie przypadkowego schwytania lub zabicia zwierzat gatunkow objetych ochrona scisla.

2. Na podstawie informacji, o ktorej mowa w ust. 1, minister wlasciwy do spraw srodowiska moze podjac badania lub dzialania ochronne, zapobiegajace przypadkowemu chwytaniu lub zabijaniu zwierzat.

Art. 59. Organy ochrony przyrody sa obowiazane do inicjowania i wspierania badan naukowych w zakresie:

1) ochrony siedlisk przyrodniczych;

2) ochrony siedlisk roslin i siedlisk zwierzat objetych ochrona gatunkowa;

3) ochrony zwierzat prowadzacych wedrowny tryb zycia oraz ich siedlisk polozonych na trasach wedrowek, a takze miejsc ich zimowania lub gniazdowania;

4) ustalania zmiennosci liczebnosci populacji gatunkow roslin i zwierzat;

5) opracowania i doskonalenia sposobow zapobiegania szkodom powodowanym przez zwierzeta objete ochrona gatunkowa;

6) opracowania i doskonalenia sposobow zapobiegania przypadkowemu chwytaniu lub zabijaniu zwierzat objetych ochrona gatunkowa.

7) okreslania wplywu niekorzystnych skutkow zanieczyszczania chemicznego na liczebnosc populacji roslin i zwierzat objetych ochrona gatunkowa.

Art. 60. 1. Organy ochrony przyrody podejmuja dzialania w celu ratowania zagrozonych wyginieciem gatunkow roslin, zwierzat i grzybow objetych ochrona gatunkowa, polegajace na przenoszeniu tych gatunkow do innych miejsc, eliminowaniu przyczyn ich zagrozenia, podejmowaniu ochrony ex situ oraz tworzeniu warunkow do ich rozmnazania.

2. Jezeli stwierdzone lub przewidywane zmiany w srodowisku zagrazaja lub moga zagrazac roslinom, zwierzetom lub grzybom objetych ochrona gatunkowa, wojewoda, a na obszarach morskich minister wlasciwy do spraw srodowiska, jest obowiazany, po zasiegnieciu opinii wlasciwej wojewodzkiej rady ochrony przyrody oraz zarzadcy lub wlasciciela terenu, podjac dzialania w celu zapewnienia trwalego zachowania gatunku, jego siedliska lub ostoi, eliminowania przyczyn powstawania zagrozen oraz poprawy stanu ochrony jego siedliska lub ostoi.

3. Wojewoda moze ustalac i likwidowac, w drodze decyzji administracyjnej:

1) strefy ochrony ostoi oraz stanowisk roslin objetych ochrona gatunkowa, o ktorych mowa w art. 48 pkt 1 lit. d;

2) strefy ochrony ostoi, miejsc rozrodu i regularnego przebywania zwierzat objetych ochrona gatunkowa, o ktorych mowa w art. 49 pkt 1 lit. e;

3) strefy ochrony ostoi oraz stanowisk grzybow objetych ochrona gatunkowa, o ktorych mowa w art. 50 pkt 1 lit. d.

4. Granice stref ochrony, o ktorych mowa w ust. 3, oznacza sie tablicami z napisem, odpowiednio: "ostoja roslin", "ostoja zwierzat" albo "ostoja grzybow" i informacja: "osobom nieupowaznionym wstep wzbroniony".

5. Wojewoda prowadzi rejestr stref ochrony, o ktorych mowa w ust. 3.

6. W strefach ochrony, o ktorych mowa w ust. 3, zabrania sie:

1) przebywania osob, z wyjatkiem wlasciciela nieruchomosci objetej strefa ochrony oraz osob sprawujacych zarzad i nadzor nad obszarami objetymi strefa ochronna;

2) wycinania drzew lub krzewow bez zezwolenia wojewody;

3) dokonywania zmian stosunkow wodnych, jezeli nie jest to zwiazane z potrzeba ochrony poszczegolnych gatunkow;

4) wznoszenia obiektow, urzadzen i instalacji.

Art. 61. 1. Przewozenie przez granice panstwa roslin i zwierzat nalezacych do gatunkow, podlegajacych ograniczeniom na podstawie przepisow prawa Unii Europejskiej, a takze ich rozpoznawalnych czesci i produktow pochodnych, wymaga uzyskania zezwolenia ministra wlasciwego do spraw srodowiska, z zastrzezeniem ust. 2.

2. Wywoz zywych roslin nalezacych do gatunkow, o ktorych mowa w ust. 1, pochodzacych z uprawy jest dozwolony na podstawie swiadectw fitosanitarnych.

3. Do wniosku o wydanie zezwolenia na import zywych zwierzat lub jaj gatunkow, o ktorych mowa w ust. 1, dolacza sie opinie lub orzeczenie lekarsko-weterynaryjne powiatowego lekarza weterynarii stwierdzajace spelnienie przez importera warunkow przetrzymywania tych gatunkow, odpowiadajacych ich potrzebom biologicznym.

4. Do wniosku o wydanie zezwolenia na eksport gatunkow, o ktorych mowa w ust. 1, dolacza sie:

1) zezwolenie na pozyskiwanie ze srodowiska gatunkow wymienionych we wniosku albo

2) wypis z dokumentacji hodowlanej lub orzeczenie lekarsko-weterynaryjne powiatowego lekarza weterynarii potwierdzajace urodzenie w hodowli okazow i ich rodzicow - w przypadku zwierzat, albo

3) oswiadczenie wnioskodawcy o pochodzeniu roslin z uprawy.

5. Zezwolenie, o ktorym mowa w ust. 1, jest wydawane na wniosek, po zasiegnieciu opinii Panstwowej Rady Ochrony Przyrody, w przypadkach okreslonych przepisami prawa Unii Europejskiej.

6. Opinie, o ktorej mowa w ust. 5, Panstwowa Rada Ochrony Przyrody wyraza w ciagu 14 dni od dnia wystapienia o opinie.

7. Minister wlasciwy do spraw srodowiska moze odmowic wydania zezwolenia, jezeli importer, eksporter lub reeksporter, podany we wniosku o wydanie zezwolenia, byl skazany prawomocnym wyrokiem sadu za przestepstwo majace zwiazek z przewozeniem przez granice panstwa roslin lub zwierzat gatunkow, o ktorych mowa w ust. 1, w okresie 3 lat od dnia uprawomocnienia sie wyroku.

8. Minister wlasciwy do spraw srodowiska cofa zezwolenie, o ktorym mowa w ust. 1, jezeli:

1) po wydaniu zezwolenia zostana ujawnione okolicznosci, o ktorych mowa w ust. 7, uzasadniajace odmowe wydania zezwolenia;

2) zezwolenie zostalo uzyte niezgodnie z warunkami w nim zawartymi.

Art. 62. 1. Koszty transportu oraz utrzymywania roslin lub zwierzat, o ktorych mowa w art. 61 ust. 1, przewozonych przez granice panstwa bez zezwolenia i zatrzymanych przez organy celne, ponosi Skarb Panstwa, a ich rozliczenia dokonuje wojewoda wlasciwy ze wzgledu na polozenie podmiotu, ktoremu zostaly przekazane zatrzymane rosliny lub zwierzeta.

2. Zatrzymane zywe rosliny lub zwierzeta moga byc przekazywane do ogrodow botanicznych, ogrodow zoologicznych lub osrodkow rehabilitacji zwierzat.

3. Minister wlasciwy do spraw srodowiska w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw finansow publicznych okresli, w drodze rozporzadzenia, sposob postepowania z zywymi roslinami lub zwierzetami, o ktorych mowa w ust. 1, oraz rozliczania kosztow, o ktorych mowa w ust. 1, kierujac sie potrzeba zapewnienia wlasciwych warunkow przetrzymania roslin i zwierzat.

Art. 63. 1. Minister wlasciwy do spraw srodowiska prowadzi rejestr instytucji naukowych uprawnionych do przewozenia w celach naukowych przez granice panstwa bez zezwolenia, o ktorym mowa w art. 61 ust. 1, okazow zielnikowych lub okazow muzealnych zakonserwowanych, zasuszonych albo w inny sposob utrwalonych lub zywego materialu roslinnego, w celu nieodplatnej wymiany, uzyczenia lub darowizny.

2. Instytucja naukowa ubiegajaca sie o wpis do rejestru powinna spelniac nastepujace warunki:

1) okazy, o ktorych mowa w ust. 1, sa gromadzone w kolekcje;

2) kolekcja jest wykorzystywana jedynie w celach naukowych i dydaktycznych;

3) kolekcje stanowia jedynie okazy, ktorych pozyskiwanie nastapilo zgodnie z przepisami ustawy;

4) kolekcja jest przechowywana pod opieka osoby wyznaczonej przez kierownika instytucji naukowej w warunkach uniemozliwiajacych jej zniszczenie;

5) okazy w kolekcji sa oznakowane w sposob umozliwiajacy ich identyfikacje;

6) posiadaja katalog przetrzymywanych w kolekcji okazow, z wyszczegolnieniem okazow, ktore moga byc udostepniane w drodze nieodplatnej wymiany, uzyczenia lub darowizny;

7) katalog, o ktorym mowa w pkt 6, jest udostepniany zainteresowanym instytucjom naukowym.

3. Wpisanie do rejestru, o ktorym mowa w ust. 1, nastepuje na wniosek zainteresowanej instytucji naukowej. Do wniosku dolacza sie kopie katalogu okazow, o ktorym mowa w ust. 2 pkt 6, oraz oswiadczenia: o zgodnosci kopii katalogu okazow z oryginalem oraz o spelnieniu warunkow, o ktorych mowa w ust. 2.

4. Minister wlasciwy do spraw srodowiska, po wpisaniu instytucji naukowej do rejestru, o ktorym mowa w ust. 1, wydaje zaswiadczenie.

5. Instytucja naukowa wpisana do rejestru, o ktorym mowa w ust. 1, jest obowiazana do:

1) aktualizacji katalogu okazow, o ktorych mowa w ust. 1:

a) stanowiacych kolekcje,

b) przekazanych innym, uprawnionym na podstawie umow miedzynarodowych, instytucjom naukowym;

2) skladania ministrowi wlasciwemu do spraw srodowiska, do dnia 31 stycznia kazdego roku, raportu za rok ubiegly z dzialalnosci w zakresie nieodplatnej wymiany, uzyczenia lub darowizny okazow, o ktorych mowa w ust. 1, oraz informacji o celu wykorzystania otrzymanych okazow.

6. Wykreslenie instytucji naukowej z rejestru moze nastapic, jezeli instytucja naukowa przestala spelniac warunki, o ktorych mowa w ust. 2, lub nie aktualizuje katalogu.

7. Przewozenie przez granice panstwa okazow, o ktorych mowa w ust. 1, wymaga oznakowania etykieta opakowania, w ktorym okazy sa przewozone, zgodnie z przepisami prawa Unii Europejskiej.

8. Wojewoda wlasciwy ze wzgledu na miejsce siedziby instytucji naukowej dokonuje kontroli aktualizacji katalogu oraz spelnienia warunkow, o ktorych mowa w ust. 2.

9. O wynikach kontroli wojewoda powiadamia ministra wlasciwego do spraw srodowiska w terminie 30 dni od dnia zakonczenia kontroli.

Art. 64. 1. Posiadacz zwierzat, o ktorych mowa w art. 61 ust. 1, zaliczonych do plazow, gadow, ptakow lub ssakow, a takze prowadzacy ich hodowle, jest obowiazany do pisemnego zgloszenia ich do rejestru.

2. Obowiazek zgloszenia do rejestru, o ktorym mowa w ust. 1, nie dotyczy:

1) ogrodow zoologicznych;

2) podmiotow prowadzacych dzialalnosc gospodarcza w zakresie handlu zwierzetami, o ktorych mowa w art. 61 ust. 1;

3) czasowego przetrzymywania zwierzat w celu leczenia i rehabilitacji.

3. Rejestr, o ktorym mowa w ust. 1, prowadzi starosta wlasciwy ze wzgledu na miejsce przetrzymywania zwierzat lub prowadzenia ich hodowli.

4. Rejestr, o ktorym mowa w ust. 1, powinien zawierac nastepujace dane:

1) date:

a) dokonania wpisu,

b) dokonania zmiany danych wpisanych do rejestru,

c) wykreslenia z rejestru;

2) imie, nazwisko i adres albo nazwe i siedzibe posiadacza lub prowadzacego hodowle;

3) adres miejsca przetrzymywania zwierzat lub prowadzenia hodowli;

4) liczbe zwierzat posiadanych lub hodowanych;

5) nazwe gatunku w jezyku lacinskim i polskim, jezeli polska nazwa istnieje;

6) date, miejsce urodzenia lub wyklucia zwierzecia;

7) date wejscia w posiadanie zwierzecia oraz zrodlo jego pochodzenia;

8) plec zwierzecia, jezeli jest mozliwa do ustalenia;

9) opis trwalego oznakowania zwierzecia, jezeli jest oznakowane;

10) cel przetrzymywania lub prowadzenia hodowli zwierzecia;

11) numer i date wydania:

a) zezwolenia na import zwierzecia do kraju albo

b) zezwolenia na schwytanie zwierzecia w srodowisku, albo

c) dokumentu wydanego przez powiatowego lekarza weterynarii, potwierdzajacego urodzenie zwierzecia w hodowli, albo

d) innego dokumentu stwierdzajacego legalnosc pochodzenia zwierzecia.

5. Obowiazek zgloszenia do rejestru lub wykreslenia z rejestru powstaje z dniem nabycia lub zbycia, wwozu do kraju lub wywozu za granice panstwa, wejscia w posiadanie zwierzecia, jego utraty lub smierci. Wniosek o dokonanie wpisu lub wykreslenia z rejestru powinien byc zlozony wlasciwemu staroscie w terminie 14 dni od dnia powstania tego obowiazku.

6. Do wniosku o dokonanie wpisu do rejestru zalacza sie kopie dokumentu, o ktorym mowa w ust. 4 pkt 11.

7. W razie zmiany danych, o ktorych mowa w ust. 4 pkt 2-11, przepis ust. 5 stosuje sie odpowiednio.

8. Wpisanie do rejestru starosta potwierdza wydaniem zaswiadczenia.

9. Podmioty, o ktorych mowa w ust. 2 pkt 2, sa obowiazane do posiadania i przekazania wraz ze sprzedawanym zwierzeciem oryginalu lub kopii dokumentu, o ktorym mowa w ust. 4 pkt 11. Kopia ta powinna byc, przez podmiot sprzedajacy zwierze, zaopatrzona w numer nadawany wedlug numeracji ciaglej, date wystawienia, pieczec i podpis osoby sprzedajacej, informacje o liczbie zwierzat, dla ktorych zostala wystawiona, a jezeli kopiowany dokument dotyczy wiecej niz jednego gatunku, takze o ich przynaleznosci gatunkowej.

10. Koszty zwiazane ze znakowaniem, zgodnym z przepisami prawa Unii Europejskiej, zwierzat, o ktorych mowa w ust. 1, pokrywa posiadacz zwierzecia lub prowadzacy hodowle.

Rozdzial 3

Ogrody botaniczne, ogrody zoologiczne oraz osrodki rehabilitacji zwierzat

Art. 65. 1. Ogrody botaniczne, ogrody zoologiczne oraz tereny przewidziane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na rozbudowe istniejacych lub budowe nowych ogrodow podlegaja ochronie w celu zapewnienia ich prawidlowej dzialalnosci i rozwoju.

2. Ochrona, o ktorej mowa w ust. 1, polega na zakazie:

1) wznoszenia na terenie ogrodu botanicznego lub zoologicznego obiektow budowlanych i urzadzen niezwiazanych z ich dzialalnoscia;

2) zmniejszenia obszaru ogrodu botanicznego lub zoologicznego na rzecz dzialalnosci niezwiazanej z ich rola i przeznaczeniem;

3) zmiany na terenie ogrodu botanicznego lub zoologicznego lub w ich sasiedztwie stosunkow wodnych, w tym obnizenia poziomu wod gruntowych;

4) zanieczyszczania na terenie ogrodu botanicznego lub zoologicznego lub w ich sasiedztwie powierzchni ziemi, wod i powietrza;

5) wznoszenia w sasiedztwie ogrodu botanicznego lub zoologicznego obiektow budowlanych lub urzadzen przeznaczonych do prowadzenia dzialalnosci produkcyjnej lub uslugowej, wplywajacych szkodliwie na warunki przyrodnicze niezbedne do prawidlowego funkcjonowania ogrodow.

3. Sposoby korzystania z ogrodu botanicznego lub zoologicznego ustala w regulaminie zarzadzajacy ogrodem.

Art. 66. 1. W studiach uwarunkowan i kierunkow zagospodarowania przestrzennego gmin oraz w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego uwzglednia sie potrzeby funkcjonowania i rozwoju istniejacych lub projektowanych ogrodow botanicznych lub zoologicznych.

2. Wojt, burmistrz albo prezydent miasta przed wydaniem decyzji w sprawie ustalenia warunkow zabudowy lub decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w sasiedztwie ogrodu botanicznego lub zoologicznego informuje o planowanej inwestycji zarzadzajacego ogrodem, ktory w terminie 30 dni moze zglosic zastrzezenia i wnioski.

