Tekst ujednolicony po zmianie z 23 kwietnia 2003 r. Stan prawny na 22 maja 2003 r.

Uchwala Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. - Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Tekst ujednolicony na podstawie uchwal Sejmu opublikowanych w Monitorze Polskim:

  • z 2002 r. Nr 23, poz. 398 (tekst jednolity),
  • z 2003 r. Nr 23, poz. 337.
Uchwala zmieniajaca weszla w zycie 22 maja 2003 r. Jej przepisy maja zastosowanie do interpelacji poselskich zlozonych rowniez przed tym dniem. Zmienione przepisy oznaczylismy tlusta czcionka.

SPIS TRESCI

Dzial I PRZEPISY OGOLNE

Dzial II POSTEPOWANIE W SEJMIE

Dzial III POSIEDZENIA SEJMU

Dzial IV KANCELARIA SEJMU (art. 199-202)

Dzial V PRZEPISY SZCZEGOLNE I KONCOWE (art. 203-207)

DZIAL I

Przepisy ogolne

Rozdzial 1

Pierwsze posiedzenie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Art. 1. 1. Pierwsze posiedzenie nowo wybranego Sejmu odbywa sie w terminie oznaczonym przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Pierwsze posiedzenie Sejmu otwiera Marszalek-Senior, powolywany przez Prezydenta sposrod najstarszych wiekiem poslow.

Art. 2. 1. Poslowie na pierwszym posiedzeniu Sejmu skladaja slubowanie wedlug roty ustalonej w Konstytucji.

2. Marszalek-Senior przeprowadza zlozenie slubowania poselskiego oraz wybor Marszalka Sejmu przy pomocy powolanych przez siebie w tym celu, sposrod najmlodszych wiekiem poslow, sekretarzy tymczasowych w liczbie niezbednej do dokonania tych czynnosci.

3. Slubowanie poselskie odbywa sie w ten sposob, ze po odczytaniu roty kazdy z kolejno wywolanych poslow, powstawszy, wypowiada slowo "slubuje". Posel moze dodac zdanie "Tak mi dopomoz Bog".

4. Poslowie nieobecni na posiedzeniu Sejmu oraz poslowie, ktorzy uzyskali mandat w czasie trwania kadencji, skladaja slubowanie poselskie na pierwszym posiedzeniu, na ktorym sa obecni.

Art. 3. 1. Wygasniecie mandatu posla z powodu odmowy zlozenia slubowania albo uchylania sie od zlozenia slubowania Marszalek Sejmu stwierdza po zasiegnieciu opinii Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich.

2. Postanowienia Marszalka Sejmu w sprawie stwierdzenia wygasniecia mandatu posla oraz obsadzenia mandatu oproznionego oglasza sie w Dzienniku Urzedowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Art. 4. 1. Po zlozeniu przez poslow slubowania Marszalek-Senior przeprowadza wybor Marszalka Sejmu.

2. Kandydata na Marszalka Sejmu moze zglosic co najmniej 15 poslow. Posel moze poprzec tylko jedna kandydature.

3. Sejm wybiera Marszalka Sejmu bezwzgledna wiekszoscia glosow; wybor nastepuje w glosowaniu imiennym, chyba ze Sejm postanowi inaczej.

4. Jezeli zgloszono wiecej niz jednego kandydata, a w pierwszym glosowaniu zaden z kandydatow nie uzyskal bezwzglednej wiekszosci glosow, przed kolejnymi turami glosowania usuwa sie z listy kandydatow nazwisko tego kandydata, ktory w poprzedniej turze uzyskal najmniejsza liczbe glosow. Jezeli te sama najmniejsza liczbe glosow uzyskalo dwoch lub wiecej kandydatow, przed kolejna tura glosowania usuwa sie nazwiska tych kandydatow.

5. Jezeli w wyniku zastosowania procedury okreslonej w ust. 3 i 4 nie dojdzie do dokonania wyboru, wybor Marszalka Sejmu przeprowadza sie ponownie.

Art. 5. 1. Marszalek Sejmu obejmuje przewodnictwo obrad.

2. Sejm, w drodze uchwaly, ustala liczbe wicemarszalkow.

3. Projekt uchwaly moze wniesc co najmniej 15 poslow.

4. Do projektu nie stosuje sie przepisow o terminie wniesienia i doreczenia projektow. Projekt uchwaly rozpatruje sie w jednym czytaniu.

5. Marszalek Sejmu zarzadza wybory wicemarszalkow Sejmu.

6. Do wyboru wicemarszalkow Sejmu stosuje sie odpowiednio przepisy art. 4 ust. 2-5.

Art. 6. Sejm wybiera 20 sekretarzy Sejmu. Wybor odbywa sie lacznie, chyba ze Sejm postanowi inaczej.

Rozdzial 2

Poslowie

Art. 7. 1. Posla obowiazuje obecnosc i czynny udzial w posiedzeniach Sejmu oraz organow Sejmu, do ktorych zostal wybrany. Na posiedzeniach Sejmu poslowie zajmuja stale, wyznaczone miejsca na sali posiedzen.

2. Posel moze byc czlonkiem nie wiecej niz dwoch komisji stalych.

3. Posel pelniacy funkcje ministra lub sekretarza stanu nie moze byc czlonkiem komisji.

4. Do podstawowych obowiazkow posla nalezy w szczegolnosci:

1) udzial w glosowaniach podczas posiedzen Sejmu i w komisjach sejmowych,

2) stosowanie sie do wynikajacych z Regulaminu Sejmu polecen Marszalka Sejmu.

5. Obecnosc posla na posiedzeniu Sejmu potwierdzana jest na liscie obecnosci wykladanej kazdego dnia posiedzenia przez dwie godziny od rozpoczecia obrad oraz poprzez potwierdzony wydrukami udzial w glosowaniach. Lista obecnosci, po uplywie czasu, na jaki zostala wylozona, deponowana jest kazdorazowo u Marszalka Sejmu.

6. Posel potwierdza swoja obecnosc na posiedzeniu komisji lub podkomisji podpisem na liscie obecnosci.

7. W razie niemoznosci wziecia udzialu w posiedzeniu Sejmu lub komisji, posel w miare mozliwosci zawiadamia przed terminem posiedzenia odpowiednio Marszalka Sejmu lub przewodniczacego komisji, a nastepnie jest obowiazany w ciagu 7 dni usprawiedliwic w formie pisemnej swoja nieobecnosc odpowiednio przed Marszalkiem Sejmu lub przewodniczacym komisji. Tryb skladania usprawiedliwien okresli Prezydium Sejmu.

8. Za przyczyny usprawiedliwiajace niemoznosc wziecia przez posla udzialu w posiedzeniu Sejmu lub komisji badz w glosowaniu uwaza sie:

1) chorobe albo koniecznosc opieki nad chorym,

2) wyjazdy zagraniczne lub krajowe z polecenia Sejmu, Marszalka Sejmu lub komisji, akceptowane przez Prezydium Sejmu,

3) zbieg posiedzen komisji lub podkomisji, do ktorych posel nalezy, jezeli bral udzial w jednym z tych posiedzen, a w razie zbiegu posiedzenia Sejmu oraz komisji lub podkomisji, z zastrzezeniem art. 152 ust. 4 - wykonywanie funkcji posla sprawozdawcy lub zabieranie glosu na posiedzeniu Sejmu,

4) urlop udzielony poslowi przez Marszalka Sejmu, z zastrzezeniem ust. 10,

5) inne wazne, niemozliwe do przewidzenia lub nieuchronne przeszkody.

9. Informacje o nieusprawiedliwionych nieobecnosciach poslow na posiedzeniu Sejmu lub komisji sejmowej sa jawne.

10. Posel moze z waznych przyczyn zwrocic sie do Marszalka Sejmu o udzielenie urlopu od wykonywania obowiazkow poselskich; Marszalek Sejmu udziela urlopu w porozumieniu z prezydium klubu lub kola, ktorego posel jest czlonkiem. Za czas trwania urlopu dluzszego niz 14 dni nie wyplaca sie diety poselskiej.

11. Dostep posla do wiadomosci stanowiacych tajemnice panstwowa i sluzbowa okreslaja przepisy o ochronie tajemnicy panstwowej i sluzbowej. Posel jest obowiazany do zlozenia pisemnego zobowiazania zachowania tajemnicy w zakresie wiadomosci stanowiacych tajemnice panstwowa i sluzbowa, z ktorymi zapozna sie w trakcie wykonywania mandatu. Zachowanie tajemnicy obowiazuje posla zarowno w czasie trwania mandatu, jak i po jego wygasnieciu.

Art. 8. 1. Poslowie moga tworzyc w Sejmie kluby poselskie lub kola poselskie oparte na zasadzie politycznej.

2. Klub tworzy co najmniej 15 poslow.

3. Kolo tworzy co najmniej 3 poslow.

4. Posel moze nalezec tylko do jednego klubu poselskiego lub kola poselskiego.

5. Kluby poselskie lub kola poselskie moga na zasadzie wzajemnych porozumien ustanawiac wspolna reprezentacje w Konwencie Seniorow.

6. Poslowie moga tworzyc w Sejmie zespoly zorganizowane na innych zasadach niz okreslone w ust. 1.

7. Wladze klubow poselskich, kol poselskich, zespolow oraz porozumien podaja do wiadomosci Marszalka Sejmu ich sklady osobowe oraz regulaminy (statuty) wewnetrzne.

Rozdzial 3

Organy Sejmu

Art. 9. Organami Sejmu sa:

1) Marszalek Sejmu,

2) Prezydium Sejmu,

3) Konwent Seniorow,

4) komisje sejmowe.

Art. 10. 1. Marszalek Sejmu:

1) stoi na strazy praw i godnosci Sejmu,

2) reprezentuje Sejm,

3) zwoluje posiedzenia Sejmu,

4) przewodniczy obradom Sejmu,

5) czuwa nad tokiem i terminowoscia prac Sejmu i jego organow,

6) kieruje pracami Prezydium Sejmu i przewodniczy jego obradom,

7) zwoluje Konwent Seniorow i przewodniczy jego obradom,

8) nadaje bieg inicjatywom ustawodawczym i uchwalodawczym oraz wnioskom organow panstwa skierowanym do Sejmu, po zasiegnieciu opinii Prezydium Sejmu,

9) prowadzi sprawy z zakresu stosunkow z Senatem,

10) prowadzi sprawy z zakresu stosunkow Sejmu z parlamentami innych krajow,

11) przedstawia okresowe oceny wykonania przez organy administracji panstwowej obowiazkow wobec Sejmu i jego organow oraz poslow; wnioski w tym zakresie przekazuje Prezesowi Rady Ministrow, prezydiom komisji sejmowych oraz poslom,

12) udziela poslom niezbednej pomocy w ich pracy, w tym czuwa nad wykonaniem wobec poslow przez organy administracji rzadowej i samorzadu terytorialnego oraz inne jednostki organizacyjne obowiazkow okreslonych w ustawie o wykonywaniu mandatu posla i senatora,

13) sprawuje piecze nad spokojem i porzadkiem na calym obszarze nalezacym do Sejmu oraz wydaje stosowne zarzadzenia porzadkowe, w tym o uzyciu w razie koniecznosci Strazy Marszalkowskiej,

14) nadaje, w drodze zarzadzenia, statut Kancelarii Sejmu,

15) ustala projekt budzetu Kancelarii Sejmu, po zasiegnieciu opinii Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich i Prezydium Sejmu, oraz nadzoruje jego wykonanie,

16) powoluje i odwoluje Szefa Kancelarii Sejmu, po zasiegnieciu opinii Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich,

17) powoluje i odwoluje zastepcow Szefa Kancelarii Sejmu, po zasiegnieciu opinii Szefa Kancelarii Sejmu,

18) podejmuje inne czynnosci wynikajace z Regulaminu Sejmu.

2. Marszalek Sejmu wykonuje takze inne zadania przewidziane w Konstytucji i w ustawach.

3. Marszalka Sejmu w zakresie przez niego okreslonym zastepuja wicemarszalkowie Sejmu.

Art. 11. Prezydium Sejmu tworza Marszalek i wicemarszalkowie.

Art. 12. Prezydium Sejmu:

1) ustala plan prac Sejmu, po zasiegnieciu opinii Konwentu Seniorow,

2) ustala tak zwane tygodnie posiedzen z wyprzedzeniem co najmniej 3-miesiecznym,

3) dokonuje wykladni Regulaminu Sejmu, po zasiegnieciu opinii Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich,

4) opiniuje sprawy wniesione przez Marszalka Sejmu,

5) organizuje wspolprace miedzy komisjami sejmowymi i koordynuje ich dzialania,

6) ustala zasady organizowania doradztwa naukowego na rzecz Sejmu i jego organow, powolywania doradcow sejmowych oraz korzystania z opinii i ekspertyz,

7) podejmuje inne czynnosci wynikajace z Regulaminu Sejmu.

Art. 13. 1. Porzadek dzienny i termin posiedzenia Prezydium Sejmu ustala Marszalek Sejmu.

2. W posiedzeniach Prezydium Sejmu bierze udzial z glosem doradczym Szef Kancelarii Sejmu. Marszalek Sejmu moze zaprosic na posiedzenie Prezydium Sejmu rowniez inne osoby.

3. Z posiedzen Prezydium Sejmu sporzadza sie protokol, ktory podpisuje Marszalek Sejmu. Protokol stanowi jedyne urzedowe stwierdzenie przebiegu posiedzenia Prezydium.

4. Prezydium Sejmu podejmuje uchwaly wiekszoscia glosow. W wypadku rownej liczby glosow decyduje glos Marszalka Sejmu.

Art. 14. Konwent Seniorow jest organem zapewniajacym wspoldzialanie klubow w sprawach zwiazanych z dzialalnoscia i tokiem prac Sejmu.

Art. 15. 1. W sklad Konwentu Seniorow wchodza: Marszalek, wicemarszalkowie, przewodniczacy lub wiceprzewodniczacy klubow oraz przedstawiciele porozumien, o ktorych mowa w art. 8 ust. 5, a takze klubow parlamentarnych, jesli reprezentuja co najmniej 15 poslow oraz kol parlamentarnych reprezentujacych w dniu rozpoczecia kadencji Sejmu osobna liste wyborcza.

2. W posiedzeniach Konwentu Seniorow bierze udzial z glosem doradczym Szef Kancelarii Sejmu.

3. Marszalek Sejmu z wlasnej inicjatywy badz na wniosek czlonkow Konwentu Seniorow moze zaprosic na posiedzenie Konwentu inne osoby.

Art. 16. 1. Konwent Seniorow opiniuje w szczegolnosci:

1) projekty planow prac Sejmu,

2) projekty porzadku dziennego poszczegolnych posiedzen Sejmu i ich terminy,

3) wnioski co do trybu dyskusji nad poszczegolnymi punktami porzadku dziennego posiedzenia Sejmu,

4) wnioski co do wyboru przez Sejm jego organow,

5) zadania i przebieg pracy Kancelarii Sejmu,

6) inne sprawy przekazane przez Marszalka lub Prezydium Sejmu.

2. Konwent Seniorow zwoluje Marszalek Sejmu z wlasnej inicjatywy, z inicjatywy Prezydium Sejmu, na wniosek klubu reprezentowanego w Konwencie Seniorow lub grupy co najmniej 15 poslow.

3. Z posiedzen Konwentu Seniorow sporzadza sie zapis ustalen.

Art. 17. 1. Komisje sejmowe sa organami powolanymi do:

1) rozpatrywania i przygotowywania spraw stanowiacych przedmiot prac Sejmu,

2) wyrazania opinii w sprawach przekazanych pod ich obrady przez Sejm, Marszalka Sejmu lub Prezydium Sejmu.

2. Komisje sejmowe sa organami kontroli sejmowej w zakresie okreslonym Konstytucja i ustawami.

Art. 18. 1. Ustanawia sie nastepujace komisje stale:

1) Administracji i Spraw Wewnetrznych,

2) do Spraw Sluzb Specjalnych,

3) do Spraw Kontroli Panstwowej,

4) Edukacji, Nauki i Mlodziezy,

5) Etyki Poselskiej,

6) Europejska,

7) Finansow Publicznych,

8) Gospodarki,

9) Infrastruktury,

10) Kultury Fizycznej i Sportu,

11) Kultury i Srodkow Przekazu,

12) Lacznosci z Polakami za Granica,

13) Mniejszosci Narodowych i Etnicznych,

14) Obrony Narodowej,

15) Ochrony Srodowiska, Zasobow Naturalnych i Lesnictwa,

16) Odpowiedzialnosci Konstytucyjnej,

17) Polityki Spolecznej i Rodziny,

18) Regulaminowa i Spraw Poselskich,

19) Rolnictwa i Rozwoju Wsi,

20) Samorzadu Terytorialnego i Polityki Regionalnej,

21) Skarbu Panstwa,

22) Spraw Zagranicznych,

23) Sprawiedliwosci i Praw Czlowieka,

24) Ustawodawcza,

25) Zdrowia.

2. Przedmiotowy zakres dzialania komisji, o ktorych mowa w ust. 1, okresla zalacznik do Regulaminu Sejmu.

3. Podzialu czesci budzetowych pomiedzy komisje sejmowe dokonuje Marszalek Sejmu, po zasiegnieciu opinii Prezydium Sejmu, kierujac sie przedmiotowym zakresem dzialania komisji okreslonym w zalaczniku, o ktorym mowa w ust. 2.

Art. 19. 1. Sejm moze powolywac i odwolywac komisje nadzwyczajne; powolujac takie komisje, Sejm okresla cel, zasady i tryb ich dzialania.

2. Przepisy ust. 1 stosuje sie rowniez do komisji powolywanych na podstawie art. 111 Konstytucji.

Art. 20. 1. Sejm, na wniosek Prezydium Sejmu po zasiegnieciu opinii Konwentu Seniorow, w drodze uchwaly, wybiera sklad osobowy poszczegolnych komisji.

2. Pierwsze posiedzenie komisji zwoluje i prowadzi Marszalek Sejmu; na posiedzeniu tym komisja wybiera ze swego grona prezydium komisji w skladzie: przewodniczacy oraz zastepcy przewodniczacego.

3. Komisja powoluje i odwoluje czlonkow prezydium w glosowaniu jawnym wiekszoscia glosow.

Rozdzial 4

Zasady odpowiedzialnosci regulaminowej poslow

Art. 21. 1. Za naruszenie lub niedopelnienie obowiazkow okreslonych w art. 33-35 ustawy o wykonywaniu mandatu posla i senatora Prezydium Sejmu, w drodze uchwaly podjetej po rozpatrzeniu opinii Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich, moze:

1) zwrocic poslowi uwage,

2) udzielic poslowi upomnienia,

3) udzielic poslowi nagany.

2. Od uchwaly Prezydium Sejmu przysluguje poslowi, w terminie 14 dni od dnia jej doreczenia, odwolanie do Sejmu. Prezydium Sejmu wprowadza odwolanie do porzadku dziennego najblizszego posiedzenia Sejmu, ktory je rozpatruje wysluchujac przedstawiciela Prezydium Sejmu; prawo do zabrania glosu przysluguje rowniez poslowi, ktory wniosl odwolanie. Nad odwolaniem nie przeprowadza sie dyskusji.

3. Sejm po rozpatrzeniu odwolania moze, w drodze uchwaly, uchylic uchwale Prezydium Sejmu lub utrzymac ja w mocy.

4. W przypadku niewniesienia odwolania w terminie okreslonym w ust. 2, uchwale, o ktorej mowa w ust. 1, Prezydium Sejmu podaje do wiadomosci Sejmu.

Art. 22. 1. Za niewykonywanie obowiazkow poselskich Komisja Regulaminowa i Spraw Poselskich moze, w drodze uchwaly:

1) zwrocic poslowi uwage,

2) udzielic poslowi upomnienia,

3) udzielic poslowi nagany.

2. Od uchwaly Komisji przysluguje poslowi, w terminie 14 dni od dnia doreczenia, odwolanie do Prezydium Sejmu.

3. Prezydium Sejmu moze, w drodze uchwaly:

1) uchylic uchwale Komisji,

2) utrzymac uchwale Komisji w mocy.

Art. 23. 1. W przypadku uniemozliwiania przez posla pracy Sejmu lub jego organow, a w szczegolnosci zaistnienia sytuacji, o ktorej mowa w art. 175 ust. 4, Prezydium Sejmu moze podjac uchwale o obnizeniu uposazenia lub diety parlamentarnej posla, w wysokosci nieprzekraczajacej 1/2 uposazenia poselskiego lub pelnej diety parlamentarnej miesiecznie na okres nie dluzszy niz 3 miesiace.

2. Od uchwaly o obnizeniu uposazenia lub diety parlamentarnej, o ktorej mowa w ust. 1, poslowi przysluguje, w terminie 7 dni od dnia doreczenia uchwaly, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezydium Sejmu. Prezydium Sejmu ponownie rozpatruje sprawe po zasiegnieciu opinii Konwentu Seniorow.

3. Potracenia dokonuje sie nie wczesniej niz po uplywie 7 dni od dnia podjecia uchwaly o obnizeniu uposazenia lub diety parlamentarnej, o ktorej mowa w ust. 1, albo po ponownym rozpatrzeniu sprawy, o ktorym mowa w ust. 2. Informacje dotyczace potracen sa jawne.

Art. 24. 1. Marszalek Sejmu zarzadza obnizenie uposazenia i diety parlamentarnej albo jednego z tych swiadczen, jezeli tylko ono przysluguje poslowi:

1) o 1/30 za kazdy dzien nieusprawiedliwionej nieobecnosci na posiedzeniu Sejmu lub za niewziecie w danym dniu udzialu w wiecej niz 1/5 glosowan,

2) o 1/30 za kazdy dzien nieusprawiedliwionej nieobecnosci na posiedzeniu komisji, jezeli liczba tych nieobecnosci przekroczyla 1/5 liczby posiedzen komisji w miesiacu kalendarzowym.

2. W razie zbiegu w danym dniu, z wylaczeniem przypadkow okreslonych w art. 7 ust. 8 pkt 3, nieusprawiedliwionej nieobecnosci na:

1) posiedzeniu Sejmu i posiedzeniu komisji, stosuje sie obnizenie, o ktorym mowa w ust. 1 pkt 1,

2) posiedzeniach komisji, stosuje sie obnizenie, o ktorym mowa w ust. 1 pkt 2.

3. W stosunku do poslow, ktorzy nie pobieraja uposazenia i diety parlamentarnej, stosuje sie odpowiednio przepisy art. 21.

4. O zarzadzeniu potracenia Marszalek Sejmu powiadamia posla, podajac liczbe i wykaz dni nieusprawiedliwionej nieobecnosci.

5. Wykazy nieusprawiedliwionej nieobecnosci poslow na posiedzeniu Sejmu lub komisji sporzadza sie w terminie 14 dni od zakonczenia kazdego miesiaca kalendarzowego.

6. Od zarzadzenia Marszalka Sejmu w zakresie ustalenia liczby dni nieusprawiedliwionej nieobecnosci poslowi przysluguje, w terminie 14 dni od doreczenia powiadomienia, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Marszalka Sejmu.

