ZALACZNIK Nr 41

Standardy nauczania dla kierunku studiow:

oceanotechnika

STUDIA MAGISTERSKIE

I. WYMAGANIA OGOLNE

Studia magisterskie na kierunku oceanotechnika trwaja piec lat (10 semestrow). Laczna liczba godzin zajec wynosi okolo 3.800, w tym 1.965 godzin okreslonych w standardach nauczania.

II. SYLWETKA ABSOLWENTA

Studenci kierunku oceanotechnika nabywaja umiejetnosci stosowania nauk podstawowych, ogolnotechnicznych i zawodowych do formulowania i rozwiazywania wspolczesnych i przyszlosciowych problemow projektowania, konstrukcji i technologii budowy statkow i obiektow oceanotechnicznych, z uwzglednieniem czynnikow ryzyka i poziomu bezpieczenstwa wystepujacych w produkcji i eksploatacji, technik zabezpieczen przeciwpozarowych i ochrony srodowiska oraz warunkow ekonomicznych. Naczelna idea ksztalcenia jest wyrobienie w absolwentach postawy tworczej i otwartej oraz swiadomosci potrzeby ustawicznego uzupelniania wiedzy. Absolwenci kierunku oceanotechnika przygotowani sa teoretycznie i praktycznie do tworczej pracy w uczelniach, osrodkach naukowo-badawczych, w biurach projektowych i w stoczniach, w zakladach przemyslowych kooperujacych ze stoczniami, w przedsiebiorstwach armatorskich, w instytucjach i osrodkach zwiazanych z technika morska oraz w innych galeziach przemyslu, ktore sa pokrewne z kierunkami mechanika i transport.

III. GRUPY PRZEDMIOTOW I MINIMALNE OBCIAZENIA GODZINOWE

A. PRZEDMIOTY KSZTALCENIA OGOLNEGO 315

B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 1.020

C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 630

Razem: 1.965

IV. PRAKTYKI

Program studiow powinien przewidywac od 8 do 12 tygodni praktyki, w tym kierunkowa i dyplomowa.

V. PRZEDMIOTY W GRUPACH I MINIMALNE OBCIAZENIA GODZINOWE

A. PRZEDMIOTY KSZTALCENIA OGOLNEGO 315

1. Jezyk obcy 150

2. Przedmioty humanistyczne i spoleczne 30

3. Ochrona srodowiska 15

4. Ekonomia i zarzadzanie 60

5. Wychowanie fizyczne 60

B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 1.020

1. Matematyka 225

2. Fizyka 60

3. Informatyka 90

4. Materialoznawstwo 75

5. Mechanika 270

6. Grafika inzynierska 90

7. Metrologia 45

8. Podstawy elektrotechniki i elektroniki 30

9. Podstawy automatyki 30

10. Podstawy termodynamiki 30

11. Podstawy konstrukcji maszyn 45

12. Inzynieria jakosci 30

C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 630

1. Podstawy oceanotechniki 90

2. Podstawy hydromechaniki okretowej 60

3. Podstawy projektowania statkow 30

4. Podstawy konstrukcji okretow 45

5. Silownie okretow i obiektow oceanotechnicznych 105

6. Urzadzenia pokladowe 60

7. Technologia budowy okretow i obiektow oceanotechnicznych 105

8. Instalacje i techniki zabezpieczen 105

9. Okretowe systemy automatyki 30

VI. TRESCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTOW

A. PRZEDMIOTY KSZTALCENIA OGOLNEGO

1. Jezyk obcy

Czynne opanowanie jednego jezyka obcego w mowie i pismie.

2. Przedmioty humanistyczne i spoleczne

W zaleznosci od zainteresowan studenta stwarza sie mozliwosci uzyskania szerszego zakresu wiedzy z historii, filozofii, socjologii, psychologii, etyki, kultury jezyka polskiego, nauki o kulturze itp.

3. Ochrona srodowiska

Podstawy ekologii (funkcjonowanie populacji), podstawy biocenoz i ekosystemow, zrodla i szkodliwosc zanieczyszczen srodowiska, srodki prawne i ekonomiczne.

4. Ekonomia i zarzadzanie

Podstawowe kategorie i prawa ekonomiczne. Ogolne uwarunkowania wzrostu produkcji i rozwoju ekonomicznego. Przedsiebiorstwo i rynek w gospodarce. Istota i rozwoj nauk o organizacji i zarzadzaniu w przemysle. Problemy organizacyjno-prawne w przedsiebiorstwach budowy i remontow statkow. Cele ekonomiczne przedsiebiorstwa. Kooperacja w przemysle okretowym. Problemy planowania. Podstawy elastycznosci przemyslowej. System rezerw przedsiebiorczosci. Czynnik ludzki we wspolczesnej gospodarce. Wybrane problemy miedzynarodowych stosunkow ekonomicznych.