3. Przepis ust. 2 stosuje sie odpowiednio przy rozpatrywaniu wniosku o wyrazenie zgody na zmiane sposobu uzytkowania obiektu budowlanego znajdujacego sie w sasiedztwie ogrodu botanicznego lub zoologicznego, jezeli zmiana ta moglaby miec niekorzystny wplyw na funkcjonowanie ogrodu.

Art. 67. 1. Utworzenie i prowadzenie ogrodu botanicznego lub zoologicznego wymaga uzyskania zezwolenia ministra wlasciwego do spraw srodowiska.

2. Zezwolenie wydaje sie po zasiegnieciu opinii wojewody wlasciwego ze wzgledu na miejsce polozenia ogrodu botanicznego lub zoologicznego, a takze opinii organizacji zrzeszajacej przedstawicieli ogrodow botanicznych lub zoologicznych.

3. Wniosek o wydanie zezwolenia, o ktorym mowa w ust. 1, powinien zawierac:

1) imie, nazwisko i adres albo nazwe i siedzibe wnioskodawcy;

2) wskazanie podmiotu zarzadzajacego ogrodem botanicznym lub zoologicznym, odpowiedzialnego za jego funkcjonowanie;

3) projekt zagospodarowania terenu ogrodu botanicznego lub zoologicznego;

4) wskazanie polozenia i obszaru ogrodu botanicznego lub zoologicznego;

5) opis zakresu dzialalnosci ogrodu botanicznego lub zoologicznego.

4. Do wniosku, o ktorym mowa w ust. 3, nalezy dolaczyc:

1) wyrys z mapy ewidencji gruntow, na ktorych ma byc utworzony ogrod botaniczny lub zoologiczny;

2) wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub informacje na temat warunkow zabudowy terenu projektowanej lokalizacji ogrodu botanicznego lub zoologicznego.

5. Zezwolenie, o ktorym mowa w ust. 1, zawiera:

1) imie, nazwisko i adres albo nazwe i siedzibe wnioskodawcy;

2) wskazanie polozenia i obszaru ogrodu botanicznego lub zoologicznego;

3) opis zakresu dzialalnosci ogrodu botanicznego lub zoologicznego;

4) warunki prowadzenia dzialalnosci ogrodu botanicznego lub zoologicznego oraz termin, w ktorym maja one byc spelnione.

6. Zezwolenie wydaje sie na czas nieokreslony. Sprawdzenie warunkow, o ktorych mowa w ust. 5 pkt 4, nastepuje po uplywie wyznaczonego terminu.

Art. 68. 1. Minister wlasciwy do spraw srodowiska moze cofnac lub zmienic zezwolenie, o ktorym mowa w art. 67 ust. 1, jezeli podmiot, ktory uzyskal to zezwolenie:

1) nie spelnia warunkow prowadzenia dzialalnosci ogrodu botanicznego lub zoologicznego;

2) nie przestrzega zakresu dzialalnosci ogrodu botanicznego lub zoologicznego;

3) nie spelnia obowiazkow, o ktorych mowa w art. 69 ust. 1;

4) nie zapewnia warunkow okreslonych w przepisach, o ktorych mowa w art. 70;

5) nie usunie w wyznaczonym terminie, nie dluzszym niz 2 lata, nieprawidlowosci stwierdzonych w wyniku kontroli przeprowadzonej przez wojewode i inne organy uprawnione na podstawie odrebnych przepisow.

2. Jezeli zezwolenie, o ktorym mowa w art. 67 ust. 1, zostanie cofniete, ogrod botaniczny lub zoologiczny podlega likwidacji.

3. W razie likwidacji ogrodu zoologicznego podmiot zarzadzajacy tym ogrodem jest obowiazany zapewnic utrzymywanym zwierzetom warunki odpowiadajace ich potrzebom biologicznym.

4. W decyzji o cofnieciu zezwolenia podaje sie termin jej wykonania oraz wskazuje organ nadzorujacy likwidacje ogrodu botanicznego lub zoologicznego.

Art. 69. 1. Do obowiazkow podmiotow, ktore uzyskaly zezwolenie, o ktorym mowa w art. 67 ust. 1, nalezy:

1) uczestnictwo w badaniach naukowych, ktore maja na celu ochrone gatunkow zagrozonych wyginieciem w stanie wolnym;

2) edukacja w zakresie ochrony gatunkowej roslin, zwierzat i grzybow, z uwzglednieniem ochrony roznorodnosci biologicznej;

3) prowadzenie upraw roslin oraz hodowli zwierzat gatunkow zagrozonych wyginieciem, w celu ich ochrony ex situ, a nastepnie wprowadzenie do srodowiska przyrodniczego w ramach programow ochrony tych gatunkow;

4) przetrzymywanie roslin lub zwierzat w warunkach odpowiadajacych ich potrzebom biologicznym;

5) prowadzenie dokumentacji hodowlanej.

2. Dokumentacja hodowlana, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 5, powinna zawierac nastepujace dane:

1) date:

a) dokonania wpisu,

b) dokonania zmiany danych,

c) wykreslenia z dokumentacji hodowlanej;

2) liczbe posiadanych zwierzat;

3) nazwe gatunku w jezyku lacinskim i polskim, jezeli polska nazwa istnieje;

4) date i miejsce urodzenia lub wyklucia zwierzecia;

5) date wejscia w posiadanie zwierzecia oraz zrodlo jego pochodzenia;

6) plec zwierzecia, jezeli jest mozliwa do ustalenia;

7) opis trwalego oznakowania zwierzecia, jezeli jest oznakowane;

8) numer i date wydania zezwolenia na import zwierzecia do kraju lub zezwolenia na jego pozyskanie albo innego dokumentu stwierdzajacego legalnosc jego pochodzenia.

Art. 70. Minister wlasciwy do spraw srodowiska okresli, w drodze rozporzadzenia, warunki hodowli i utrzymywania poszczegolnych grup gatunkow zwierzat w ogrodzie zoologicznym, w tym:

1) niezbedne pomieszczenia i wyposazenie w urzadzenia techniczne miejsc przebywania zwierzat poszczegolnych gatunkow lub grup gatunkow,

2) minimalne warunki przestrzenne dla hodowli i utrzymywania zwierzat poszczegolnych gatunkow lub grup gatunkow,

3) niezbedne warunki do prowadzenia reprodukcji zwierzat poszczegolnych gatunkow lub grup gatunkow

- kierujac sie potrzeba zapewnienia zwierzetom hodowanym i utrzymywanym w ogrodach zoologicznych warunkow odpowiadajacych potrzebom biologicznym poszczegolnych gatunkow lub grup gatunkow.

Art. 71. W ogrodach zoologicznych hoduje sie i utrzymuje zwierzeta:

1) urodzone i wychowane poza srodowiskiem przyrodniczym;

2) ktore poza ogrodem nie maja szansy przezycia;

3) jezeli wymaga tego ochrona populacji lub gatunku albo realizacja celow naukowych.

Art. 72. 1. Do ogrodow zoologicznych sprowadza sie tylko te zwierzeta, ktorym w ogrodzie mozna zapewnic warunki odpowiadajace potrzebom biologicznym danego gatunku.

2. Zwierzeta w ogrodach zoologicznych nie moga byc rozmnazane, jezeli ich potomstwu nie zapewni sie wlasciwych warunkow hodowli i utrzymywania.

Art. 73. 1. Zabrania sie hodowli i utrzymywania, poza ogrodami zoologicznymi i placowkami naukowymi prowadzacymi badania nad zwierzetami, a takze cyrkami, zwierzat niebezpiecznych dla zycia i zdrowia ludzi, w tym drapieznych i jadowitych.

2. Minister wlasciwy do spraw srodowiska okresli, w drodze rozporzadzenia, gatunki lub grupy gatunkow zwierzat, o ktorych mowa w ust. 1, wskazujac kategorie zwierzat wedlug stopnia zagrozenia dla czlowieka, kierujac sie potrzeba przeciwdzialania sprowadzaniu, oferowaniu, nabywaniu i przetrzymywaniu zwierzat gatunkow niebezpiecznych dla zycia i zdrowia ludzi, w celu ochrony ludzi przed tymi zwierzetami.

Art. 74. 1. Przeniesienie z ogrodu botanicznego lub ogrodu zoologicznego do srodowiska przyrodniczego roslin lub zwierzat gatunkow zagrozonych wyginieciem nastepuje po uzyskaniu zezwolenia ministra wlasciwego do spraw srodowiska.

2. Zezwolenie, o ktorym mowa w ust. 1, wydaje sie na wniosek, ktory zawiera:

1) imie, nazwisko i adres albo nazwe i siedzibe wnioskodawcy;

2) nazwe gatunku w jezyku lacinskim i polskim, jezeli polska nazwa istnieje;

3) sposob realizacji i oceny planowanego przedsiewziecia;

4) liczbe lub ilosc osobnikow, ktorych dotyczy wniosek;

5) termin, miejsce i sposob przeniesienia roslin lub zwierzat do srodowiska przyrodniczego.

3. Zezwolenie, o ktorym mowa w ust. 1, zawiera:

1) imie, nazwisko, adres albo nazwe i siedzibe wnioskodawcy;

2) nazwe gatunku w jezyku lacinskim i polskim, jezeli polska nazwa istnieje;

3) liczbe lub ilosc osobnikow, ktorych dotyczy zezwolenie;

4) termin, miejsce i sposob przeniesienia roslin lub zwierzat do srodowiska przyrodniczego;

5) termin zlozenia informacji o wykorzystaniu zezwolenia.

Art. 75. 1. Utworzenie i prowadzenie osrodka rehabilitacji zwierzat, zwanego dalej "osrodkiem", wymaga uzyskania zezwolenia ministra wlasciwego do spraw srodowiska.

2. Zezwolenie, o ktorym mowa w ust. 1, wydaje sie na wniosek, ktory zawiera:

1) imie, nazwisko i adres albo nazwe i siedzibe wnioskodawcy;

2) wskazanie polozenia osrodka;

3) opis pomieszczen do leczenia i rehabilitacji zwierzat;

4) wykaz gatunkow lub grup gatunkow zwierzat, ktore moga byc leczone i rehabilitowane w osrodku, zawierajacy nazwe gatunkow lub wyzszych jednostek systematycznych grup gatunkow w jezyku lacinskim i polskim, jezeli polska nazwa istnieje;

5) wskazanie osoby odpowiedzialnej za prowadzenie osrodka;

6) informacje o mozliwosci zapewnienia opieki lekarsko-weterynaryjnej;

7) opinie wlasciwej miejscowo rady gminy.

3. Zezwolenie, o ktorym mowa w ust. 1, zawiera:

1) imie, nazwisko i adres albo nazwe i siedzibe wnioskodawcy;

2) wskazanie polozenia osrodka;

3) wykaz gatunkow lub grup gatunkow zwierzat, ktore moga byc leczone i rehabilitowane w osrodku, zawierajacy nazwe gatunkow lub wyzszych jednostek systematycznych grup gatunkow w jezyku lacinskim i polskim, jezeli polska nazwa istnieje.

4. Minister wlasciwy do spraw srodowiska odmawia wydania zezwolenia, jezeli wnioskodawca nie spelnia warunkow leczenia i rehabilitacji zwierzat odpowiadajacych potrzebom biologicznym danego gatunku.

5. Zezwolenie, o ktorym mowa w ust. 1, moze byc cofniete przez ministra wlasciwego do spraw srodowiska w przypadku niespelnienia warunkow leczenia i rehabilitacji zwierzat odpowiadajacych potrzebom biologicznym danego gatunku albo nieusuniecia, w wyznaczonym przez ministra wlasciwego do spraw srodowiska terminie, nieprawidlowosci stwierdzonych w wyniku kontroli przeprowadzonej przez wojewode.

6. Jezeli zezwolenie, o ktorym mowa w ust. 1, zostanie cofniete, osrodek podlega likwidacji.

7. W razie likwidacji osrodka osoba odpowiedzialna za prowadzenie osrodka jest obowiazana zapewnic leczonym i rehabilitowanym tam zwierzetom warunki odpowiadajace ich potrzebom biologicznym.

Art. 76. 1. Zwierzeta objete leczeniem i rehabilitacja w osrodku nie moga byc sprzedawane.

2. Warunki przebywania zwierzat w osrodku powinny odpowiadac potrzebom biologicznym zwierzat w okresie ich leczenia i rehabilitacji.

3. Wojewoda moze dofinansowywac z wlasnych srodkow budzetowych leczenie i rehabilitacje zwierzat w osrodkach.

Art. 77. 1. Wojewoda wlasciwy ze wzgledu na miejsce polozenia ogrodu botanicznego, ogrodu zoologicznego lub osrodka przeprowadza kontrole ogrodow botanicznych, ogrodow zoologicznych i osrodkow w zakresie ich dzialalnosci.

2. Kontroli, o ktorej mowa w ust. 1, nie rzadziej niz raz na 3 lata, dokonuje wojewoda z wlasnej inicjatywy lub na wniosek ministra wlasciwego do spraw srodowiska.

3. Czynnosci kontrolne sa wykonywane przez osoby posiadajace imienne upowaznienie wydane przez wojewode.

4. Upowaznienie, o ktorym mowa w ust. 3, zawiera wskazanie osoby upowaznionej do wykonywania czynnosci, wskazanie ogrodu botanicznego, ogrodu zoologicznego lub osrodka, ktory ma byc kontrolowany, zakresu kontroli oraz podstawy prawnej do jej wykonywania.

5. Przed przystapieniem do czynnosci kontrolnych osoba upowazniona do ich wykonywania jest obowiazana okazac upowaznienie, o ktorym mowa w ust. 3.

6. Osoby upowaznione do wykonywania czynnosci kontrolnych maja prawo do:

1) wstepu na teren ogrodu botanicznego, ogrodu zoologicznego lub osrodka;

2) zadania pisemnych lub ustnych informacji zwiazanych z przedmiotem kontroli;

3) wgladu do dokumentow zwiazanych z przedmiotem kontroli, sporzadzania z nich odpisow, wyciagow lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentow.

7. Osoba wykonujaca czynnosci kontrolne sporzadza z tych czynnosci protokol.

8. Protokol podpisuje osoba wykonujaca czynnosci kontrolne oraz podmiot kontrolowany.

9. W przypadku odmowy podpisania protokolu przez podmiot kontrolowany, protokol podpisuje tylko osoba wykonujaca czynnosci kontrolne, dokonujac w protokole stosownej adnotacji o odmowie podpisania protokolu przez podmiot kontrolowany.

10. Protokol, o ktorym mowa w ust. 7, wraz z zaleceniami pokontrolnymi, wojewoda przekazuje podmiotowi kontrolowanemu oraz ministrowi wlasciwemu do spraw srodowiska w terminie 14 dni od dnia zakonczenia kontroli.

11. Podmiotowi kontrolowanemu przysluguje prawo do wniesienia umotywowanych zastrzezen co do ustalen zawartych w wynikach kontroli oraz zaleceniach pokontrolnych do ministra wlasciwego do spraw srodowiska.

12. Umotywowane zastrzezenia nalezy zglosic na pismie w terminie 14 dni od dnia otrzymania wynikow kontroli i zalecen pokontrolnych.

13. Minister wlasciwy do spraw srodowiska, w terminie 14 dni od dnia otrzymania umotywowanych zastrzezen, uwzglednia je albo odmawia ich uwzglednienia.

Rozdzial 4

Ochrona terenow zieleni i zadrzewien

Art. 78. Rada gminy jest obowiazana zakladac i utrzymywac w nalezytym stanie tereny zieleni i zadrzewienia.

Art. 79. Zadrzewienia moga byc zakladane poza obszarami o zwartej zabudowie za zgoda wlasciciela gruntu.

Art. 80. 1. Minister wlasciwy do spraw srodowiska w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw rolnictwa okresli, w drodze rozporzadzenia, warunki techniczno-przyrodnicze zakladania zadrzewien, sposoby ich ochrony oraz dobor gatunkow i odmian drzew i krzewow dla poszczegolnych rodzajow gleb, a takze okresli wskazniki powierzchniowe tych zadrzewien, kierujac sie potrzeba zapewnienia ochrony krajobrazu, roznorodnosci biologicznej, tworzenia korytarzy ekologicznych oraz potrzeba zapewnienia racjonalnej gospodarki rolnej.

2. Minister wlasciwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw srodowiska okresli, w drodze rozporzadzenia, warunki techniczno-przyrodnicze zakladania zadrzewien w granicach pasa drogowego, sposoby ich ochrony oraz dobor gatunkow drzew i krzewow, kierujac sie potrzeba zapewnienia bezpieczenstwa ruchu drogowego, ochrony krajobrazu i roznorodnosci biologicznej oraz odpowiednich warunkow utrzymania drog i bezpieczenstwa korzystania z drog.

Art. 81. Teren polozony poza obrebem miast i wsi o zwartej zabudowie, pokryty drzewostanem i nieobjety ochrona na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytkow i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568), rada gminy moze uznac za park gminny, jezeli stanowi wlasnosc gminy, a jezeli stanowi wlasnosc innego podmiotu - za zgoda wlasciciela.

Art. 82. 1. Prace ziemne oraz inne prace zwiazane z wykorzystaniem sprzetu mechanicznego lub urzadzen technicznych, prowadzone w obrebie bryly korzeniowej drzew lub krzewow na terenach zieleni lub zadrzewieniach powinny byc wykonywane w sposob najmniej szkodzacy drzewom lub krzewom.