7. Potracenia dokonuje sie nie wczesniej niz po uplywie 14 dni od dnia, w ktorym Marszalek Sejmu zarzadzil potracenie, lub po ponownym rozpatrzeniu sprawy, o ktorym mowa w ust. 6. Informacje dotyczace potracen sa jawne.

Art. 25. 1. W przypadku wykluczenia posla z posiedzenia Sejmu, w trybie art. 175 ust. 5, Marszalek Sejmu zarzadza obnizenie jego uposazenia poselskiego lub diety parlamentarnej na zasadach, o ktorych mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1 i ust. 3-7.

2. W przypadku, o ktorym mowa w ust. 1, Prezydium Sejmu moze podjac uchwale o obnizeniu poslowi uposazenia w wysokosci nieprzekraczajacej 1/2 uposazenia poselskiego lub o utracie prawa do pelnej diety parlamentarnej na okres do 6 miesiecy.

3. Od uchwaly, o ktorej mowa w ust. 2, poslowi przysluguje, w terminie 7 dni od dnia doreczenia uchwaly, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezydium Sejmu. Prezydium Sejmu ponownie rozpatruje sprawe po zasiegnieciu opinii Konwentu Seniorow.

4. Potracenia dokonuje sie nie wczesniej niz po uplywie 7 dni od dnia podjecia uchwaly, o ktorej mowa w ust. 2, albo po ponownym rozpatrzeniu sprawy, o ktorym mowa w ust. 3. Informacje dotyczace potracen sa jawne.

Rozdzial 5

Wybor oraz powolywanie i odwolywanie organow panstwowych

Art. 26. 1. Sejm wybiera zastepcow przewodniczacego i czlonkow Trybunalu Stanu, sedziow Trybunalu Konstytucyjnego, czlonkow Kolegium Instytutu Pamieci Narodowej - Komisji Scigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, czlonkow Rady Polityki Pienieznej, czlonkow Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, a takze poslow - czlonkow Krajowej Rady Sadownictwa.

2. Wybor czlonkow Trybunalu Stanu odbywa sie lacznie, chyba ze Sejm postanowi inaczej. W tym samym trybie odbywa sie wybor czlonkow Rady Polityki Pienieznej oraz poslow - czlonkow Krajowej Rady Sadownictwa.

3. W razie oproznienia poszczegolnych stanowisk w Trybunale Stanu Sejm dokonuje wyboru uzupelniajacego, stosujac odpowiednio przepisy o Trybunale Stanu. Wybor uzupelniajacy na poszczegolne stanowiska odbywa sie oddzielnie, chyba ze Sejm postanowi inaczej.

4. Do wyboru uzupelniajacego poslow - czlonkow Krajowej Rady Sadownictwa stosuje sie odpowiednio ust. 3.

Art. 27. 1. Sejm, na wniosek Prezydenta, powoluje Prezesa Narodowego Banku Polskiego.

2. Sejm odwoluje Prezesa Narodowego Banku Polskiego w przypadkach okreslonych ustawa.

Art. 28. 1. Sejm, na wniosek Kolegium Instytutu Pamieci Narodowej - Komisji Scigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, powoluje Prezesa Instytutu Pamieci Narodowej - Komisji Scigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

2. Sejm, na wniosek Kolegium Instytutu Pamieci Narodowej - Komisji Scigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, odwoluje Prezesa Instytutu Pamieci Narodowej - Komisji Scigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz czlonka Kolegium Instytutu Pamieci Narodowej - Komisji Scigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w przypadkach okreslonych w ustawie.

3. Uchwaly Sejmu w sprawie powolania i odwolania Prezesa Instytutu Pamieci Narodowej - Komisji Scigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Marszalek Sejmu przesyla niezwlocznie Marszalkowi Senatu w celu wyrazenia zgody przez Senat.

Art. 29. 1. Sejm powoluje Prezesa Najwyzszej Izby Kontroli, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka i Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

2. Sejm odwoluje Prezesa Najwyzszej Izby Kontroli, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka i Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w wypadkach okreslonych ustawa.

3. Uchwaly Sejmu, w sprawach wymienionych w ust. 1 i 2, Marszalek Sejmu, w wypadkach okreslonych ustawa, przesyla niezwlocznie Marszalkowi Senatu w celu wyrazenia zgody przez Senat.

Art. 30. 1. Wnioski w sprawie wyboru lub powolania przez Sejm poszczegolnych osob na stanowiska panstwowe okreslone w art. 26 i 29 moga zglaszac Marszalek Sejmu albo co najmniej 35 poslow, z tym ze na stanowisko sedziego Trybunalu Konstytucyjnego - Prezydium Sejmu albo co najmniej 50 poslow, a na stanowisko Rzecznika Praw Dziecka - Marszalek Sejmu, Marszalek Senatu, grupa co najmniej 35 poslow lub co najmniej 15 senatorow. Art. 4 ust. 2 zdanie drugie stosuje sie odpowiednio.

2. Do wniosku dolacza sie uzasadnienie, dane o kandydacie i jego zgode na kandydowanie.

3. Wnioski sklada sie Marszalkowi Sejmu w terminie:

1) 30 dni przed uplywem kadencji,

2) 21 dni od dnia odwolania lub stwierdzenia wygasniecia mandatu,

3) ustalonym przez Marszalka Sejmu w pierwszym dniu pierwszego posiedzenia Sejmu - w stosunku do kandydatow na zastepcow przewodniczacego i czlonkow Trybunalu Stanu,

4) ustalonym przez Marszalka Sejmu w przypadku wyboru organu po raz pierwszy, jezeli ustawa nie okreslila terminow zglaszania kandydatow, a takze kolejnych wyborow, jezeli uplyw kadencji nie wynika z aktow ogloszonych w Dzienniku Urzedowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

4. Glosowanie nie moze odbyc sie wczesniej niz siodmego dnia od doreczenia poslom druku zawierajacego kandydatury.

5. Wnioski w sprawie wyboru lub powolania przez Sejm poszczegolnych osob na stanowiska panstwowe okreslone w art. 26-29 albo odwolania z tych stanowisk Marszalek Sejmu kieruje do wlasciwej komisji sejmowej w celu zaopiniowania. Inna zainteresowana komisja moze delegowac swoich przedstawicieli na posiedzenie komisji wlasciwej.

6. Opinie w sprawie wniosku, o ktorym mowa w ust. 1, komisja przedstawia na pismie Marszalkowi Sejmu.

7. Marszalek Sejmu zarzadza doreczenie poslom druku zawierajacego opinie komisji.

8. Rozpatrzenie przez Sejm wniosku, o ktorym mowa w ust. 1, moze sie odbyc nie wczesniej niz nastepnego dnia po dniu doreczenia poslom druku zawierajacego opinie komisji.

9. Sejm w szczegolnych wypadkach moze skrocic postepowanie przez przystapienie do rozpatrzenia wniosku:

1) bez przesylania go do wlasciwej komisji,

2) w terminie krotszym niz okreslony w ust. 8.

Art. 31. 1. Wybor albo powolanie poszczegolnych osob na stanowiska panstwowe okreslone w art. 26-29 nastepuje bezwzgledna wiekszoscia glosow, z tym ze powolanie i odwolanie Prezesa Instytutu Pamieci Narodowej - Komisji Scigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nastepuje wiekszoscia 3/5 glosow.

2. W przypadku zgloszenia wiecej niz jednego kandydata na dane stanowisko, a w razie wyboru osob, o ktorych mowa w art. 26 ust. 2 - wiekszej liczby kandydatow niz wynosi liczba stanowisk, ktorych wybor dotyczy, stosuje sie odpowiednio przepisy art. 4 ust. 4 i 5.

3. Uchwale o wyborze, powolaniu albo odwolaniu oglasza sie w Dzienniku Urzedowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

DZIAL II

Postepowanie w Sejmie

Rozdzial 1

Postepowanie z projektami ustaw i uchwal

Art. 32. 1. Inicjatywa ustawodawcza przysluguje poslom, Senatowi, Prezydentowi i Radzie Ministrow, a takze grupie co najmniej 100 000 obywateli majacych prawo wybierania do Sejmu.

2. Poselskie projekty ustaw moga byc wnoszone przez komisje sejmowe lub co najmniej 15 poslow podpisujacych projekt.

Art. 33. Projekt uchwaly Sejmu moze byc, z zastrzezeniem art. 203, wniesiony przez Prezydium Sejmu, komisje sejmowa lub co najmniej 15 poslow podpisujacych projekt.

Art. 34. 1. Projekty ustaw i uchwal sklada sie w formie pisemnej na rece Marszalka Sejmu; wnoszac projekt wnioskodawca wskazuje swego przedstawiciela upowaznionego do reprezentowania go w pracach nad tym projektem.

2. Do projektu ustawy dolacza sie uzasadnienie, ktore powinno:

1) wyjasniac potrzebe i cel wydania ustawy,

2) przedstawiac rzeczywisty stan w dziedzinie, ktora ma byc unormowana,

3) wykazywac roznice pomiedzy dotychczasowym a projektowanym stanem prawnym,

4) przedstawiac przewidywane skutki spoleczne, gospodarcze, finansowe i prawne,

5) wskazywac zrodla finansowania, jezeli projekt ustawy pociaga za soba obciazenie budzetu panstwa lub budzetow jednostek samorzadu terytorialnego,

6) przedstawiac zalozenia projektow podstawowych aktow wykonawczych,

7) zawierac oswiadczenie o zgodnosci projektu ustawy z prawem Unii Europejskiej lub o stopniu i powodach niezgodnosci z tym prawem albo oswiadczenie, ze przedmiot projektowanej regulacji nie jest objety prawem Unii Europejskiej.

3. Uzasadnienie powinno przedstawiac rowniez wyniki przeprowadzanych konsultacji oraz informowac o przedstawionych wariantach i opiniach, w szczegolnosci jezeli obowiazek zasiegania takich opinii wynika z przepisow ustawy. W wypadku komisyjnych i poselskich projektow ustaw, w stosunku do ktorych nie przeprowadzono konsultacji, Marszalek Sejmu przed skierowaniem do pierwszego czytania kieruje projekt do konsultacji w trybie i na zasadach okreslonych w odrebnych ustawach.

4. Do uzasadnienia wniesionego przez Rade Ministrow projektu ustawy dolacza sie projekty podstawowych aktow wykonawczych.

5. Do uzasadnienia wniesionego przez Prezydenta, Rade Ministrow, Senat lub komisje sejmowa projektu ustawy dostosowawczej, o ktorym mowa w art. 96, wnioskodawca dolacza, przetlumaczony na jezyk polski, tekst przepisow Unii Europejskiej, do ktorych ma byc dostosowane prawo polskie.

6. Marszalek Sejmu moze zazadac dolaczenia uzasadnienia do projektu uchwaly, jezeli naklada ona na okreslone podmioty obowiazki.

7. Marszalek Sejmu moze zwrocic wnioskodawcy projekt ustawy lub uchwaly, jezeli uzasadnienie dolaczone do projektu nie odpowiada wymogom okreslonym w ust. 2 i 3.

8. Projekty ustaw i uchwal, co do ktorych istnieje watpliwosc, czy nie sa sprzeczne z prawem, Marszalek Sejmu, po zasiegnieciu opinii Prezydium Sejmu, moze skierowac celem wyrazenia opinii do Komisji Ustawodawczej, ktora moze wiekszoscia 3/5 glosow zaopiniowac projekt jako niedopuszczalny.

9. Marszalek Sejmu po otrzymaniu projektu ustawy, z wyjatkiem projektow wnoszonych przez Prezydenta oraz Rade Ministrow, przed skierowaniem projektu do pierwszego czytania zarzadza sporzadzenie przez ekspertow Kancelarii Sejmu opinii w sprawie zgodnosci wniesionego projektu z prawem Unii Europejskiej.

10. W przypadku gdy opinia, o ktorej mowa w ust. 9, wskazuje na niezgodnosc projektu z prawem Unii Europejskiej, Marszalek Sejmu kieruje projekt do Komisji Europejskiej celem wyrazenia przez nia opinii. Opinie Komisji Marszalek Sejmu przekazuje wnioskodawcy.

Art. 35. 1. Marszalek Sejmu zarzadza drukowanie projektow ustaw, uchwal i opinii Komisji, o ktorych mowa w art. 34 ust. 10, oraz doreczenie ich poslom.

2. Marszalek Sejmu przesyla wniesione projekty ustaw i uchwal Prezydentowi, Marszalkowi Senatu i Prezesowi Rady Ministrow.

Art. 36. 1. Rozpatrywanie projektow ustaw odbywa sie w trzech czytaniach, a uchwal - w dwoch czytaniach.

2. Wnioskodawca do czasu zakonczenia drugiego czytania moze wycofac wniesiony przez siebie projekt.

3. Projekt poselski uwaza sie rowniez za wycofany, jezeli do czasu zakonczenia drugiego czytania, na skutek cofniecia poparcia, projekt popiera mniej niz 15 poslow sposrod tych, ktorzy podpisali projekt przed jego wniesieniem.

4. Do czasu zakonczenia drugiego czytania wnioskodawca moze wnosic poprawki do zgloszonego przez siebie projektu.

5. Do poprawek wnoszonych przez wnioskodawce projektu stosuje sie odpowiednio przepisy art. 34 ust. 2 i 3.

6. Rozpatrywanie ustaw (uchwal), ktorych przyjecie moze powodowac zmiany w funkcjonowaniu samorzadu terytorialnego, obejmuje zasieganie opinii organizacji samorzadowych, tworzacych strone samorzadowa Komisji Wspolnej Rzadu i Samorzadu Terytorialnego.

7. Organizacje samorzadowe, o ktorych mowa w ust. 6, maja prawo, w ciagu 14 dni od otrzymania projektu ustawy (uchwaly), do przedstawienia opinii.

8. Opinie przekazywane w terminie, o ktorym mowa w ust. 7, dostarcza sie odpowiednio czlonkom komisji sejmowych badz wszystkim poslom.

9. Przedstawiciele samorzadow maja prawo do zaprezentowania opinii na posiedzeniu komisji sejmowych.

Art. 37. 1. Pierwsze czytanie przeprowadza sie na posiedzeniu Sejmu lub komisji.

2. Pierwsze czytanie na posiedzeniu Sejmu przeprowadza sie w odniesieniu do projektow ustaw: o zmianie Konstytucji, budzetowych, podatkowych, dotyczacych wyboru Prezydenta, Sejmu i Senatu oraz organow samorzadu terytorialnego, regulujacych ustroj i wlasciwosc wladz publicznych, a takze kodeksow.

3. Marszalek Sejmu moze skierowac do pierwszego czytania na posiedzeniu Sejmu rowniez inne niz okreslone w ust. 2 projekty ustaw, a takze projekty uchwal Sejmu, jezeli przemawiaja za tym wazne wzgledy.

4. Pierwsze czytanie moze sie odbyc nie wczesniej niz siodmego dnia od doreczenia poslom druku projektu, chyba ze Sejm lub komisja postanowia inaczej.

Art. 38. O posiedzeniu komisji, na ktorym odbywac sie ma pierwsze czytanie, zawiadamia sie wszystkich poslow; kazdy posel moze wziac udzial w tym posiedzeniu albo pisemnie zglosic uwagi lub propozycje poprawek.

Art. 39. 1. Pierwsze czytanie projektu ustawy (uchwaly) obejmuje uzasadnienie projektu przez wnioskodawce, debate w sprawie ogolnych zasad projektu oraz pytania poslow i odpowiedzi wnioskodawcy.

2. Pierwsze czytanie na posiedzeniu Sejmu konczy sie skierowaniem projektu do komisji, chyba ze Sejm w zwiazku ze zgloszonym wnioskiem odrzuci projekt w calosci.

3. Sejm, kierujac projekt do komisji, moze wyznaczyc im rowniez termin przedstawienia sprawozdania.

Art. 40. 1. Projekty ustaw (uchwal) kieruje sie do wlasciwych komisji.

2. Komisje, do ktorych skierowany zostal do rozpatrzenia projekt, obraduja nad nim wspolnie; komisje te moga zwrocic sie do innych komisji sejmowych o wyrazenie opinii o projekcie lub jego czesci.

3. Komisje, na wniosek prezydiow, ustalaja tok prac nad projektem.

Art. 41. 1. Do szczegolowego rozpatrzenia projektu komisje moga powolac podkomisje.

2. Podkomisja przedstawia komisjom sprawozdanie o rozpatrzonym projekcie.

Art. 42. 1. Przy rozpatrywaniu projektow ustaw (uchwal) komisje i podkomisja biora pod uwage opinie przedstawione przez inne komisje sejmowe i poslow; komisje i podkomisja moga wysluchiwac takze opinii zaproszonych ekspertow.

2. W posiedzeniach komisji i podkomisji jest obowiazany uczestniczyc upowazniony przedstawiciel wnioskodawcy.

3. Komisje moga przekazac sprawe redakcyjnego opracowania przyjetych poprawek prezydiom lub powolanemu w tym celu zespolowi poselskiemu, ktore przedstawiaja komisji do zatwierdzenia wyniki swych prac.

4. W sprawach dotyczacych zgodnosci przepisow rozpatrywanych projektow ustaw z prawem Unii Europejskiej zasieganie opinii Komitetu Integracji Europejskiej jest obowiazkowe. Termin przedstawienia opinii przez Komitet okresla komisja.

5. Marszalek Sejmu, na wniosek komisji, moze zwrocic sie do wnioskodawcy o przepracowanie projektu z rozwazeniem zmian postulowanych przez komisje oraz przedstawienie skutkow, zwlaszcza finansowych, tych zmian; wniesiony projekt Marszalek Sejmu kieruje wprost do komisji.

Art. 43. 1. Komisje, do ktorych skierowany zostal projekt ustawy (uchwaly), przedstawiaja Sejmowi wspolne sprawozdanie o tym projekcie; sprawozdanie okresla stanowisko komisji w odniesieniu do projektu. Do sprawozdania dolacza sie opinie, o ktorej mowa w art. 42 ust. 4.

2. W sprawozdaniu komisje przedstawiaja wniosek o:

1) przyjecie projektu bez poprawek,

2) przyjecie projektu z okreslonymi poprawkami w formie tekstu jednolitego projektu,

3) odrzucenie projektu.

3. Wnioski i propozycje poprawek odrzucone przez komisje, po ich zgloszeniu w formie pisemnej, na zadanie wnioskodawcy, zamieszcza sie w sprawozdaniu jako wnioski mniejszosci; wniosek mniejszosci dotyczacy konkretnego przepisu lub jego czesci powinien zawierac wynikajace z tego wniosku konsekwencje dla tekstu projektu ustawy; wnioski mniejszosci sa traktowane w glosowaniu jak inne poprawki. Do wnioskow mniejszosci stosuje sie odpowiednio art. 42 ust. 4.

4.1) Jezeli komisje przedstawiaja w sprawozdaniu wniosek o odrzucenie projektu, w sprawozdaniu nie zamieszcza sie wnioskow mniejszosci i wnioskow Komisji Ustawodawczej, o ktorych mowa w art. 83 ust. 2.

5. Marszalek Sejmu zarzadza drukowanie sprawozdan komisji oraz doreczenie ich poslom.

6. Na posiedzeniu Sejmu sprawozdanie komisji przedstawia wybrany z ich skladu posel sprawozdawca, ktory w szczegolnosci informuje o proponowanych przez komisje i przez poszczegolnych poslow zmianach w przedlozonym projekcie oraz o nieprzyjetych przez komisje opiniach innych komisji i poslow oraz motywach ich odrzucenia; sprawozdawca informuje takze o wnioskach mniejszosci.

7. Posel sprawozdawca nie moze w swoim sprawozdaniu przedstawiac innych wnioskow niz zamieszczone w sprawozdaniu komisji.

Art. 44. 1.2) Drugie czytanie obejmuje:

1) przedstawienie Sejmowi sprawozdania komisji o projekcie ustawy,

2) przeprowadzenie debaty oraz zglaszanie poprawek i wnioskow.

1.3) Drugie czytanie obejmuje:

1) przedstawienie Sejmowi sprawozdania komisji o projekcie ustawy oraz w przypadku, o ktorym mowa w art. 47 ust. 2 pkt 2, sprawozdania poprawionego,

2) przeprowadzenie debaty oraz zglaszanie poprawek i wnioskow, z zastrzezeniem art. 46.

2.2) Poprawki, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 2, po ustnym zgloszeniu przedstawia sie Marszalkowi Sejmu na pismie w odpowiedniej formie.

2.3) Poprawki, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 2, po ustnym zgloszeniu przedstawia sie na pismie Marszalkowi Sejmu. Poprawki powinny zawierac wynikajace z nich konsekwencje dla tekstu projektu ustawy.

3. Drugie czytanie moze sie odbyc nie wczesniej niz siodmego dnia od doreczenia poslom sprawozdania komisji, chyba ze Sejm postanowi inaczej.

Art. 45. Prawo wnoszenia poprawek do projektow ustaw w trakcie ich rozpatrywania przez Sejm przysluguje wnioskodawcy, poslom i Radzie Ministrow.

Art. 46.1) 1. W przypadku, o ktorym mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3, na posiedzeniu Sejmu przedstawiane jest sprawozdanie komisji o projekcie ustawy, a nastepnie przeprowadza sie debate bez prawa zglaszania poprawek i wnioskow.

2. Jezeli Sejm odrzuci przedstawiony w sprawozdaniu komisji wniosek o odrzucenie projektu, projekt kieruje sie do komisji, ktore rozpatrywaly projekt, w celu ponownego rozpatrzenia. Przepisy art. 40-43 stosuje sie odpowiednio.

Art. 47. 1.2) W razie zgloszenia w drugim czytaniu nowych poprawek i wnioskow projekt kieruje sie ponownie do komisji, ktore go rozpatrywaly, chyba ze Sejm postanowi inaczej. Do poprawek i wnioskow stosuje sie odpowiednio art. 42 ust. 4.

1.3) Projekt kieruje sie ponownie do komisji, ktore go rozpatrywaly, w razie zgloszenia w drugim czytaniu nowych poprawek i wnioskow, o ile Sejm nie postanowi inaczej, lub w celu sporzadzenia poprawionego sprawozdania, o ktorym mowa w ust. 2 pkt 2. Do poprawek i wnioskow stosuje sie odpowiednio art. 42 ust. 4.

2.2) Komisje, po rozpatrzeniu z udzialem wnioskodawcow zgloszonych poprawek i wnioskow, przedkladaja Sejmowi dodatkowe sprawozdanie, w ktorym przedstawiaja wniosek o ich przyjecie lub odrzucenie; przepis art. 43 ust. 6 stosuje sie odpowiednio.