5. Wychowanie fizyczne

B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

1. Matematyka

Algebra. Ciagi liczbowe. Funkcje. Rachunek rozniczkowy i calkowy. Geometria rozniczkowa. Rachunek wektorowy, macierzowy i operatorowy. Rachunek prawdopodobienstwa. Statystyka. Elementy rachunku wariacyjnego i tensorowego. Elementy programowania matematycznego. Matematyka stosowana.

2. Fizyka

Granice stosowalnosci mechaniki klasycznej. Drgania i fale. Podstawy szczegolnej teorii wzglednosci. Elektrodynamika i optyka. Fotometria. Budowa materii. Podstawy fizyki ciala stalego. Podstawy fizyki jadrowej. Fizyka morza. Ogolna teoria pomiarow.

3. Informatyka

Sprzet komputerowy. Standardowa konfiguracja komputera. Systemy operacyjne. Przetwarzanie numeryczne i systemowe. Programy uzytkowe: edytory tekstow, arkusze kalkulacyjne, bazy danych i grafika komputerowa. Sieci komputerowe.

4. Materialoznawstwo

Podstawowa wiedza metaloznawcza. Struktura stopow metali. Zelazo i jego stopy. Stopy metali niezelaznych w okretownictwie. Materialy niemetalowe. Zastosowanie materialow naturalnych i tworzyw sztucznych w oceanotechnice. Powloki i ochrona antykorozyjna.

5. Mechanika

Mechanika ogolna. Statyka: uklady ciegnowe, warunki rownowagi, wyznaczanie sil w ukladach plaskich i przestrzennych. Kinematyka: rownania ruchu punktu, ruch plaski, ruch wzgledny, ruch kulisty. Dynamika: twierdzenia o ruchu ukladow materialnych, rownania ruchu, dynamika ciala sztywnego, dynamika ukladow dyskretnych. Podstawy mechaniki analitycznej: zasada prac przygotowanych, rownania Lagrange'a II rodzaju.

Wytrzymalosc materialow. Wlasnosci mechaniczne materialow. Prawo Hooke'a. Rozciaganie i sciskanie. Scinanie technologiczne. Momenty bezwladnosci figur plaskich. Skrecanie. Zginanie. Elementy analizy stanow naprezenia i odksztalcenia. Zbiorniki cienkoscienne osiowo-symetryczne. Wytrzymalosc zlozona. Wyboczenie sprezyste i sprezysto-plastyczne preta. Metody energetyczne.

Mechanika konstrukcji. Metoda elementow skonczonych. Macierz sztywnosci elementow i konstrukcji, transformacja, warunki brzegowe, wektor obciazen, rozwiazanie ukladow rownan, wyznaczanie naprezen. Zasada stacjonarnosci potencjalu. Funkcje ksztaltu. Elementy skonczone pretowe, belkowe, elementy dla plaskiego stanu naprezenia, elementy klasy C0 i C1. Ekwiwalentne obciazenia wezlowe. Teoria plyt cienkich Kirchoffa - Love'a. Plyty usztywnione, ortotropia konstrukcyjna, pas wspolpracujacy poszycia. Teoria skrecania pretow cienkosciennych - przekroje otwarte i zamkniete. Wytrzymalosc strefowa i lokalna. Statecznosc plyt i usztywnien. Modelowanie elementow konstrukcyjnych kadluba w MES.

Teoria drgan. Drgania swobodne i wymuszone ukladow mechanicznych o jednym stopniu swobody i o skonczonej liczbie stopni swobody. Drgania na statkach, zrodla wymuszen i stosowane metody obliczen.

Mechanika plynow. Ogolne rownania ruchu plynu. Wlasnosci wektora naprezen w plynie. Tensor naprezenia dla plynu newtonowskiego. Rownania ruchu Naviera - Stokesa. Elementy dynamiki cieczy idealnej. Opor oplywanych cial. Obliczanie reakcji hydrostatycznych.