2. Na drogach publicznych oraz ulicach i placach srodki chemiczne powinny byc stosowane w sposob najmniej szkodzacy terenom zieleni oraz zadrzewieniom.

3. Minister wlasciwy do spraw srodowiska okresli, w drodze rozporzadzenia, rodzaje srodkow, jakie moga byc uzywane w miejscach, o ktorych mowa w ust. 2, a takze warunki ich stosowania, kierujac sie potrzeba zapewnienia bezpieczenstwa ruchu drogowego, ochrony krajobrazu i roznorodnosci biologicznej oraz odpowiednich warunkow utrzymania drog i bezpieczenstwa korzystania z drog.

Art. 83. 1. Usuniecie drzew lub krzewow z terenu nieruchomosci moze nastapic, z zastrzezeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wojta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomosci. Jezeli posiadacz nieruchomosci nie jest wlascicielem - do wniosku dolacza sie zgode jej wlasciciela.

2. Zezwolenie na usuniecie drzew lub krzewow z terenu nieruchomosci wpisanej do rejestru zabytkow wydaje wojewodzki konserwator zabytkow.

3. Wydanie zezwolenia, o ktorym mowa w ust. 1 i 2, moze byc uzaleznione od przesadzenia drzew lub krzewow w miejsce wskazane przez wydajacego zezwolenie albo zastapienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niz liczba usuwanych drzew lub krzewow.

4. Wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierac:

1) imie, nazwisko i adres albo nazwe i siedzibe posiadacza i wlasciciela nieruchomosci;

2) tytul prawny wladania nieruchomoscia;

3) nazwe gatunku drzewa lub krzewu;

4) obwod pnia drzewa mierzonego na wysokosci 130 cm;

5) przeznaczenia terenu, na ktorym rosnie drzewo lub krzew;

6) przyczyne i termin zamierzonego usuniecia drzewa lub krzewu;

7) wielkosc powierzchni, z ktorej zostana usuniete krzewy.

5. Wydanie zezwolenia na usuniecie drzew lub krzewow na obszarach objetych ochrona krajobrazowa w granicach parku narodowego albo rezerwatu przyrody wymaga uzyskania zgody odpowiednio dyrektora parku narodowego albo organu uznajacego obszar za rezerwat przyrody.

6. Przepisow ust. 1 i 2 nie stosuje sie do drzew lub krzewow:

1) w lasach;

2) owocowych, z wylaczeniem rosnacych na terenie nieruchomosci wpisanej do rejestru zabytkow oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody - na obszarach nieobjetych ochrona krajobrazowa;

3) na plantacjach drzew i krzewow;

4) ktorych wiek nie przekracza 5 lat;

5) usuwanych w zwiazku z funkcjonowaniem ogrodow botanicznych lub zoologicznych;

6) (uchylony)

7) usuwanych na podstawie decyzji wlasciwego organu z obszarow polozonych miedzy linia brzegu a walem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w ktory wbudowano trase walu przeciwpowodziowego, z walow przeciwpowodziowych i terenow w odleglosci mniejszej niz 3 m od stopy walu;

8) ktore utrudniaja widocznosc sygnalizatorow i pociagow, a takze utrudniaja eksploatacje urzadzen kolejowych albo powoduja tworzenie na torowiskach zasp snieznych, usuwanych na podstawie decyzji wlasciwego organu;

9) stanowiacych przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji wlasciwego organu.

Art. 84. 1. Posiadacz nieruchomosci ponosi oplaty za usuniecie drzew lub krzewow.

2. Oplaty nalicza i pobiera organ wlasciwy do wydania zezwolenia na usuniecie drzew lub krzewow.

3. Oplaty za usuniecie drzew lub krzewow ustala sie w wydanym zezwoleniu.

4. Organ wlasciwy do wydania zezwolenia na usuniecie drzew lub krzewow odracza, na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia, termin uiszczenia oplaty za ich usuniecie, jezeli zezwolenie przewiduje przesadzenie ich w inne miejsce lub zastapienie innymi drzewami lub krzewami.

5. Jezeli przesadzone albo posadzone w zamian drzewa lub krzewy zachowaly zywotnosc po uplywie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowaly zywotnosci z przyczyn niezaleznych od posiadacza nieruchomosci, naleznosc z tytulu ustalonej oplaty za usuniecie drzew lub krzewow podlega umorzeniu przez organ wlasciwy do naliczania i pobierania oplat.

6. Oplaty za usuniecie drzew lub krzewow, zwiazane z budowa drog publicznych, pomniejsza sie o koszty poniesione na tworzenie zadrzewien w miejsce usunietych drzew lub krzewow, w granicach pasa drogowego.

Art. 85. 1. Oplate za usuniecie drzew ustala sie na podstawie stawki zaleznej od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa.

2. Stawki oplat za usuwanie drzew nie moga przekraczac za jeden centymetr obwodu pnia mierzonego na wysokosci 130 cm:

1) 270 zl - przy obwodzie do 25 cm;

2) 410 zl - przy obwodzie od 26 do 50 cm;

3) 640 zl - przy obwodzie od 51 do 100 cm;

4) 1.000 zl - przy obwodzie od 101 do 200 cm;

5) 1.500 zl - przy obwodzie od 201 do 300 cm;

6) 2.100 zl - przy obwodzie od 301 do 500 cm;

7) 2.700 zl - przy obwodzie od 501 do 700 cm;

8) 3.500 zl - przy obwodzie powyzej 700 cm.

3. Jezeli drzewo rozwidla sie na wysokosci ponizej 130 cm, kazdy pien traktuje sie jako odrebne drzewo.

4. Minister wlasciwy do spraw srodowiska okresli, w drodze rozporzadzenia:

1) stawki dla poszczegolnych rodzajow i gatunkow drzew,

2) wspolczynniki roznicujace stawki w zaleznosci od obwodu pnia

- kierujac sie zroznicowanymi kosztami produkcji poszczegolnych rodzajow i gatunkow drzew oraz wielkosciami przyrostu obwodu pni drzew.

5. Stawke za usuniecie jednego metra kwadratowego powierzchni pokrytej krzewami ustala sie w wysokosci 200 zl.

6. Oplaty za usuniecie drzew lub krzewow z terenu uzdrowisk, obszaru ochrony uzdrowiskowej, terenu nieruchomosci wpisanej do rejestru zabytkow oraz terenow zieleni sa o 100 % wyzsze od oplat ustalonych na podstawie stawek, o ktorych mowa w ust. 4 pkt 1 i ust. 5.

7. Stawki, o ktorych mowa w ust. 2, ust. 4 pkt 1 i ust. 5, podlegaja z dniem 1 stycznia kazdego roku waloryzacji o prognozowany srednioroczny wskaznik cen towarow i uslug konsumpcyjnych ogolem, przyjety w ustawie budzetowej.

8. Minister wlasciwy do spraw srodowiska, w terminie do dnia 31 pazdziernika kazdego roku, oglasza, w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzedowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wysokosc stawek, o ktorych mowa w ust. 7 i art. 89 ust. 8.

Art. 86. 1. Nie pobiera sie oplat za usuniecie drzew:

1) na ktorych usuniecie nie jest wymagane zezwolenie;

2) na ktorych usuniecie osoba fizyczna uzyskala zezwolenie na cele niezwiazane z prowadzeniem dzialalnosci gospodarczej;

3) jezeli usuniecie jest zwiazane z odnowa i pielegnacja drzew rosnacych na terenie nieruchomosci wpisanej do rejestru zabytkow;

4) ktore zagrazaja bezpieczenstwu ludzi lub mienia w istniejacych obiektach budowlanych;

5) ktore zagrazaja bezpieczenstwu ruchu drogowego oraz kolejowego albo bezpieczenstwu zeglugi;

6) w zwiazku z przebudowa drog publicznych i linii kolejowych;

7) ktore posadzono lub wyrosly na nieruchomosci po zakwalifikowaniu jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane;

8) z terenow zieleni komunalnej, z parkow gminnych, z ogrodow dzialkowych i z zadrzewien, w zwiazku z zabiegami pielegnacyjnymi drzew i krzewow;

9) ktore obumarly lub nie rokuja szansy na przezycie, z przyczyn niezaleznych od posiadacza nieruchomosci;

10) topoli o obwodzie pnia powyzej 100 cm, mierzonego na wysokosci 130 cm, nienalezacych do gatunkow rodzimych, jezeli zostana zastapione w najblizszym sezonie wegetacyjnym drzewami innych gatunkow;

11) jezeli usuniecie wynika z potrzeb ochrony roslin, zwierzat i grzybow objetych ochrona gatunkowa lub ochrony siedlisk przyrodniczych;

12) z grobli stawow rybnych;

13) jezeli usuniecie bylo zwiazane z regulacja i utrzymaniem koryt ciekow naturalnych, wykonywaniem i utrzymaniem urzadzen wodnych sluzacych ksztaltowaniu zasobow wodnych oraz ochronie przeciwpowodziowej w zakresie niezbednym do wykonania i utrzymania tych urzadzen.

2. Przepisy ust. 1 pkt 1-9 i 11-13 stosuje sie odpowiednio do usuwania krzewow.

Art. 87. 1. Obowiazek uiszczenia oplat, o ktorych mowa w art. 84 ust. 1, przedawnia sie z uplywem 5 lat, liczac od konca roku, w ktorym uplynal termin uiszczenia oplaty.

2. Nie mozna wydac decyzji w sprawie ustalenia wysokosci oplaty, jezeli od konca roku, w ktorym usunieto drzewa lub krzewy, uplynelo 5 lat.

3. Uiszczenie oplaty nastepuje w terminie 14 dni od dnia, w ktorym decyzja ustalajaca wysokosc oplaty stala sie ostateczna.

4. W razie nieterminowego uiszczenia oplaty pobiera sie odsetki za zwloke w wysokosci odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiazan podatkowych.

5. Oplaty nieuiszczone w terminie, o ktorym mowa w ust. 3, podlegaja wraz z odsetkami za zwloke przymusowemu sciagnieciu w trybie okreslonym w przepisach o postepowaniu egzekucyjnym w administracji.

6. Na wniosek, zlozony w ciagu 14 dni od dnia, w ktorym decyzja, o ktorej mowa w ust. 2, stala sie ostateczna, oplate mozna rozlozyc na raty lub przesunac termin jej platnosci, na okres nie dluzszy niz 3 lata, jezeli przemawia za tym sytuacja materialna wnioskodawcy.

7. Decyzje w sprawach rozlozenia oplaty na raty lub przesuniecia terminu platnosci podejmuje organ wydajacy zezwolenie na usuniecie drzew lub krzewow.

8. Jezeli zaleglosci platnosci rat wyniosa rownowartosc trzech kolejnych rat, uiszczenie oplaty staje sie wymagane w calosci.

Art. 88. 1. Wojt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjna kare pieniezna za:

1) zniszczenie terenow zieleni albo drzew lub krzewow spowodowane niewlasciwym wykonywaniem robot ziemnych lub wykorzystaniem sprzetu mechanicznego albo urzadzen technicznych oraz zastosowaniem srodkow chemicznych w sposob szkodliwy dla roslinnosci;

2) usuwanie drzew lub krzewow bez wymaganego zezwolenia;

3) zniszczenie spowodowane niewlasciwa pielegnacja terenow zieleni, zadrzewien, drzew lub krzewow.

2. Uiszczenie kary nastepuje w terminie 14 dni od dnia, w ktorym decyzja ustalajaca wysokosc kary stala sie ostateczna.

3. Termin platnosci kar wymierzonych na podstawie ust. 1 odracza sie na okres 3 lat, jezeli stopien uszkodzenia drzew lub krzewow nie wyklucza zachowania ich zywotnosci oraz mozliwosci odtworzenia korony drzewa i jezeli posiadacz nieruchomosci podjal dzialania w celu zachowania zywotnosci tych drzew lub krzewow.

4. Kara jest umarzana po uplywie 3 lat od dnia wydania decyzji o odroczeniu kary i po stwierdzeniu zachowania zywotnosci drzewa lub krzewu albo odtworzeniu korony drzewa.

5. W razie stwierdzenia braku zywotnosci drzewa lub krzewu albo nieodtworzenia korony drzewa kare uiszcza sie w pelnej wysokosci, chyba ze drzewa lub krzewy nie zachowaly zywotnosci z przyczyn niezaleznych od posiadacza nieruchomosci.

6. Kare nalozona za zniszczenie terenow zieleni umarza sie w calosci, jezeli posiadacz nieruchomosci odtworzyl w najblizszym sezonie wegetacyjnym zniszczony teren zieleni.

7. Na wniosek, zlozony w ciagu 14 dni od dnia, w ktorym decyzja o wymierzeniu kary, o ktorej mowa w ust. 1, stala sie ostateczna, kare mozna rozlozyc na raty na okres nie dluzszy niz 5 lat.

8. Decyzje w sprawach, o ktorych mowa w ust. 3-7, podejmuje wojt, burmistrz albo prezydent miasta.

Art. 89. 1. Administracyjna kare pieniezna, o ktorej mowa w art. 88 ust. 1, ustala sie, z zastrzezeniem ust. 5, w wysokosci trzykrotnej oplaty za usuniecie drzew lub krzewow ustalonej na podstawie stawek, o ktorych mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6.

2. Jezeli ustalenie obwodu lub gatunku zniszczonego lub usunietego bez zezwolenia drzewa jest niemozliwe, z powodu wykarczowania pnia i braku klody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pienieznej ustala sie na podstawie informacji zebranych w toku postepowania administracyjnego, powiekszajac ja o 50 %.

3. Jezeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usunietego bez zezwolenia drzewa jest niemozliwe, z powodu braku klody, obwod do wyliczenia administracyjnej kary pienieznej ustala sie, przyjmujac najmniejszy promien pnia i pomniejszajac wyliczony obwod o 10 %.

4. Jezeli ustalenie wielkosci powierzchni zniszczonych lub usunietych bez zezwolenia krzewow nie jest mozliwe, z powodu usuniecia galezi i korzeni, wielkosc te przyjmuje sie na podstawie informacji zebranych w toku postepowania administracyjnego.

5. Stawki kar za zniszczenie jednego metra kwadratowego terenu zieleni wynosza:

1) dla trawnikow - 46 zl;

2) dla kwietnikow - 395 zl.

6. Kary ustalone, nieuiszczone w wyznaczonym terminie, podlegaja wraz z odsetkami za zwloke przymusowemu sciagnieciu w trybie okreslonym w przepisach o postepowaniu egzekucyjnym w administracji.

7. Kary nie uiszcza sie po uplywie 5 lat od konca roku, w ktorym uplynal termin jej wniesienia.

8. Stawki kar, o ktorych mowa w ust. 5, podlegaja z dniem 1 stycznia kazdego roku waloryzacji o prognozowany srednioroczny wskaznik cen towarow i uslug konsumpcyjnych ogolem, przyjety w ustawie budzetowej.

9. Minister wlasciwy do spraw srodowiska okresli, w drodze rozporzadzenia, tryb nakladania administracyjnych kar pienieznych, o ktorych mowa w art. 88 ust. 1, kierujac sie potrzeba przeciwdzialania niszczeniu terenow zieleni, drzew i krzewow oraz usuwaniu drzew i krzewow bez wymaganego zezwolenia.

Art. 90. Czynnosci, o ktorych mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim wykonywane sa one przez wojta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomosci bedacych wlasnoscia gminy, wykonuje starosta.

Rozdzial 5

Organy ochrony przyrody

Art. 91. Organami w zakresie ochrony przyrody sa:

1) minister wlasciwy do spraw srodowiska;

2) wojewoda;

3) starosta;

4) wojt, burmistrz albo prezydent miasta.

Art. 92. 1. Minister wlasciwy do spraw srodowiska wykonuje zadania organu administracji rzadowej w zakresie ochrony przyrody przy pomocy Glownego Konserwatora Przyrody, bedacego sekretarzem lub podsekretarzem stanu w urzedzie obslugujacym tego ministra.

2. Glownego Konserwatora Przyrody powoluje i odwoluje Prezes Rady Ministrow na wniosek ministra wlasciwego do spraw srodowiska.

Art. 93. Wojewoda wykonuje zadania organu administracji rzadowej w zakresie ochrony przyrody przy pomocy wojewodzkiego konserwatora przyrody.

Art. 94. Zadania wojewody w zakresie ochrony przyrody na terenie parku narodowego wykonuje dyrektor tego parku.

Art. 95. Organami opiniodawczo-doradczymi w zakresie ochrony przyrody sa:

1) Panstwowa Rada Ochrony Przyrody, dzialajaca przy ministrze wlasciwym do spraw srodowiska;

2) wojewodzka rada ochrony przyrody, dzialajaca przy wojewodzie;

3) rada naukowa parku narodowego, dzialajaca przy dyrektorze parku narodowego;

4) rada parku krajobrazowego lub rada zespolu parkow krajobrazowych, dzialajaca przy dyrektorze parku krajobrazowego lub dyrektorze zespolu parkow krajobrazowych.

Art. 96. 1. Czlonkow Panstwowej Rady Ochrony Przyrody w liczbie 40 na kadencje trwajaca 5 lat powoluje, w drodze zarzadzenia, minister wlasciwy do spraw srodowiska sposrod dzialajacych na rzecz ochrony przyrody przedstawicieli nauki, praktyki i organizacji ekologicznych.