2.3) Komisje:

1) po rozpatrzeniu z udzialem wnioskodawcow zgloszonych poprawek i wnioskow, przedkladaja Sejmowi dodatkowe sprawozdanie, w ktorym przedstawiaja wniosek o ich przyjecie lub odrzucenie; przepisy art. 43 ust. 6 stosuje sie odpowiednio, albo

2) kierujac sie przeprowadzona dotychczas debata, zgloszonymi poprawkami i wnioskami, wnioskami Komisji Ustawodawczej, wnioskami mniejszosci, przedkladaja Sejmowi poprawione sprawozdanie w formie tekstu jednolitego projektu. Do poprawionego sprawozdania przepisy art. 43 ust. 1, 3 i 5-7 stosuje sie odpowiednio.

3.1) Poprawione sprawozdanie sporzadza sie w wyniku ponownego skierowania sprawozdania, o ktorym mowa w art. 43 ust. 1, przez Prezydium Sejmu do komisji, ktore rozpatrywaly projekt. Poprawione sprawozdanie moze byc rowniez sporzadzone na zaakceptowany przez Prezydium Sejmu wniosek komisji, do ktorych projekt zostal skierowany w trybie ust. 1.

4.2) W razie nieobecnosci wnioskodawcy komisja moze nie rozpatrywac zgloszonej przez niego poprawki.

4.3) W przypadku, o ktorym mowa w ust. 2 pkt 1, komisja moze nie rozpatrywac poprawki zgloszonej przez wnioskodawce w razie nieobecnosci wnioskodawcy lub jezeli poprawka nie spelnia wymagan, o ktorych mowa w art. 44 ust. 2.

5. Marszalek Sejmu zarzadza drukowanie dodatkowego sprawozdania komisji.

6. Rozpatrzenie przez Sejm sprawozdania, o ktorym mowa w ust. 2, odbywa sie po jego doreczeniu poslom.

Art. 48. Trzecie czytanie moze sie odbyc niezwlocznie, jezeli w drugim czytaniu projekt nie zostal skierowany ponownie do komisji.

Art. 49. Trzecie czytanie projektu obejmuje:

1) przedstawienie dodatkowego sprawozdania komisji lub - jezeli projekt nie zostal ponownie skierowany do komisji - przedstawienie przez posla sprawozdawce poprawek i wnioskow zgloszonych podczas drugiego czytania,

2) glosowanie.

Art. 50. 1. Porzadek glosowania jest nastepujacy:

1) glosowanie wniosku o odrzucenie projektu w calosci, jezeli wniosek taki zostal postawiony,

2) glosowanie poprawek do poszczegolnych artykulow, przy czym w pierwszej kolejnosci glosuje sie poprawki, ktorych przyjecie lub odrzucenie rozstrzyga o innych poprawkach,

3) glosowanie projektu w calosci w brzmieniu zaproponowanym przez komisje, ze zmianami wynikajacymi z przeglosowanych poprawek.

2. Marszalek Sejmu ustala porzadek glosowania projektow uchwal i poprawek do nich.

3. Marszalek Sejmu moze z wlasnej inicjatywy odmowic poddania pod glosowanie poprawki, ktora uprzednio nie byla przedlozona komisji w formie pisemnej.

4. Marszalek Sejmu moze odroczyc glosowanie nad caloscia projektu ustawy na czas potrzebny do stwierdzenia, czy wskutek przyjetych poprawek nie zachodza sprzecznosci pomiedzy poszczegolnymi przepisami.

5. Marszalek Sejmu kieruje projekt, o ktorym mowa w ust. 4, do komisji, ktore go rozpatrywaly, lub do Komisji Ustawodawczej w celu przedstawienia opinii, czy wskutek przyjetych poprawek nie zachodza sprzecznosci pomiedzy poszczegolnymi przepisami. Opinia zawiera rowniez stanowisko komisji w sprawie przyjecia albo odrzucenia projektu ustawy przez Sejm.

6. Sejm moze postanowic poddanie projektu ustawy pod glosowanie w calosci, lacznie z poprawkami, jezeli nie zgloszono w tym zakresie sprzeciwu.

Art. 51. Sejm w szczegolnie uzasadnionych wypadkach moze skrocic postepowanie z projektami ustaw oraz uchwal przez:

1) przystapienie do pierwszego czytania niezwlocznie po otrzymaniu przez poslow projektu,

2) przystapienie do drugiego czytania niezwlocznie po zakonczeniu pierwszego bez odsylania projektu do komisji,

3) przystapienie do drugiego czytania niezwlocznie po otrzymaniu przez poslow druku sprawozdania komisji.

Art. 52. 1. Marszalek Sejmu przesyla niezwlocznie Marszalkowi Senatu i Prezydentowi potwierdzony swoim podpisem tekst uchwalonej przez Sejm ustawy.

2. Tekst ustawy, o ktorym mowa w ust. 1, dostarcza sie poslom.

Art. 53. 1. O powzietych przez Sejm uchwalach Marszalek Sejmu zawiadamia Prezydenta, Marszalka Senatu i Prezesa Rady Ministrow oraz przesyla im podpisane przez siebie teksty uchwal.

2. Prezes Rady Ministrow zarzadza ogloszenie uchwaly Sejmu w Dzienniku Urzedowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", jezeli Marszalek Sejmu tak postanowi.

Art. 54. 1. Uchwale Senatu zawierajaca poprawki do ustawy uchwalonej przez Sejm albo odrzucajaca ustawe w calosci Marszalek Sejmu kieruje do rozpatrzenia przez komisje, ktore projekt ustawy rozpatrywaly. Do poprawek Senatu stosuje sie odpowiednio art. 42 ust. 1 oraz 4.

2. Do udzialu w posiedzeniu, na ktorym jest rozpatrywana uchwala Senatu, komisje zapraszaja senatora sprawozdawce reprezentujacego komisje Senatu, ktore omawiana ustawe rozpatrywaly. Przewodniczacy posiedzenia udziela glosu senatorowi sprawozdawcy, na jego wniosek, poza kolejnoscia wystapien. Nieobecnosc senatora sprawozdawcy nie wstrzymuje rozpatrzenia uchwaly.

3. Komisje po rozpatrzeniu uchwaly Senatu przedkladaja Sejmowi sprawozdanie. W sprawozdaniu tym komisje przedstawiaja wniosek o odrzucenie lub przyjecie wszystkich albo niektorych poprawek zawartych w uchwale Senatu badz o odrzucenie albo przyjecie uchwaly Senatu o odrzuceniu ustawy w calosci.

4. Marszalek Sejmu zarzadza drukowanie uchwaly Senatu i sprawozdania komisji oraz doreczenie ich poslom.

5. Rozpatrzenie sprawozdania komisji przez Sejm moze odbyc sie nie wczesniej niz trzeciego dnia od doreczenia poslom tego sprawozdania, chyba ze Sejm postanowi inaczej.

6. Marszalek Sejmu poddaje pod glosowanie wnioski o odrzucenie poszczegolnych poprawek, chyba ze ze sprawozdania komisji wynika celowosc glosowania lacznego nad czescia lub caloscia poprawek zawartych w uchwale Senatu.

7. Uchwale Senatu o odrzuceniu ustawy lub poprawke zaproponowana w uchwale Senatu uwaza sie za przyjeta, jezeli Sejm nie odrzuci jej bezwzgledna wiekszoscia glosow w obecnosci co najmniej polowy ustawowej liczby poslow.

8. Sejm, na wniosek Marszalka Sejmu, moze rozpatrzyc poprawki zawarte w uchwale Senatu bez uprzedniego skierowania jej do komisji.

Art. 55. Marszalek Sejmu informuje Sejm o uchwalach Senatu przyjmujacych bez zmian ustawe uchwalona przez Sejm oraz o ustawach uchwalonych przez Sejm, co do ktorych Senat nie podjal uchwaly.

Art. 56. Niezwlocznie po ustaleniu tekstu ustawy w wyniku rozpatrzenia uchwaly Senatu albo po uzyskaniu informacji o przyjeciu ustawy przez Senat badz po bezskutecznym uplywie terminu do podjecia uchwaly Senatu Marszalek Sejmu przesyla Prezydentowi tekst ustawy, potwierdzony swoim podpisem.

Art. 57. 1. Wystapienie Prezydenta o przedstawienie opinii w sprawie ustawy, ktorej poszczegolne przepisy Trybunal Konstytucyjny uznal za niezgodne z Konstytucja, Marszalek Sejmu kieruje do komisji, ktore rozpatrywaly projekt ustawy przed uchwaleniem jej przez Sejm, przekazujac im jednoczesnie wyrok Trybunalu Konstytucyjnego dotyczacy tej ustawy, wraz z uzasadnieniem.

2. Komisje, nie pozniej niz w ciagu 14 dni od dnia skierowania pisma Prezydenta do komisji, przedstawiaja Marszalkowi Sejmu stanowisko co do celowosci zwrocenia ustawy Sejmowi albo podpisania jej przez Prezydenta z pominieciem przepisow uznanych za niezgodne z Konstytucja.

3. Marszalek Sejmu moze ustalic krotszy termin przedstawienia stanowiska komisji.

Art. 58. 1. Usunieciem niezgodnosci, w wypadku zwrocenia ustawy Sejmowi przez Prezydenta, jest uchwalenie tekstu odpowiednich zmian przepisow, ktore Trybunal Konstytucyjny uznal za niezgodne z Konstytucja, z zachowaniem ich dotychczasowego zakresu przedmiotowego.

2. Usuniecie niezgodnosci moze dotyczyc rowniez niezbednych zmian redakcyjnych majacych na celu dostosowanie innych przepisow ustawy do przepisow zmienionych z zachowaniem zakresu, o ktorym mowa w ust. 1.

Art. 59. 1. Zwrocona ustawe Marszalek Sejmu kieruje do komisji, ktore rozpatrywaly jej projekt przed uchwaleniem przez Sejm; Marszalek Sejmu moze wyznaczyc komisjom termin przedstawienia sprawozdania.

2. Pierwsze posiedzenie komisji obejmuje przedstawienie wyroku Trybunalu Konstytucyjnego oraz wystapienia Prezydenta w sprawie zwrocenia ustawy Sejmowi, a takze debate w sprawie zalozen koniecznych zmian w ustawie; do udzialu w tym posiedzeniu komisje zapraszaja rowniez przedstawiciela Prezydenta.

3. Sprawozdanie komisji obejmuje propozycje tekstu zmian zwroconej ustawy oraz uzasadnienie koniecznosci ich wprowadzenia w rozumieniu art. 58.

4. W sprawach nieuregulowanych stosuje sie przepisy art. 38, 40, 41, 42 ust. 1, 3 i 4 oraz art. 43.

Art. 60. 1. W debacie nad sprawozdaniem komisji niedopuszczalne jest zglaszanie poprawek wykraczajacych poza zakres, o ktorym mowa w art. 58.

2. W sprawach nieuregulowanych stosuje sie przepisy art. 44-49.

Art. 61. 1. Porzadek glosowania jest nastepujacy:

1) glosowanie poszczegolnych poprawek do zmian,

2) glosowanie tekstu zmian w calosci, z uwzglednieniem przyjetych poprawek.

2. Marszalek Sejmu odmawia poddania pod glosowanie poprawek wykraczajacych poza zakres okreslony w art. 58.

3. Przed podjeciem decyzji, o ktorej mowa w ust. 2, Marszalek Sejmu moze zasiegnac opinii Komisji Ustawodawczej.

4. W sprawach nieuregulowanych stosuje sie przepisy art. 50 ust. 3-6.

Art. 62. 1. Marszalek Sejmu przesyla Marszalkowi Senatu i Prezydentowi uchwale Sejmu w sprawie usuniecia niezgodnosci w ustawie oraz uzasadnienie koniecznosci ich wprowadzenia w rozumieniu art. 58.

2. W sprawach nieuregulowanych stosuje sie przepisy art. 52, 54 i 55.

Art. 63. 1. Marszalek Sejmu przesyla Prezydentowi tekst ustawy ze wskazaniem zmian wynikajacych z usuniecia niezgodnosci, ustalonych w wyniku rozpatrzenia jej przez Sejm i Senat, oraz uzasadnienie koniecznosci ich wprowadzenia w rozumieniu art. 58.

2. W sprawach nieuregulowanych stosuje sie przepis art. 56.

Art. 64. 1. Ustawe, ktorej podpisania Prezydent odmowil, przekazujac ja wraz z umotywowanym wnioskiem Sejmowi do ponownego rozpatrzenia, Marszalek Sejmu kieruje do komisji, ktore rozpatrywaly projekt ustawy przed uchwaleniem jej przez Sejm.

2. Marszalek Sejmu zarzadza drukowanie wniosku Prezydenta, o ktorym mowa w ust. 1, i doreczenie go poslom.

3. Po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta komisje, do ktorych wniosek ten zostal skierowany, przedkladaja Sejmowi sprawozdanie. W sprawozdaniu tym komisje przedstawiaja wniosek o ponowne uchwalenie ustawy w brzmieniu dotychczasowym badz wniosek przeciwny.

4. Na posiedzeniu Sejmu przedstawiciel Prezydenta, w jego imieniu, przedstawia motywacje wniosku o ponowne rozpatrzenie ustawy przez Sejm, a nastepnie posel sprawozdawca przedstawia stanowisko komisji.

5. O ponownym uchwaleniu przez Sejm ustawy w brzmieniu dotychczasowym, wiekszoscia 3/5 glosow w obecnosci co najmniej polowy ustawowej liczby poslow, Marszalek Sejmu powiadamia niezwlocznie Prezydenta.

6. Jezeli Sejm ponownie nie uchwali ustawy w brzmieniu dotychczasowym, postepowanie ustawodawcze ulega zamknieciu.

Art. 65. 1. Sejm rozpatruje wniosek o przeprowadzenie referendum ogolnokrajowego przedstawiony przez podmioty wskazane w ustawie.

2. Wniosek o przeprowadzenie referendum przedstawiciel lub pelnomocnik wnioskodawcy sklada na rece Marszalka Sejmu.

3. Sejm moze postanowic o poddaniu okreslonej sprawy pod referendum z wlasnej inicjatywy na wniosek zlozony przez Prezydium Sejmu, komisje sejmowa lub co najmniej 69 poslow; art. 34 ust. 1 stosuje sie odpowiednio, do wniosku dolacza sie uzasadnienie.

4. Marszalek Sejmu kieruje wniosek na posiedzenie Sejmu; art. 37 ust. 2 stosuje sie odpowiednio.

5. Przedstawiciel lub pelnomocnik wnioskodawcy na posiedzeniu Sejmu uzasadnia wniosek i odpowiada na pytania poslow, a takze ma prawo uczestniczenia w posiedzeniach komisji, o ktorej mowa w art. 66 ust. 3.

Art. 66. 1. Rozpatrzenie wniosku obejmuje jego uzasadnienie przez wnioskodawce, pytania poslow i odpowiedzi wnioskodawcy oraz debate.

2. Po rozpatrzeniu wniosku Sejm bezwzgledna wiekszoscia glosow w obecnosci co najmniej polowy ustawowej liczby poslow podejmuje uchwale w sprawie jego przyjecia; niepodjecie uchwaly w sprawie przyjecia wniosku oznacza jego nieuwzglednienie.

3. W razie przyjecia wniosku Sejm kieruje go do Komisji Ustawodawczej w celu przygotowania i przedstawienia projektu uchwaly o przeprowadzeniu referendum.

Art. 67. 1. Projekt uchwaly opracowany przez komisje na podstawie wniosku, o ktorym mowa w art. 65 ust. 1, w czesci dotyczacej tresci karty do glosowania nie moze zmieniac zakresu przedmiotowego wniosku rozpatrzonego przez Sejm ani merytorycznej tresci pytan lub wariantow rozwiazan.

2. W przypadkach okreslonych w ust. 1 Marszalek Sejmu nie poddaje pod glosowanie poprawek, w tym rowniez pochodzacych od wnioskodawcy, albo wnioskow mniejszosci, zmieniajacych zakres przedmiotowy wniosku lub merytoryczna tresc pytan lub wariantow rozwiazan.

Art. 68. Sejm podejmuje uchwale o przeprowadzeniu referendum bezwzgledna wiekszoscia glosow w obecnosci co najmniej polowy ustawowej liczby poslow.

Art. 69. 1. W trybie przewidzianym dla uchwal Sejm moze podejmowac:

1) rezolucje - zawierajace wezwanie okreslonego organu panstwowego do podjecia wskazanego w rezolucji jednorazowego dzialania,

2) deklaracje - zawierajace zobowiazanie do okreslonego postepowania.

2. Ponadto Sejm moze podejmowac:

1) apele - zawierajace wezwanie do okreslonego zachowania sie, podjecia inicjatywy lub zadania,

2) oswiadczenia - zawierajace stanowisko w okreslonej sprawie.

Art. 70. 1. W postepowaniu dotyczacym projektow ustaw i uchwal uczestniczy przedstawiciel sluzby prawnej Kancelarii Sejmu, przedstawiajac wnioski lub uwagi w zakresie problematyki prawno-legislacyjnej, w tym w sprawie zgodnosci projektow ustaw z prawem Unii Europejskiej.

2. Marszalek Sejmu moze zwrocic sie do komisji o ustosunkowanie sie do nieuwzglednionych wnioskow lub uwag sluzby prawnej Kancelarii Sejmu dotyczacych istotnych problemow legislacyjnych, a takze zgodnosci z prawem Unii Europejskiej. W przypadku wnioskow i uwag dotyczacych niezgodnosci z prawem Unii Europejskiej Marszalek Sejmu moze je przekazac Komisji Europejskiej.

Rozdzial 2

Postepowanie z pilnymi projektami ustaw

Art. 71. 1. Marszalek Sejmu, nadajac bieg projektowi ustawy wniesionemu do Sejmu przez Rade Ministrow w trybie art. 123 Konstytucji, zwanemu dalej "pilnym projektem ustawy", ustala jednoczesnie orientacyjny kalendarz prac w Sejmie nad projektem.

2. Marszalek Sejmu, po zasiegnieciu opinii Prezydium Sejmu, moze zwrocic Radzie Ministrow pilny projekt ustawy w celu uzupelnienia, jezeli uzasadnienie dolaczone do projektu jest niekompletne. Art. 34 stosuje sie odpowiednio.

Art. 72. 1. Marszalek Sejmu zarzadza drukowanie pilnych projektow ustaw niezwlocznie po ich otrzymaniu.

2. Doreczenie projektu poslom moze byc - w uzasadnionych wypadkach - zastapione podaniem do wiadomosci, ze druki projektu sa wylozone do odbioru w Kancelarii Sejmu. Art. 35 ust. 2 stosuje sie odpowiednio.

Art. 73. 1. Pierwsze czytanie pilnego projektu ustawy przeprowadza sie na posiedzeniu Sejmu lub komisji. Marszalek Sejmu moze zarzadzic przeprowadzenie pierwszego czytania bez zachowania terminu okreslonego w art. 37 ust. 4.

2. Marszalek Sejmu, kierujac pilny projekt ustawy do komisji, ustala im jednoczesnie termin przedstawienia sprawozdania, nie dluzszy jednak niz 30 dni.

3. Przepisy art. 38, art. 39 ust. 1 i 2 i art. 40-43 stosuje sie odpowiednio.

Art. 74. Pilny projekt ustawy Marszalek Sejmu wprowadza do porzadku dziennego posiedzenia Sejmu, najblizszego po zakonczeniu prac komisji.

Art. 75. Przed rozpoczeciem drugiego czytania Rada Ministrow moze wycofac klauzule pilnosci.

Art. 76. 1. Drugie czytanie pilnego projektu ustawy obejmuje:

1) przedstawienie Sejmowi sprawozdania komisji o projekcie ustawy,

2) przeprowadzenie debaty i zglaszanie poprawek.

2. Do trzeciego czytania pilnego projektu ustawy stosuje sie odpowiednio przepisy art. 47-49.

3. Marszalek Sejmu odmawia poddania pod glosowanie poprawki dotyczacej pilnego projektu ustawy, ktora uprzednio nie byla przedstawiona komisji w formie pisemnej.

4. Przepisy art. 44 ust. 2 i art. 50 stosuje sie odpowiednio.

Art. 77. Marszalek Sejmu przesyla niezwlocznie, nie pozniej jednak niz w ciagu 3 dni od dnia uchwalenia przez Sejm ustawy pilnej, Marszalkowi Senatu i Prezydentowi, potwierdzony swoim podpisem, tekst uchwalonej ustawy. Art. 52 ust. 2 stosuje sie odpowiednio.

Art. 78. 1. Uchwale Senatu zawierajaca propozycje dokonania okreslonych zmian w uchwalonej przez Sejm ustawie pilnej lub jej odrzucenia Sejm rozpatruje na posiedzeniu najblizszym po jej doreczeniu.

2. Marszalek Sejmu - ze wzgledu na zlozonosc propozycji Senatu - moze uprzednio skierowac uchwale Senatu do rozpatrzenia przez komisje, ktore pilny projekt ustawy rozpatrywaly. Art. 54 ust. 2-4 stosuje sie odpowiednio.

Art. 79. Tekst ustawy pilnej, ustalony w wyniku rozpatrzenia propozycji Senatu, Marszalek Sejmu przesyla Prezydentowi niezwlocznie, nie pozniej jednak niz w ciagu 3 dni od dnia jej uchwalenia.

Art. 80. W postepowaniu w sprawie ustawy pilnej, ktorej podpisania Prezydent odmowil, Prezydium Sejmu tak okresla tok prac nad wnioskiem Prezydenta o ponowne rozpatrzenie ustawy pilnej, aby od dnia wplyniecia wniosku Prezydenta do dnia ostatecznego rozstrzygniecia sprawy przez Sejm nie uplynelo wiecej niz 7 dni. Art. 64 stosuje sie odpowiednio.

Rozdzial 31)

Przepisy dotyczace udzialu Komisji Ustawodawczej w postepowaniu z projektami ustaw i uchwal

Art. 81. 1. Jezeli projekt ustawy nie zostanie skierowany do Komisji Ustawodawczej, Prezydium Komisji Ustawodawczej moze wyznaczyc sposrod czlonkow Komisji Ustawodawczej przedstawicieli, ktorzy uczestnicza w posiedzeniach komisji, do ktorych projekt zostal skierowany, zwanych dalej w niniejszym rozdziale "komisjami wlasciwymi".

2. Przepisy ust. 1 nie maja zastosowania do postepowania, o ktorym mowa w dziale II rozdzial 4.

3. Przedstawiciele Komisji Ustawodawczej, uczestniczac w posiedzeniach komisji wlasciwych, zglaszaja wnioski lub propozycje poprawek w imieniu Komisji Ustawodawczej, bez prawa udzialu w glosowaniu.

Art. 82. 1. Po rozpatrzeniu projektu przez komisje wlasciwe wnioski lub propozycje poprawek, zgloszone przez przedstawicieli Komisji Ustawodawczej, o ktorych mowa w art. 81 ust. 1, i nieuwzglednione przez komisje wlasciwe, moga zostac przedlozone Prezydium Komisji Ustawodawczej przez przedstawicieli Komisji Ustawodawczej.