6. Grafika inzynierska

Zasady odwzorowan. Obrazy punktow, prostych i plaszczyzn. Elementy wspolne. Elementy rownolegle i prostopadle. Obroty i klady. Transformacje. Rzuty i przekroje. Przenikanie. Normy. Wymiarowanie. Oznaczanie chropowatosci, falistosci itp. Polaczenia. Rysunki czesci maszyn i mechanizmow. Rysunki wykonawcze i zlozeniowe. Schematy. Zmiany na rysunkach.

7. Metrologia

Pomiary wielkosci mechanicznych metodami elektrycznymi. Technika planowania eksperymentow. Metrologia warsztatowa. Metrologia okretowa. Zintegrowane systemy kontrolno-pomiarowe.

8. Podstawy elektrotechniki i elektronika

Podstawy elektrotechniki i elektroniki. Warunki pracy elektrycznych urzadzen okretowych. Elektrownia okretowa. Okretowe sieci elektryczne. Systemy rozdzialu energii elektrycznej. Silniki i pradnice. Zasilanie i sterowanie. Urzadzenia pomiarowe, sygnalizacyjne i alarmowe. Urzadzenia nawigacyjne.

9. Podstawy automatyki

Sygnal. Informacja. Sterowanie. Schemat blokowy. Przeplyw sygnalow. Uklad i klasyfikacja ukladow automatyki. Opisy matematyczne ukladow. Podstawowe srodki techniczne automatyzacji. Czujniki i przetworniki pomiarowe. Regulatory. Elementy nastawcze i wykonawcze.

10. Podstawy termodynamiki

Pojecia podstawowe. Pierwsza zasada termodynamiki. Wlasciwosci i prawa gazow. Mieszaniny gazow. Przemiany gazow doskonalych. Druga zasada termodynamiki. Obiegi termodynamiczne. Para wodna i gazy wilgotne. Podstawy teoretyczne spalania. Podstawowe prawa przenoszenia ciepla. Wymienniki ciepla.

11. Podstawy konstrukcji maszyn

Zasady konstruowania. Tolerancje, pasowania i bledy wykonania. Budowa i dzialanie podstawowych elementow maszyn. Osie i waly. Sprzegla i hamulce. Lozyska. Przekladnie mechaniczne. Polaczenia. Podstawowe obliczenia i dobor elementow maszyn. Elementy trybologii.

12. Inzynieria jakosci

Filozoficzne podejscie do jakosci. Jakosc w przedsiebiorstwach przemyslowych. Projektowanie i analiza jakosci: techniki menedzerskie, metody matematyczne. Systemy doskonalenia jakosci: zarzadzanie projakosciowe, certyfikaty jakosci.

C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE

1. Podstawy oceanotechniki

Srodowisko morskie. Eksploracja i eksploatacja zasobow morskich. Systemy zeglugowe (floty statkow) i ich otoczenie: fizyczne (naturalne), geograficzne, techniczne, prawne, ekonomiczne, organizacyjne, spoleczne.

Klasyfikacja funkcjonalna i konstrukcyjna obiektow oceanotechnicznych (w tym badawczych, poszukiwawczych, wydobywczych itp.), podstawowe wlasciwosci. Klasyfikacja ogolna i funkcjonalna statkow. Charakterystyka techniczna statkow, parametry glowne, rozplanowanie przestrzenne. Przeglad glownych podsystemow funkcjonalnych statku: kadlub (geometria, plywalnosc, statecznosc, konstrukcja), uklad napedowy (opory, pedniki, silownia), wyposazenie ogolne, zespol hotelowy. Proces powstawania statku: zalozenia i projektowanie, dokumentacja, klasyfikacja, technologia i organizacja produkcji.

Instytucje morskie - krajowe i miedzynarodowe, konwencje dotyczace bezpieczenstwa ludzi, statkow i obiektow oceanotechnicznych oraz ochrony morz. Instytucje klasyfikacyjne i ich przepisy.

2. Podstawy hydromechaniki okretowej

Charakterystyki geometryczne i hydrostatyczne kadluba okretowego, plywalnosc statkow i obiektow oceanotechnicznych. Statecznosc poprzeczna okretu nieuszkodzonego - statyczna i dynamiczna, statecznosc wzdluzna. Niezatapialnosc i statecznosc awaryjna. Wlasciwosci oporowo-napedowe: oplyw i opor kadluba; pedniki okretowe; kinematyka i dynamika sruby okretowej, projektowanie srub.

Wlasciwosci manewrowe - statecznosc kursowa i zwrotnosc okretu, sily i momenty na sterze, proby zwrotnosci.

Wlasciwosci morskie - rodzaje kolysan i zjawiska towarzyszace kolysaniom; ogolny schemat obliczania amplitud kolysan na fali nieregularnej.