2. Panstwowa Rada Ochrony Przyrody wybiera ze swojego grona przewodniczacego i zastepcow oraz uchwala regulamin dzialania.

3. Do zadan Panstwowej Rady Ochrony Przyrody nalezy w szczegolnosci:

1) ocena realizacji ustawy;

2) opiniowanie strategii, planow i programow dotyczacych ochrony przyrody;

3) ocena realizacji krajowej strategii ochrony i zrownowazonego uzytkowania roznorodnosci biologicznej;

4) opiniowanie projektow aktow prawnych dotyczacych ochrony przyrody;

5) przedstawianie wnioskow i opinii w sprawach ochrony przyrody;

6) popularyzowanie ochrony przyrody.

4. Wydatki zwiazane z dzialalnoscia Panstwowej Rady Ochrony Przyrody sa pokrywane z budzetu panstwa z czesci, ktorej dysponentem jest minister wlasciwy do spraw srodowiska.

Art. 97. 1. Czlonkow wojewodzkiej rady ochrony przyrody w liczbie od 20 do 30 na kadencje trwajaca 5 lat powoluje, w drodze zarzadzenia, wojewoda sposrod dzialajacych na rzecz ochrony przyrody przedstawicieli nauki, praktyki, organizacji ekologicznych i Panstwowego Gospodarstwa Lesnego Lasy Panstwowe oraz sejmiku wojewodztwa.

2. Wojewodzka rada ochrony przyrody wybiera ze swojego grona przewodniczacego i zastepcow oraz uchwala regulamin dzialania.

3. Do zadan wojewodzkiej rady ochrony przyrody nalezy w szczegolnosci:

1) ocena realizacji zadan w zakresie ochrony przyrody;

2) opiniowanie projektow aktow prawnych w zakresie ochrony przyrody wydawanych przez wojewode;

3) przedstawianie wnioskow i opinii w sprawach ochrony przyrody;

4) opiniowanie planow rozwoju i strategii wojewodzkich w zakresie ochrony przyrody.

4. Wydatki zwiazane z dzialalnoscia wojewodzkiej rady ochrony przyrody sa pokrywane z budzetu panstwa z czesci, ktorej dysponentem jest wojewoda.

Art. 98. 1. Czlonkow rady naukowej parku narodowego w liczbie od 10 do 20 na kadencje trwajaca 5 lat powoluje, w drodze zarzadzenia, minister wlasciwy do spraw srodowiska sposrod dzialajacych na rzecz ochrony przyrody przedstawicieli nauki, praktyki i organizacji ekologicznych oraz wlasciwych miejscowo samorzadow wojewodzkich i samorzadow gminnych.

2. Rada naukowa parku narodowego wybiera ze swojego grona przewodniczacego i zastepce oraz uchwala regulamin dzialania.

3. Do zadan rady naukowej parku narodowego nalezy w szczegolnosci:

1) ocena stanu zasobow, tworow i skladnikow przyrody;

2) opiniowanie projektu planu ochrony i zadan ochronnych;

3) ocena realizacji ustalen planu ochrony, rocznych zadan ochronnych i skutecznosci zabiegow ochronnych;

4) opiniowanie programow badawczych i naukowych w zakresie ochrony przyrody;

5) przedstawianie wnioskow i opinii w sprawach ochrony przyrody i funkcjonowania parku narodowego.

4. Wydatki zwiazane z dzialalnoscia rady naukowej parku narodowego sa pokrywane z budzetu panstwa, z czesci przeznaczonej na dzialalnosc parkow narodowych.

Art. 99. 1. Czlonkow rady parku krajobrazowego lub rady zespolu parkow krajobrazowych w liczbie od 10 do 20 na kadencje trwajaca 5 lat powoluje, w drodze zarzadzenia, wojewoda sposrod dzialajacych na rzecz ochrony przyrody przedstawicieli nauki, praktyki i organizacji ekologicznych oraz przedstawicieli wlasciwych miejscowo samorzadow wojewodzkich, samorzadow gminnych i organizacji gospodarczych.

2. Czlonkow rady parku krajobrazowego lub rady zespolu parkow krajobrazowych polozonych na terenie kilku wojewodztw powoluje wojewoda tego wojewodztwa, na ktorego obszarze znajduje sie najwieksza czesc parku lub zespolu parkow, w porozumieniu z pozostalymi wojewodami.

3. Rada parku krajobrazowego lub rada zespolu parkow krajobrazowych wybiera ze swojego grona przewodniczacego i zastepcow oraz uchwala regulamin dzialania.

4. Do zadan rady parku krajobrazowego lub rady zespolu parkow krajobrazowych nalezy w szczegolnosci:

1) ocena stanu zasobow, tworow i skladnikow przyrody, wartosci kulturowych oraz ustalen programow ochrony przyrody;

2) opiniowanie projektu planu ochrony;

3) ocena realizacji ustalen planu ochrony i innych zadan z zakresu ochrony przyrody;

4) opiniowanie i ocena realizacji projektow i programow dzialalnosci parku krajobrazowego lub zespolu parkow krajobrazowych w zakresie ochrony przyrody, edukacji, turystyki i rekreacji.

5. Wydatki zwiazane z dzialalnoscia rady parku krajobrazowego lub rady zespolu parkow krajobrazowych sa pokrywane z budzetu panstwa, z czesci ktorej dysponentem jest wlasciwy wojewoda.

Art. 100. Czlonkom organow opiniodawczo-doradczych, o ktorych mowa w art. 95, zamieszkalym poza miejscowoscia, w ktorej odbywa sie posiedzenie, przysluguja diety oraz zwrot kosztow podrozy i noclegow na zasadach okreslonych w przepisach dotyczacych wysokosci oraz warunkow ustalania naleznosci przyslugujacych pracownikowi zatrudnionemu w panstwowej lub samorzadowej jednostce sfery budzetowej, z tytulu podrozy sluzbowej na obszarze kraju, wydanych na podstawie art. 775 § 2 Kodeksu pracy.

Rozdzial 6

Sluzby ochrony przyrody

Art. 101. 1. Parkiem narodowym zarzadza dyrektor parku narodowego.

2. Minister wlasciwy do spraw srodowiska powoluje dyrektora parku narodowego na okres 5 lat sposrod kandydatow wylonionych w drodze konkursu.

3. Do konkursu moga przystapic wylacznie osoby posiadajace:

1) dyplom ukonczenia studiow wyzszych na jednym z nastepujacych kierunkow:

a) biologia,

b) geografia,

c) geologia,

d) lesnictwo,

e) ochrona srodowiska,

f) rolnictwo;

2) co najmniej dziesiecioletni staz pracy w zawodzie zgodnym z kierunkiem studiow, o ktorych mowa w pkt 1, w tym trzyletni staz pracy na stanowisku kierowniczym.

4. W celu przeprowadzenia konkursu minister wlasciwy do spraw srodowiska powoluje komisje konkursowa w skladzie:

1) dwoch pracownikow urzedu obslugujacego ministra wlasciwego do spraw srodowiska;

2) dwoch przedstawicieli Panstwowej Rady Ochrony Przyrody;

3) przedstawiciel marszalka wojewodztwa wlasciwego ze wzgledu na siedzibe dyrekcji parku narodowego.

5. W toku konkursu sprawdzeniu podlegaja wiedza i predyspozycje niezbedne do wykonywania zadan dyrektora parku narodowego oraz umiejetnosci kierownicze.

6. Minister wlasciwy do spraw srodowiska okresli, w drodze rozporzadzenia, sposob oglaszania, organizacje i tryb przeprowadzania konkursu oraz zadania komisji konkursowej, uwzgledniajac w szczegolnosci potrzebe sprawnego przeprowadzenia konkursu oraz wszechstronnej oceny kwalifikacji kandydatow.

Art. 102. 1. Dyrektor parku narodowego reprezentuje Skarb Panstwa w stosunkach cywilnoprawnych w zakresie zarzadzanego mienia parku narodowego.

2. Dyrektor parku narodowego realizuje ustalenia planu ochrony oraz wydaje zarzadzenia okreslajace sposoby korzystania z obszarow parku narodowego w celach naukowych, edukacyjnych, turystycznych, rekreacyjnych i sportowych.

3. Dyrektor parku narodowego ma prawo prowadzenia postepowania w sprawach o wykroczenia oraz udzialu w rozprawach przed sadami powszechnymi w charakterze oskarzyciela publicznego i wnoszenia odwolan od postanowien i orzeczen tych sadow w sprawach o wykroczenia z zakresu ochrony przyrody.

4. Do wykonywania czynnosci, o ktorych mowa w ust. 3, dyrektor parku narodowego moze upowaznic funkcjonariusza Strazy Parku.

5. Do dyrektora parku narodowego naleza odpowiednio zadania i kompetencje okreslone w art. 5 ust. 2-4, art. 9 ust. 1 i 2, art. 10, art. 13 ust. 1 pkt 1-3, art. 13a, art. 14a ust. 1 i 2, art. 26 ust. 3 i 4 oraz art. 35 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 wrzesnia 1991 r. o lasach.

6. Dyrektor parku narodowego wspolpracuje z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnej w zakresie niezbednym do realizacji jego zadan ustawowych.

Art. 103. 1. Zadania zwiazane z ochrona przyrody, badaniami naukowymi i dzialalnoscia edukacyjna, a takze ochrona mienia parku narodowego oraz zwalczaniem przestepstw i wykroczen w zakresie ochrony przyrody na terenie parku narodowego wykonuje Sluzba Parku Narodowego.

2. Do zadan Sluzby Parku Narodowego nalezy:

1) realizacja ustalen planow ochrony i zadan ochronnych;

2) informowanie i promocja w zakresie ochrony przyrody, w tym prowadzenie muzeum przyrodniczego, osrodkow informacji i edukacji oraz publikowanie materialow informacyjnych i promocyjnych;

3) prowadzenie badan naukowych w celu okreslenia metod i sposobow ochrony przyrody, skutecznosci dzialan ochronnych oraz rozpoznawania roznorodnosci biologicznej;

4) utrzymywanie w nalezytym stanie infrastruktury technicznej zarzadzanej przez park narodowy;

5) udostepnianie parku narodowego do celow naukowych, edukacyjnych, rekreacyjnych, turystycznych i sportowych.

3. Minister wlasciwy do spraw srodowiska moze powierzyc, w drodze decyzji administracyjnej, dyrektorowi parku narodowego wykonywanie zadan poza granicami parku narodowego w zakresie zwiazanym z funkcjonowaniem i ochrona obszarow Natura 2000, w szczegolnosci w zakresie ochrony siedlisk przyrodniczych, gatunkow roslin i zwierzat oraz realizacji ustalen planu ochrony.

4. Minister wlasciwy do spraw srodowiska, kierujac sie potrzeba doboru w Sluzbach Parkow Narodowych osob o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych, okresli, w drodze rozporzadzenia, stanowiska oraz wymagania kwalifikacyjne, jakie powinni spelniac pracownicy zatrudnieni na poszczegolnych stanowiskach w Sluzbach Parkow Narodowych, z uwzglednieniem wyksztalcenia i stazu pracy.

Art. 104. 1. Pracownikom Sluzby Parku Narodowego przysluguje:

1) bezplatne umundurowanie, ktore nosza przy wykonywaniu czynnosci sluzbowych;

2) bezplatne mieszkanie, jezeli stanowisko oraz charakter pracy sa zwiazane z koniecznoscia zamieszkania w miejscu jej wykonywania.

2. Pracownicy Sluzby Parku Narodowego przy wykonywaniu czynnosci sluzbowych korzystaja z ochrony prawnej przewidzianej w przepisach prawa karnego dla funkcjonariuszy publicznych.

3. Bezplatne mieszkanie, o ktorym mowa w ust. 1 pkt 2, przysluguje pracownikom zatrudnionym na stanowiskach:

1) dyrektora parku;

2) zastepcy dyrektora parku;

3) glownego ksiegowego;

4) glownego specjalisty do spraw ochrony przyrody;

5) kierownika pracowni naukowo-edukacyjnej;

6) glownego specjalisty do spraw udostepniania parku;

7) nadlesniczego;

8) konserwatora obrebu ochronnego;

9) lesniczego;

10) konserwatora obwodu ochronnego;

11) podlesniczego;

12) starszego straznika;

13) straznika;

14) kierownika osrodka hodowli zwierzat;

15) kierownika szkolki lesnej;

16) komendanta Strazy Parku;

17) zastepcy komendanta Strazy Parku;

18) dowodcy grupy terenowej Strazy Parku;

19) starszego straznika Strazy Parku;

20) straznika Strazy Parku.

4. Przez bezplatne mieszkanie nalezy rozumiec przydzielony pracownikowi lokal mieszkalny w budynku wielorodzinnym lub jednorodzinnym, za ktorego uzywanie pracownik nie wnosi oplat.

5. Czlonkami rodziny pracownika, ktorych uwzglednia sie przy przydziale lokalu mieszkalnego, sa pozostajacy z pracownikiem we wspolnym gospodarstwie domowym:

1) malzonek;

2) dzieci (wlasne lub malzonka, przysposobione lub przyjete na wychowanie w ramach rodziny zastepczej) pozostajace na jego utrzymaniu, nie dluzej jednak niz do ukonczenia przez nie 25 lat;

3) rodzice pracownika i jego malzonka bedacy na jego wylacznym utrzymaniu lub jezeli ze wzgledu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okolicznosci sa niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodzicow uwaza sie rowniez ojczyma i macoche oraz osoby przysposabiajace.

6. Bezplatne mieszkanie przydziela sie pracownikowi Sluzby Parku Narodowego na jego wniosek, ktory zawiera:

1) imie, nazwisko i adres wnioskodawcy;

2) date i miejsce zatrudnienia;

3) liczbe i stopien pokrewienstwa osob, o ktorych mowa w ust. 5.

7. Bezplatne mieszkanie przydziela sie z zasobow mieszkaniowych parku narodowego.

8. Bezplatne mieszkanie przydziela sie na czas zatrudnienia na stanowisku, o ktorym mowa w ust. 3.

9. Bezplatne mieszkanie przydziela sie na podstawie umowy zawieranej:

1) z dyrektorem parku narodowego - przez ministra wlasciwego do spraw srodowiska;

2) z pracownikiem Sluzby Parku Narodowego - przez dyrektora parku narodowego.

10. W umowie, o ktorej mowa w ust. 9, ustala sie:

1) szczegolowe warunki korzystania z bezplatnego mieszkania;

2) termin zwolnienia bezplatnego mieszkania, nie dluzszy niz 6 miesiecy od dnia ustania zatrudnienia na stanowisku uprawniajacym do bezplatnego mieszkania;

3) sposob zwalniania bezplatnego mieszkania przez pracownika Sluzby Parku Narodowego przechodzacego na emeryture lub rente oraz mozliwosc przydzielenia lokalu zamiennego.

11. Pracownik Sluzby Parku Narodowego zwalnia bezplatne mieszkanie wraz ze wszystkimi osobami pozostajacymi z nim we wspolnym gospodarstwie domowym.

12. W razie braku mozliwosci przydzialu bezplatnego mieszkania lub zamieszkiwania, za zgoda dyrektora parku narodowego albo ministra wlasciwego do spraw srodowiska, przez pracownika Sluzby Parku Narodowego w mieszkaniu stanowiacym wlasnosc tego pracownika, przysluguje pracownikowi ekwiwalent za niewykorzystywanie bezplatnego mieszkania.

13. Ekwiwalent, o ktorym mowa w ust. 12, przyznaje sie uprawnionemu pracownikowi Sluzby Parku Narodowego na jego wniosek, do ktorego zalacza oswiadczenie o liczbie i stopniu pokrewienstwa osob pozostajacych we wspolnym gospodarstwie domowym.

14. Ekwiwalent, o ktorym mowa w ust. 12, pracownikowi Sluzby Parku Narodowego oblicza dyrektor parku narodowego, a dyrektorowi parku narodowego - minister wlasciwy do spraw srodowiska, przyjmujac iloczyn sredniej stawki czynszu w stosunkach najmu w danej miejscowosci i wielkosci normatywnej powierzchni uzytkowej przyslugujacej pracownikowi.

15. Ekwiwalent, o ktorym mowa w ust. 12, jest wyplacany kazdego miesiaca lacznie z wynagrodzeniem.

16. Na potrzeby obliczenia i wyplaty ekwiwalentu za niewykorzystywanie bezplatnego mieszkania ustala sie nastepujace wielkosci normatywnej powierzchni uzytkowej w przeliczeniu na liczbe osob pozostajacych z pracownikiem Sluzby Parku Narodowego we wspolnym gospodarstwie domowym:

1) 35 m2 - dla 1 osoby;

2) 40 m2 - dla 2 osob;

3) 45 m2 - dla 3 osob;

4) 55 m2 - dla 4 osob;

5) 65 m2 - dla 5 osob;

6) 70 m2 - dla 6 lub wiecej osob.

17. Wielkosc normatywnej powierzchni uzytkowej podwyzsza sie o 10 m2, jezeli w lokalu mieszka osoba niepelnosprawna, wymagajaca do poruszania sie wozka inwalidzkiego.

18. W przypadku gdy uprawnienia do bezplatnego mieszkania przysluguja dwu lub wiecej osobom pozostajacym we wspolnym gospodarstwie domowym, przydziela sie jedno bezplatne mieszkanie, o ktorym mowa w ust. 3, albo przyznaje sie jeden ekwiwalent, o ktorym mowa w ust. 12.