2. Jezeli Prezydium Komisji Ustawodawczej uzna wnioski lub propozycje poprawek, o ktorych mowa w ust. 1, za zasadne w calosci lub w czesci, kieruje je na posiedzenie Komisji Ustawodawczej, ktora sporzadza stanowisko zawierajace wnioski lub propozycje poprawek do projektu. Jezeli Prezydium Komisji Ustawodawczej nie uzna wnioskow lub propozycji poprawek za zasadne, informuje o tym Marszalka Sejmu.

3. Komisja Ustawodawcza powiadamia przewodniczacych komisji wlasciwych o posiedzeniu, ktorego przedmiotem jest rozpatrzenie wnioskow lub propozycji poprawek, o ktorych mowa w ust. 1. W posiedzeniu uczestnicza przedstawiciele komisji wlasciwych. Nieobecnosc przedstawicieli komisji nie wstrzymuje rozpatrzenia przez Komisje Ustawodawcza wnioskow lub propozycji poprawek, o ktorych mowa w ust. 1.

Art. 83. 1. Stanowisko Komisji Ustawodawczej, o ktorym mowa w art. 82 ust. 2, Marszalek Sejmu kieruje do komisji wlasciwych w celu ponownego rozpatrzenia projektu zawartego w sprawozdaniu w zakresie wnioskow lub propozycji poprawek zawartych w stanowisku Komisji Ustawodawczej.

2. Wnioski lub propozycje poprawek zawarte w stanowisku Komisji Ustawodawczej, odrzucone przez komisje wlasciwe, zamieszcza sie w sprawozdaniu jako wnioski Komisji Ustawodawczej. Do wnioskow Komisji Ustawodawczej przepisy art. 43 ust. 3 stosuje sie odpowiednio.

Art. 84. 1. Jezeli przedstawiciele Komisji Ustawodawczej uczestniczyli w postepowaniu, o ktorym mowa w art. 81-83, moga uczestniczyc rowniez w posiedzeniu komisji, do ktorej projekt zostal skierowany w trybie art. 47 ust. 1.

2. Przedstawiciele Komisji Ustawodawczej moga przedstawiac odrebne wnioski o przyjecie lub odrzucenie poprawek i wnioskow zgloszonych w drugim czytaniu, z zastrzezeniem ust. 5.

3. Wnioski, o ktorych mowa w ust. 2, zgloszone przez przedstawicieli Komisji Ustawodawczej i nieuwzglednione przez komisje wlasciwe sa przedkladane Prezydium Komisji Ustawodawczej przez przedstawicieli Komisji Ustawodawczej.

4. Jezeli Prezydium Komisji Ustawodawczej uzna wnioski, o ktorych mowa w ust. 2, za zasadne w calosci lub w czesci, kieruje je na posiedzenie Komisji Ustawodawczej, ktora sporzadza stanowisko zawierajace odrebne wnioski o przyjecie lub odrzucenie poprawek i wnioskow zgloszonych w drugim czytaniu. Jezeli Prezydium Komisji Ustawodawczej nie uzna wnioskow za zasadne, informuje o tym Marszalka Sejmu. Przepisy art. 82 ust. 3 stosuje sie odpowiednio. Odrebne wnioski, o ktorych mowa w zdaniu pierwszym, zamieszcza sie w sprawozdaniu, o ktorym mowa w art. 47 ust. 2 pkt 1.

5. W przypadku, o ktorym mowa w art. 47 ust. 3, do udzialu Komisji Ustawodawczej w pracach komisji wlasciwych przepisy art. 82 i art. 83 stosuje sie odpowiednio.

Art. 85. Wnioski, o ktorych mowa w art. 83 ust. 2 i art. 84 ust. 4, przedstawia na posiedzeniu Sejmu posel wskazany przez Prezydium Komisji Ustawodawczej sposrod czlonkow Komisji Ustawodawczej, ktory zabiera glos po sprawozdawcy.

Art. 86. Do postepowania z uchwala Senatu zawierajaca poprawki do ustawy uchwalonej przez Sejm albo odrzucajaca ustawe w calosci przepisy art. 84 i art. 85 stosuje sie odpowiednio.

Rozdzial 4

Postepowanie z projektami kodeksow

Art. 87. 1. Do postepowania z projektami kodeksow, projektami zmian kodeksow oraz z projektami przepisow wprowadzajacych kodeksy i ich zmian stosuje sie przepisy dzialu II rozdzialu 1 i 14, chyba ze przepisy niniejszego rozdzialu stanowia inaczej.

2. Marszalek Sejmu, nadajac bieg projektowi, rozstrzyga ostatecznie, czy jest on jednym z projektow ustaw, o ktorych mowa w ust. 1.

Art. 88. Projekty, o ktorych mowa w art. 87 ust. 1, wniesione lacznie i polaczone tematycznie sa rozpatrywane przez Sejm w tym samym postepowaniu legislacyjnym.

Art. 89. 1. Pierwsze czytanie projektu kodeksu lub projektu przepisow wprowadzajacych kodeks moze sie odbyc nie wczesniej niz trzydziestego dnia od doreczenia poslom druku projektu.

2. Pierwsze czytanie projektu zmian kodeksu lub projektu zmian przepisow wprowadzajacych kodeks moze sie odbyc nie wczesniej niz czternastego dnia od doreczenia poslom druku projektu.

Art. 90. 1. Do rozpatrzenia projektow, o ktorych mowa w art. 87 ust. 1, mozna powolac Komisje Nadzwyczajna.

2. Komisja Nadzwyczajna moze zostac powolana przed pierwszym czytaniem projektow, o ktorych mowa w ust. 1.

3. Komisja Nadzwyczajna moze w kazdym czasie wystapic do Sejmu z wnioskiem o debate na temat wybranych zagadnien dotyczacych projektu kodeksu.

Art. 91. 1. Komisja Nadzwyczajna moze tworzyc podkomisje stale do szczegolowego rozpatrzenia projektu oraz zespoly robocze, takze w ramach podkomisji.

2. Czlonek Komisji Nadzwyczajnej moze wchodzic w sklad nie wiecej niz dwoch jej podkomisji.

3. Podkomisje moga odbywac posiedzenia wspolne.

Art. 92. 1. Komisja Nadzwyczajna powoluje zespol stalych ekspertow, z ktorych 1/3 wskazuje wnioskodawca projektu kodeksu.

2. Podkomisja moze powolac zespol stalych ekspertow podkomisji.

3. Przewodniczacy Komisji Nadzwyczajnej moze powolac doraznie ekspertow do opracowania poszczegolnych zagadnien.

Art. 93. 1. Komisja Nadzwyczajna moze przedstawic Sejmowi sprawozdanie w formie zestawienia przyjetych przez nia poprawek odnoszacych sie do projektu wniesionego przez wnioskodawcow.

2. Wnioski i propozycje poprawek odrzucone przez Komisje Nadzwyczajna moga byc zamieszczone w sprawozdaniu Komisji jako wnioski mniejszosci, po ich zgloszeniu w formie pisemnej, na zadanie co najmniej 5 poslow - czlonkow Komisji Nadzwyczajnej.

3. Do wniosku mniejszosci wnioskodawcy dolaczaja uzasadnienie, ktore powinno wskazac roznice miedzy sprawozdaniem Komisji a proponowana zmiana, a takze jej cel oraz przewidywane skutki prawne i finansowe.

4. Komisja Nadzwyczajna poddaje analizie koncowej wnioski mniejszosci pod wzgledem ich wzajemnej zaleznosci, wskazanych przez wnioskodawcow skutkow oraz konsekwencji dla tekstu projektu kodeksu, a takze innych projektow oraz ustaw i kodeksow z nim zwiazanych. Wniosku mniejszosci niespelniajacego wymogow zawartych w ust. 3 Komisja Nadzwyczajna moze nie umiescic w sprawozdaniu.

Art. 94. 1. Drugie czytanie projektu wymienionego w art. 87 ust. 1 obejmuje:

1) przedstawienie Sejmowi sprawozdania Komisji Nadzwyczajnej o projekcie,

2) przeprowadzenie debaty oraz zglaszanie poprawek i wnioskow.

2. Prawo wnoszenia poprawek w drugim czytaniu przysluguje wnioskodawcy, grupie co najmniej 15 poslow oraz Radzie Ministrow.

3. Poprawki, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 2, po ustnym zgloszeniu przedstawia sie Marszalkowi Sejmu na pismie w odpowiedniej formie.

4. Drugie czytanie moze odbyc sie nie wczesniej niz czternastego dnia od doreczenia poslom sprawozdania Komisji Nadzwyczajnej.

Art. 95. W razie zgloszenia w drugim czytaniu poprawki lub wniosku projekt kieruje sie ponownie do Komisji Nadzwyczajnej.

Rozdzial 5

Postepowanie z projektami ustaw dostosowujacych polskie ustawodawstwo do prawa Unii Europejskiej

Art. 96. Do postepowania z projektami ustaw, co do ktorych Rada Ministrow zadeklarowala, ze maja one na celu dostosowanie polskiego ustawodawstwa do prawa Unii Europejskiej, zwanymi dalej "projektami ustaw dostosowawczych", stosuje sie przepisy dzialu II rozdzialu 1, 2 i 14, chyba ze przepisy niniejszego rozdzialu stanowia inaczej.

Art. 97. 1. Komisja wlasciwa do rozpatrywania projektow ustaw dostosowawczych jest Komisja Europejska, zwana dalej w niniejszym rozdziale "Komisja".

2. Komisja jest wlasciwa rowniez, gdy projekt ustawy dostosowawczej jest rownoczesnie projektem kodeksu, projektem zmiany kodeksu, projektem ustawy wprowadzajacej kodeks albo projektem zmiany takiej ustawy.

3. W uzasadnionych przypadkach Marszalek Sejmu moze, po zasiegnieciu opinii Prezydium Komisji, skierowac projekt ustawy dostosowawczej do innej przedmiotowo wlasciwej komisji stalej lub, jezeli projekt ma cechy okreslone w art. 87 ust. 1, do Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach. W takim przypadku przepisy niniejszego rozdzialu nie maja zastosowania.

Art. 98. 1. Komisja moze ustalic zasady okreslania terminow posiedzen oraz powiadamiania o nich.

2. Komisja moze powolac staly zespol ekspertow.

Art. 99. 1. Pierwsze czytanie projektu ustawy dostosowawczej moze sie odbyc nie wczesniej niz trzeciego dnia od dnia doreczenia poslom druku projektu.

2. Doreczenie projektu ustawy dostosowawczej poslom moze byc zastapione podaniem do wiadomosci, ze druki projektu sa wylozone do odbioru w Kancelarii Sejmu, oraz przekazaniem druku projektu w formie zapisu elektronicznego z jednoczesnym powiadomieniem o tym poczta elektroniczna.

3. Postepowanie nad projektem ustawy dostosowawczej nie moze byc podjete, jezeli najpozniej w dniu doreczenia projektu ustawy dostosowawczej nie zostana doreczone poslom polskie tlumaczenia przepisow prawa europejskiego, do ktorych dostosowane ma byc prawo polskie zmieniane przez ustawe dostosowawcza.

Art. 100. Przed przystapieniem do szczegolowego rozpatrzenia projektu ustawy dostosowawczej Komisja ustala harmonogram prac nad tym projektem; harmonogram w miare potrzeby zawiera takze zakres wspolpracy z innymi komisjami. Komisja przesyla harmonogram do wiadomosci Marszalkowi Sejmu.

Art. 101. 1. Komisja moze zwrocic sie o przedstawienie opinii o projekcie ustawy dostosowawczej przez inne komisje; komisje maja obowiazek przedstawic pisemna opinie w terminie zgodnym z harmonogramem, o ktorym mowa w art. 100.

2. Na posiedzeniu Komisji opinie, o ktorych mowa w ust. 1, moga byc prezentowane przez przedstawicieli odpowiednich komisji.

Art. 102. 1. Poprawke do projektu ustawy dostosowawczej na posiedzeniu Komisji moze zlozyc grupa co najmniej 3 poslow - czlonkow Komisji, w formie pisemnej.

2. Zadanie umieszczenia w sprawozdaniu poprawki odrzuconej przez Komisje jako wniosku mniejszosci musi zlozyc na pismie, wraz z wynikajacymi z tego wniosku konsekwencjami dla tekstu projektu ustawy dostosowawczej, co najmniej 3 poslow - wnioskodawcow odrzuconej poprawki.

3. Do zgloszenia wniosku o odrzucenie projektu ustawy dostosowawczej stosuje sie odpowiednio ust. 1 i 2; przyjecie wniosku przez Komisje nastepuje bezwzgledna wiekszoscia glosow.

Art. 103. 1. Drugie czytanie projektu ustawy dostosowawczej odbywa sie na posiedzeniu Sejmu, najblizszym po doreczeniu poslom sprawozdania Komisji, chyba ze Marszalek Sejmu, po zasiegnieciu opinii Prezydium Komisji, postanowi inaczej.

2. Poprawki do projektu ustawy dostosowawczej w czasie drugiego czytania moze zlozyc na pismie, wraz z wynikajacymi z tej poprawki konsekwencjami dla tekstu projektu, grupa co najmniej 5 poslow.

Art. 104. Rozpatrzenie poprawek Senatu nastepuje na posiedzeniu Sejmu, najblizszym po doreczeniu sprawozdania Komisji.

Rozdzial 6

Postepowanie z projektami ustaw budzetowych i innymi planami finansowymi panstwa oraz rozpatrywanie sprawozdan z ich wykonania

Art. 105. 1. Wniesione do Sejmu projekty ustawy budzetowej i innych planow finansowych panstwa Sejm rozpatruje w trybie przewidzianym w rozdziale 1, ze zmianami wynikajacymi z niniejszego rozdzialu.

2. W tym samym trybie Sejm rozpatruje sprawozdania z wykonania ustawy budzetowej i innych planow finansowych panstwa.

Art. 106. 1. Projekty, a takze sprawozdania, o ktorych mowa w art. 105, Sejm kieruje do rozpatrzenia do Komisji Finansow Publicznych.

2. Poszczegolne czesci projektow i sprawozdan, o ktorych mowa w art. 105, rozpatruja takze wlasciwe komisje sejmowe, ktore przekazuja Komisji Finansow Publicznych stanowiska zawierajace wnioski, opinie lub propozycje poprawek - wraz z uzasadnieniem.

3. Wnioski, opinie lub propozycje poprawek, odrzucone przez komisje, na zadanie wnioskodawcow dolacza sie do stanowiska komisji jako zdania odrebne.

4. Przedlozone przez Najwyzsza Izbe Kontroli uwagi do sprawozdan z wykonania ustawy budzetowej i innych planow finansowych panstwa Marszalek Sejmu kieruje odpowiednio do wlasciwych komisji sejmowych rozpatrujacych poszczegolne czesci sprawozdan.

5. Prezydium Sejmu, na wniosek Komisji Finansow Publicznych, okresla tryb prac w komisjach sejmowych w sprawach projektow i sprawozdan, o ktorych mowa w art. 105.

6. W posiedzeniach wlasciwych komisji sejmowych, na ktorych rozpatrywane sa poszczegolne czesci projektow i sprawozdan, o ktorych mowa w art. 105, uczestnicza przedstawiciele Komisji Finansow Publicznych.

7. Komisja Finansow Publicznych oraz komisje rozpatrujace czesci budzetowe moga wystepowac do wlasciwych komisji sejmowych o dodatkowe opinie, a takze zwracac sie do nich z pytaniami w celu uzyskania informacji w sprawie poszczegolnych czesci projektow lub sprawozdan, o ktorych mowa w art. 105.

Art. 107. 1. Na posiedzeniu Komisji Finansow Publicznych przedlozone stanowiska wlasciwych komisji sejmowych do poszczegolnych czesci projektow i sprawozdan, o ktorych mowa w art. 105, przedstawiaja przedstawiciele tych komisji. Nie moga oni przedstawiac niezawartych w stanowiskach wlasciwych komisji wnioskow, opinii i propozycji poprawek. Przedstawiciele Komisji Finansow Publicznych, ktorzy uczestniczyli w pracach wlasciwych komisji sejmowych, przedstawiaja na pismie opinie w sprawie przedlozonych przez te komisje stanowisk.

2. Poprawki do projektu ustawy budzetowej, zglaszane na posiedzeniu Komisji Finansow Publicznych, wymagaja formy pisemnej.

Art. 108. 1. Komisja Finansow Publicznych, po rozpatrzeniu przy udziale przedstawicieli poszczegolnych komisji sejmowych projektow oraz sprawozdan, o ktorych mowa w art. 105, a takze stanowisk przekazanych przez komisje, przedstawia na posiedzeniu Sejmu sprawozdanie wraz z wnioskami:

1) w odniesieniu do projektow ustawy budzetowej i innych planow finansowych panstwa - w sprawie ich przyjecia bez poprawek lub przyjecia z poprawkami,

2) w odniesieniu do sprawozdan z wykonania ustawy budzetowej i innych planow finansowych panstwa - w sprawie ich przyjecia lub odrzucenia oraz w przedmiocie absolutorium.

2. Komisja Finansow Publicznych przedklada rownoczesnie Sejmowi informacje o nieuwzglednionych wnioskach poszczegolnych komisji sejmowych.

Art. 109. W razie zaistnienia koniecznosci przedstawienia dodatkowego sprawozdania do projektu ustawy budzetowej, Sejm rozpatruje je na najblizszym posiedzeniu po zakonczeniu prac Komisji Finansow Publicznych.

Art. 110. Zgloszone Sejmowi przez Senat propozycje okreslonych zmian w ustawie budzetowej Marszalek Sejmu przekazuje do Komisji Finansow Publicznych, ktora przedstawia Sejmowi swoje sprawozdanie.

Art. 111. Uchwale w przedmiocie absolutorium Sejm podejmuje po wysluchaniu opinii Najwyzszej Izby Kontroli przedstawionej przez jej Prezesa.

Rozdzial 7

Uchwalanie wotum zaufania i wotum nieufnosci; wybor Rady Ministrow

Art. 112. 1. W debacie nad programem dzialania i wnioskiem o udzielenie wotum zaufania Radzie Ministrow powolanej przez Prezydenta w trybie art. 154 ust. 1 Konstytucji, przedstawionymi przez Prezesa Rady Ministrow po wyczerpaniu listy mowcow i zadaniu pytan, glos moze zabrac tylko Prezes Rady Ministrow.

2. Marszalek Sejmu poddaje pod glosowanie wniosek Prezesa Rady Ministrow. Inne wnioski w tej sprawie sa niedopuszczalne.

3. Wotum zaufania Sejm uchwala bezwzgledna wiekszoscia glosow w obecnosci co najmniej polowy ustawowej liczby poslow.

Art. 113. 1. W razie niepowolania Rady Ministrow przez Prezydenta w trybie art. 154 ust. 1 Konstytucji albo nieudzielenia przez Sejm powolanej Radzie Ministrow wotum zaufania w trybie art. 154 ust. 2 Konstytucji, kandydata na Prezesa Rady Ministrow moze zglosic co najmniej 46 poslow.

2. Termin zglaszania kandydatur na Prezesa Rady Ministrow wyznacza Marszalek Sejmu, po zasiegnieciu opinii Konwentu Seniorow.

3. Sejm wybiera Prezesa Rady Ministrow w glosowaniu imiennym.

4. Prezes Rady Ministrow przedstawia Sejmowi na posiedzeniu program dzialania Rzadu oraz proponowany przez niego sklad Rady Ministrow.

5. Wniosek Prezesa Rady Ministrow w sprawie wyboru Rady Ministrow jest glosowany lacznie. Art. 112 ust. 2 stosuje sie odpowiednio.

6. Sejm wybiera Prezesa Rady Ministrow oraz proponowanych przez niego czlonkow Rady Ministrow bezwzgledna wiekszoscia glosow w obecnosci co najmniej polowy ustawowej liczby poslow.

7. Uchwale o wyborze Rady Ministrow Marszalek Sejmu przekazuje niezwlocznie Prezydentowi.

Art. 114. W wypadku powolania Rady Ministrow przez Prezydenta w trybie art. 155 Konstytucji Sejm udziela wotum zaufania tak powolanej Radzie Ministrow wiekszoscia glosow w obecnosci co najmniej polowy ustawowej liczby poslow.

Art. 115. 1. Wniosek o wyrazenie wotum nieufnosci Radzie Ministrow sklada sie w formie pisemnej na rece Marszalka Sejmu.

2. Po zlozeniu wniosku podpisy poslow popierajacych wniosek nie moga byc wycofane, a takze nie moga byc pod nim skladane dalsze podpisy.

3. O zgloszeniu wniosku Marszalek Sejmu zawiadamia niezwlocznie Prezydenta i Prezesa Rady Ministrow.

4. Rozpatrzenie wniosku o wyrazenie wotum nieufnosci przez Sejm i poddanie go pod glosowanie nastepuje na najblizszym posiedzeniu Sejmu przypadajacym po uplywie 7 dni od dnia jego zgloszenia i nie pozniej niz na nastepnym posiedzeniu.

5. Jezeli zgloszono wiecej niz jeden wniosek o wyrazenie wotum nieufnosci, sa one rozpatrywane lacznie, jednak poddanie ich pod glosowanie nastepuje oddzielnie wedlug kolejnosci zgloszenia. W wypadku wyrazenia wotum nieufnosci na podstawie jednego wniosku, pozostale wnioski nie podlegaja glosowaniu.

6. W debacie nad wnioskiem o wyrazenie wotum nieufnosci, po wyczerpaniu listy mowcow, glos moze zabrac tylko Prezes Rady Ministrow.

7. Sejm wyraza Radzie Ministrow wotum nieufnosci wiekszoscia ustawowej liczby poslow.

8. Uchwale o wyrazeniu wotum nieufnosci Radzie Ministrow i wyborze nowego Prezesa Rady Ministrow Marszalek Sejmu przesyla niezwlocznie Prezydentowi i Prezesowi Rady Ministrow.

Art. 116. 1. Sejm moze wyrazic ministrowi wotum nieufnosci.

2. Do wniosku o wyrazenie wotum nieufnosci ministrowi stosuje sie odpowiednio przepis art. 115, z tym ze wniosek kieruje sie do odpowiednich komisji sejmowych.

Art. 117. 1. Rozpatrzenie wniosku Prezesa Rady Ministrow o wyrazenie Radzie Ministrow wotum zaufania nastepuje na najblizszym posiedzeniu Sejmu, a w wypadku zgloszenia wniosku w trakcie posiedzenia Sejmu - w czasie jego trwania.

2. Debata nad wnioskiem obejmuje wylacznie zadawanie pytan Prezesowi Rady Ministrow i jego odpowiedzi na pytania.

3. Sejm wyraza Radzie Ministrow wotum zaufania wiekszoscia glosow w obecnosci co najmniej polowy ustawowej liczby poslow.

4. O uchwaleniu lub nieuchwaleniu wotum zaufania Radzie Ministrow Marszalek Sejmu niezwlocznie zawiadamia Prezydenta i Prezesa Rady Ministrow.