Hydrostatyka. Plywalnosc, statecznosc, niezatapialnosc, sterownosc. Hydrodynamika napedu: opor i pedniki okretowe. Dynamika morza i wlasciwosci morskie okretu.

3. Podstawy projektowania statkow

Podstawy teorii projektowania. Metody projektowania i kryteria projektowe. Etapy i fazy powstawania projektu. Glowne parametry projektowe. Koncepcja statku optymalnego.

4. Podstawy konstrukcji okretow

Parametry projektowe statku. Analiza funkcjonalna statkow. Iteracyjny proces projektowania statku, dokumentacja projektowa. Konwencjonalne metody wstepnego projektowania statkow - wyznaczanie wymiarow glownych i wypornosci oraz mocy napedu, projektowanie ksztaltu kadluba; obliczanie masy statku, sprawdzanie wolnej burty i pojemnosci ladunkowej oraz GT i NT. Podzial przestrzenny statku, zespoly funkcjonalne.

Automatyzacja projektowania i optymalizacja glownych parametrow statku. Model matematyczny statku, modele optymalizacyjne.

5. Silownie okretow i obiektow oceanotechnicznych

Maszyny cieplne okretowe: tlokowy silnik spalinowy, turbina, sprezarka. Wspolpraca ukladu silnik - pednik - kadlub. Okretowe silownie motorowe i turbinowe. Urzadzenia pomocnicze silowni. Elementy przestrzennego rozplanowania silowni. Nosniki i zrodla energii dla obiektow oceanotechnicznych.

6. Urzadzenia pokladowe

Okretowe urzadzenia przeladunkowe i transportowe. Zamkniecia lukow ladunkowych. Urzadzenia sterowe, kotwiczne, cumownicze i holownicze. Srodki i urzadzenia ratunkowe.

7. Technologia budowy okretow i obiektow oceanotechnicznych

Techniki wytwarzania: odlewnictwo, obrobka mechaniczna, cieplna i cieplno-chemiczna materialow metalowych i niemetalowych. Techniki laczenia konstrukcji. Wlasnosci technologiczne materialow. Procesy budowy statku: obrobka, prefabrykacja, montaz, wyposazenie, wodowanie, proby zdawczo-odbiorcze. Integracja procesow technologicznych budowy i wyposazania. Oprzyrzadowanie produkcji.

8. Instalacje i techniki zabezpieczen

Procesy wymiany ciepla i masy w wentylacji, klimatyzacji i chlodnictwie. Zagrozenia dla osob, ladunku i srodowiska. Systemy wentylacji. Systemy kontrolowanej atmosfery w ladowniach i kontenerach. Obieg chlodniczy i pompy ciepla. Instalacja chlodnicza magazynow prowiantu i ladowni chlodzonych. Ekologiczne rozwiazania w chlodnictwie.

Zrodla drgan i halasow okretowych, parametry akustyczne wnetrz, ochrona wibroakustyczna pomieszczen, metrologia wibroakustyczna, prognozowanie i normalizacja drgan i halasow, technologia wibroakustyczna.

Zagrozenie pozarem i wybuchem. Zasady biernej i czynnej ochrony przeciwpozarowej i przeciwwybuchowej obiektow morskich. Konstrukcje przeciwpozarowe - dobor i projektowanie. Cechy pozarowe materialow. Systemy wykrywcze pozaru. Instalacje gasnicze, konstrukcja i projektowanie. Systemy ewakuacji. Zabezpieczenie przeciwpozarowe i przeciwwybuchowe procesow wytwarzania i remontow statkow.

Instalacje ogolnookretowe. Inzynieria ochrony srodowiska morskiego.

9. Okretowe systemy automatyki

Statek jako obiekt automatycznej regulacji. Modelowanie obiektow. Zakres automatyzacji. Typy ukladow automatycznej regulacji ekstremalnej, adaptacyjnej i nadaznej. Glowne zaklocenia w ukladzie regulacji. Sterowanie ukladem napedowym. Automatyzacja urzadzen silowni okretowych.

VII. ZALECENIA

1. W calym okresie studiow - liczba godzin przedmiotow grupy B i C (projekty, cwiczenia, laboratoria itp.) powinna stanowic lacznie nie mniej niz 40% ogolnej liczby godzin studiow.