19. Minister wlasciwy do spraw srodowiska okresli, w drodze rozporzadzenia, dla pracownikow Sluzb Parkow Narodowych wzor legitymacji sluzbowej, wzory umundurowania oraz oznak sluzbowych dla poszczegolnych stanowisk, w tym odpowiedni wzor umundurowania wyjsciowego i polowego na pory roku, kolor i wzor przedmiotow uzupelniajacych mundury, wzor orla umieszczanego na czapkach, a takze okresy uzytkowania czesci umundurowania, kierujac sie potrzeba zapewnienia pracownikom Sluzb Parkow Narodowych odpowiednich warunkow do wykonywania zadan wymagajacych przebywania w terenie w roznych porach roku oraz potrzeba rozroznienia cech umundurowania pracownikow zatrudnionych na poszczegolnych stanowiskach.

Art. 105. 1. Parkiem krajobrazowym kieruje dyrektor parku krajobrazowego.

2. Dyrektora parku krajobrazowego powoluje wojewoda, po zasiegnieciu opinii wojewodzkiej rady ochrony przyrody.

3. Dyrektora parku krajobrazowego polozonego na terenie kilku wojewodztw powoluje wojewoda wlasciwy ze wzgledu na siedzibe parku, w porozumieniu z pozostalymi wojewodami.

4. Do zadan dyrektora parku krajobrazowego nalezy:

1) ochrona przyrody, walorow krajobrazowych oraz wartosci historycznych i kulturowych;

2) organizacja dzialalnosci edukacyjnej, turystycznej oraz rekreacyjnej;

3) wydawanie, z upowaznienia wojewody, decyzji administracyjnych w zakresie ochrony przyrody;

4) wspoldzialanie w zakresie ochrony przyrody z jednostkami organizacyjnymi oraz osobami prawnymi i fizycznymi;

5) skladanie wnioskow do miejscowych planow zagospodarowania przestrzennego dotyczacych zagospodarowania przestrzennego obszarow wchodzacych w sklad parku krajobrazowego.

5. Na terenie zarzadzanym przez Panstwowe Gospodarstwo Lesne Lasy Panstwowe, znajdujacym sie w granicach parku krajobrazowego, zadania w zakresie ochrony przyrody wykonuje samodzielnie miejscowy nadlesniczy, zgodnie z ustaleniami planu ochrony parku krajobrazowego, uwzglednionym w planie urzadzenia lasu.

Art. 106. 1. W celu kierowania parkami krajobrazowymi moga byc tworzone zespoly parkow krajobrazowych, jako jednostki budzetowe w rozumieniu przepisow o finansach publicznych.

2. Do dyrektora zespolu parkow krajobrazowych stosuje sie odpowiednio przepisy dotyczace dyrektora parku krajobrazowego.

Art. 107. 1. Zadania z zakresu ochrony przyrody, walorow krajobrazowych, wartosci historycznych i kulturowych oraz dzialalnosci edukacyjnej na terenie parku krajobrazowego wykonuje Sluzba Parku Krajobrazowego.

2. Do zadan Sluzby Parku Krajobrazowego nalezy:

1) inwentaryzacja siedlisk przyrodniczych, stanowisk roslin, zwierzat i grzybow objetych ochrona gatunkowa oraz ich siedlisk, a takze zaslugujacych na ochrone tworow i skladnikow przyrody nieozywionej;

2) identyfikacja i ocena istniejacych i potencjalnych zagrozen wewnetrznych i zewnetrznych parku krajobrazowego oraz wnioskowanie o podejmowanie dzialan majacych na celu eliminowanie lub ograniczanie tych zagrozen i ich skutkow, a takze innych dzialan w celu poprawy funkcjonowania i ochrony parku krajobrazowego;

3) gromadzenie dokumentacji dotyczacej przyrody oraz wartosci historycznych, kulturowych i etnograficznych;

4) realizacja zadan zwiazanych z ochrona innych form ochrony przyrody w granicach parku krajobrazowego;

5) informowanie o przepisach o ochronie przyrody osob przebywajacych na obszarach podlegajacych ochronie oraz w miejscach, w ktorych znajduja sie twory i skladniki przyrody objete formami ochrony przyrody;

6) prowadzenie edukacji przyrodniczej w szkolach i wsrod miejscowego spoleczenstwa, a takze promowanie wartosci przyrodniczych, historycznych, kulturowych i turystycznych parku krajobrazowego;

7) wspolpraca z samorzadami, zarzadcami obszarow parku krajobrazowego, organizacjami ekologicznymi i z innymi podmiotami, majacymi zwiazek z ochrona parku krajobrazowego.

3. Wojewoda moze powierzyc, w drodze decyzji administracyjnej, dyrektorowi parku krajobrazowego wykonywanie zadan poza granicami parku krajobrazowego w zakresie zwiazanym z funkcjonowaniem i ochrona obszarow Natura 2000, w zakresie ochrony siedlisk przyrodniczych, gatunkow roslin i zwierzat oraz realizacji ustalen planu ochrony.

4. Pracownik Sluzby Parku Krajobrazowego ma prawo do legitymowania osob naruszajacych przepisy o ochronie przyrody, a w razie odmowy okazania dokumentu pozwalajacego na ustalenie tozsamosci - zwracania sie do Policji lub innych wlasciwych organow o ustalenie tozsamosci.

5. Pracownik Sluzby Parku Krajobrazowego otrzymuje bezplatne umundurowanie, ktore obowiazkowo nosi przy wykonywaniu czynnosci sluzbowych.

6. Minister wlasciwy do spraw srodowiska, kierujac sie potrzeba doboru w Sluzbach Parkow Krajobrazowych pracownikow o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych, okresli, w drodze rozporzadzenia, stanowiska oraz wymagania kwalifikacyjne, jakie powinni spelniac pracownicy zatrudnieni na poszczegolnych stanowiskach w Sluzbach Parkow Krajobrazowych, z uwzglednieniem wyksztalcenia i stazu pracy.

7. Minister wlasciwy do spraw srodowiska okresli, w drodze rozporzadzenia, dla pracownikow Sluzb Parkow Krajobrazowych wzor legitymacji sluzbowej, wzory umundurowania oraz oznak sluzbowych dla poszczegolnych stanowisk, w tym odpowiedni wzor umundurowania wyjsciowego i polowego na pory roku, kolor i wzor przedmiotow uzupelniajacych mundury, wzor orla umieszczanego na czapce, a takze okresy uzytkowania czesci umundurowania, kierujac sie potrzeba zapewnienia pracownikom Sluzb Parkow Krajobrazowych odpowiednich warunkow do wykonywania zadan, wymagajacych przebywania w terenie w roznych porach roku, oraz potrzeba rozroznienia cech umundurowania pracownikow zatrudnionych na poszczegolnych stanowiskach.

Rozdzial 7

Zwalczanie przestepstw i wykroczen na obszarach chronionych

Art. 108. 1. W parkach narodowych zadania zwiazane z ochrona mienia oraz zwalczaniem przestepstw i wykroczen w zakresie ochrony przyrody wykonuja funkcjonariusze Strazy Parku zaliczani do Sluzby Parku Narodowego.

2. Funkcjonariuszem Strazy Parku moze byc osoba, ktora:

1) posiada obywatelstwo polskie;

2) ukonczyla 21 lat;

3) ma pelna zdolnosc do czynnosci prawnych;

4) nie zostala pozbawiona praw publicznych;

5) posiada co najmniej wyksztalcenie srednie;

6) posiada nienaganna opinie wlasciwego miejscowo komendanta Policji;

7) posiada odpowiedni stan zdrowia potwierdzony orzeczeniem lekarskim i orzeczeniem psychologicznym;

8) nie byla karana za przestepstwa.

3. Koszty orzeczenia, o ktorym mowa w ust. 2 pkt 7, ponosi osoba kandydujaca na funkcjonariusza Strazy Parku.

4. Funkcjonariusz Strazy Parku podlega co 5 lat okresowym badaniom lekarskim i psychologicznym, potwierdzonym orzeczeniem.

5. Funkcjonariusz Strazy Parku przy wykonywaniu zadan, o ktorych mowa w ust. 1, ma prawo do:

1) legitymowania osob podejrzanych o popelnienie przestepstwa lub wykroczenia oraz swiadkow przestepstwa lub wykroczenia, w celu ustalenia ich tozsamosci;

2) kontroli dowodow wniesienia oplat, o ktorych mowa w art. 12 ust. 3;

3) zatrzymywania i przekazywania Policji lub innym wlasciwym organom osob w przypadku uzasadnionego podejrzenia popelnienia przestepstwa lub wykroczenia;

4) zatrzymywania i dokonywania kontroli srodkow transportu w celu sprawdzenia ich ladunku oraz przegladania zawartosci bagazy w razie zaistnienia uzasadnionego podejrzenia popelnienia przestepstwa lub wykroczenia;

5) przeszukiwania pomieszczen i innych miejsc w przypadkach uzasadnionego podejrzenia popelnienia przestepstwa lub wykroczenia;

6) zabezpieczenia jako dowodow rzeczowych, za pokwitowaniem, przedmiotow pochodzacych z przestepstwa lub wykroczenia, a takze narzedzi i srodkow sluzacych do ich popelnienia;

7) kontroli i zatrzymania, za pokwitowaniem, dokumentow w zakresie legalnosci posiadania tworow lub skladnikow przyrody i obrotu nimi, pochodzacych z obszaru parku narodowego;

8) kontroli podmiotow prowadzacych dzialalnosc gospodarcza na obszarze parku narodowego w zakresie przestrzegania przepisow ustawy.

6. Uprawnienia, o ktorych mowa w ust. 5, przysluguja dyrektorowi parku narodowego, jego zastepcy, nadlesniczemu, konserwatorowi obrebu ochronnego, lesniczemu, konserwatorowi obwodu ochronnego, podlesniczemu, starszemu straznikowi i straznikowi.

7. Czynnosci, o ktorych mowa w ust. 5 pkt 1 i 3-8, funkcjonariusz Strazy Parku ma prawo wykonywac w granicach parku lub poza jego granicami w razie uzasadnionego podejrzenia, ze przestepstwo lub wykroczenie zostalo popelnione na szkode parku narodowego.

8. Przy wykonywaniu czynnosci, o ktorych mowa w ust. 5 pkt 3-6, stosuje sie odpowiednio przepisy Kodeksu postepowania karnego lub przepisy Kodeksu postepowania w sprawach o wykroczenia.

9. Rada Ministrow, kierujac sie potrzeba ustalenia jednolitych sposobow legitymowania i kontroli osob popelniajacych wykroczenia i przestepstwa przeciwko ochronie przyrody, okresli, w drodze rozporzadzenia, sposob i tryb wykonywania nastepujacych czynnosci:

1) dla Strazy Parku:

a) legitymowania osob podejrzanych o popelnienie przestepstwa lub wykroczenia oraz swiadkow przestepstwa lub wykroczenia w celu ustalenia ich tozsamosci,

b) zatrzymywania osob w przypadku uzasadnionego podejrzenia popelnienia przestepstwa lub wykroczenia,

c) kontroli i zatrzymania, za pokwitowaniem, dokumentow dotyczacych legalnosci posiadania tworow lub skladnikow przyrody pochodzacych z obszaru parku narodowego i obrotu nimi,

d) kontroli podmiotow prowadzacych dzialalnosc gospodarcza na obszarze parku narodowego w zakresie przestrzegania przepisow ustawy;

2) dla Sluzby Parku Krajobrazowego - legitymowania osob naruszajacych przepisy o ochronie przyrody, a w razie odmowy okazania dokumentu pozwalajacego na ustalenie tozsamosci - zwracania sie do Policji lub innych wlasciwych organow o ustalenie ich tozsamosci.

10. Minister wlasciwy do spraw srodowiska w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw wewnetrznych okresli, w drodze rozporzadzenia, zakres i tryb wspolpracy Strazy Parku z Policja oraz zakres dzialan Strazy Parku podlegajacych kontroli Policji i sposob sprawowania tej kontroli, kierujac sie potrzeba podejmowania wspolnych dzialan Strazy Parku z Policja na obszarze parku narodowego w zakresie zwalczania przestepstw i wykroczen.

Art. 109. 1. Funkcjonariusz Strazy Parku moze stosowac wobec osob uniemozliwiajacych wykonywanie przez niego zadan okreslonych w ustawie nastepujace srodki przymusu bezposredniego:

1) sile fizyczna w postaci chwytow obezwladniajacych oraz podobnych technik obrony lub ataku;

2) kajdanki;

3) palke sluzbowa;

4) reczny miotacz gazu;

5) paralizator elektryczny.

2. Zastosowanie przez funkcjonariusza Strazy Parku srodka przymusu bezposredniego powinno odpowiadac potrzebom wynikajacym z zaistnialej sytuacji i zmierzac do podporzadkowania sie osoby poleceniom wydanym przez funkcjonariusza.

3. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, sposoby uzycia srodkow przymusu bezposredniego, o ktorych mowa w ust. 1, oraz przydzialu, przechowywania i ewidencji srodkow, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 2-5, kierujac sie potrzeba okreslenia warunkow uzycia srodkow przymusu bezposredniego przez funkcjonariuszy Strazy Parku podczas realizacji zadan zwiazanych z ochrona przyrody i mienia parku narodowego.

Art. 110. 1. Funkcjonariusz Strazy Parku moze byc wyposazony w bron bojowa oraz bron mysliwska, a pracownik Sluzby Parku w bron mysliwska.

2. Funkcjonariusz Strazy Parku moze byc dopuszczony do pracy z bronia, jezeli:

1) odbyl szkolenie podstawowe dla funkcjonariuszy Strazy Parku i zdal egzamin przed komisja egzaminacyjna;

2) zdal egzamin ze znajomosci przepisow dotyczacych posiadania, uzywania i umiejetnosci poslugiwania sie bronia przed komisja, o ktorej mowa w art. 16 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525);

3) posiada orzeczenie lekarskie i psychologiczne stwierdzajace brak przeciwwskazan do pracy z bronia.

3. Bron bojowa i bron mysliwska dyrektor parku narodowego nabywa na podstawie decyzji administracyjnej wydanej przez wlasciwego miejscowo komendanta wojewodzkiego Policji, na wniosek dyrektora parku narodowego, zgodnie z ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji.

4. Dyrektor parku narodowego moze przydzielic bron bojowa lub bron mysliwska wraz z amunicja funkcjonariuszowi Strazy Parku.

5. Decyzje o wyposazeniu funkcjonariusza Strazy Parku w bron bojowa lub bron mysliwska na czas pelnienia sluzby podejmuje kazdorazowo Komendant Strazy Parku.

6. Bron, o ktorej mowa w ust. 4, przydziela sie wraz ze swiadectwem broni.

7. Bron bojowa, o ktorej mowa w ust. 4, funkcjonariusz Strazy Parku ma prawo uzyc w nastepujacych przypadkach:

1) w celu odparcia bezposredniego zamachu na zycie wlasne lub innej osoby;

2) przeciwko osobie, ktora, wezwana do natychmiastowego porzucenia broni lub innego niebezpiecznego narzedzia, nie zastosuje sie do tego wezwania, a jej zachowanie wskazuje na bezposredni zamiar ich uzycia przeciwko funkcjonariuszowi Strazy Parku lub innej osobie;

3) przeciwko osobie, ktora usiluje przemoca odebrac bron palna funkcjonariuszowi Strazy Parku.

8. Bron mysliwska, o ktorej mowa w ust. 4, funkcjonariusz Strazy Parku ma prawo uzyc w nastepujacych przypadkach:

1) w celu eliminacji lub odstraszania w granicach parku narodowego zwierzat stwarzajacych rzeczywiste i bezposrednie zagrozenie dla zycia i zdrowia ludzi;

2) w razie koniecznosci odstrzalu, za zgoda dyrektora parku narodowego, zwierzecia, ktore nie ma szans na przezycie.

9. Uzycie broni bojowej powinno nastepowac w sposob wyrzadzajacy najmniejsza szkode osobie, przeciwko ktorej uzyto broni, i nie moze zmierzac do pozbawienia jej zycia, a takze narazac na niebezpieczenstwo utraty zycia lub zdrowia innych osob.

10. Minister wlasciwy do spraw srodowiska okresli, w drodze rozporzadzenia, zakres szkolenia podstawowego oraz tryb powolywania komisji egzaminacyjnej, o ktorych mowa w ust. 2 pkt 1, kierujac sie potrzeba posiadania przez funkcjonariuszy Strazy Parku wiedzy niezbednej do wykonywania zadan.

11. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, sposoby i tryb postepowania przy uzyciu broni bojowej przez funkcjonariusza Strazy Parku, kierujac sie potrzeba wykonywania zadan w zakresie ochrony przyrody i mienia parku narodowego przez Straz Parku.

12. Minister wlasciwy do spraw srodowiska w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw wewnetrznych okresli, w drodze rozporzadzenia, sposob ewidencjonowania i przechowywania broni bojowej oraz broni mysliwskiej wraz z amunicja, kierujac sie potrzeba zabezpieczenia broni bojowej oraz broni mysliwskiej wraz z amunicja, bedacej w dyspozycji Strazy Parku.

13. Przepisy dotyczace dopuszczania, przydzielania i wyposazania w bron mysliwska stosuje sie odpowiednio do pracownikow Sluzby Parku, o ktorych mowa w ust. 1.