Rozdzial 8

Postepowanie z zawiadomieniem Prezesa Rady Ministrow o zamiarze przedlozenia Prezydentowi do ratyfikacji umowy miedzynarodowej, ktorej ratyfikacja nie wymaga zgody wyrazonej w ustawie

Art. 118. 1. W razie zawiadomienia Sejmu przez Prezesa Rady Ministrow o zamiarze przedlozenia Prezydentowi do ratyfikacji umowy miedzynarodowej, ktorej ratyfikacja nie wymaga zgody wyrazonej w ustawie, Marszalek Sejmu zarzadza drukowanie zawiadomienia wraz z tekstem umowy miedzynarodowej oraz doreczenie ich poslom.

2. Zawiadomienie, o ktorym mowa w ust. 1, Marszalek Sejmu kieruje niezwlocznie do Komisji Spraw Zagranicznych celem zajecia stanowiska co do zasadnosci wybranego przez Rade Ministrow trybu ratyfikacji umowy miedzynarodowej, okreslajac zarazem termin przedlozenia przez Komisje sprawozdania.

Art. 119. 1. Posel ma prawo zglosic Komisji Spraw Zagranicznych, w terminie okreslonym przez Marszalka Sejmu, pisemne zastrzezenie co do zasadnosci wybranego przez Rade Ministrow trybu ratyfikacji umowy miedzynarodowej. Zastrzezenie sklada sie wraz z pisemnym uzasadnieniem.

2. O terminie i miejscu posiedzenia Komisji poswieconego rozpatrzeniu zawiadomienia, o ktorym mowa w art. 118, zawiadamia sie wszystkich poslow, ktorzy zglosili zastrzezenia.

3. Po rozpatrzeniu zawiadomienia oraz zastrzezen, o ktorych mowa w ust. 1, Komisja Spraw Zagranicznych przedstawia sprawozdanie, ktore zawiera wniosek o:

1) przyjecie zawiadomienia Prezesa Rady Ministrow bez zastrzezen albo

2) wyrazenie przez Sejm negatywnej opinii co do zasadnosci wybranego przez Rade Ministrow trybu ratyfikacji umowy miedzynarodowej.

4. W wypadku, o ktorym mowa w ust. 3 pkt 2, Komisja przedstawia rownoczesnie projekt odpowiedniej uchwaly Sejmu.

5. Zastrzezenie, o ktorym mowa w ust. 1, odrzucone przez Komisje, na wniosek skladajacego zastrzezenie zamieszcza sie w sprawozdaniu Komisji jako wniosek mniejszosci. W takim wypadku zastrzezenie to musi byc sformulowane w postaci odpowiedniego projektu uchwaly Sejmu.

Art. 120. 1. W wypadkach, o ktorych mowa w art. 119 ust. 3 pkt 2 lub ust. 5, Marszalek Sejmu wprowadza sprawe wybranego przez Rade Ministrow trybu ratyfikacji umowy miedzynarodowej do porzadku dziennego posiedzenia Sejmu najblizszego po przedlozeniu sprawozdania Komisji. Przepisy art. 43 ust. 5-7 stosuje sie odpowiednio. Przepisy art. 37 ust. 4 i art. 44 ust. 3 nie maja zastosowania.

2. Uchwale Sejmu wyrazajaca negatywna opinie o wybranym przez Rade Ministrow trybie ratyfikacji umowy miedzynarodowej Marszalek Sejmu przekazuje niezwlocznie Prezesowi Rady Ministrow i Prezydentowi.

3. W razie niepodjecia przez Sejm uchwaly wyrazajacej negatywna opinie co do zasadnosci wybranego przez Rade Ministrow trybu ratyfikacji umowy miedzynarodowej uznaje sie, ze Sejm przyjal zawiadomienie, o ktorym mowa w art. 118, bez zastrzezen.

4. W wypadku, o ktorym mowa w art. 119 ust. 3 pkt 1, jezeli sprawozdanie Komisji nie zawiera wnioskow mniejszosci, Marszalek Sejmu informuje Sejm na najblizszym posiedzeniu o braku zastrzezen co do zasadnosci wybranego przez Rade Ministrow trybu ratyfikacji umowy miedzynarodowej.

Rozdzial 9

Postepowanie w sprawach orzeczen, sprawozdan, informacji, wnioskow i uwag organow panstwowych

Art. 121. 1. W postepowaniu przed Trybunalem Konstytucyjnym w sprawie stwierdzenia zgodnosci ustawy z przepisami konstytucyjnymi Sejm jest reprezentowany przez przedstawiciela, ktorego wyznacza Marszalek Sejmu sposrod poslow.

2. Komisja Ustawodawcza przed terminem rozprawy wydaje opinie o zawartych we wniosku o rozpatrzenie sprawy przez Trybunal Konstytucyjny zarzutach co do niezgodnosci ustawy z przepisami konstytucyjnymi. Posel wyznaczony na przedstawiciela Sejmu ma obowiazek uczestniczyc w posiedzeniu Komisji.

Art. 122. Orzeczenia Trybunalu Konstytucyjnego stwierdzajace niezgodnosc z przepisami konstytucyjnymi aktu ustawodawczego oraz informacje o istotnych problemach wynikajacych z jego dzialalnosci i orzecznictwa Prezes Trybunalu Konstytucyjnego przekazuje Prezydium Sejmu.

Art. 123. 1. Sejm rozpatruje, po wczesniejszym doreczeniu poslom, informacje Trybunalu Konstytucyjnego o istotnych problemach wynikajacych z jego dzialalnosci i orzecznictwa oraz uwagi Trybunalu Konstytucyjnego o stwierdzonych uchybieniach i lukach w prawie.

2. Rozpatrzenie przez Sejm spraw, o ktorych mowa w ust. 1, nie moze nastapic pozniej niz w terminie 3 miesiecy od dnia doreczenia poslom tych informacji i uwag.

Art. 124. 1. Sejm zapoznaje sie z przedkladanymi przez Trybunal Stanu informacjami o jego dzialalnosci. Informacje te Przewodniczacy Trybunalu Stanu przekazuje Prezydium Sejmu.

2. Sejm rozpatruje przedkladane przez Rzecznika Praw Obywatelskich coroczne sprawozdania z jego dzialalnosci oraz uwagi o stanie przestrzegania praw i wolnosci obywateli. Sprawozdania te i uwagi Rzecznik Praw Obywatelskich przekazuje Prezydium Sejmu.

3. Informacje Trybunalu Stanu oraz sprawozdania i uwagi Rzecznika Praw Obywatelskich dorecza sie poslom.

4. Rozpatrzenie przez Sejm spraw, o ktorych mowa w ust. 1 i 2, nie moze nastapic pozniej niz w terminie 3 miesiecy od dnia doreczenia poslom tych informacji, sprawozdan i uwag.

Art. 125. 1. Sejm rozpatruje przedstawione przez Krajowa Rade Radiofonii i Telewizji sprawozdanie z jej dzialalnosci oraz informacje o podstawowych problemach radiofonii i telewizji.

2. Sprawozdanie i informacje dorecza sie poslom.

3. Rozpatrzenie sprawozdania i informacji nie moze nastapic pozniej niz w terminie 3 miesiecy od dnia ich doreczenia poslom.

4. Sprawozdanie przesyla sie do komisji, ktora po jego rozpatrzeniu przedstawia Sejmowi projekt uchwaly o jego przyjeciu lub odrzuceniu.

5. Sejm podejmuje uchwale o przyjeciu lub odrzuceniu sprawozdania.

6. Sejm rozstrzyga o sposobie wykorzystania wnioskow wynikajacych ze sprawozdania i z informacji, o ktorych mowa w ust. 1, a w razie potrzeby kieruje te wnioski do wlasciwych komisji.

Art. 126. 1. Przedkladane Sejmowi przez Najwyzsza Izbe Kontroli:

1) uwagi do sprawozdania Rady Ministrow z wykonania ustawy budzetowej i innych planow finansowych panstwa,

2) sprawozdania z wynikow kontroli zleconych przez Sejm i jego organy (Marszalka Sejmu, Prezydium Sejmu, komisje sejmowe) oraz przeprowadzonych na wniosek Prezydenta i Prezesa Rady Ministrow, a takze informacje o wynikach innych kontroli,

3) wnioski w sprawie rozpatrzenia przez Sejm lub jego organy okreslonych problemow spoleczno-gospodarczych i organizacyjno-prawnych zwiazanych z dzialalnoscia organow administracji panstwowej

- Prezes Najwyzszej Izby Kontroli przedstawia Prezydium Sejmu.

2. Prezydium Sejmu, po zasiegnieciu opinii Komisji do Spraw Kontroli Panstwowej, rozpatruje wnioski, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 3, i decyduje o nadaniu im dalszego biegu, a takze rozpatruje przedkladane przez Prezesa Najwyzszej Izby Kontroli okresowe plany pracy Najwyzszej Izby Kontroli.

3. Uwagi, sprawozdania i informacje okreslone w ust. 1 pkt 1 i 2 Marszalek Sejmu kieruje do Komisji do Spraw Kontroli Panstwowej i do wlasciwych komisji sejmowych.

4. Przedkladane przez Prezesa Najwyzszej Izby Kontroli sprawozdanie z rocznej dzialalnosci Najwyzszej Izby Kontroli rozpatruje Prezydium Sejmu; przed rozpatrzeniem tego sprawozdania Prezydium Sejmu przesyla je do zaopiniowania Komisji do Spraw Kontroli Panstwowej oraz moze przeslac je do ustosunkowania sie wlasciwym komisjom sejmowym.

Rozdzial 10

Postepowanie w sprawach odpowiedzialnosci konstytucyjnej

Art. 127. 1. Wstepne wnioski w sprawach pociagniecia do odpowiedzialnosci konstytucyjnej osob zajmujacych okreslone ustawa najwyzsze stanowiska panstwowe Marszalek Sejmu kieruje do Komisji Odpowiedzialnosci Konstytucyjnej; w postepowaniu przed ta Komisja stosuje sie odpowiednio przepisy Kodeksu postepowania karnego.

2. Jezeli wstepny wniosek nie odpowiada warunkom okreslonym w ustawie, Marszalek Sejmu, po zasiegnieciu opinii Komisji Odpowiedzialnosci Konstytucyjnej, wzywa wnioskodawce do jego uzupelnienia w terminie 14 dni.

3. W przypadku nieuzupelnienia wstepnego wniosku w terminie, o ktorym mowa w ust. 2, Marszalek Sejmu pozostawia wniosek bez biegu.

Art. 128. 1. Przewodniczacy Komisji Odpowiedzialnosci Konstytucyjnej przesyla osobie objetej wnioskiem odpis wniosku wraz z zalacznikami, wyznaczajac jej termin do zlozenia pisemnych wyjasnien i przedstawienia wnioskow dowodowych.

2. Komisja, po wstepnym zapoznaniu sie ze zgloszonymi zarzutami oraz wyjasnieniami i wnioskami osoby objetej zarzutami, okresla zakres i sposob przeprowadzenia postepowania dowodowego.

3. Osoba objeta wstepnym wnioskiem oraz jej obronca moga brac udzial w posiedzeniach Komisji, na ktorych przeprowadza sie postepowanie dowodowe, oraz w czynnosciach podejmowanych z upowaznienia Komisji.

Art. 129. 1. Komisja Odpowiedzialnosci Konstytucyjnej przedstawia Sejmowi sprawozdanie z przeprowadzonego postepowania wraz z wnioskiem o pociagniecie do odpowiedzialnosci konstytucyjnej lub umorzenie postepowania w sprawie; wraz ze sprawozdaniem Komisja przedstawia Sejmowi takze wnioski w sprawie wyboru przez Sejm oskarzycieli.

2. Wniosek o pociagniecie do odpowiedzialnosci konstytucyjnej powinien zawierac wszystkie dane wymagane przez przepisy Kodeksu postepowania karnego w stosunku do aktu oskarzenia, a w wypadku wniosku o umorzenie postepowania - uzasadnienie faktyczne i prawne tego wniosku.

3. Sprawozdanie i wnioski dorecza sie wszystkim poslom wraz z informacja o udostepnieniu do wgladu poslow akt sprawy, ktorej dotyczy sprawozdanie, z tym ze akta sprawy powinny byc udostepnione poslom w okresie nie krotszym niz 21 dni przed posiedzeniem Sejmu, na ktorym ma byc rozpatrzona sprawa.

4. Sejm moze przedlozone sprawozdanie zwrocic Komisji w celu uzupelnienia postepowania; w tym wypadku Sejm okresla kierunek i zakres dalszego postepowania Komisji.

Art. 130. Uchwaly o pociagnieciu do odpowiedzialnosci konstytucyjnej lub o umorzeniu postepowania w sprawie Sejm podejmuje bezwzgledna wiekszoscia glosow w obecnosci co najmniej polowy ogolnej liczby poslow.

Rozdzial 11

Postepowanie w sprawach dyscyplinarnych poslow oraz w sprawach o pociagniecie poslow do odpowiedzialnosci za przestepstwa lub wykroczenia albo o aresztowanie badz zatrzymanie

Art. 131. 1. Sprawy poslow, ktorym zarzuca sie naruszenie lub niedopelnienie obowiazkow okreslonych w art. 33-35 ustawy o wykonywaniu mandatu posla i senatora, Prezydium Sejmu kieruje do rozpatrzenia przez Komisje Regulaminowa i Spraw Poselskich.

2. Po rozpatrzeniu sprawy Komisja przedstawia Prezydium Sejmu sprawozdanie zawierajace opinie w sprawie oraz ewentualnie projekt uchwaly, o ktorej mowa w art. 21, albo wniosek o umorzenie postepowania w sprawie zarzutow.

3. W posiedzeniu Komisji, na ktorym nastepuje rozpatrzenie zarzutow, ma prawo brac udzial posel, ktorego zarzuty dotycza; ma on tez prawo do zabierania glosu poza kolejnoscia.

Art. 132. 1. Sprawy poslow, w stosunku do ktorych przedstawia sie zarzut, ze nie wykonuja obowiazkow poselskich. Prezydium Sejmu kieruje do rozpatrzenia przez Komisje Regulaminowa i Spraw Poselskich.

2. Odwolanie od uchwaly Komisji sklada sie za posrednictwem przewodniczacego Komisji, ktory przedstawia je Prezydium Sejmu, dolaczajac materialy z posiedzenia (posiedzen) Komisji w tej sprawie. Prezydium Sejmu moze ponadto zasiegnac opinii klubu albo kola, ktorego posel jest czlonkiem.

Art. 133. 1. Wniosek w sprawie wyrazenia zgody na pociagniecie posla do odpowiedzialnosci za przestepstwa lub wykroczenia albo aresztowanie badz zatrzymanie sklada sie do Prezydium Sejmu, ktore przekazuje ten wniosek do rozpatrzenia przez Komisje Regulaminowa i Spraw Poselskich.

2. Komisja powiadamia posla, ktorego wniosek dotyczy, o tresci wniosku oraz terminie jego rozpatrzenia przez Komisje.

3. Posel, ktorego wniosek dotyczy, przedstawia Komisji wyjasnienia i wlasne wnioski w tej sprawie w formie pisemnej lub ustnie.

4. Po rozpatrzeniu sprawy Komisja uchwala sprawozdanie wraz z propozycja przyjecia lub odrzucenia wniosku.

5. Sprawozdanie Komisji dorecza sie niezwlocznie poslom.

6. Sejm rozpatruje sprawozdanie Komisji wysluchujac jedynie sprawozdawcy. Prawo do zabrania glosu przysluguje rowniez poslowi, ktorego wniosek dotyczy. Nad sprawozdaniem tym nie przeprowadza sie dyskusji.

7. Sejm po rozpatrzeniu sprawozdania rozstrzyga wiekszoscia co najmniej dwoch trzecich glosow w obecnosci co najmniej polowy ogolnej liczby poslow o wyrazeniu zgody na pociagniecie posla do odpowiedzialnosci za przestepstwa lub wykroczenia albo aresztowanie badz zatrzymanie.

8. W tej samej uchwale Sejm moze wskazac, ze sadem wlasciwym do rozpoznania sprawy o przestepstwo jest sad wlasciwy dla dzielnicy Srodmiescie gminy Warszawa-Centrum.

9. Uchwala podlega ogloszeniu w Dzienniku Urzedowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Art. 134. W wypadku zgloszenia przez uprawniony organ wniosku w sprawie wyrazenia zgody na pociagniecie do odpowiedzialnosci karnej posla - czlonka Komisji do Spraw Sluzb Specjalnych za przestepstwo naruszenia tajemnicy panstwowej i sluzbowej, Prezydium Sejmu wykonuje w stosunku do niego zadania Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich, o ktorych mowa w art. 133.

Art. 135. Przepisy art. 134 stosuje sie odpowiednio do posla - czlonka Komisji Etyki Poselskiej w przypadku naruszenia tajemnicy sluzbowej.

Art. 136. W sprawach, o ktorych mowa w art. 132-135, posel moze ustanowic swojego obronce sposrod poslow.

Rozdzial 12

Komisja do Spraw Sluzb Specjalnych i postepowanie w Komisji

Art. 137. 1. W sklad Komisji do Spraw Sluzb Specjalnych wchodzi nie wiecej niz 9 poslow.

2. Sejm, na wniosek Prezydium Sejmu, w drodze uchwaly, ustala liczbe czlonkow Komisji do Spraw Sluzb Specjalnych.

3. Zgloszenia kandydatow na czlonkow Komisji dokonuja przewodniczacy klubow poselskich lub grupy co najmniej 35 poslow. Zgloszenie sklada sie Marszalkowi Sejmu.

4. Sejm, na wniosek Prezydium Sejmu zgloszony po zasiegnieciu opinii Konwentu Seniorow, wybiera sklad osobowy Komisji w glosowaniu lacznym.

Art. 138. 1. Pierwsze posiedzenie Komisji do Spraw Sluzb Specjalnych zwoluje i prowadzi Marszalek Sejmu. Na posiedzeniu tym Komisja wybiera ze swego grona prezydium komisji w skladzie: przewodniczacy i do dwoch zastepcow.

2. Uchwaly Komisji zapadaja bezwzgledna wiekszoscia glosow w obecnosci co najmniej polowy liczby czlonkow Komisji.

3. Komisja ustala szczegolowo tryb swojej pracy i podejmowania rozstrzygniec.

4. Dostep czlonkow Komisji do wiadomosci stanowiacych tajemnice panstwowa o szczegolnie waznym znaczeniu dla obronnosci Panstwa, Sil Zbrojnych i bezpieczenstwa Panstwa okreslaja przepisy o tajemnicy panstwowej i sluzbowej; o upowaznienie czlonkow Komisji do dostepu do tych wiadomosci wystepuje Marszalek Sejmu do Ministra Obrony Narodowej lub Ministra Spraw Wewnetrznych i Administracji 4).

Art. 139. 1. Posiedzenia Komisji do Spraw Sluzb Specjalnych sa zamkniete. Przepisu art. 154 ust. 1 nie stosuje sie.

2. Posiedzenia wspolne odbywane z innymi komisjami moga byc jawne.

3. Przewodniczacy Komisji zaprasza osoby inne niz okreslone w art. 153 ust. 1 do wziecia udzialu w pracach Komisji za posrednictwem lub po powiadomieniu Marszalka Sejmu oraz Ministra Obrony Narodowej lub Ministra Spraw Wewnetrznych i Administracji4). Osoby zaproszone skladaja przewodniczacemu Komisji pisemne zobowiazanie zachowania tajemnicy w zakresie udostepnionych im wiadomosci stanowiacych tajemnice panstwowa i sluzbowa.

Art. 140. Komisja uczestniczy, w sprawach dotyczacych sluzb specjalnych, w postepowaniu z projektami ustaw budzetowych i innymi planami finansowymi panstwa oraz w rozpatrywaniu sprawozdan z ich wykonania, przedstawiajac opinie wlasciwym komisjom.

Art. 141. 1. Protokol z posiedzenia Komisji do Spraw Sluzb Specjalnych oraz sprawozdania, o ktorych mowa w art. 164 ust. 1 i art. 168 ust. 1, stanowia tajemnice panstwowa, z wyjatkiem protokolow oraz sprawozdan z jawnych posiedzen wspolnych odbywanych z innymi komisjami. Komisja przedklada protokoly oraz sprawozdania Marszalkowi Sejmu.

2. Z przebiegu posiedzenia Komisji do Spraw Sluzb Specjalnych nie sporzadza sie biuletynu, jednakze z jawnych posiedzen wspolnych odbywanych z udzialem Komisji do Spraw Sluzb Specjalnych sporzadza sie biuletyn, o ktorym mowa w art. 166 ust. 1 i 3.

3. Komisja moze ustalic dla prasy, radia i telewizji komunikat z posiedzenia Komisji, w miare potrzeby konsultujac jego tresc z Ministrem Obrony Narodowej lub Ministrem Spraw Wewnetrznych i Administracji4).

Art. 142. Z uwzglednieniem zmian wynikajacych z przepisow niniejszego rozdzialu, do Komisji do Spraw Sluzb Specjalnych i poslow wybranych do tej Komisji stosuje sie odpowiednio przepisy Regulaminu Sejmu. Sluzbami specjalnymi w rozumieniu niniejszego regulaminu sa: Urzad Ochrony Panstwa oraz Wojskowe Sluzby Informacyjne.

Rozdzial 13

Komisja Etyki Poselskiej

Art. 143. 1. W sklad Komisji Etyki Poselskiej wchodza poslowie reprezentujacy wszystkie kluby poselskie po jednym czlonku z kazdego klubu, z zastrzezeniem ust. 12.

2. Kandydatow na czlonkow Komisji zglaszaja przewodniczacy klubow.

3. Na kandydata na czlonka Komisji proponuje sie osobe o nieposzlakowanej opinii i wysokim autorytecie moralnym.

4. Kandydat na czlonka Komisji lub czlonek Komisji moze wniesc do Marszalka Sejmu umotywowane zastrzezenie dotyczace czlonkostwa w Komisji innego kandydata. Zastrzezenie takie wstrzymuje dokonanie wyboru Komisji przez Sejm.

5. Kandydat, w stosunku do ktorego wniesiono zastrzezenie, lub klub poselski zglaszajacy tego kandydata, w terminie 7 dni od dnia przekazania zastrzezenia, moze zlozyc do Marszalka Sejmu wyjasnienie w sprawie wniesionego zastrzezenia.

6. Prezydium Sejmu po zapoznaniu sie z zastrzezeniem i wyjasnieniem, w drodze uchwaly, moze uznac zastrzezenie:

1) za zasadne,

2) za niezasadne.

7. W przypadku, o ktorym mowa w ust. 6 pkt 1, Prezydium Sejmu zwraca sie do uprawnionych o niezwloczne zgloszenie nowej kandydatury na czlonka Komisji.

8. W przypadku, o ktorym mowa w ust. 6 pkt 2, Prezydium Sejmu przedstawia wnoszacemu zastrzezenie swoje stanowisko i wzywa go do wycofania zastrzezenia. W przypadku podtrzymania zastrzezenia, wnoszacy je, w terminie 7 dni, informuje o tym Marszalka Sejmu.

9. Jezeli w terminie okreslonym w ust. 8 nie wplynie ponowne zastrzezenie, Prezydium Sejmu przedklada Sejmowi wniosek w sprawie wyboru na czlonkow Komisji kandydatow, o ktorych mowa w ust. 2.