2. Przy ustalaniu szczegolowego planu i programu studiow nalezy miec na uwadze kryteria akredytacji kierunku w FEANI (przedmioty ksztalcenia ogolnego okolo 10%, przedmioty podstawowe okolo 35% i przedmioty kierunkowe okolo 55%).

3. W lacznej liczbie godzin zajec przewiduje sie 400 godzin na wykonanie pracy magisterskiej.

4. W standardach nauczania nie okresla sie formy zajec ani ich sekwencji, ktore sa ustalane przez uczelnie (wydzialy) realizujace kierunek studiow oceanotechnika.

ZALACZNIK Nr 42

Standardy nauczania dla kierunku studiow:

ochrona dobr kultury

STUDIA MAGISTERSKIE

I. WYMAGANIA OGOLNE

Studia magisterskie na kierunku ochrona dobr kultury trwaja 5 lat (10 semestrow). Laczna liczba godzin zajec wynosi okolo 3.200, w tym 1.830 godzin okreslonych w standardach nauczania.

II. SYLWETKA ABSOLWENTA

Absolwent, przyswajajac w trakcie studiow wiadomosci z zakresu historii sztuki, historii kultury, zabytkoznawstwa oraz konserwatorstwa i muzealnictwa, zdobywa wszechstronna wiedze o zabytkach sztuki i kultury, ze szczegolnym uwzglednieniem ich substancji, struktury technicznej i artystycznego uksztaltowania, a takze pozniejszych transformacji.

Dodatkowo w ramach zajec odbywanych w obrebie poszczegolnych specjalnosci absolwenci zdobywaja wiedze szczegolowa w zakresie wybranych dziedzin, w szczegolnosci:

- historii sztuki - przygotowanie do wlasnej pracy badawczej w zakresie historii architektury i sztuk plastycznych przy poglebionej znajomosci procesu powstawania dziela sztuki i zagrozen dla jego substancji materialnej,

- konserwatorstwa - przyswajajac szereg umiejetnosci technicznych (miedzy innymi rysunek, fotografie, techniki komputerowe) oraz poszerzajac zakres wiedzy o takie specjalistyczne obszary, jak: historia kultury materialnej, historia organizacji i techniki budownictwa, historia i teoria ochrony i konserwacji zabytkow, absolwent uzyskuje przygotowanie do prowadzenia wszechstronnych badan dotyczacych zabytkow na potrzeby konserwatorskie, dokumentacji uzyskiwanych wynikow,

- muzealnictwa - znawstwo dotyczace sztuk plastycznych, a przede wszystkim wielu dziedzin rzemiosla artystycznego, wiedze w zakresie znaczenia i funkcji muzeow oraz przygotowanie do pracy w instytucjach muzealnych i antykwarycznych.

III. GRUPY PRZEDMIOTOW I MINIMALNE OBCIAZENIA GODZINOWE

A. PRZEDMIOTY KSZTALCENIA OGOLNEGO 390

B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 570

C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 870

Razem: 1.830

IV. PRAKTYKI

Dla tego kierunku nie ustala sie obligatoryjnej formy praktyki.

V. PRZEDMIOTY W GRUPACH I MINIMALNE OBCIAZENIA GODZINOWE

A. PRZEDMIOTY KSZTALCENIA OGOLNEGO 390

1. Historia filozofii ze szczegolnym uwzglednieniem estetyki 60

2. Lektorat z jezyka zachodniego 120

3. Lektorat z jezyka lacinskiego 60

4. Wychowanie fizyczne 60

5. Podstawy informatyki 60

6. Przedmiot do wyboru 30

B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 570

1. Wstep do historii sztuki 60

2. Historia sztuki powszechnej 120

3. Historia sztuki polskiej 90

4. Nauki pomocnicze historii 30

5. Proseminarium z historii sztuki 60

6. Metodologia historii sztuki 30

7. Historia doktryn artystycznych 30

8. Zarys technologii i technik sztuk plastycznych 30

9. Fotografia dokumentalna 60

10. Wstep do konserwatorstwa i muzealnictwa 30

11. Historia i teoria ochrony i konserwacji zabytkow 30

C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 870

Zestaw przedmiotow kierunkowych ustala wydzial prowadzacy kierunek.

VI. TRESCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTOW

A. PRZEDMIOTY KSZTALCENIA OGOLNEGO

1. Historia filozofii ze szczegolnym uwzglednieniem estetyki

Zajecia maja na celu zapoznanie z dziejami mysli filozoficznej stanowiacej podstawe zjawisk i pradow kulturowych, wraz z glownymi doktrynami i kategoriami estetycznymi.