Rozdzial 8

Wykonywanie ochrony przyrody

Art. 111. 1. Minister wlasciwy do spraw srodowiska sporzadza projekt krajowej strategii ochrony i zrownowazonego uzytkowania roznorodnosci biologicznej wraz z projektem programu dzialan.

2. Krajowa strategie ochrony i zrownowazonego uzytkowania roznorodnosci biologicznej, wraz z programem dzialan, zatwierdza, w drodze uchwaly, Rada Ministrow.

Art. 112. 1. W ramach panstwowego monitoringu srodowiska prowadzi sie monitoring przyrodniczy roznorodnosci biologicznej i krajobrazowej.

2. Monitoring przyrodniczy polega na obserwacji i ocenie stanu oraz zachodzacych zmian w skladnikach roznorodnosci biologicznej i krajobrazowej na wybranych obszarach, a takze na ocenie skutecznosci stosowanych metod ochrony przyrody, w tym na obserwacji siedlisk przyrodniczych oraz gatunkow roslin i zwierzat, dla ktorych ochrony zostal wyznaczony obszar Natura 2000.

Art. 113. 1. Minister wlasciwy do spraw srodowiska prowadzi centralny rejestr form ochrony przyrody, o ktorych mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-9.

2. Rejestry, o ktorych mowa w ust. 1 i w art. 114 ust. 2, zawieraja:

1) date utworzenia lub ustanowienia formy ochrony przyrody;

2) nazwe, jezeli istnieje, i okreslenie formy ochrony przyrody, rodzaju, typu i podtypu rezerwatu przyrody oraz rodzaju uzytku ekologicznego;

3) okreslenie polozenia geograficznego i administracyjnego formy ochrony przyrody (obreb ewidencyjny, gmina, powiat, wojewodztwo);

4) wskazanie powierzchni, jezeli mozna ja okreslic, z wyszczegolnieniem formy wlasnosci i rodzajow gruntow;

5) powolanie oznaczenia mapy obrazujacej przebieg granicy formy ochrony przyrody i jej otuliny;

6) opis formy ochrony przyrody;

7) oznaczenie dziennika urzedowego, w ktorym zostal ogloszony akt o utworzeniu lub uznaniu formy ochrony przyrody;

8) informacje, czy dany obszar lub obiekt albo ich czesc podlega ochronie zgodnie z prawem miedzynarodowym;

9) informacje o planie ochrony oraz oznaczenie dziennika urzedowego, w ktorym zostal ogloszony akt o ustanowieniu tego planu.

3. Wyszczegolnienie form wlasnosci i rodzaju gruntow, o ktorym mowa w ust. 2 pkt 4, nie dotyczy parkow krajobrazowych, obszarow chronionego krajobrazu i zespolow przyrodniczo-krajobrazowych.

4. Organ, ktory utworzyl lub ustanowil forme ochrony przyrody, o ktorej mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2-4 i 6-9, przesyla ministrowi wlasciwemu do spraw srodowiska, w terminie 30 dni od dnia jej utworzenia lub ustanowienia, kopie aktu o utworzeniu lub ustanowieniu danej formy ochrony przyrody oraz informacje, o ktorych mowa w ust. 2.

Art. 114. 1. Wojewoda gromadzi dokumentacje dotyczaca zasobow, tworow i skladnikow przyrody, a w szczegolnosci cennych ze wzgledow naukowych tworow przyrody, stanowisk chronionych gatunkow roslin, zwierzat i grzybow, a takze ich siedlisk oraz siedlisk przyrodniczych.

2. Wojewoda prowadzi rejestr form ochrony przyrody, o ktorych mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2-4 i 6-9, polozonych w calosci lub w czesci na obszarze jego dzialania.

3. Organ, ktory ustanowil forme ochrony przyrody, o ktorej mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 6-9, przesyla wojewodzie, w terminie 30 dni od dnia jej ustanowienia, kopie aktu o utworzeniu lub ustanowieniu danej formy ochrony przyrody oraz informacje, o ktorych mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1-8.

Art. 115. 1. Na obrzezach lub w poblizu form ochrony przyrody, o ktorych mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 oraz 7 i 8, umieszcza sie tablice informujace o nazwie form ochrony przyrody oraz o zakazach obowiazujacych na obszarach lub w stosunku do tych form, a na obrzezach form ochrony przyrody, o ktorych mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4-6 i pkt 9, umieszcza sie tablice informujace o nazwie formy ochrony przyrody.

2. Na obrzezach parku narodowego tablice, o ktorych mowa w ust. 1, umieszcza dyrektor parku narodowego, a na obrzezach lub w poblizu form ochrony przyrody, o ktorych mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2-9 - organ sprawujacy nadzor nad dana forma ochrony przyrody.

3. Minister wlasciwy do spraw srodowiska okresli, w drodze rozporzadzenia, wzory tablic, o ktorych mowa w ust. 1, kierujac sie potrzeba ujednolicenia tablic, okreslajac ich ksztalt i rozmiary, material, z jakiego zostana wykonane, tlo tablic, wielkosc i kolor liter w napisach.

Art. 116. W przypadku przebiegu drogi publicznej przez park narodowy lub rezerwat przyrody wyznaczenie miejsc parkingowych nastepuje po uzyskaniu zgody - odpowiednio - dyrektora parku narodowego lub organu uznajacego obszar za rezerwat przyrody.

Rozdzial 9

Gospodarowanie zasobami i skladnikami przyrody

Art. 117. 1. Gospodarowanie zasobami dziko wystepujacych roslin, zwierzat i grzybow oraz zasobami genetycznymi roslin, zwierzat i grzybow uzytkowanymi przez czlowieka powinno zapewniac ich trwalosc, optymalna liczebnosc i ochrone roznorodnosci genetycznej, w szczegolnosci przez:

1) ochrone, utrzymanie lub racjonalne zagospodarowanie naturalnych i polnaturalnych ekosystemow, w tym lasow, torfowisk, bagien, muraw, solnisk, klifow nadmorskich i wydm, linii brzegow wod, dolin rzecznych, zrodel i zrodlisk, a takze rzek, jezior i obszarow morskich oraz siedlisk i ostoi roslin, zwierzat lub grzybow;

2) stworzenie warunkow do rozmnazania i rozprzestrzeniania zagrozonych wyginieciem roslin, zwierzat i grzybow oraz ochrone i odtwarzanie ich siedlisk i ostoi, a takze ochrone tras migracyjnych zwierzat.

2. Na gruntach uzytkowanych gospodarczo w parkach narodowych lub rezerwatach przyrody stosuje sie ochrone krajobrazowa.

Art. 118. 1. Prowadzenie robot polegajacych na regulacji wod oraz budowie walow przeciwpowodziowych, a takze robot melioracyjnych, odwodnien budowlanych, oraz innych robot ziemnych zmieniajacych stosunki wodne - na terenach o szczegolnych wartosciach przyrodniczych, zwlaszcza na terenach, na ktorych znajduja sie skupienia roslinnosci o szczegolnej wartosci z punktu widzenia przyrodniczego, terenach o walorach krajobrazowych i ekologicznych, terenach masowych legow ptactwa, wystepowania skupien gatunkow chronionych oraz tarlisk, zimowisk, przeplawek i miejsc masowej migracji ryb i innych organizmow wodnych, nastepuje na podstawie decyzji wojewody, ktory ustala warunki prowadzenia robot.

2. Wydanie decyzji, o ktorej mowa w ust. 1, nastepuje przed uzyskaniem pozwolenia na budowe na podstawie rozdzialu 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 oraz z 2004 r. Nr 6, poz. 41).

Art. 119. Zabrania sie wznoszenia w poblizu morza, jezior i innych zbiornikow wodnych, rzek i kanalow obiektow budowlanych uniemozliwiajacych lub utrudniajacych ludziom i dziko wystepujacym zwierzetom dostep do wody, z wyjatkiem obiektow sluzacych turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej oraz zwiazanych z bezpieczenstwem powszechnym i obronnoscia kraju.

Art. 120. 1. Zabrania sie wprowadzania do srodowiska przyrodniczego oraz przemieszczania w tym srodowisku roslin, zwierzat lub grzybow gatunkow obcych, a takze ich form rozwojowych.

2. Sprowadzanie do kraju roslin, zwierzat lub grzybow gatunkow obcych, ktore w przypadku uwolnienia do srodowiska przyrodniczego moga zagrozic gatunkom rodzimym, wymaga zezwolenia ministra wlasciwego do spraw srodowiska.

3. Przepisow ust. 1 i 2 nie stosuje sie do gatunkow ryb, na ktorych wprowadzanie jest wymagane zezwolenie ministra wlasciwego do spraw rolnictwa, wydawane na podstawie art. 3 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie srodladowym (Dz. U. z 1999 r. Nr 66, poz. 750, z pozn. zm.6)) albo art. 26 ustawy z dnia 6 wrzesnia 2001 r. o rybolowstwie morskim (Dz. U. Nr 129, poz. 1441 oraz z 2002 r. Nr 181, poz. 1514).

4. Zakazow, o ktorych mowa w ust. 1, nie stosuje sie do wprowadzania i przemieszczania roslin:

1) przy zakladaniu i utrzymywaniu terenow zieleni oraz zakladaniu i utrzymywaniu zadrzewien poza lasami i obszarami objetymi formami ochrony przyrody;

2) wykorzystywanych w ramach racjonalnej gospodarki lesnej i rolnej.

Art. 121. 1. Gospodarowanie zasobami przyrody nieozywionej powinno byc prowadzone w sposob zapewniajacy ochrone innych zasobow, tworow i skladnikow przyrody, oszczedne uzytkowanie przestrzeni oraz zachowanie szczegolnie cennych tworow i skladnikow przyrody nieozywionej, w tym profili geologicznych i glebowych, jaskin, turni, skalek, glazow narzutowych, naturalnych zbiornikow i ciekow wodnych, zrodel i wodospadow, elementow dna morza, wydm i glebowych powierzchni wzorcowych, a takze miejsc wystepowania kopalnych szczatkow roslin i zwierzat.

2. Wywoz za granice meteorytow i kopalnych szczatkow roslin i zwierzat wymaga zezwolenia ministra wlasciwego do spraw srodowiska.

Art. 122. 1. Kto dokona odkrycia kopalnych szczatkow roslin lub zwierzat, jest obowiazany powiadomic o tym niezwlocznie wojewode, a jezeli nie jest to mozliwe - wlasciwego wojta, burmistrza albo prezydenta miasta.

2. Wojt, burmistrz albo prezydent miasta jest obowiazany przekazac niezwlocznie wojewodzie zawiadomienie, o ktorym mowa w ust. 1.

3. Jezeli wojewoda ustali, ze odkryte kopalne szczatki roslin lub zwierzat sa cenne dla nauki, przekazuje je do muzeum lub placowki naukowej.

Art. 123. 1. Wojewoda dokonuje kontroli przestrzegania przepisow o ochronie przyrody w trakcie gospodarczego wykorzystania zasobow i skladnikow przyrody przez jednostki organizacyjne oraz osoby prawne i fizyczne.

2. Czynnosci kontrolne sa wykonywane przez osoby posiadajace imienne upowaznienie wydane przez wojewode.

3. Upowaznienie, o ktorym mowa w ust. 2, zawiera wskazanie osoby upowaznionej do wykonywania czynnosci, miejsca i zakresu kontroli oraz podstawy prawnej do jej wykonywania.

4. Przed przystapieniem do czynnosci kontrolnych osoba upowazniona do ich wykonywania jest obowiazana okazac upowaznienie, o ktorym mowa w ust. 2.

5. Osoby upowaznione do wykonywania czynnosci kontrolnych maja prawo do:

1) wstepu na teren nalezacy do podmiotu kontrolowanego;

2) zadania pisemnych lub ustnych informacji zwiazanych z przedmiotem kontroli;

3) wgladu do dokumentow zwiazanych z przedmiotem kontroli, sporzadzania z nich odpisow, wyciagow lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentow.

6. Osoba wykonujaca czynnosci kontrolne sporzadza z tych czynnosci protokol.

7. Protokol podpisuje osoba wykonujaca czynnosci kontrolne oraz podmiot kontrolowany.

8. W przypadku odmowy podpisania protokolu przez podmiot kontrolowany, protokol podpisuje tylko osoba wykonujaca czynnosci kontrolne, dokonujac w protokole stosownej adnotacji o odmowie podpisania protokolu przez podmiot kontrolowany.

9. Wstep oraz wykonywanie czynnosci kontrolnych nastepuja w obecnosci wlasciciela lub posiadacza nieruchomosci.

Art. 124. Zabrania sie wypalania lak, pastwisk, nieuzytkow, rowow, pasow przydroznych, szlakow kolejowych oraz trzcinowisk i szuwarow.

Art. 125. Rosliny, zwierzeta lub grzyby, a takze ich siedliska, nieobjete formami ochrony przyrody moga byc niszczone lub zabijane jedynie w zwiazku z:

1) realizacja zadan uzasadnionych potrzebami ochrony przyrody;

2) prowadzeniem badan naukowych lub edukacja;

3) racjonalna gospodarka;

4) amatorskim polowem ryb;

5) zbiorem na wlasne potrzeby;

6) prowadzeniem akcji ratowniczej;

7) bezpieczenstwem powszechnym;

8) bezpieczenstwem sanitarnym i weterynaryjnym;

9) ochrona zycia i zdrowia ludzi;

10) zapobieganiem skutkom kleski zywiolowej lub ich usuwaniem.

Rozdzial 10

Skutki prawne objecia ochrona

Art. 126. 1. Skarb Panstwa odpowiada za szkody wyrzadzone przez:

1) zubry - w uprawach, plodach rolnych lub w gospodarstwie lesnym;

2) wilki - w poglowiu zwierzat gospodarskich;

3) rysie - w poglowiu zwierzat gospodarskich;

4) niedzwiedzie - w pasiekach, w poglowiu zwierzat gospodarskich oraz w uprawach rolnych;

5) bobry - w gospodarstwie rolnym, lesnym lub rybackim.

2. Odpowiedzialnosc, o ktorej mowa w ust. 1, nie obejmuje utraconych korzysci.

3. Ogledzin i szacowania szkod, o ktorych mowa w ust. 1, a takze ustalania wysokosci odszkodowania i jego wyplaty, dokonuje wojewoda, a na obszarze parku narodowego dyrektor tego parku.

4. Wlasciciele lub uzytkownicy gospodarstw rolnych i lesnych moga wspoldzialac z wojewoda, a na obszarze parku narodowego - z dyrektorem tego parku, w zakresie sposobow zabezpieczania upraw i plodow rolnych, lasow oraz zwierzat gospodarskich przed szkodami powodowanymi przez zwierzeta, o ktorych mowa w ust. 1.

5. Wspoldzialanie, o ktorym mowa w ust. 4, moze obejmowac budowe urzadzen lub wykonanie zabiegow zapobiegajacych szkodom, finansowane z budzetu wlasciwego miejscowo dyrektora parku narodowego lub wojewody, w ramach zawartych umow cywilnoprawnych.

6. Odszkodowanie nie przysluguje:

1) osobom, ktorym przydzielono grunty stanowiace wlasnosc Skarbu Panstwa;

2) jezeli poszkodowany:

a) nie dokonal sprzetu upraw lub plodow rolnych w ciagu 14 dni od zakonczenia zbiorow tego gatunku roslin w danym regionie,

b) nie wyrazil zgody na budowe przez wojewode lub dyrektora parku narodowego urzadzen lub wykonanie zabiegow zapobiegajacych szkodom;

3) za szkody:

a) powstale w mieniu Skarbu Panstwa, z wylaczeniem mienia oddanego do gospodarczego korzystania na podstawie Kodeksu cywilnego,

b) nieprzekraczajace w ciagu roku wartosci 100 kg zyta w przeliczeniu na jeden hektar uprawy,

c) w uprawach rolnych zalozonych z naruszeniem powszechnie stosowanych wymogow agrotechnicznych,

d) wyrzadzone przez wilki, niedzwiedzie lub rysie w poglowiu zwierzat gospodarskich pozostawionych, w okresie od zachodu do wschodu slonca, bez bezposredniej opieki.

7. Szkody wyrzadzone przez zwierzeta lowne, wystepujace w parkach narodowych, strefach ochronnych zwierzat lownych oraz w rezerwatach przyrody szacuje sie oraz dokonuje wyplaty odszkodowan wedlug zasad okreslonych w rozdziale 9 ustawy z dnia 13 pazdziernika 1995 r. - Prawo lowieckie (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 372 i Nr 113, poz. 984).

8. Szacowanie szkod wyrzadzonych przez zwierzeta lowne w strefie ochronnej zwierzat lownych nalezy do zadan Sluzby Parku Narodowego, a w rezerwatach przyrody - do sprawujacego nadzor nad rezerwatem.

9. Odszkodowania za szkody spowodowane przez zwierzeta lowne w strefie ochronnej zwierzat lownych sa pokrywane ze srodkow parku narodowego, a za szkody spowodowane w rezerwatach przyrody - ze srodkow budzetu panstwa, z czesci, ktorej dysponentem jest wojewoda.

10. W sprawach spornych dotyczacych wysokosci odszkodowan za szkody wyrzadzone przez zwierzeta, o ktorych mowa w ust. 1, orzekaja sady powszechne.