10. Prezydium Sejmu, pomimo wplyniecia w terminie ponownego zastrzezenia, moze przedlozyc Sejmowi wniosek w sprawie wyboru Komisji, z uwzglednieniem zastrzezonej kandydatury. Jezeli Sejm nie dokona wyboru Komisji, uprawnieni ponownie zglaszaja, na podstawie ust. 2, kandydatow na jej czlonkow.

11. Wybor Komisji nastepuje, jezeli nie ma zastrzezen do kandydatow, z zastrzezeniem ust. 10 i ust. 12. Sejm dokonuje wyboru czlonkow Komisji w glosowaniu lacznym.

12. Jezeli uprawnieni nie zglosza nowej kandydatury, o ktorej mowa w ust. 7, Prezydium Sejmu wyznacza termin na jej zgloszenie. Po bezskutecznym uplywie tego terminu Prezydium Sejmu moze przedstawic Sejmowi wniosek zawierajacy sklad Komisji, z pominieciem kandydata, wobec ktorego zgloszono zastrzezenia.

13. W przypadku wycofania zastrzezenia lub zgloszenia na podstawie ust. 2, po uplywie terminu, o ktorym mowa w ust. 12, nowego kandydata na miejsce kandydata, wobec ktorego zgloszono zastrzezenie, Sejm dokonuje wyboru uzupelniajacego, z uwzglednieniem ust. 4.

14. W przypadku zmiany przynaleznosci klubowej czlonek Komisji sklada rezygnacje z jej czlonkostwa.

15. W przypadku podjecia wobec czlonka Komisji uchwaly, o ktorej mowa w art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 25 ust. 1 i 2 lub art. 147 ust. 1, od ktorej w terminie nie wniesiono odwolania albo ktora odpowiednio Sejm albo Prezydium Sejmu utrzymalo w mocy - posel traci czlonkostwo w Komisji. W takim przypadku przepisy ust. 1-13 stosuje sie odpowiednio.

Art. 144. 1. Do posiedzen Komisji, na ktorych rozpatruje sie sprawy wynikajace z majatkowych oswiadczen poselskich, stosuje sie przepisy art. 138 ust. 2, art. 139 ust. 1 i art. 141 ust. 1 i 2.

2. Wiadomosci uzyskane w toku prac Komisji, o ktorych mowa w ust. 1, sa tajemnica sluzbowa w rozumieniu przepisow o tajemnicy panstwowej i sluzbowej.

Art. 145. 1. Komisja w sprawach poslow, ktorzy zachowuja sie w sposob nieodpowiadajacy godnosci posla, wydaje rozstrzygniecia na podstawie "Zasad etyki poselskiej".

2. "Zasady etyki poselskiej" podlegaja zatwierdzeniu przez Sejm. Sejm w uchwale przyjmuje lub odrzuca w calosci projekt "Zasad etyki poselskiej" przedstawiony przez Komisje.

3. Pracami Komisji kieruje przewodniczacy, a w czasie jego nieobecnosci zastepca przewodniczacego. Funkcje przewodniczacego Komisji i zastepcy przewodniczacego pelnia kolejno, po 3 miesiace, czlonkowie Komisji. Szczegolowe zasady rotacyjnego sprawowania funkcji przewodniczacego Komisji i jego zastepcy okresla regulamin Komisji Etyki Poselskiej.

4. Komisja rozpatruje sprawy, ktore naleza do jej wlasciwosci, z wlasnej inicjatywy.

5. W posiedzeniu Komisji nie bierze udzialu czlonek Komisji, ktorego sprawa jest rozpatrywana, z zastrzezeniem art. 146.

Art. 146. Komisja moze wezwac posla do wyjasnienia watpliwosci powstalych w toku postepowania.

Art. 147. 1. Komisja, po rozpatrzeniu sprawy i stwierdzeniu naruszenia przez posla "Zasad etyki poselskiej", moze w drodze uchwaly:

1) zwrocic poslowi uwage,

2) udzielic poslowi upomnienia,

3) udzielic poslowi nagany.

2. Uchwaly Komisji podaje sie do wiadomosci publicznej. Regulamin Komisji okresla tryb i termin takiej publikacji.

3. Uchwale, o ktorej mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, Komisja podejmuje bezwzgledna wiekszoscia glosow w obecnosci co najmniej polowy jej czlonkow.

4. Od uchwaly, o ktorej mowa w ust. 1, sluza poslowi srodki przewidziane w art. 132 ust. 2 Regulaminu Sejmu. Wniesienie przez posla odwolania wstrzymuje podanie tresci uchwaly do wiadomosci publicznej.

Art. 148. Z uwzglednieniem zmian wynikajacych z przepisow niniejszego rozdzialu oraz regulaminu Komisji, do Komisji tej i poslow do niej wybranych stosuje sie odpowiednio przepisy Regulaminu Sejmu.

Rozdzial 14

Posiedzenia komisji sejmowych

Art. 149. Komisje sejmowe obraduja na posiedzeniach.

Art. 150. 1. Prezydium komisji kolegialnie kieruje pracami komisji, a w szczegolnosci:

1) opracowuje projekty planow pracy komisji,

2) ustala terminy i porzadek dzienny posiedzen,

3) czuwa nad przygotowaniem posiedzen,

4) zapewnia czlonkom komisji otrzymywanie w odpowiednim czasie nalezycie przygotowanych materialow,

5) wyznacza sprawozdawcow (referentow) na posiedzenia komisji.

2. Prezydium komisji, opracowujac projekty planow pracy komisji oraz ustalajac porzadek dzienny posiedzenia, bierze pod uwage wnioski klubow i kol poselskich oraz poszczegolnych poslow.

3. Prezydium komisji informuje Prezydium Sejmu o przebiegu prac komisji.

4. Prezydium komisji moze zwrocic sie do wlasciwych organow, instytucji i organizacji o przedstawienie stanowiska w sprawie wniosku lub uwagi wypowiedzianej przez posla w toku posiedzenia komisji.

5. Prezydium komisji podejmuje uchwaly wiekszoscia glosow. W wypadku rownej liczby glosow decyduje glos przewodniczacego komisji.

Art. 151. 1. Komisje sejmowe na swych posiedzeniach w szczegolnosci:

1) rozpatruja projekty ustaw i uchwal,

2) rozpatruja przekazane im uchwaly Senatu o wniesieniu poprawek do tekstu ustawy uchwalonej przez Sejm lub jej odrzuceniu oraz wnioski Prezydenta o ponowne rozpatrzenie ustawy przez Sejm,

3) rozpatruja i opiniuja zalozenia projektow ustaw i uchwal,

4) rozpatruja sprawozdania i informacje ministrow oraz kierownikow naczelnych organow administracji panstwowej, a takze kierownikow innych urzedow i instytucji panstwowych,

5) analizuja dzialalnosc poszczegolnych dzialow administracji i gospodarki panstwowej,

6) rozpatruja sprawy zwiazane z wprowadzeniem w zycie i wykonywaniem ustaw i uchwal Sejmu, a takze z realizacja uchwalonych przez siebie dezyderatow,

7) opiniuja, skierowane przez Marszalka Sejmu, wnioski w sprawie wyboru, powolania lub odwolania przez Sejm poszczegolnych osob na okreslone stanowiska panstwowe.

2. Do porzadku glosowania projektow ustaw i uchwal na posiedzeniu komisji stosuje sie odpowiednio art. 50.

3. Obradami komisji kieruje przewodniczacy; w razie nieobecnosci przewodniczacego obradami komisji kieruje jeden z jego zastepcow.

Art. 152. 1. Posiedzenia komisji odbywaja sie w terminach okreslonych przez sama komisje, jej prezydium lub przewodniczacego.

2. Na pisemny wniosek co najmniej jednej czwartej ogolnej liczby czlonkow komisji przewodniczacy komisji obowiazany jest zwolac posiedzenie komisji w celu rozpatrzenia okreslonej sprawy. Zwolujac posiedzenie w tym trybie, przewodniczacy komisji wyznacza termin posiedzenia tak, aby posiedzenie odbylo sie w terminie 14 dni od dnia zlozenia wniosku, o ktorym mowa w zdaniu pierwszym.

3. Prezydium Sejmu moze zwolac posiedzenie komisji w celu rozpatrzenia okreslonej sprawy, wyznaczajac jego termin. Posiedzeniu zwolanemu w tym trybie moze przewodniczyc Marszalek Sejmu.

4. O terminie i porzadku dziennym posiedzenia komisji przewodniczacy komisji zawiadamia Marszalka Sejmu, ktory moze nie wyrazic zgody na odbycie posiedzenia komisji.

5. O terminie i porzadku dziennym posiedzenia komisji zawiadamia sie czlonkow komisji, Prezydium Sejmu, Najwyzsza Izbe Kontroli, Komitet Integracji Europejskiej oraz zainteresowane organy panstwowe. Zawiadomienie czlonkow komisji powinno nastapic co najmniej na 3 dni przed posiedzeniem komisji, na zasadach i w trybie okreslonych przez Prezydium Sejmu, chyba ze posiedzenie zwolane zostalo w wyniku decyzji podjetych na posiedzeniu Sejmu.

Art. 153. 1. Na zadanie prezydium komisji ministrowie oraz kierownicy naczelnych organow administracji panstwowej, a takze kierownicy innych urzedow i instytucji panstwowych sa obowiazani przedstawiac sprawozdania i udzielac informacji oraz uczestniczyc w posiedzeniach komisji, na ktorych rozpatrywane sa sprawy dotyczace ich zakresu dzialania. W posiedzeniach komisji, w sprawach dotyczacych opiniowania projektow ustaw co do ich zgodnosci z prawem Unii Europejskiej, uczestnicza przedstawiciele Komitetu Integracji Europejskiej. Osoby te moga upowaznic pisemnie swego przedstawiciela do udzialu w posiedzeniu.

2. Prezydium komisji lub jej przewodniczacy moze zaprosic inne osoby niz wymienione w ust. 1 do wziecia udzialu w posiedzeniu w celu zlozenia informacji i wyjasnien w sprawach bedacych przedmiotem obrad lub badan komisji.

3. Przedstawiciel Najwyzszej Izby Kontroli, ktory uczestniczy w posiedzeniu komisji, moze zglaszac uwagi do sprawozdan i informacji przedkladanych komisji przez przedstawicieli Rzadu badz inne osoby uczestniczace w posiedzeniu, a na zadanie komisji udziela wyjasnien w sprawach kontroli przeprowadzonych przez Najwyzsza Izbe Kontroli.

Art. 154. 1. W posiedzeniach komisji, w tym rowniez zamknietych, moga uczestniczyc poslowie niebedacy jej czlonkami. Moga oni zabierac glos w dyskusji i skladac wnioski bez prawa udzialu w glosowaniu.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy Komisji Odpowiedzialnosci Konstytucyjnej oraz komisji sledczych powolywanych na podstawie art. 111 Konstytucji.

3. W posiedzeniu komisji, na zaproszenie prezydium komisji lub jej przewodniczacego, moga uczestniczyc przedstawiciele organizacji zawodowych i spolecznych oraz eksperci komisji.

4. Prezydium Sejmu okresla zasady i tryb korzystania przez komisje z opinii i ekspertyz.

5. Na posiedzeniu komisji, za zgoda jej przewodniczacego, moga byc obecni pracownicy biur klubow poselskich oraz dziennikarze prasy, radia i telewizji.

Art. 155. 1. Przewodniczacy komisji moze zwrocic uwage poslowi, ktory w wystapieniu swoim odbiega od przedmiotu obrad komisji, przywolaniem posla "do rzeczy". Po dwukrotnym przywolaniu posla "do rzeczy" przewodniczacy komisji moze odebrac glos poslowi.

2. Przewodniczacy komisji po uprzednim zwroceniu uwagi ma prawo przywolac posla "do porzadku", jezeli uniemozliwia on prowadzenie obrad.

3. W przypadku niezastosowania sie przez posla do polecenia przewodniczacego komisji, o ktorym mowa w ust. 2, przewodniczacy komisji ma prawo ponownie przywolac posla "do porzadku", stwierdzajac, ze uniemozliwia on prowadzenie obrad.

4. Przewodniczacy komisji ma prawo podjac decyzje o wykluczeniu posla z posiedzenia komisji, jezeli posel nadal uniemozliwia prowadzenie obrad i na tym samym posiedzeniu zostal juz upomniany w trybie ust. 3; posel wykluczony z posiedzenia komisji jest obowiazany natychmiast opuscic sale, w ktorej odbywa sie posiedzenie komisji. Jezeli posel nie opusci sali, w ktorej odbywa sie posiedzenie komisji, przewodniczacy komisji zarzadza przerwe w obradach.

5. Od decyzji przewodniczacego komisji posel moze odwolac sie do prezydium komisji, ktore niezwlocznie rozstrzyga sprawe. Do czasu ostatecznego rozstrzygniecia sprawy posel nie bierze udzialu w posiedzeniu.

6. O sposobie zalatwienia odwolania prezydium komisji niezwlocznie zawiadamia komisje, jednak nie pozniej niz na nastepnym posiedzeniu. Decyzja prezydium komisji jest ostateczna.

Art. 156. Komisja moze postanowic odbycie posiedzenia zamknietego, okreslajac osoby, ktorych udzial w posiedzeniu jest niezbedny. Ta czesc posiedzenia, podczas ktorej zapada postanowienie, jest zamknieta.

Art. 157. Na wypowiedziane przez poslow w toku posiedzenia komisji wnioski i uwagi uczestniczacy w posiedzeniu przedstawiciele organow panstwowych, instytucji i organizacji udzielaja odpowiedzi na tym samym lub najblizszym posiedzeniu komisji; w uzasadnionych wypadkach odpowiedz ta moze byc udzielona w formie pisemnej; o tresci nadeslanych odpowiedzi przewodniczacy komisji informuje komisje na najblizszym posiedzeniu.

Art. 158. 1. Komisja uchwala dezyderaty, opinie, sprawozdania, a takze projekty uchwal, rezolucji, apeli, oswiadczen lub deklaracji Sejmu. Komisja, w drodze uchwaly, moze przyjac do wiadomosci przedlozona jej informacje badz stanowisko.

2. Uchwaly komisji zapadaja wiekszoscia glosow w obecnosci co najmniej 1/3 liczby czlonkow komisji, chyba ze ustawa stanowi inaczej.

Art. 159. 1. Dezyderat zawiera postulaty komisji w okreslonych sprawach i moze byc skierowany do Rady Ministrow lub poszczegolnych jej czlonkow, Prezesa Najwyzszej Izby Kontroli, Prezesa Narodowego Banku Polskiego, Prokuratora Generalnego oraz Glownego Inspektora Pracy.

2. Uchwalone przez komisje dezyderaty przedstawiane sa przez przewodniczacego komisji Marszalkowi Sejmu, ktory przesyla je odpowiednim organom.

3. Marszalek Sejmu moze zwrocic komisji uchwalony przez nia dezyderat z umotywowanym zaleceniem ponownego rozpatrzenia sprawy; dezyderat ponownie przez komisje uchwalony Marszalek Sejmu przesyla adresatowi.

4. Organ, pod ktorego adresem uchwalony zostal dezyderat komisji, ma obowiazek ustosunkowac sie do niego i pisemnie powiadomic Marszalka Sejmu o zajetym stanowisku w ciagu 30 dni od dnia otrzymania dezyderatu, chyba ze Marszalek Sejmu, na wniosek zainteresowanego organu, po porozumieniu z prezydium komisji, ustali inny termin.

5. Odpowiedzi organow panstwowych na dezyderaty oraz informacje tych organow o przebiegu realizacji dezyderatow sa rozpatrywane na posiedzeniach komisji.

6. W razie nieotrzymania odpowiedzi w terminie lub uznania otrzymanej odpowiedzi za niezadowalajaca, komisja moze ponowic dezyderat, przedlozyc Marszalkowi Sejmu wniosek o zwrocenie odpowiedzi jako niezadowalajacej lub przedlozyc Sejmowi projekt odpowiedniej uchwaly lub rezolucji.

Art. 160. 1. Opinia zawiera stanowisko w okreslonej sprawie; komisja moze przedstawic opinie organom wymienionym w art. 159 ust. 1, a takze innym centralnym urzedom i instytucjom panstwowym; przepisy art. 159 ust. 2 i 3 stosuje sie odpowiednio.

2. Komisja moze zwrocic sie do adresata opinii o przedstawienie stanowiska w sprawach podniesionych w opinii, jak rowniez o informacje o przebiegu realizacji wnioskow wynikajacych z tej opinii; adresat opinii jest obowiazany na zadanie komisji przedstawic stanowisko w terminie okreslonym w art. 159 ust. 4; w sprawach tych stosuje sie odpowiednio przepisy art. 159 ust. 5 i 6.

Art. 161. 1. W sprawach zwiazanych z wprowadzeniem w zycie i wykonywaniem ustaw i uchwal Sejmu wlasciwe komisje przeprowadzaja kontrole.

2. W wypadkach gdy problematyka zamierzonej kontroli wiaze sie z przedmiotowym zakresem dzialania takze innej komisji, kontrola taka powinna byc podjeta we wspoldzialaniu z zainteresowana komisja jako kontrola wspolna badz przy udziale przedstawicieli takiej komisji.

3. Prezydium Sejmu okresla ogolne zasady przeprowadzania kontroli.

4. Komisja przeprowadzajaca kontrole okresla zakres oraz sposob jej przeprowadzenia.

Art. 162. 1. Wyniki kontroli, o ktorych mowa w art. 161 ust. 1, ujmuje sie w sprawozdaniach, ktore przekazuje sie Marszalkowi Sejmu.

2. Marszalek Sejmu zarzadza doreczenie sprawozdan, o ktorych mowa w ust. 1, wszystkim poslom; sprawozdanie moze byc przedmiotem obrad na posiedzeniu Sejmu.

Art. 163. 1. Komisje moga odbywac posiedzenia wspolne, ktorym przewodniczy jeden z przewodniczacych komisji.

2. Komisje obradujace wspolnie przyjmuja uchwaly wiekszoscia glosow w obecnosci co najmniej 1/3 liczby czlonkow kazdej z uczestniczacych w posiedzeniu komisji.

3. W przypadku gdy w poddanej pod glosowanie na posiedzeniu komisji (komisji obradujacych wspolnie) sprawie proceduralnej uzyskano rowna liczbe glosow, o przyjeciu lub nieprzyjeciu uchwaly w tej sprawie rozstrzyga glos przewodniczacego komisji (przewodniczacego posiedzenia wspolnego), jezeli nie wstrzymal sie on od glosowania.

4. Przepis ust. 3 stosuje sie odpowiednio do zastepcy przewodniczacego komisji, jezeli kieruje on obradami komisji w razie nieobecnosci przewodniczacego.

5. Do glosowania stosuje sie odpowiednio art. 188 ust. 2 pkt 1 i ust. 3.

Art. 164. 1. W sprawach przekazanych komisji do rozpatrzenia przez Sejm, Marszalka Sejmu lub Prezydium Sejmu komisja przedstawia sprawozdanie.

2. Komisje wybieraja ze swojego skladu sprawozdawce na posiedzenie Sejmu, ktory przedstawia w sposob obiektywny wnioski zawarte w sprawozdaniu komisji.

Art. 165. Komisje moga ze swojego skladu powolywac podkomisje, okreslajac ich sklad oraz zakres dzialania; powolanie podkomisji stalej wymaga zgody Prezydium Sejmu.

Art. 166. 1. Z przebiegu kazdego posiedzenia komisji sporzadza sie protokol oraz biuletyn.

2. Protokol obejmuje szczegolowy zapis przebiegu posiedzenia oraz - w zalacznikach - teksty przyjetych uchwal, sprawozdan i projektow, a takze zestawienie poprawek zgloszonych w formie pisemnej do projektu ustawy i uchwaly, teksty przedlozonych odpowiedzi, informacji i innych materialow. Czlonek komisji, a takze inna osoba zabierajaca glos w dyskusji moze zglosic uwagi do protokolu; o przyjeciu lub odrzuceniu uwag decyduje komisja. Protokol, do ktorego nie wniesiono zastrzezen, uwaza sie za przyjety. Protokol podpisuje przewodniczacy komisji prowadzacy obrady. Protokol stanowi urzedowe stwierdzenie przebiegu obrad komisji.

3. Biuletyn jest nieurzedowym streszczeniem obrad komisji; przeznaczony jest przede wszystkim dla prasy, radia i telewizji.

Art. 167. Komisje, na zasadach i w trybie okreslonych przez Prezydium Sejmu, moga przeprowadzac w wyznaczonym przez siebie skladzie wizytacje oraz badania dzialalnosci poszczegolnych zakladow oraz spolek z udzialem Skarbu Panstwa, przedsiebiorstw i innych instytucji panstwowych.

Art. 168. 1. Na zakonczenie kadencji komisja sporzadza sprawozdanie ze swojej dzialalnosci.

2. Sprawozdanie komisji moze byc umieszczone w porzadku dziennym posiedzenia Sejmu.

DZIAL III

Posiedzenia Sejmu

Rozdzial 1

Przepisy ogolne

Art. 169. 1. Sejm obraduje na posiedzeniach.

2. Przedmiotem obrad na posiedzeniach Sejmu sa w szczegolnosci:

1) wybor Marszalka, wicemarszalkow i sekretarzy Sejmu oraz komisji sejmowych,

2) powolywanie i odwolywanie Prezesa Najwyzszej Izby Kontroli, Rzecznika Praw Obywatelskich, Prezesa Narodowego Banku Polskiego oraz Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych,

3) wybor sedziow Trybunalu Konstytucyjnego, zastepcow przewodniczacego i czlonkow Trybunalu Stanu, czlonkow Rady Polityki Pienieznej, czlonkow Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz poslow - czlonkow Krajowej Rady Sadownictwa,

4) oredzia Prezydenta,

5) projekty ustaw i uchwal Sejmu,

6) uchwaly Senatu o wprowadzeniu poprawek do ustawy uchwalonej przez Sejm lub jej odrzuceniu,

7) wnioski Prezydenta w sprawie ponownego rozpatrzenia uchwalonej ustawy,

8) projekty ustawy budzetowej i innych planow finansowych panstwa, a takze sprawozdania z ich wykonania wraz z wnioskiem w przedmiocie absolutorium,

9) exposť Prezesa Rady Ministrow wraz z wnioskiem o udzielenie Rzadowi wotum zaufania,

10) wybor Rady Ministrow w wypadkach okreslonych w przepisach konstytucyjnych,

11) wnioski o wyrazenie wotum nieufnosci Radzie Ministrow lub poszczegolnym ministrom,

12) uwagi Najwyzszej Izby Kontroli do sprawozdan Rady Ministrow z wykonania zadan spoleczno-gospodarczych oraz analiza wykonania budzetu, a takze sprawozdanie Najwyzszej Izby Kontroli ze swojej dzialalnosci,

13) informacje Trybunalu Konstytucyjnego o istotnych problemach wynikajacych z jego dzialalnosci i orzecznictwa,

14) coroczne sprawozdania z dzialalnosci i uwagi Rzecznika Praw Obywatelskich o stanie przestrzegania praw i wolnosci obywateli,

15) coroczne sprawozdania z dzialalnosci Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji,

16) sprawy zwiazane z wprowadzaniem w zycie i wykonywaniem ustaw i uchwal,

17) informacje biezace i pytania w sprawach biezacych,

18) inne sprawy wniesione lub przekazane przez Prezydenta, Rade Ministrow, Prezydium Sejmu, komisje sejmowe oraz poslow.