2. Lektorat z jezyka zachodniego

Celem jest opanowanie jednego z jezykow zachodnich w stopniu umozliwiajacym swobodne porozumiewanie sie i korzystanie z literatury fachowej.

3. Lektorat z jezyka lacinskiego

Poznanie podstawowych regul gramatycznych i zasobu slownictwa niezbednych w samodzielnej pracy badawczej.

4. Wychowanie fizyczne

Cwiczenia ogolnorozwojowe, plywanie, gry zespolowe, rekreacja.

5. Podstawy informatyki

Zapoznanie sie ze standardowymi programami komputerowymi oraz ich zastosowaniem do potrzeb pracy naukowej.

6. Przedmiot do wyboru

W zaleznosci od zainteresowan studenta mozliwosc uzyskania dodatkowej wiedzy z zakresu ekonomii, podstaw ochrony wlasnosci intelektualnej, przedmiotu przyrodniczego lub innego przedmiotu niezwiazanego bezposrednio z kierunkiem studiow.

B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

1. Wstep do historii sztuki

Zajecia typu propedeutycznego zaznajamiajace z przedmiotem badan, charakterystyka i dziejami dyscypliny, podstawowymi pojeciami historii sztuki, klasyfikacja i typologia sztuk plastycznych, terminologia i podstawowymi czynnosciami badawczymi.

2. Historia sztuki powszechnej

Prezentacja dziejow sztuki od pradziejow do czasow wspolczesnych.

3. Historia sztuki polskiej

Dzieje sztuki polskiej od konca X w. poprzez wszystkie epoki do czasow wspolczesnych.

4. Nauki pomocnicze historii

Przedstawienie dziejow nauk pomocniczych historii, niezbednych historykowi sztuki, takich jak: paleografia, neografia gotycka, epigrafika, sfragistyka, atrybuty i symbole wladzy i urzedu.

5. Proseminarium z historii sztuki

Wprowadzenie w warsztat naukowy historyka sztuki i przygotowanie do samodzielnej pracy badawczej.

6. Metodologia historii sztuki

Ukazanie w zwiezlym zarysie glownych etapow rozwoju metod badawczych historii sztuki ze specjalnym ukierunkowaniem na metody wspolczesnej nauki o sztuce.

7. Historia doktryn artystycznych

Prezentacja pogladow pisarzy o sztuce lub tworcow formujacych normy artystyczne dziela lub opisujacych proces tworczy (w wybranych tekstach). Dzieje krytyki artystycznej i zwiazanych z nia teorii wartosci dziela sztuki.

8. Zarys technologii i technik sztuk plastycznych

Zapoznanie z historia najwazniejszych technik sztuk plastycznych i ze stosowanymi materialami od wczesnego sredniowiecza do czasow najnowszych oraz z podstawami analizy materialnej dziela sztuki.

9. Fotografia dokumentalna

Wiadomosci ogolne i praktyczna nauka fotografii dokumentalnej wraz z obrobka materialow swiatloczulych.

10. Wstep do konserwatorstwa i muzealnictwa

Wstepne zapoznanie studentow ze wspolczesnymi metodami konserwacji oraz z muzeum jako instytucja naukowo-kulturalna, a takze wprowadzenie w problematyke i charakter ich przyszlej pracy zawodowej przy jednoczesnym przyswojeniu sobie podstawowych pojec i terminow w tym zakresie.

11. Historia i teoria ochrony i konserwacji zabytkow

Ksztaltowanie sie mysli konserwatorskiej i jej wspolczesny stan, ze szczegolnym uwypukleniem problematyki analizy wartosciujacej zabytki.

C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE

Blok przedmiotow dajacych przygotowanie do prowadzenia pracy badawczej i konserwatorskiej w zakresie ochrony wybranego rodzaju zabytkow kultury, w szczegolnosci: architektury i sztuk plastycznych, rzemiosla artystycznego lub roznorodnych obiektow muzealnych.

Nazwy przedmiotow kierunkowych i ich tresci programowe ustala wydzial prowadzacy ten kierunek studiow. W grupie przedmiotow kierunkowych powinno znalezc sie przynajmniej 60 godzin wykladow monograficznych i 120 godzin seminariow.

VII. ZALECENIA

Program studiow powinien zawierac odpowiednie dla danej specjalnosci praktyki i zajecia warsztatowe.