11. Minister wlasciwy do spraw srodowiska w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw rolnictwa okresli, w drodze rozporzadzenia, sposob postepowania przy szacowaniu szkod oraz sposob wyplaty odszkodowan za szkody, o ktorych mowa w ust. 1, a takze wzory dokumentow dotyczacych szacowania szkod i wyliczania odszkodowan oraz terminy zgloszenia i szacowania szkody, kierujac sie potrzeba dokonywania oceny rzeczywistej szkody oraz przyjecia wysokosci wyceny szkody wedlug cen rynkowych.

12. Rada Ministrow moze okreslic, w drodze rozporzadzenia, inne niz wymienione w ust. 1 gatunki zwierzat chronionych wyrzadzajacych szkody, za ktore odpowiada Skarb Panstwa, kierujac sie potrzeba utrzymania ochrony gatunkowej zwierzat zagrozonych wyginieciem i wyrzadzajacych szkody w gospodarce czlowieka.

Rozdzial 11

Przepisy karne

Art. 127. Kto umyslnie:

1) narusza zakazy obowiazujace w:

a) parkach narodowych,

b) rezerwatach przyrody,

c) parkach krajobrazowych,

d) obszarach chronionego krajobrazu,

e) obszarach Natura 2000,

2) narusza zakazy obowiazujace w stosunku do:

a) pomnikow przyrody,

b) stanowisk dokumentacyjnych,

c) uzytkow ekologicznych,

d) zespolow przyrodniczo-krajobrazowych,

e) roslin, zwierzat lub grzybow objetych ochrona gatunkowa,

3) nie zglasza do rejestru, o ktorym mowa w art. 64 ust. 1, posiadanych lub hodowanych zwierzat

- podlega karze aresztu albo grzywny.

Art. 128. Kto:

1) bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom albo bez swiadectwa fitosanitarnego przewozi przez granice panstwa rosliny lub zwierzeta, o ktorych mowa w art. 61 ust. 1, a takze ich rozpoznawalne czesci i produkty pochodne,

2) narusza przepisy prawa Unii Europejskiej dotyczace ochrony gatunkow dziko zyjacych zwierzat i roslin w zakresie regulacji obrotu nimi poprzez:

a) nieprzedkladanie zgloszenia importowego,

b) uzywanie okazow okreslonych gatunkow w innym celu niz wskazany w zezwoleniu importowym,

c) korzystanie w sposob nieuprawniony ze zwolnien od nakazow przy dokonywaniu obrotu sztucznie rozmnozonymi roslinami,

d) oferowanie zbycia lub nabycia, nabywanie lub pozyskiwanie, uzywanie lub wystawianie publicznie w celach zarobkowych, zbywanie, przetrzymywanie lub przewozenie w celu zbycia okazow okreslonych gatunkow roslin lub zwierzat,

e) uzywanie zezwolenia albo swiadectwa dla okazu innego niz ten, dla ktorego bylo ono wydane,

f) skladanie wniosku o wydanie zezwolenia importowego, eksportowego, reeksportowego, lub swiadectwa bez poinformowania o wczesniejszym odrzuceniu wniosku

- podlega karze pozbawienia wolnosci od 3 miesiecy do lat 5.

Art. 129. W razie ukarania za wykroczenie okreslone w art. 127 lub skazania za przestepstwo okreslone w art. 128, sad moze orzec:

1) przepadek przedmiotow sluzacych do popelnienia wykroczenia lub przestepstwa oraz przedmiotow, roslin, zwierzat lub grzybow pochodzacych z wykroczenia lub przestepstwa, chociazby nie stanowily wlasnosci sprawcy;

2) obowiazek przywrocenia stanu poprzedniego, a jesli obowiazek taki nie bylby wykonalny - nawiazke do wysokosci 10.000 zlotych na rzecz organizacji spolecznej dzialajacej w zakresie ochrony przyrody lub wlasciwego, ze wzgledu na miejsce popelnienia wykroczenia lub przestepstwa, wojewodzkiego funduszu ochrony srodowiska i gospodarki wodnej.

Art. 130. 1. Sad dorecza odpis wydanego prawomocnego orzeczenia o przepadku roslin, zwierzat lub grzybow, ich rozpoznawalnych czesci oraz produktow pochodnych wojewodzie wlasciwemu ze wzgledu na miejsce popelnienia wykroczenia lub przestepstwa.

2. Rosliny, zwierzeta lub grzyby, ich rozpoznawalne czesci oraz produkty pochodne, o ktorych mowa w ust. 1, podlegaja przekazaniu podmiotom uprawnionym do ich utrzymywania, wyznaczanym przez:

1) wojewode - w stosunku do gatunkow rodzimych;

2) ministra wlasciwego do spraw srodowiska - w stosunku do gatunkow obcych lub objetych ochrona na podstawie przepisow prawa Unii Europejskiej.

3. Organy, o ktorych mowa w ust. 2, moga zarzadzic, na koszt skazanego, odeslanie roslin lub zwierzat oraz produktow pochodnych, wobec ktorych orzeczono przepadek, do panstwa z ktorego dokonano ich eksportu.

Art. 131. Kto:

1) prowadzac dzialalnosc gospodarcza w zakresie handlu zwierzetami, o ktorych mowa w art. 61 ust. 1, nie posiada lub nie przekazuje odpowiedniej dokumentacji stwierdzajacej legalnosc pochodzenia zwierzecia,

2) bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom utworzy lub prowadzi ogrod botaniczny, ogrod zoologiczny lub osrodek,

3) przeprowadzajac likwidacje ogrodu zoologicznego lub osrodka nie zapewni przebywajacym tam zwierzetom warunkow odpowiadajacych ich potrzebom biologicznym,

4) poza ogrodami zoologicznymi, placowkami naukowymi prowadzacymi badania nad zwierzetami lub cyrkami utrzymuje lub prowadzi hodowle zwierzat niebezpiecznych dla zycia i zdrowia ludzi, w tym drapieznych i jadowitych,

5) bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom przenosi z ogrodu botanicznego lub ogrodu zoologicznego do srodowiska przyrodniczego rosliny lub zwierzeta gatunkow zagrozonych wyginieciem,

6) wykonuje prace ziemne oraz inne prace zwiazane z wykorzystaniem sprzetu mechanicznego lub urzadzen technicznych w obrebie bryly korzeniowej drzew lub krzewow na terenach zieleni lub zadrzewieniach w sposob znaczaco szkodzacy drzewom lub krzewom,

7) stosuje srodki chemiczne na drogach publicznych oraz ulicach i placach w sposob znaczaco szkodzacy terenom zieleni lub zadrzewieniem,

8) bez decyzji wojewody lub wbrew ustalonym w niej warunkom prowadzi na terenach o szczegolnych wartosciach przyrodniczych roboty polegajace na regulacji wod oraz budowie walow przeciwpowodziowych, a takze roboty melioracyjne, odwodnienia budowlane oraz inne roboty ziemne zmieniajace stosunki wodne,

9) wprowadza do srodowiska przyrodniczego lub przemieszcza w tym srodowisku rosliny, zwierzeta lub grzyby gatunkow obcych, a takze ich formy rozwojowe,

10) bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom sprowadza do kraju rosliny, zwierzeta lub grzyby gatunkow obcych, ktore w przypadku uwolnienia do srodowiska przyrodniczego moga zagrozic gatunkom rodzimym,

11) nie powiadamia wojewody lub wojta, burmistrza albo prezydenta miasta o odkryciu kopalnych szczatkow roslin lub zwierzat,

12) wypala laki, pastwiska, nieuzytki, rowy, pasy przydrozne, szlaki kolejowe, trzcinowiska lub szuwary,

13) wbrew przepisom art. 125 zabija zwierzeta, niszczy rosliny lub grzyby lub niszczy siedliska roslin, zwierzat lub grzybow

- podlega karze aresztu albo grzywny.

Art. 132. Orzekanie w sprawach, o ktorych mowa w art. 127 i 131, nastepuje na podstawie przepisow Kodeksu postepowania w sprawach o wykroczenia.

Rozdzial 12

Zmiany w przepisach obowiazujacych

Art. 133. W ustawie z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie srodladowym (Dz. U. z 1999 r. Nr 66, poz. 750, z pozn. zm.7)) wprowadza sie nastepujace zmiany:

1) w art. 8 w ust. 1:

a) pkt 6 otrzymuje brzmienie:

"6) przez wytwarzanie w wodzie pola elektrycznego charakterystycznego dla pradu zmiennego,",

b) w pkt 13 lit. a otrzymuje brzmienie:

"a) ryb lososiowatych i wegorzy,";

2) w art. 10 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

"1. Zabrania sie:

1) przechowywania, przewozenia, przetworstwa i wprowadzania do obrotu ikry i ryb zlowionych lub pozyskanych z naruszeniem przepisow art. 8 i 9;

2) wprowadzania do obrotu ryb pochodzacych z amatorskiego polowu ryb.";

3) w art. 12 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

"1. Publiczne srodladowe wody powierzchniowe plynace dzieli sie na obwody rybackie, z wyjatkiem wod znajdujacych sie w granicach parkow narodowych i w granicach rezerwatow przyrody, w ktorych zabronione jest rybactwo.";

4) w art. 20 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

"1. Rybackie narzedzia i urzadzenia polowowe moze posiadac wylacznie uprawniony do rybactwa oraz dyrektor parku narodowego i uprawnione przez niego osoby, w celu wykonywania ochrony ryb na wodach parku narodowego, z wyjatkiem osob prowadzacych dzialalnosc gospodarcza w zakresie produkcji i obrotu tymi narzedziami i urzadzeniami.";

5) w art. 23a w ust. 6 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

"1) Strazy Parku Narodowego - w zakresie przestrzegania przepisow o ochronie przyrody,".

Art. 134. W ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i oplatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 i Nr 200, poz. 1683 oraz z 2003 r. Nr 96, poz. 874, Nr 110, poz. 1039, Nr 188, poz. 1840, Nr 200, poz. 1953 i Nr 203, poz. 1966) w art. 7:

1) w ust. 1 pkt 8 otrzymuje brzmienie:

"8) grunty polozone na obszarach objetych ochrona scisla, czynna lub krajobrazowa, a takze budynki i budowle trwale zwiazane z gruntem, sluzace bezposrednio osiaganiu celow z zakresu ochrony przyrody - w parkach narodowych oraz w rezerwatach przyrody,";

2) z dniem 1 stycznia 2005 r. dodaje sie ust. 4 i 5 w brzmieniu:

"4. Z tytulu zwolnien z podatkow i oplat, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 8, jednostkom samorzadu terytorialnego przysluguje z budzetu panstwa zwrot utraconych dochodow.

5. Minister wlasciwy do spraw finansow publicznych okresli, w drodze rozporzadzenia, zasady i tryb zwrotu utraconych dochodow, o ktorych mowa w ust. 4, kierujac sie potrzeba zabezpieczenia budzetow gmin przed utrata dochodow z tytulu ulg w oplatach i podatkach w parkach narodowych, parkach krajobrazowych oraz rezerwatach przyrody.".

Art. 135. W ustawie z dnia 28 wrzesnia 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679, z pozn. zm.8)) wprowadza sie nastepujace zmiany:

1) dodaje sie art. 5a w brzmieniu:

"Art. 5a. Minister wlasciwy do spraw srodowiska moze powierzyc, w drodze decyzji administracyjnej, dyrektorowi regionalnej dyrekcji Lasow Panstwowych wykonywanie zadan poza terenami jego dzialania w zakresie zwiazanym z funkcjonowaniem i ochrona obszarow Natura 2000.";

2) w art. 45 w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

"3) zwalczaniem przestepstw i wykroczen w zakresie szkodnictwa lesnego i ochrony przyrody oraz wykonywaniem innych zadan w zakresie ochrony mienia,";

3) w art. 54 pkt 5 otrzymuje brzmienie:

"5) opracowanie planow ochrony dla rezerwatow przyrody znajdujacych sie w zarzadzie Lasow Panstwowych, ich realizacje, ochrone gatunkowa roslin i zwierzat oraz sprawowanie nadzoru nad obszarami wchodzacymi w sklad sieci Natura 2000,".

Art. 136. W ustawie z dnia 19 pazdziernika 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomosciami rolnymi Skarbu Panstwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 57, poz. 603, z pozn. zm.9)) w art. 35:

1) ust. 6 otrzymuje brzmienie:

"6. Nie pobiera sie oplat z tytulu zarzadu nieruchomosciami znajdujacymi sie pod drogami publicznymi i miedzy walami przeciwpowodziowymi a korytem rzeki.";

2) dodaje sie ust. 6a w brzmieniu:

"6a. Nie pobiera sie oplat z tytulu zarzadu nieruchomosciami objetymi formami ochrony przyrody, o ktorych mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880).".

Art. 137. W ustawie z dnia 13 pazdziernika 1995 r. - Prawo lowieckie (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 372 i Nr 113, poz. 984) wprowadza sie nastepujace zmiany:

1) w art. 26 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

"1) parki narodowe i rezerwaty przyrody, z wyjatkiem obszarow wyznaczonych w planie ochrony lub zadaniach ochronnych ustanowionych dla rezerwatu przyrody,";

2) w art. 50:

a) uchyla sie ust. 1a;

b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:

"2. Za szkody, o ktorych mowa w ust. 1, wyrzadzane na obszarach:

1) obwodow lowieckich lesnych odszkodowania wyplaca Panstwowe Gospodarstwo Lesne Lasy Panstwowe ze srodkow budzetu panstwa;

2) obwodow lowieckich polnych i obszarach niewchodzacych w sklad obwodow lowieckich odszkodowania wyplaca wojewoda ze srodkow budzetu panstwa, z czesci, ktorej dysponentem jest wojewoda.".

Art. 138. W ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierzat (Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 oraz z 2004 r. Nr 69, poz. 625) wprowadza sie nastepujace zmiany:

1) uchyla sie rozdzial 5;

2) w art. 33:

a) w ust. 1 pkt 6 otrzymuje brzmienie:

"6) wykonywaniem zadan zwiazanych z ochrona przyrody.",

b) po ust. 1a dodaje sie ust. 1b w brzmieniu:

"1b. Jezeli minister wlasciwy do spraw srodowiska lub wojewoda wydal zezwolenie na zabicie zwierzat objetych ochrona gatunkowa, moga one byc usmiercone przy uzyciu broni mysliwskiej przez osoby uprawnione do posiadania tej broni.";

3) uchyla sie art. 36;

4) w art. 37 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

"1. Kto narusza nakazy albo zakazy okreslone w art. 9, art. 12 ust. 1-6, art. 13 ust. 1, art. 14, art. 15 ust. 1-5, art. 16, art. 17 ust. 1-7, art. 18, art. 22 ust. 1, art. 22a, art. 24 ust. 1-3, art. 25, art. 27, art. 28 ust. 1, 5 i 8-9, art. 29 ust. 1 i art. 30,

podlega karze aresztu lub grzywny.".

Art. 139. W ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomosciami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543, z pozn. zm. 10)) w art. 83 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

"3. Nie pobiera sie oplat rocznych za nieruchomosci oddane w trwaly zarzad pod drogi publiczne, parki, zielence, ogrody botaniczne, ogrody zoologiczne, parki narodowe oraz rezerwaty przyrody.".

Art. 140. W ustawie z dnia 9 wrzesnia 2000 r. o oplacie skarbowej (Dz. U. Nr 86, poz. 960, z pozn. zm. 11)) w zalaczniku Szczegolowy wykaz przedmiotow oplaty skarbowej, stawki oraz zwolnienia:

1) w czesci II Czynnosci urzedowe po ust. 14 dodaje sie ust. 14a w brzmieniu:

"14a. Od dokonania wpisu do rejestru zwierzat - 20 zl.";

2) w czesci IV Zezwolenia:

a) w ust. 41 w kolumnie 4 dodaje sie pkt 1 w brzmieniu:

"1) zezwolenia na przewozenie przez granice Rzeczypospolitej Polskiej roslin lub zwierzat, wydawane ogrodom botanicznym lub zoologicznym.",

b) po ust. 41 dodaje sie ust. 41a i 41b w brzmieniu:

"41a. Od zezwolen na utworzenie ogrodu botanicznego, ogrodu zoologicznego lub osrodka rehabilitacji zwierzat - 70 zl.

41b. Od zezwolen wydanych na usuniecie drzew lub krzewow osobom fizycznym na cele niezwiazane z prowadzeniem dzialalnosci gospodarczej - 20 zl.",

c) w ust. 44 w kolumnie 4 po pkt 6 dodaje sie pkt 6a w brzmieniu:

"6a) zezwolenia na dzialania zwiazane z ochrona przyrody, wydawane organizacjom ekologicznym i jednostkom naukowym dzialajacym na rzecz ochrony przyrody,".