Art. 170. 1. Prezydent uczestniczy w posiedzeniu Sejmu, gdy uzna to za celowe.

2. W posiedzeniach Sejmu uczestnicza czlonkowie Rady Ministrow oraz Prezes Najwyzszej Izby Kontroli; potwierdzaja oni swoja obecnosc podpisem na liscie obecnosci. W razie niemoznosci wziecia udzialu w posiedzeniu, moga oni delegowac swoich upelnomocnionych zastepcow.

3. W posiedzeniach Sejmu moga uczestniczyc: Marszalek Senatu, Pierwszy Prezes Sadu Najwyzszego - Przewodniczacy Trybunalu Stanu, Prezes Trybunalu Konstytucyjnego, Rzecznik Praw Obywatelskich, Prezes Naczelnego Sadu Administracyjnego, Przewodniczacy Panstwowej Komisji Wyborczej, Przewodniczacy Krajowej Rady Sadownictwa, Prezes Narodowego Banku Polskiego, Przewodniczacy Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, Szef Kancelarii Prezydenta oraz sekretarze stanu w Kancelarii Prezydenta.

4. Prawo wstepu na sale posiedzen Sejmu maja rowniez osoby i delegacje zaproszone przez Marszalka Sejmu oraz upowaznieni przez niego pracownicy Kancelarii Sejmu.

Art. 171. 1. Marszalek Sejmu najpozniej na 7 dni przed planowanym posiedzeniem zawiadamia o dacie i porzadku dziennym tego posiedzenia poslow, Prezydenta, Marszalka Senatu, czlonkow Rady Ministrow, Pierwszego Prezesa Sadu Najwyzszego, Prezesa Trybunalu Konstytucyjnego, Prezesa Najwyzszej Izby Kontroli, Prezesa Narodowego Banku Polskiego oraz Rzecznika Praw Obywatelskich.

2. W szczegolnie uzasadnionych wypadkach termin, o ktorym mowa w ust. 1, moze ulec skroceniu.

Art. 172. 1. Posiedzenia Sejmu sa jawne. Jawnosc posiedzen Sejmu zapewnia sie w szczegolnosci poprzez:

1) wczesniejsze informowanie opinii publicznej o posiedzeniach Sejmu,

2) umozliwienie prasie, radiu i telewizji sporzadzania sprawozdan z posiedzen Sejmu,

3) umozliwienie publicznosci obserwowania obrad Sejmu z galerii w sali posiedzen Sejmu, na zasadach okreslonych przez Marszalka Sejmu w przepisach porzadkowych.

2. Sejm, na wniosek Prezydium Sejmu lub co najmniej 30 poslow, moze uchwalic tajnosc obrad, jezeli wymaga tego dobro Panstwa.

3. Sejm rozstrzyga o tajnosci obrad bez udzialu publicznosci i przedstawicieli prasy, radia i telewizji, po wysluchaniu uzasadnienia wniosku - bez debaty. Uchwala o tajnosci obrad podejmowana jest bezwzgledna wiekszoscia glosow w obecnosci co najmniej polowy ogolnej liczby poslow.

Art. 173. 1. Posiedzenia Sejmu odbywaja sie w terminach ustalonych przez Prezydium Sejmu lub uchwala Sejmu.

2. Porzadek dzienny posiedzenia Sejmu ustala Marszalek Sejmu, po wysluchaniu opinii Konwentu Seniorow.

3. Wnioski o uzupelnienie porzadku dziennego moga zglaszac kluby, kola oraz grupy co najmniej 15 poslow, przedstawiajac je Marszalkowi Sejmu w formie pisemnej nie pozniej niz na 12 godzin przed rozpoczeciem posiedzenia.

4. W przypadku braku jednolitej opinii Konwentu Seniorow w sprawie porzadku dziennego posiedzenia, w spornych punktach porzadku rozstrzyga Sejm, po przedstawieniu sprawy przez Marszalka Sejmu. Glosowanie nie jest poprzedzone debata ani zadawaniem pytan.

5. Wnioski nieuwzglednione przez Marszalka Sejmu, o ktorych mowa w ust. 3, staja sie przedmiotem rozstrzygniecia przez Sejm w terminie nieprzekraczajacym szesciu miesiecy od dnia ich zlozenia.

Art. 174. 1. Wypowiedziane przez poslow w toku posiedzenia Sejmu wnioski i uwagi podlegaja wnikliwemu rozpatrzeniu przez wlasciwe organy panstwowe, instytucje i organizacje.

2. Marszalek Sejmu moze zwrocic sie do wlasciwych organow, instytucji i organizacji o przedstawienie stanowiska w sprawie wniosku lub uwagi wypowiedzianej przez posla w toku posiedzenia Sejmu.

Art. 175. 1. Marszalek Sejmu czuwa nad przestrzeganiem w toku obrad Regulaminu Sejmu oraz powagi i porzadku na sali posiedzen.

2. Marszalek Sejmu moze zwrocic uwage poslowi, ktory w wystapieniu swoim odbiega od przedmiotu obrad okreslonego w porzadku dziennym, przywolaniem posla "do rzeczy". Po dwukrotnym przywolaniu posla "do rzeczy" Marszalek moze odebrac przemawiajacemu glos.

3. Marszalek Sejmu po uprzednim zwroceniu uwagi ma prawo przywolac posla "do porzadku", jezeli uniemozliwia on prowadzenie obrad.

4. W przypadku niezastosowania sie przez posla do polecenia Marszalka Sejmu, o ktorym mowa w ust. 3, Marszalek Sejmu ma prawo ponownie przywolac posla "do porzadku", stwierdzajac, ze uniemozliwia on prowadzenie obrad.

5. Marszalek ma prawo podjac decyzje o wykluczeniu posla z posiedzenia Sejmu, jezeli posel nadal uniemozliwia prowadzenie obrad i na tym samym posiedzeniu zostal juz upomniany w trybie ust. 4; posel wykluczony z posiedzenia Sejmu jest obowiazany natychmiast opuscic sale posiedzen. Jezeli posel nie opusci sali posiedzen, Marszalek Sejmu zarzadza przerwe w obradach.

6. Od decyzji Marszalka Sejmu posel moze odwolac sie do Prezydium Sejmu, ktore niezwlocznie rozstrzyga sprawe po zasiegnieciu opinii Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich. Do czasu ostatecznego rozstrzygniecia sprawy posel nie bierze udzialu w posiedzeniu.

7. O sposobie zalatwienia odwolania Prezydium Sejmu niezwlocznie zawiadamia Sejm, jednak nie pozniej niz na nastepnym posiedzeniu. Decyzja Prezydium Sejmu jest ostateczna.

Art. 176. 1. Z przebiegu posiedzenia Sejmu sporzadza sie protokol oraz sprawozdanie stenograficzne, ktore stanowia jedyne urzedowe stwierdzenie przebiegu obrad.

2. Sprawozdanie stenograficzne obejmuje zredagowany stylistycznie pelny zapis przebiegu obrad oraz zalaczniki - teksty interpelacji i odpowiedzi na interpelacje, zestawienia zgloszonych w debacie poprawek do projektow ustaw i uchwal, imienne wykazy wynikow glosowan. Sprawozdanie stenograficzne obejmuje rowniez teksty niewygloszone w Sejmie, jezeli Marszalek Sejmu na wniosek posla wyrazil zgode na ich opublikowanie w tej formie. Teksty niewygloszone sa oznakowane w sposob umozliwiajacy ich odroznienie od tekstow wygloszonych.

3. Posel oraz kazdy uczestnik posiedzenia bioracy udzial w dyskusji moze autoryzowac swoje wystapienie, wprowadzajac poprawki redakcyjne, nie pozniej niz w ciagu 5 godzin od czasu wygloszenia przemowienia. Poprawki zgloszone po terminie umieszcza sie w kolejnym sprawozdaniu stenograficznym.

4. Protokol posiedzenia Sejmu obejmuje krotki zapis o przebiegu obrad, a takze - w zalacznikach - pelne teksty uchwalonych ustaw, podjetych uchwal, przedlozonych sprawozdan i wnioskow oraz innych materialow rozpatrywanych przez Sejm.

5. Posel oraz kazdy uczestnik posiedzenia bioracy udzial w dyskusji moze zglosic zastrzezenia lub poprawke do sporzadzonego protokolu nie pozniej niz do chwili rozpoczecia nastepnego posiedzenia Sejmu. O przyjeciu lub odrzuceniu poprawki Sejm rozstrzyga wiekszoscia glosow bez dyskusji.

6. Protokol, do ktorego nie wniesiono zastrzezen lub poprawek, uwaza sie za przyjety. Przyjecie protokolu potwierdza podpisem Marszalek Sejmu lub przewodniczacy obradom wicemarszalek oraz prowadzacy protokol sekretarz posiedzenia. Protokol, opatrzony pieczecia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, przechowuje sie w archiwum Sejmu.

7. Drukowanie sprawozdan stenograficznych zarzadza Marszalek Sejmu.

Art. 177. Miejsca wspolnej pracy poslow sa strefami bezdymnymi.

Rozdzial 2

Obrady Sejmu

Art. 178. Obradami Sejmu kieruje Marszalek lub w jego zastepstwie wicemarszalek, przy pomocy dwoch sekretarzy Sejmu.

Art. 179. 1. Marszalek Sejmu udziela glosu w sprawach objetych porzadkiem dziennym posiedzenia.

2. Poslowie, ktorzy zamierzaja wziac udzial w dyskusji nad okreslonym punktem porzadku dziennego, zapisuja sie do glosu u sekretarza Sejmu prowadzacego liste mowcow.

3. Marszalek Sejmu udziela glosu poslom wedlug kolejnosci zapisu. Prezydium Sejmu moze, po wysluchaniu opinii Konwentu Seniorow, ustalic inna kolejnosc mowcow.

Art. 180. 1. Przemowienia poslow w dyskusji nie moga trwac dluzej niz 10 minut, z wyjatkiem wystapien klubowych, ktore nie moga przekraczac 20 minut. Marszalek Sejmu, po porozumieniu z Konwentem Seniorow, moze ustalic inny czas przemowien i przedstawic do zatwierdzenia Sejmowi.

2. W debacie nad dana sprawa posel moze zabierac glos tylko dwa razy. Powtorne przemowienie posla w tej samej sprawie nie moze trwac dluzej niz 5 minut.

3. O przedluzeniu czasu przemowienia lub o udzieleniu poslowi glosu dodatkowo decyduje Marszalek.

Art. 181. 1. Prezydium Sejmu po wysluchaniu opinii Konwentu Seniorow przedstawia Sejmowi propozycje przeprowadzenia debaty w ramach limitow czasowych przyslugujacych klubom i kolom poselskim.

2. W razie ustalenia przez Sejm prowadzenia dyskusji w sposob okreslony w ust. 1:

1) posel, ktory nie wzial w niej udzialu, ma prawo zlozyc, w trakcie trwania dyskusji, sekretarzowi Sejmu prowadzacemu liste mowcow podpisany przez siebie tekst wystapienia dotyczacy danego punktu porzadku dziennego; wnioski i poprawki zawarte w tym wystapieniu traktuje sie jak wypowiedziane w dyskusji,

2) niedopuszczalne jest zglaszanie wnioskow formalnych, o ktorych mowa w art. 184 ust. 3 pkt 1 - w zakresie dotyczacym zamkniecia posiedzenia, pkt 3, pkt 4 - w zakresie dotyczacym zamkniecia dyskusji, pkt 7, pkt 8 oraz pkt 10.

3. Debata, o ktorej mowa w ust. 1, moze byc prowadzona w formie oswiadczen w imieniu klubow i kol. W takim przypadku klub lub kolo decyduje, czy w jego imieniu w ramach przyslugujacego mu limitu czasowego wystapi jeden czy tez wiecej poslow.

4. Czas przeznaczony na przemowienia posla niezrzeszonego nie moze trwac lacznie dluzej niz szesc minut podczas jednego posiedzenia Sejmu.

Art. 182. Marszalek Sejmu moze dopuscic w trakcie rozpatrywania punktu porzadku dziennego do zadawania pytan; przepis ten nie ma zastosowania do innych pytan przewidzianych przepisami Regulaminu Sejmu.

Art. 183. Marszalek Sejmu moze okreslic jednakowy dla wszystkich poslow limit czasowy przyslugujacy poslowi na zadanie pytan.

Art. 184. 1. Marszalek Sejmu udziela glosu poza porzadkiem dziennym posiedzenia lub w zwiazku z dyskusja jedynie dla zgloszenia wniosku formalnego lub sprostowania blednie zrozumianego lub niescisle przytoczonego stwierdzenia mowcy, z zastrzezeniem ust. 7.

2. Wnioski formalne moga dotyczyc wylacznie spraw bedacych przedmiotem porzadku dziennego i przebiegu posiedzenia.

3. Do wnioskow formalnych zalicza sie wnioski o:

1) przerwanie, odroczenie lub zamkniecie posiedzenia,

2) uchwalenie tajnosci posiedzenia,

3) zamkniecie listy mowcow,

4) zamkniecie dyskusji,

5) przejscie do porzadku dziennego,

6) odeslanie do komisji,

7) glosowanie bez dyskusji,

8) zmiane w sposobie prowadzenia dyskusji,

9) zmiane w sposobie przeprowadzenia glosowania,

10) ograniczenie czasu przemowien,

11) stwierdzenie quorum,

12) przeliczenie glosow.

4. O wniosku formalnym, o ktorym mowa w ust. 3 pkt 3, 4 i 10-12, Sejm rozstrzyga wiekszoscia glosow obecnych poslow.

5. Sejm rozstrzyga o wniosku formalnym po wysluchaniu wnioskodawcy i ewentualnie jednego przeciwnika wniosku.

6. Wniosek, o ktorym mowa w ust. 3 pkt 1, dotyczacy zamkniecia posiedzenia oraz wniosek, o ktorym mowa w ust. 3 pkt 4, dotyczacy zamkniecia dyskusji nie moga byc zlozone w trakcie debaty nad projektem ustawy konstytucyjnej lub zmiany przepisow konstytucyjnych, a takze nad projektem ustawy budzetowej i innych planow finansowych panstwa.

7. Marszalek Sejmu udziela glosu poza porzadkiem dziennym posiedzenia w celu zgloszenia wniosku o odroczenie dyskusji. Marszalek Sejmu moze poddac pod glosowanie wniosek, o ktorym mowa w zdaniu pierwszym. Przepis ust. 4 stosuje sie odpowiednio.

8. Wystapienia poza porzadkiem dziennym nie moga trwac dluzej niz 2 minuty.

Art. 185. 1. Marszalek Sejmu moze udzielic glosu poslowi poza porzadkiem obrad dla wygloszenia oswiadczenia poselskiego. Przedmiotem oswiadczenia poselskiego nie moze byc sprawa, ktorej merytoryczna tresc jest interpelacja lub zapytaniem poselskim. Oswiadczenie poselskie moze byc wyglaszane jedynie na zakonczenie kazdego dnia obrad.

2. Oswiadczenia poselskie nie moga trwac dluzej niz 5 minut.

3. Nad oswiadczeniem poselskim nie przeprowadza sie dyskusji.

Art. 186. 1. Marszalek Sejmu udziela glosu Prezydentowi na jego zyczenie poza porzadkiem dziennym w celu wygloszenia oredzia. Nad oredziem nie przeprowadza sie dyskusji.

2. Marszalek Sejmu udziela glosu czlonkom Rady Ministrow, Prezesowi Najwyzszej Izby Kontroli, Szefowi Kancelarii Prezydenta oraz sekretarzowi stanu w Kancelarii Prezydenta zastepujacego Szefa Kancelarii Prezydenta na danym posiedzeniu, poza kolejnoscia mowcow zapisanych do glosu, ilekroc tego zazadaja.

3. Marszalek Sejmu udziela glosu Pierwszemu Prezesowi Sadu Najwyzszego - Przewodniczacemu Trybunalu Stanu, Prezesowi Trybunalu Konstytucyjnego, Rzecznikowi Praw Obywatelskich, Prezesowi Naczelnego Sadu Administracyjnego, Przewodniczacemu Panstwowej Komisji Wyborczej, Przewodniczacemu Krajowej Rady Sadownictwa, Przewodniczacemu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych oraz Prezesowi Narodowego Banku Polskiego - w sprawach objetych zakresem ich ustawowej dzialalnosci - poza kolejnoscia mowcow zapisanych do glosu.

Art. 187.2) Z zastrzezeniem wynikajacym z art. 186, po wyczerpaniu listy mowcow zapisanych do glosu moga przemawiac jedynie sprawozdawca i wnioskodawca, a nastepnie Marszalek Sejmu zamyka dyskusje.

Art. 187.3) Z zastrzezeniem wynikajacym z art. 186, po wyczerpaniu listy mowcow zapisanych do glosu moga przemawiac jedynie wnioskodawca, przedstawiciel Komisji Ustawodawczej, o ktorym mowa w art. 85, oraz sprawozdawca, a nastepnie Marszalek Sejmu zamyka dyskusje.

Rozdzial 3

Glosowanie

Art. 188. 1. Po zamknieciu dyskusji Marszalek Sejmu oznajmia, ze Sejm przystepuje do glosowania. Od tej chwili mozna zabierac glos tylko dla zgloszenia lub uzasadnienia wniosku formalnego o sposobie lub porzadku glosowania i to jedynie przed wezwaniem poslow przez Marszalka do glosowania.

2. Glosowanie jest jawne i odbywa sie przez:

1) podniesienie reki przy rownoczesnym wykorzystaniu urzadzenia do liczenia glosow,

2) uzycie kart do glosowania podpisanych imieniem i nazwiskiem posla (glosowanie imienne).

3. W razie niemoznosci przeprowadzenia glosowania przy pomocy urzadzenia do liczenia glosow, Marszalek Sejmu moze zarzadzic glosowanie przez podniesienie reki i obliczenie glosow przez sekretarzy.

4. O przeprowadzeniu glosowania imiennego decyduje Sejm wiekszoscia glosow na wniosek Marszalka Sejmu lub na pisemny wniosek poparty przez co najmniej 30 poslow. Glosowanie imienne odbywa sie przy wykorzystaniu przygotowanej w tym celu urny; poslowie kolejno, w porzadku alfabetycznym, wyczytywani przez sekretarza Sejmu, wrzucaja swoje kartki do urny. Otwarcia urny oraz obliczenia glosow dokonuje pieciu, wyznaczonych przez Marszalka Sejmu, sekretarzy Sejmu.

5. Wyniki glosowania oglasza Marszalek Sejmu. Wyniki glosowania imiennego Marszalek oglasza na podstawie protokolu przedstawionego przez sekretarzy Sejmu dokonujacych obliczenia glosow. Wyniki glosowania sa ostateczne i nie moga byc przedmiotem dyskusji, z zastrzezeniem art. 189.

Art. 189. 1. W razie gdy wynik glosowania budzi uzasadnione watpliwosci, Sejm moze dokonac reasumpcji glosowania.

2. Wniosek moze byc zgloszony wylacznie na posiedzeniu, na ktorym odbylo sie glosowanie.

3. Sejm rozstrzyga o reasumpcji glosowania na pisemny wniosek co najmniej 30 poslow.

4. Reasumpcji glosowania nie podlegaja wyniki glosowania imiennego.

Art. 190. Sejm uchwala ustawy wiekszoscia glosow w obecnosci co najmniej polowy ustawowej liczby poslow, chyba ze Konstytucja stanowi inaczej. W tym samym trybie Sejm podejmuje uchwaly i inne rozstrzygniecia, jezeli przepisy Konstytucji, ustaw albo Regulaminu Sejmu nie stanowia inaczej.

Rozdzial 4

Interpelacje, informacje biezace, zapytania poselskie i pytania w sprawach biezacych

Art. 191. 1. Interpelacje, wnioski o przedstawienie informacji biezacych, zapytania poselskie i pytania w sprawach biezacych moga byc kierowane do czlonkow Rady Ministrow.

2. Marszalek Sejmu wprowadza do porzadku dziennego kazdego posiedzenia Sejmu punkt "Informacja biezaca" oraz punkt "Pytania w sprawach biezacych".

Art. 192. 1. Poslowi przysluguje prawo zlozenia interpelacji w sprawach o zasadniczym charakterze i odnoszacych sie do problemow zwiazanych z polityka panstwa.

2. Interpelacja powinna zawierac krotkie przedstawienie stanu faktycznego bedacego jej przedmiotem oraz wynikajace zen pytania oraz powinna byc skierowana zgodnie z wlasciwoscia interpelowanego.

3. Interpelacje sklada sie w formie pisemnej na rece Marszalka Sejmu.

4. Prezydium Sejmu pozostawia bez biegu interpelacje, ktora nie spelnia wymogow okreslonych w ust. 1 i 2.

5. Prezydium Sejmu moze zazadac skreslenia z interpelacji zwrotow sprzecznych z zasadami etyki poselskiej, pod rygorem nieprzyjecia interpelacji.

6. Marszalek Sejmu przesyla interpelacje niezwlocznie interpelowanemu.

7. Marszalek Sejmu informuje Sejm na posiedzeniu o przyjetych interpelacjach. Tekst interpelacji oglasza sie w zalaczniku do sprawozdania stenograficznego z posiedzenia Sejmu. Marszalek Sejmu informuje Sejm na posiedzeniu o nadeslanych odpowiedziach na interpelacje oraz o braku odpowiedzi na interpelacje.

Art. 193. 1. Odpowiedz na interpelacje jest udzielana w formie pisemnej nie pozniej niz w terminie 21 dni od dnia otrzymania interpelacji.

2. Odpowiedz pisemna sklada sie na rece Marszalka Sejmu z dolaczeniem dwoch odpisow. Marszalek Sejmu przesyla interpelantowi odpis odpowiedzi. Tekst pisemnej odpowiedzi na interpelacje oglasza sie w zalaczniku do sprawozdania stenograficznego z posiedzenia Sejmu.

3. W razie uznania odpowiedzi, o ktorej mowa w ust. 2, za niezadowalajaca interpelant moze zwrocic sie do Marszalka Sejmu o wystapienie do interpelowanego z zadaniem dodatkowych wyjasnien na pismie, uzasadniajac przyczyny nieprzyjecia odpowiedzi. Z wnioskiem takim mozna wystapic tylko raz, nie pozniej niz w terminie 30 dni od dnia otrzymania niezadowalajacej odpowiedzi. Dodatkowe wyjasnienia udzielane sa przez interpelowanego w terminie 21 dni od dnia otrzymania zadania dodatkowych wyjasnien.