ZALACZNIK Nr 43

Standardy nauczania dla kierunku studiow:

ochrona srodowiska

STUDIA MAGISTERSKIE

I. WYMAGANIA OGOLNE

Studia magisterskie na kierunku ochrona srodowiska trwaja 5 lat (10 semestrow). Laczna liczba godzin zajec wynosi okolo 3.600, w tym 1.485 godzin okreslonych w standardach nauczania.

II. SYLWETKA ABSOLWENTA

Studia na kierunku ochrona srodowiska maja przygotowac specjalistow do programowania, organizowania oraz prowadzenia kontroli dzialalnosci w zakresie ochrony i ksztaltowania srodowiska - w ujeciu lokalnym, regionalnym i krajowym oraz do prowadzenia zwiazanych z ta problematyka badan naukowych. Absolwent kierunku ochrona srodowiska powinien posiadac podstawowa wiedze z zakresu biologii, chemii, ekologii, fizyki, informatyki i matematyki, ogolna wiedze przyrodnicza z obszaru biochemii, geologii i gleboznawstwa, hydrologii, meteorologii i klimatologii, mikrobiologii oraz toksykologii, a takze wiedze specjalistyczna z zakresu oddzialywania czlowieka na srodowisko, zagrozen dla atmosfery, hydrosfery i pedosfery, ochrony przyrody, kontroli i ksztaltowania srodowiska, gospodarowania woda, a takze odpadami komunalnymi i pochodzacymi z dzialalnosci przemyslowej oraz rolniczej, wreszcie problematyki prawnej i ekonomicznej ochrony srodowiska. Umozliwi to osobom, ktore ukoncza studia, podjecie pracy w administracji, przemysle, rolnictwie, jednostkach badawczych, uczelniach, instytucjach zajmujacych sie zintegrowanym zarzadzaniem srodowiskowym, a takze szkolnictwie - po spelnieniu dodatkowych wymagan okreslonych odrebnymi przepisami.

III. GRUPY PRZEDMIOTOW I MINIMALNE OBCIAZENIA GODZINOWE

A. PRZEDMIOTY KSZTALCENIA OGOLNEGO 240

B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 495

C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 750

Razem: 1.485

IV. PRAKTYKI

Program studiow powinien obejmowac - dostosowane do specjalnosci i specyfiki uczelni - praktyki zawodowe i dyplomowe.

V. PRZEDMIOTY W GRUPACH I MINIMALNE OBCIAZENIA GODZINOWE

A. PRZEDMIOTY KSZTALCENIA OGOLNEGO 240

1. Jezyk obcy 120

2. Przedmioty humanistyczne (etyka, socjologia, psychologia,

filozofia (przyrody), ochrona wlasnosci intelektualnej lub inne do wyboru) 60

3. Wychowanie fizyczne 60

B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 495

1. Matematyka i statystyka 60

2. Fizyka 75

3. Informatyka 75

4. Biologia 120

5. Chemia 120

6. Biochemia 45

C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 750

1. Ekologia 60

2. Mikrobiologia 30

3. Geologia, geomorfologia i gleboznawstwo 75

4. Hydrologia i gospodarowanie woda 75

5. Meteorologia i klimatologia 45

6. Toksykologia 60

7. Ochrona przyrody 45

8. Problematyka prawna i ekonomiczna ochrony srodowiska 75

9. Technologie stosowane w ochronie srodowiska 90

10. Monitoring srodowiska 45

11. Zagrozenia cywilizacyjne dla srodowiska i zrownowazony rozwoj 60

12. Ocena oddzialywania na srodowisko 45

13. Planowanie przestrzenne 45

VI. TRESCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTOW

B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

1. Matematyka i statystyka

Pojecie funkcji. Podstawowe wlasnosci funkcji. Funkcje elementarne. Przyklady zaleznosci funkcyjnych w przyrodzie. Ciagi i szeregi liczbowe, szeregi potegowe. Rachunek rozniczkowy i calkowy funkcji jednej zmiennej: podstawowe metody obliczania pochodnych i calek, ciaglosc, granica i ekstrema funkcji. Rownania rozniczkowe i metody ich rozwiazywania. Uklady rownan liniowych. Geometria analityczna w przestrzeniach kartezjanskich. Podstawowe pojecia rachunku prawdopodobienstwa: zdarzenie, zmienna losowa, rozklady. Podstawy statystyki. Metody opracowywania danych empirycznych. Znaczenie i zastosowanie metod statystycznych w badaniach srodowiskowych. Modele deterministyczne i probabilistyczne wybranych procesow zachodzacych w przyrodzie. Modelowanie zjawisk w przyrodzie.