Art. 141. W ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony srodowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627, z pozn. zm. 12)) wprowadza sie nastepujace zmiany:

1) w art. 19 w ust. 2 pkt 24 otrzymuje brzmienie:

"24) z zakresu ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880):

a) zezwolenia na prowadzenie ogrodu botanicznego, ogrodu zoologicznego lub osrodka rehabilitacji zwierzat,

b) wnioski o wydanie zezwolenia oraz zezwolenia na pozyskiwanie roslin i zwierzat gatunkow objetych ochrona czesciowa,

c) wnioski o wydanie zezwolenia oraz zezwolenia na zbior roslin i grzybow chronionych, chwytanie, odlawianie lub zabijanie zwierzat chronionych oraz wnioski o wydanie zezwolenia i zezwolenia na inne czynnosci podlegajace zakazom lub ograniczeniom w stosunku do gatunkow objetych ochrona,

d) zezwolenia na przewozenie przez granice panstwa roslin i zwierzat nalezacych do gatunkow podlegajacych ograniczeniom na podstawie przepisow prawa Unii Europejskiej, a takze ich rozpoznawalnych czesci i produktow pochodnych,

e) wnioski o wydanie zezwolenia oraz zezwolenia na usuniecie drzew lub krzewow,

f) decyzje o wymiarze administracyjnych kar pienieznych za:

- zniszczenie terenow zieleni albo drzew lub krzewow spowodowane niewlasciwym wykonywaniem robot ziemnych lub wykorzystaniem sprzetu mechanicznego albo urzadzen technicznych oraz zastosowaniem srodkow chemicznych w sposob szkodliwy dla roslinnosci,

- usuwanie drzew lub krzewow bez wymaganego zezwolenia,

- zniszczenie spowodowane niewlasciwa pielegnacja terenow zieleni, zadrzewien, drzew lub krzewow,";

2) w art. 413 w ust. 5 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

"3) przewodniczacy wojewodzkiej rady ochrony przyrody,".

Art. 142. W ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229, z pozn. zm.13)) wprowadza sie nastepujace zmiany:

1) w art. 39 w pkt 2 lit. a otrzymuje brzmienie:

"a) jezeli byloby to sprzeczne z warunkami wynikajacymi z utworzenia form ochrony przyrody, stref ochronnych zwierzat lownych lub ostoi na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880),";

2) po art. 85 dodaje sie art. 85a w brzmieniu:

"Art. 85a. Decyzje, o ktorych mowa w art. 83 ust. 2 pkt 3 i art. 85 ust. 4, wymagaja uzgodnienia z wojewoda.";

3) w art. 132 w ust. 2 w pkt 6 kropke zastepuje sie przecinkiem i dodaje sie pkt 7 w brzmieniu:

"7) informacje o formach ochrony przyrody utworzonych lub ustanowionych na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, wystepujacych w zasiegu oddzialywania zamierzonego korzystania z wod lub planowanych do wykonania urzadzen wodnych.".

Rozdzial 13

Przepisy przejsciowe, dostosowujace i koncowe

Art. 143. Obraczki uzyte do obraczkowania ptakow przed dniem wejscia w zycie ustawy nie podlegaja wymianie na obraczki sporzadzone zgodnie ze wzorem okreslonym w przepisach, o ktorych mowa w art. 55.

Art. 144. Dyrektor parku narodowego powolany przed dniem wejscia w zycie ustawy pozostaje na stanowisku do czasu powolania dyrektora parku na podstawie art. 101 ust. 2, nie dluzej jednak niz jeden rok od dnia wejscia w zycie ustawy.

Art. 145. 1. Wojewodzcy konserwatorzy przyrody powolani przed dniem wejscia w zycie ustawy pozostaja na dotychczas zajmowanych stanowiskach.

2. Z dniem wejscia w zycie ustawy dotychczasowe stosunki pracy z wojewodzkimi konserwatorami przyrody nawiazane na podstawie powolania przeksztalcaja sie w stosunki pracy na podstawie umowy o prace na czas nieokreslony, na warunkach pracy i placy okreslonych w powolaniu.

Art. 146. Przepis art. 108 ust. 2 pkt 5 nie ma zastosowania do funkcjonariuszy Strazy Parku zatrudnionych w parku narodowym przed dniem wejscia w zycie ustawy, przez okres nie krotszy niz 10 lat.

Art. 147. Umundurowanie oraz przedmioty uzupelniajace mundury pracownikow Sluzb Parkow Narodowych i Sluzb Parkow Krajobrazowych moga byc uzywane wedlug dotychczas obowiazujacych wzorow do czasu wyczerpania zapasow.

Art. 148. 1. Ogrody botaniczne i osrodki istniejace przed dniem wejscia w zycie ustawy moga prowadzic dotychczasowa dzialalnosc bez zezwolenia, o ktorym mowa w art. 67 ust. 1 lub art. 75 ust. 1, nie dluzej jednak niz do dnia 31 grudnia 2005 r.

2. Ogrody botaniczne oraz osrodki, ktore w terminie, o ktorym mowa w ust. 1, nie uzyskaja zezwolenia na prowadzenie dzialalnosci, podlegaja likwidacji.

Art. 149. Zwierzeta, o ktorych mowa w art. 61 ust. 1, na ktore nie ma dokumentu stwierdzajacego legalnosc pochodzenia lub zezwolenia ministra wlasciwego do spraw srodowiska, podlegaja rejestracji, zgodnie z art. 64 ust. 1, w okresie 6 miesiecy od dnia wejscia w zycie ustawy.

Art. 150. Posiadacze spreparowanych zwierzat lub ich czesci sa obowiazani do uzyskania zezwolenia, o ktorym mowa w art. 56 ust. 1 lub 2, w okresie jednego roku od dnia wejscia w zycie ustawy.

Art. 151. Straz Parku, Sluzba Parku Narodowego i Sluzba Parku Krajobrazowego dzialajace przed dniem wejscia w zycie ustawy staja sie odpowiednio Straza Parku, Sluzba Parku Narodowego i Sluzba Parku Krajobrazowego w rozumieniu niniejszej ustawy.

Art. 152. 1. Zadania Panstwowej Rady Ochrony Przyrody, wojewodzkich rad ochrony przyrody, rad naukowych parkow narodowych, rad parkow krajobrazowych lub rad zespolow parkow krajobrazowych, do czasu powolania czlonkow tych organow, wykonuja odpowiednio Panstwowa Rada Ochrony Przyrody, wojewodzkie komisje ochrony przyrody, rady parkow narodowych i rady parkow.

2. Powolanie czlonkow Panstwowej Rady Ochrony Przyrody, wojewodzkich rad ochrony przyrody, rad naukowych parkow narodowych, rad parkow krajobrazowych lub rad zespolow parkow krajobrazowych nastapi w terminie 6 miesiecy od dnia wejscia w zycie niniejszej ustawy.

Art. 153. Formy ochrony przyrody, o ktorych mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-4 i 6-10, utworzone lub wprowadzone przed dniem wejscia w zycie ustawy staja sie formami ochrony przyrody w rozumieniu niniejszej ustawy.

Art. 154. 1. Plany ochrony dla parkow narodowych, rezerwatow przyrody, parkow krajobrazowych ustanowione w okresie od dnia 2 lutego 2001 r. do dnia wejscia w zycie ustawy staja sie planami ochrony w rozumieniu niniejszej ustawy.

2. Dla parkow narodowych, rezerwatow przyrody, parkow krajobrazowych utworzonych przed dniem wejscia w zycie ustawy, nieposiadajacych planu ochrony, sporzadza sie plan ochrony w terminie do 5 lat od dnia wejscia w zycie ustawy, z zastrzezeniem ust. 3.

3. Dla parkow krajobrazowych, ktore mialy zatwierdzone rozporzadzeniem plany ochrony do dnia 2 lutego 2001 r., sporzadza sie, z ich wykorzystaniem, plany ochrony w rozumieniu niniejszej ustawy, w terminie do 6 miesiecy od dnia wejscia w zycie niniejszej ustawy.

Art. 155. Parki gminne utworzone przed dniem wejscia w zycie ustawy staja sie parkami gminnymi w rozumieniu niniejszej ustawy.

Art. 156. Strefy ochrony ostoi, miejsc rozrodu i regularnego przebywania zwierzat gatunkow chronionych, ustalone przed dniem wejscia w zycie ustawy, staja sie strefami ochrony ostoi, miejscami rozrodu i regularnego przebywania zwierzat gatunkow chronionych w rozumieniu niniejszej ustawy.

Art. 157. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie przepisow ustawy, o ktorej mowa w art. 161, zachowuja moc do czasu wejscia w zycie aktow wykonawczych wydanych na podstawie niniejszej ustawy.

Art. 158. Do spraw wszczetych przed dniem wejscia w zycie ustawy, a niezakonczonych decyzja ostateczna stosuje sie przepisy dotychczasowe.

Art. 159. 1. Z dniem wejscia w zycie ustawy Krajowy Zarzad Parkow Narodowych przechodzi w stan likwidacji. Aktywa i pasywa Krajowego Zarzadu Parkow Narodowych przejmuje minister wlasciwy do spraw srodowiska.

2. Likwidacje Krajowego Zarzadu Parkow Narodowych prowadzi sie pod jego dotychczasowa nazwa z dodatkiem "w likwidacji".

3. Pracownicy Krajowego Zarzadu Parkow Narodowych z dniem wejscia w zycie ustawy staja sie pracownikami urzedu obslugujacego ministra wlasciwego do spraw srodowiska, z zastrzezeniem art. 160.

4. Minister wlasciwy do spraw finansow publicznych, w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw srodowiska, w drodze rozporzadzenia, dokona przeniesienia planowanych dochodow i wydatkow budzetowych w ramach czesci 41 - srodowisko miedzy dzialami i rozdzialami budzetu panstwa w zakresie dotyczacym zadan przejetych przez Ministerstwo Srodowiska z Krajowego Zarzadu Parkow Narodowych oraz okresli limity zatrudnienia i kwoty wynagrodzen w podziale na dzialy i rozdzialy budzetu panstwa, z zachowaniem przeznaczenia srodkow publicznych wynikajacego z ustawy budzetowej.

5. Do przeniesien, o ktorych mowa w ust. 4, nie stosuje sie ograniczen wynikajacych z art. 96 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych.

Art. 160. 1. Stosunki pracy z pracownikami, o ktorych mowa w art. 159 ust. 3, wygasaja po uplywie 3 miesiecy od dnia wejscia w zycie ustawy:

1) jezeli przed uplywem 2 miesiecy od dnia wejscia w zycie ustawy nie zostana im zaproponowane nowe warunki pracy i placy na dalszy okres zatrudnienia albo

2) w razie odmowy przyjecia nowych warunkow pracy i placy, o ktorych mowa w pkt 1, w terminie nie pozniejszym niz 2 tygodnie przed uplywem 3 miesiecy od dnia wejscia w zycie ustawy.

2. Pracodawca jest obowiazany powiadomic, w formie pisemnej, pracownika o terminie wygasniecia stosunku pracy i o skutkach nieprzyjecia nowych warunkow pracy i placy.

3. Wczesniejsze rozwiazanie stosunku pracy przez pracodawce moze nastapic za wypowiedzeniem.

4. Pracownicy, o ktorych mowa w art. 159 ust. 3, zachowuja uprawnienia pracownicze wynikajace z aktow, na podstawie ktorych powstal ich stosunek pracy przed dniem wejscia w zycie ustawy, do dnia:

1) wymienionego w ust. 1 pkt 2 - jezeli przyjeli proponowane warunki pracy i placy na dalszy okres zatrudnienia, albo

2) wygasniecia stosunku pracy, o ktorym mowa w ust. 1, albo

3) wypowiedzenia, o ktorym mowa w ust. 3.

5. W przypadku wygasniecia stosunku pracy, o ktorym mowa w ust. 1, lub wypowiedzenia, o ktorym mowa w ust. 3, pracownikom przysluguje odprawa, o ktorej mowa w art. 8 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczegolnych zasadach rozwiazywania z pracownikami stosunkow pracy z przyczyn niedotyczacych pracownikow (Dz. U. Nr 90, poz. 844, Nr 213, poz. 2081 i Nr 223, poz. 2217).

Art. 161. Traci moc ustawa z dnia 16 pazdziernika 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079, Nr 100, poz. 1085, Nr 110, poz. 1189 i Nr 145, poz. 1623, z 2002 r. Nr 130, poz. 1112 oraz z 2003 r. Nr 80, poz. 717, Nr 162, poz. 1568 i Nr 203, poz. 1966).

Art. 162. Ustawa wchodzi w zycie z dniem 1 maja 2004 r., z wyjatkiem art. 39 i 134 pkt 2, ktore wchodza w zycie z dniem 1 stycznia 2005 r.


1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostaly ogloszone w Dz. U. z 2000 r. Nr 86, poz. 958 i Nr 120 , poz. 1268, z 2001 r. Nr 110, poz. 1189 i Nr 145, poz. 1623, z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 113, poz. 984 i Nr 200, poz. 1682 oraz z 2003 r. Nr 80, poz. 717 i poz. 721, Nr 162, poz. 1568, Nr 203, poz. 1966 i Nr 229, poz. 2273.

2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostaly ogloszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 129, poz. 1447 i Nr 154, poz. 1800, z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 74, poz. 676, Nr 113, poz. 984, Nr 126, poz. 1070, Nr 130, poz. 1112, Nr 153, poz. 1271, Nr 200, poz. 1682 i Nr 240, poz. 2058, z 2003 r. Nr 1, poz. 15, Nr 80, poz. 717, 720 i 721, Nr 96, poz. 874, Nr 124, poz. 1152, Nr 162, poz. 1568, Nr 203, poz. 1966 i Nr 217, poz. 2124 oraz z 2004 r. Nr 6, poz. 39 i Nr 19, poz. 177.

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostaly ogloszone w Dz. U. z 2003 r. Nr 170, poz. 1652 oraz z 2004 r. Nr 6, poz. 41.

4) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostaly ogloszone w Dz. U. z 2003 r. Nr 45, poz. 391, Nr 65, poz. 594, Nr 96, poz. 874, Nr 166, poz. 1611 i Nr 189, poz. 1851 oraz z 2004 r. Nr 19, poz. 177.

5) Zmiany wymienionej ustawy zostaly ogloszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 233, poz. 1957, z 2003 r. Nr 46, poz. 392, Nr 80, poz. 717 i 721, Nr 162, poz. 1568, Nr 175, poz. 1693, Nr 190, poz. 1865 i Nr 217, poz. 2124 oraz z 2004 r. Nr 19, poz. 177, Nr 49, poz. 464 i Nr 70, poz. 631.

6) Zmiany wymienionej ustawy zostaly ogloszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 27, poz. 298, z 2002 r. Nr 74, poz. 676 i Nr 117, poz. 1007, z 2003 r. Nr 52, poz. 451, Nr 80, poz. 718 i Nr 199, poz. 1939.

7) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostaly ogloszone w Dz. U. z 2000 r. Nr 120, poz. 1268 oraz z 2001 r. Nr 81, poz. 875, Nr 110, poz. 1189 i Nr 115, poz. 1229.

8) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostaly ogloszone w Dz. U. z 2000 r. Nr 86, poz. 958 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 110, poz. 1189 i Nr 145, poz. 1623, z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 113, poz. 984 i Nr 200, poz. 1682 oraz z 2003 r. Nr 80, poz. 717 i 721, Nr 162, poz. 1568, Nr 203, poz. 1966 i Nr 229, poz. 2273.

9) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostaly ogloszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229, Nr 122, poz. 1323 i Nr 154, poz. 1793 i 1800, z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 74, poz. 676 i Nr 155, poz. 1287, z 2003 r. Nr 6, poz. 64, Nr 49, poz. 408, Nr 64, poz. 592, Nr 80, poz. 721 i Nr 122, poz. 1143 oraz z 2004 r. Nr 69, poz. 624.

10) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostaly ogloszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 129, poz. 1447 i Nr 154, poz. 1800, z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 74, poz. 676, Nr 113, poz. 984, Nr 126, poz. 1070, Nr 130, poz. 1112, Nr 153, poz. 1271, Nr 200, poz. 1682 i Nr 240, poz. 2058, z 2003 r. Nr 1, poz. 15, Nr 80, poz. 717, 720 i 721, Nr 96, poz. 874, Nr 124, poz. 1152, Nr 162, poz. 1568, Nr 203, poz. 1966 i Nr 217, poz. 2124 oraz z 2004 r. Nr 6, poz. 39 i Nr 19, poz. 177.

11) Zmiany wymienionej ustawy zostaly ogloszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 43, Nr 60, poz. 610, Nr 76, poz. 811, Nr 87, poz. 954, Nr 100, poz. 1085 i Nr 129, poz. 1441, z 2002 r. Nr 71, poz. 655, Nr 135, poz. 1143, Nr 141, poz. 1178 i 1180 i Nr 216, poz. 1824, z 2003 r. Nr 7, poz. 78, Nr 96, poz. 874, Nr 124, poz. 1154, Nr 128, poz. 1176, Nr 170, poz. 1651 i Nr 190, poz. 1864 oraz z 2004 r. Nr 49, poz. 466, Nr 54, poz. 535, Nr 62, poz. 574, Nr 70, poz. 632 i Nr 91, poz. 870.

12) Zmiany wymienionej ustawy zostaly ogloszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 233, poz. 1957, z 2003 r. Nr 46, poz. 392, Nr 80, poz. 717 i 721, Nr 162, poz. 1568, Nr 175, poz. 1693, Nr 190, poz. 1865 i Nr 217, poz. 2124 oraz z 2004 r. Nr 19, poz. 177, Nr 49, poz. 464 i Nr 70, poz. 631.

13) Zmiany wymienionej ustawy zostaly ogloszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1803, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, Nr 130, poz. 1112, Nr 233, poz. 1957 i Nr 238, poz. 2022 oraz z 2003 r. Nr 80, poz. 717, Nr 165, poz. 1592, Nr 190, poz. 1865 i Nr 228, poz. 2259.

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.