Art. 194. 1. Klubowi oraz grupie co najmniej 15 poslow przysluguje prawo zlozenia wniosku o przedstawienie na posiedzeniu Sejmu przez czlonka Rady Ministrow informacji biezacej, zwanej dalej "informacja". Przepisy art. 192 ust. 1-6 stosuje sie odpowiednio.

2. Wniosek, o ktorym mowa w ust. 1, przedkladany jest do godziny 2100 dnia poprzedzajacego dzien rozpoczecia posiedzenia Sejmu, wraz z uzasadnieniem oraz wskazaniem jego adresata.

3. Prezydium Sejmu, po zasiegnieciu opinii Konwentu Seniorow, ustala, ktora ze zgloszonych propozycji informacji zostaje uwzgledniona i rozpatrzona na najblizszym posiedzeniu Sejmu. Dokonujac wyboru tematu informacji Prezydium Sejmu kieruje sie przede wszystkim jej znaczeniem i aktualnoscia. Bierze takze pod uwage liczebnosc klubu lub kola, ktore zglosily propozycje tematyczne informacji.

4. W przypadku braku jednolitej opinii Konwentu Seniorow w sprawie, o ktorej mowa w ust. 3, o wyborze informacji rozstrzyga Sejm, po przedstawieniu sprawy przez Marszalka Sejmu.

5. Prezydium Sejmu informuje poslow, ktora ze zgloszonych informacji zostanie wlaczona do porzadku dziennego okreslonego posiedzenia Sejmu.

6. Rozpatrzenie informacji na posiedzeniu Sejmu obejmuje przedstawienie uzasadnienia wniosku przez posla wyznaczonego przez podmiot uprawniony do jego zlozenia oraz udzielenie odpowiedzi przez przedstawiciela Rady Ministrow. Przedstawienie uzasadnienia wniosku nie moze trwac dluzej niz 5 minut; udzielenie odpowiedzi nie moze trwac dluzej niz 10 minut.

7. W sprawie przedstawionej informacji przeprowadza sie dyskusje.

8. Wystapienia w dyskusji poslow nie moga trwac dluzej niz 2 minuty; kolejnosc wystapien okresla Marszalek Sejmu, uwzgledniajac naprzemienne zabieranie glosu przez poslow z klubow, kol oraz przez poslow niezrzeszonych.

9. Na zakonczenie dyskusji glos zabieraja kolejno: przedstawiciel wnioskodawcow oraz przedstawiciel Rady Ministrow; wystapienie przedstawiciela wnioskodawcow nie moze trwac dluzej niz 5 minut, a wystapienie przedstawiciela Rady Ministrow nie moze trwac dluzej niz 10 minut. Marszalek Sejmu moze wyrazic zgode na wydluzenie wystapienia przedstawiciela Rady Ministrow.

10. Czas przeznaczony na rozpatrzenie punktu "Informacja biezaca" nie moze byc dluzszy niz 90 minut.

Art. 195. 1. Zapytania poselskie sklada sie w sprawach o charakterze jednostkowym, dotyczacych prowadzonej przez Rade Ministrow polityki wewnetrznej i zagranicznej oraz zadan publicznych realizowanych przez administracje rzadowa.

2. Przepisy art. 192 ust. 2-7 i art. 193 ust. 1 i 2 stosuje sie odpowiednio do zapytan poselskich.

Art. 196. 1. Pytania w sprawach biezacych zadawane sa ustnie na kazdym posiedzeniu Sejmu i wymagaja bezposredniej odpowiedzi.

2. Posel, do godziny 2100 dnia poprzedzajacego dzien rozpoczecia posiedzenia Sejmu, informuje na pismie Marszalka Sejmu o ogolnej tematyce pytania i jego adresacie.

3. Prezydium Sejmu, po zasiegnieciu opinii Konwentu Seniorow, ustala dla kazdego posiedzenia kolejnosc zadawania pytan.

4. Prezydium Sejmu informuje poslow, ktore ze zgloszonych pytan w sprawach biezacych zostaja wlaczone do porzadku dziennego okreslonego posiedzenia Sejmu.

5. Podczas rozpatrywania "Pytan w sprawach biezacych" odpowiedzi udzielaja ministrowie, do ktorych sa kierowane pytania, lub w wyjatkowych sytuacjach upowaznione przez nich osoby.

6. Punkt porzadku dziennego posiedzenia Sejmu "Pytania w sprawach biezacych" obejmuje rozpatrzenie nie wiecej niz 10 pytan.

7. Rozpatrzenie przez Sejm pytania obejmuje przedstawienie tresci pytania oraz udzielenie ustnej odpowiedzi przez osobe, do ktorej pytanie zostalo skierowane, albo osobe przez nia upowazniona. Postawienie pytania nie moze trwac dluzej niz 2 minuty, zas udzielenie odpowiedzi - nie dluzej niz 6 minut.

8. Nad pytaniem i udzielona odpowiedzia nie przeprowadza sie dyskusji. Prawo do postawienia pytania dodatkowego przysluguje wylacznie zadajacemu pytanie. Dodatkowe pytanie nie moze trwac dluzej niz 1 minute, a uzupelniajaca odpowiedz nie moze trwac dluzej niz 3 minuty. Marszalek Sejmu moze wyrazic zgode na wydluzenie czasu odpowiedzi na pytanie dodatkowe.

DZIAL IV

Kancelaria Sejmu

Art. 199. 1. Kancelaria Sejmu wykonuje zadania organizacyjno-techniczne i doradcze zwiazane z dzialalnoscia Sejmu i jego organow.

2. Kancelaria Sejmu stwarza poslom warunki do wykonywania mandatu poselskiego, a w szczegolnosci przekazuje druki sejmowe oraz inne opracowania i materialy zwiazane z pracami Sejmu, w tym teksty ujednolicone projektow ustaw; umozliwia korzystanie z opracowan fachowych, literatury i ekspertyz; stwarza poslom warunki uczestniczenia w pracach Sejmu i jego organow, a takze zapewnia techniczno-organizacyjne i finansowe warunki dzialalnosci biur poselskich lub innych jednostek organizacyjnych do obslugi terenowej dzialalnosci poslow.

Art. 200. 1. Kancelaria Sejmu kieruje Szef Kancelarii Sejmu przy pomocy nie wiecej niz dwoch zastepcow.

2. Szefa Kancelarii Sejmu powoluje i odwoluje Marszalek Sejmu, po zasiegnieciu opinii Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich.

3. Zastepcow Szefa Kancelarii Sejmu powoluje i odwoluje Marszalek Sejmu, po zasiegnieciu opinii Szefa Kancelarii Sejmu.

Art. 201. 1. Szef Kancelarii Sejmu jest zwierzchnikiem sluzbowym wszystkich pracownikow Kancelarii Sejmu i ponosi odpowiedzialnosc za ich dzialania.

2. Szef Kancelarii Sejmu jest odpowiedzialny za wykonanie budzetu Kancelarii Sejmu oraz majatek Skarbu Panstwa bedacy w zarzadzie Kancelarii Sejmu.

Art. 202. Organizacje Kancelarii Sejmu okresla statut Kancelarii, nadany na wniosek Szefa Kancelarii Sejmu w trybie art. 10 ust. 1 pkt 14.

DZIAL V

Przepisy szczegolne i koncowe

Art. 203. Zmiana niniejszej uchwaly moze nastapic na wniosek Prezydium Sejmu, Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich lub co najmniej pietnastu poslow.

Art. 204. Projekty uchwal w sprawie Regulaminu Sejmu rozpatruje sie w trzech czytaniach, chyba ze Sejm postanowi inaczej; art. 36-50 stosuje sie odpowiednio.

Art. 204a. W przypadku podjecia wobec czlonka Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich uchwaly, o ktorej mowa w art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 25 ust. 1 i 2 lub art. 147 ust. 1, od ktorej w terminie nie wniesiono odwolania albo ktora odpowiednio Sejm albo Prezydium Sejmu utrzymalo w mocy - czlonek Komisji traci czlonkostwo w Komisji.

Art. 205. Uchwala podlega ogloszeniu w Dzienniku Urzedowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Art. 206. Traci moc uchwala Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 lipca 1986 r. - Tymczasowy Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (Monitor Polski Nr 21, poz. 151, z 1987 r. Nr 29, poz. 225 i Nr 36, poz. 303, z 1989 r. Nr 26, poz. 202, z 1990 r. Nr 16, poz. 121 i Nr 30, poz. 229, z 1991 r. Nr 43, poz. 296 i 297 oraz z 1992 r. Nr 8, poz. 55).

Art. 207. (stanowil, ze uchwala wchodzi w zycie po uplywie 30 dni od dnia uchwalenia).

Zalacznik

PRZEDMIOTOWY ZAKRES DZIALANIA KOMISJI SEJMOWYCH

Do zakresu dzialania Komisji:

1) Administracji i Spraw Wewnetrznych naleza sprawy administracji panstwowej oraz bezpieczenstwa, ladu i porzadku publicznego, a takze geodezji i kartografii;

2) do Spraw Sluzb Specjalnych nalezy opiniowanie projektow ustaw i rozporzadzen dotyczacych sluzb specjalnych oraz ocena aktow normatywnych o charakterze ogolnym w sprawach dzialalnosci tych sluzb, opiniowanie kierunkow pracy sluzb specjalnych w oparciu o informacje przedstawiane przez szefow tych sluzb, rozpatrywanie corocznych sprawozdan szefow tych sluzb, opiniowanie wnioskow w sprawie powolania poszczegolnych osob na stanowiska szefow i zastepcow szefow sluzb specjalnych, opiniowanie projektu budzetu w zakresie dotyczacym sluzb specjalnych oraz sprawozdania z jego wykonania, ocena wspoldzialania sluzb specjalnych podleglych Ministrowi Spraw Wewnetrznych i Administracji4) oraz Ministrowi Obrony Narodowej oraz wspoldzialania tych sluzb z innymi sluzbami i jednostkami wojskowymi nadzorowanymi przez Ministra Spraw Wewnetrznych i Administracji4), ocena wspoldzialania sluzb specjalnych z organami administracji panstwowej i organami scigania oraz badanie skarg dotyczacych dzialalnosci sluzb specjalnych;

3) do Spraw Kontroli Panstwowej naleza sprawy dzialalnosci Najwyzszej Izby Kontroli oraz Panstwowej Inspekcji Pracy, a w szczegolnosci opiniowanie planow pracy Najwyzszej Izby Kontroli i rocznych sprawozdan z dzialalnosci Najwyzszej Izby Kontroli oraz Panstwowej Inspekcji Pracy, ich budzetow i sprawozdan z ich wykonania, opiniowanie projektu statutu Najwyzszej Izby Kontroli oraz statutu Panstwowej Inspekcji Pracy, opiniowanie innych rozstrzygniec organow Sejmu oraz wnioskow i materialow wynikajacych z ustawy o Najwyzszej Izbie Kontroli, skladanie Sejmowi wnioskow o niezwloczne przekazanie informacji o wynikach kontroli przeprowadzonych przez Najwyzsza Izbe Kontroli, przeprowadzanie okresowych ocen dzialalnosci Najwyzszej Izby Kontroli oraz Panstwowej Inspekcji Pracy, w tym analizy przeprowadzonych kontroli i realizacji wystapien pokontrolnych i przedkladanie ich Marszalkowi Sejmu, a takze sprawy dzialalnosci regionalnych izb obrachunkowych;

4) Edukacji, Nauki i Mlodziezy naleza sprawy ksztalcenia i wychowania przedszkolnego, podstawowego, ogolnoksztalcacego, zawodowego, pomaturalnego i wyzszego, oswiaty doroslych, ksztalcenia, doksztalcania i doskonalenia zawodowego nauczycieli oraz kadr naukowych, wypoczynku, kultury fizycznej i sportu dzieci i mlodziezy, opieki nad dziecmi i mlodzieza, archiwow, polityki rozwoju nauki i postepu technicznego, organizacji i kierowania nauka, badan naukowych, jednostek badawczo-rozwojowych, wdrozen wynikow badan do praktyki, wynalazczosci i racjonalizacji, normalizacji, metrologii i jakosci, korporacji i stowarzyszen naukowych, wspolpracy naukowej z zagranica, samorzadu uczniowskiego i studenckiego oraz w jednostkach badawczo-rozwojowych, a takze sprawy realizacji aspiracji mlodego pokolenia oraz spoleczno-zawodowej adaptacji mlodziezy; przedmiotowy zakres dzialania Komisji Edukacji, Nauki i Mlodziezy nie zwalnia innych komisji od szczegolnej troski o sprawy postepu naukowo-technicznego w dziedzinach nalezacych do ich wlasciwosci;

5) Etyki Poselskiej naleza sprawy opracowania "Zasad etyki poselskiej", ich uzupelniania i korygowania oraz upowszechnianie ich wsrod poslow, rozpatrywanie spraw poslow, ktorzy zachowuja sie w sposob nieodpowiadajacy godnosci posla, rozpatrywanie spraw wynikajacych z Rejestru Korzysci i majatkowych oswiadczen poselskich;

6) Europejskiej naleza sprawy dotyczace procesu integracji europejskiej - w tym rozpatrywanie projektow ustaw dostosowawczych oraz opiniowanie projektow ustaw co do zgodnosci z prawem Unii Europejskiej - a takze sprawy realizacji umow miedzynarodowych w tym zakresie;

7) Finansow Publicznych naleza sprawy systemu pienieznego, kredytowego i podatkowego, plac i dochodow, budzetu i planow finansowych panstwa, funduszy celowych, agencji i fundacji z udzialem Skarbu Panstwa, ubezpieczen majatkowych oraz cel i statystyki;

8) Gospodarki naleza sprawy polityki gospodarczej, a w szczegolnosci: restrukturyzacji gospodarki, efektywnosci przemyslu, handlu miedzynarodowego i wewnetrznego, technologii, inwestycji bezposrednich i udzialu kapitalu zagranicznego, a takze samorzadu pracowniczego, gospodarczego i pracodawcow, oraz sprawy zwiazane z tworzeniem wlasciwych podstaw prawnych dla powstawania, dzialania i rozwoju malych i srednich przedsiebiorstw prowadzonych przez rozne podmioty gospodarcze, dostosowywania norm prawnych, rowniez w procesie legislacyjnym, do potrzeb i mozliwosci dzialania takich przedsiebiorstw, sprawy rozwoju rzemiosla, spoldzielczosci oraz dzialalnosci gospodarczej w zakresie drobnej wytworczosci oraz uslug, sprawy turystyki, a takze sprawy ochrony przed dzialaniem monopoli, w szczegolnosci monopoli naturalnych, zapewniania wolnosci konkurencji na rynku, zasadnosci koncesjonowania zawodow i dzialalnosci gospodarczej, przeciwdzialania monopolizacji oraz ochrony praw konsumenta;

8) Infrastruktury naleza sprawy budownictwa oraz gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, sprawy transportu ladowego, powietrznego i wodnego, lacznosci radiowej i telefonicznej, sieci komputerowych, telekomunikacji i poczty, a takze gospodarki morskiej, w tym morskiej floty handlowej, portow morskich, rybolowstwa morskiego oraz popularyzacji problematyki morskiej;

10) Kultury Fizycznej i Sportu naleza sprawy kultury fizycznej i sportu;

11) Kultury i Srodkow Przekazu naleza sprawy polityki kulturalnej i informacyjnej panstwa, w tym rozwoju kultury i sztuki, tworczosci, upowszechniania kultury, ochrony dziedzictwa kulturalnego, prasy, radia i telewizji, wydawnictw, spolecznego ruchu kulturalnego oraz wspolpracy kulturalnej z zagranica;

12) Lacznosci z Polakami za Granica naleza sprawy wiezi z krajem Polakow i osob pochodzenia polskiego zamieszkalych za granica na stale lub czasowo;

13) Mniejszosci Narodowych i Etnicznych naleza sprawy zwiazane z utrzymaniem dziedzictwa kulturowego mniejszosci narodowych, etnicznych i jezykowych oraz ochrony ich praw;

14) Obrony Narodowej naleza sprawy obrony panstwa, dotyczace zwlaszcza dzialalnosci sil zbrojnych, systemu oraz funkcjonowania obrony terytorialnej kraju i obrony cywilnej, wykonywania obowiazkow w dziedzinie umacniania obronnosci przez organy panstwowe i przedsiebiorstwa panstwowe, organizacje spoldzielcze i spoleczne oraz przez obywateli, a takze sprawy zakladow przemyslu obronnego;

15) Ochrony Srodowiska, Zasobow Naturalnych i Lesnictwa naleza sprawy ochrony i ksztaltowania srodowiska oraz ochrony nieodnawialnych jego zasobow, gospodarki wodnej, drog wodnych srodladowych, meteorologii, hydrologii, geologii oraz lesnictwa i gospodarki lesnej;

16) Odpowiedzialnosci Konstytucyjnej nalezy prowadzenie postepowania w sprawie badania zasadnosci skierowanych do niej wnioskow wstepnych o pociagniecie do odpowiedzialnosci konstytucyjnej, podejmowanie uchwal w tym przedmiocie oraz przedstawianie Sejmowi sprawozdan z przeprowadzonych prac;

17) Polityki Spolecznej i Rodziny naleza sprawy ksztaltowania polityki socjalnej panstwa, ochrony pracownikow, w tym bezpieczenstwa i higieny pracy, analizy systemu plac i kosztow utrzymania, walki z bezrobociem, problemow spolecznych i socjalnych osob niepelnosprawnych, ubezpieczen spolecznych, swiadczen socjalnych, pomocy spolecznej, komunalnego budownictwa mieszkaniowego, problemow kombatantow oraz sprawy ustaw dotyczacych bezposrednio funkcjonowania rodziny, wypelniania jej rol i zadan, wystepowania z propozycjami regulacji prawnych dotyczacych tych zagadnien oraz wspolpraca z rzadowym pelnomocnikiem do spraw rodziny i kobiet;

18) Regulaminowej i Spraw Poselskich naleza sprawy zwiazane z wyrazeniem przez Sejm zgody na pociagniecie posla do odpowiedzialnosci za przestepstwa lub wykroczenia albo aresztowanie badz zatrzymanie, z warunkami wykonywania przez poslow mandatu poselskiego, jego wygasniecia, z dzialalnoscia biur poselskich, dotyczace wykladni i stosowania Regulaminu Sejmu oraz dokonywania analiz skarg i wnioskow kierowanych do Sejmu i jego organow; rozpatrywanie zarzutow niewykonywania przez poslow obowiazkow poselskich; sprawowanie stalego nadzoru nad praca Kancelarii Sejmu;

19) Rolnictwa i Rozwoju Wsi naleza sprawy rolnictwa, ogrodnictwa, sadownictwa, skupu plodow rolnych, hodowli, spoldzielczosci rolniczej, gospodarki i ochrony gruntow rolnych i lesnych, zaopatrzenia wsi i rolnictwa w srodki produkcji, w tym melioracji i zaopatrzenia wsi w wode, przemyslu spozywczego, rybactwa srodladowego oraz przetworstwa rybnego, spoleczno-zawodowych organizacji rolnikow i sytuacji socjalno-bytowej ludnosci wiejskiej; do zakresu dzialania Komisji naleza rowniez sprawy okreslania kierunkow demonopolizacji organow i struktur zajmujacych sie powyzsza dzialalnoscia oraz rozwoju i modernizacji infrastruktury wsi oraz problematyka zwiazana z oswiata i doradztwem rolniczym;

20) Samorzadu Terytorialnego i Polityki Regionalnej naleza sprawy organizacji i funkcjonowania struktur samorzadu terytorialnego, zarzadu mieniem komunalnym, gospodarki komunalnej, zagospodarowania przestrzennego oraz rozwoju regionow i spolecznosci lokalnych; do zakresu dzialania Komisji nalezy takze rozpatrywanie zalozen polityki regionalnej panstwa;

21) Skarbu Panstwa naleza sprawy przeksztalcen form wlasnosci, w tym glownie sektora panstwowego, oraz nadzoru nad wlasnoscia publiczna w gospodarce;

22) Spraw Zagranicznych naleza sprawy polityki zagranicznej panstwa;

23) Sprawiedliwosci i Praw Czlowieka naleza sprawy przestrzegania prawa i praworzadnosci, sadow, prokuratury, notariatu, adwokatury i obslugi prawnej, funkcjonowania samorzadow adwokackiego i radcowskiego, sprawy przestrzegania praw czlowieka;

24) Ustawodawczej naleza sprawy problematyki legislacyjnej i spojnosci prawa, wspoldzialania w organizowaniu procesu ustawodawczego i zapewnienia jego prawidlowosci, rozpatrywania projektow ustaw i uchwal o szczegolnym znaczeniu prawnym lub o znacznym stopniu zlozonosci legislacyjnej, sprawy zwiazane z postepowaniem przed Trybunalem Konstytucyjnym oraz wynikajace z orzecznictwa Trybunalu Konstytucyjnego, a takze wspoludzial w przeprowadzaniu kontroli wprowadzania w zycie i wykonywania ustaw i uchwal Sejmu oraz koordynacja tych dzialan;

25) Zdrowia naleza sprawy ochrony zdrowia.

1) Ma zastosowanie do projektow, co do ktorych pierwsze czytanie odbylo sie poczawszy od dnia 13 marca 2002 r., stosownie do art. 2 uchwaly Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 lutego 2002 r. w sprawie zmiany Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (Monitor Polski Nr 9, poz. 162), ktora weszla w zycie z dniem 13 marca 2002 r.

2) W tym brzmieniu ma zastosowanie do projektow, co do ktorych pierwsze czytanie odbylo sie przed dniem 13 marca 2002 r., stosownie do art. 2 uchwaly, o ktorej mowa w przypisie 1.

3) W tym brzmieniu ma zastosowanie do projektow, co do ktorych pierwsze czytanie odbylo sie poczawszy od dnia 13 marca 2002 r., stosownie do art. 2 uchwaly, o ktorej mowa w przypisie 1.

4) Obecnie: ministra wlasciwego do spraw wewnetrznych, stosownie do art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 24 i art. 29 ustawy z dnia 4 wrzesnia 1997 r. o dzialach administracji rzadowej (Dz. U. z 1999 r. Nr 82, poz. 928, z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 43, poz. 489, Nr 48, poz. 550, Nr 62, poz. 718, Nr 70, poz. 816, Nr 73, poz. 852, Nr 109, poz. 1158 i Nr 122, poz. 1314 i 1321, z 2001 r. Nr 3, poz. 18, Nr 5, poz. 43 i 44, Nr 42, poz. 475, Nr 63, poz. 634, Nr 73, poz. 761, Nr 76, poz. 811, Nr 87, poz. 954, Nr 102, poz. 1116, Nr 113, poz. 1207, Nr 115, poz. 1229, Nr 123, poz. 1353, Nr 125, poz. 1371, Nr 126, poz. 1382, Nr 129, poz. 1441, Nr 130, poz. 1450 i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 41, poz. 365 i Nr 71, poz. 655), ktora weszla w zycie z dniem 1 kwietnia 1999 r.

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.