2. Fizyka

Jednostki miar. Pomiar wielkosci fizycznych. Podstawy mechaniki klasycznej i termodynamiki fenomenologicznej. Elementy hydromechaniki. Elektryczne i magnetyczne wlasciwosci materii. Fale elektromagnetyczne. Podstawowe procesy zachodzace w atmosferze, hydrosferze i litosferze. Elementy akustyki, halas. Elementy optyki falowej i geometrycznej. Podstawy mechaniki kwantowej. Spektroskopia elektronowa, molekularna i jadrowa. Promieniowanie jonizujace: zrodla i oddzialywanie z materia nieozywiona i ozywiona. Wplyw promieniowania slonecznego na Ziemie - rola energii slonecznej. Promieniowanie kosmiczne.

3. Informatyka

Budowa komputera i urzadzen peryferyjnych. Obsluga komputerow osobistych. Systemy jednego i wielu uzytkownikow. Systemy operacyjne: DOS, Windows. Programy uzytkowe: edytory tekstow, programy do przygotowania prezentacji, arkusze kalkulacyjne, pakiety statystyczne, bazy danych. Lokalne sieci komputerowe. Poczta elektroniczna. Internet. GIS - geograficzny system informacyjny. Modelowanie komputerowe w ochronie srodowiska.

4. Biologia

Poziomy organizacji zycia - formy bezkomorkowe, komorki, tkanki, narzady. Organizmy jedno- i wielokomorkowe. Biologiczne pojecie gatunku. Ewolucyjne procesy powstawania i wymierania gatunkow. Budowa i fizjologia organizmow prokariotycznych i eukariotycznych. Zasady nomenklatury biologicznej. Przeglad systematyczny i charakterystyka biologiczna wazniejszych grup taksonomicznych roslin i zwierzat ze szczegolnym uwzglednieniem gatunkow wymierajacych, zagrozonych, objetych ochrona oraz pelniacych funkcje bioindykacyjne. Miejsce i rola zwierzat w lancuchu pokarmowym. Geografia roslin i zwierzat ze szczegolnym uwzglednieniem flory i fauny krajowej. Podstawy genetyki klasycznej, populacyjnej i molekularnej. Techniki inzynierii genetycznej, organizmy transgeniczne.

5. Chemia

Chemia nieorganiczna i analityczna. Budowa atomu i czasteczki. Wlasciwosci pierwiastkow. Powstawanie, charakterystyka, wlasciwosci i zastosowanie polaczen nieorganicznych pierwiastkow grup glownych i przejsciowych. Zwiazki koordynacyjne i metaloorganiczne. Charakterystyka i wlasciwosci faz. Roztwory. Oznaczanie i wykrywalnosc substancji. Metody rozdzialu: ekstrakcja, wymiana jonowa, chromatografia, stracanie. Metody analityczne: alkacymetria, nadmanganometria, kompleksometria, analiza straceniowa i wagowa. Metody instrumentalne: elektrochemiczne, termiczne, chromatograficzne, spektroskopowe (absorpcyjne i emisyjne) oraz oparte na detekcji promieniowania jonizujacego. Spektrometria mas.

Chemia organiczna. Przeglad, charakterystyka i wlasciwosci wybranych grup polaczen organicznych: weglowodorow, zwiazkow fluorowcoorganicznych, zwiazkow tlenoorganicznych (alkoholi, aldehydow, ketonow, eterow, kwasow organicznych), zwiazkow siarko-, azoto- i fosforoorganicznych, zwiazkow heterocyklicznych, a takze zwiazkow naturalnych: tluszczow, cukrow, sterydow, witamin, barwnikow. Podstawowe reakcje zwiazkow organicznych: substytucja, addycja, eliminacja. Relacje: struktura - wlasciwosci i struktura - aktywnosc biologiczna.

Chemia fizyczna. Elementy mechaniki kwantowej: wiazania chemiczne, oddzialywania miedzyczasteczkowe. Elementy termodynamiki statystycznej. Termodynamika chemiczna. Elementy termodynamiki procesow nieodwracalnych. Kinetyka chemiczna. Kataliza. Rownowagi fazowe. Procesy sorpcji. Przewodnictwo roztworow elektrolitow. Elektroliza. Ogniwa. Korozja. Uklady koloidalne. Podstawy spektroskopii elektronowej, oscylacyjnej, magnetycznego rezonansu jadrowego i fotochemii.

6. Biochemia

Molekularne podloze zycia i procesow ewolucyjnych. Wspolczesne teorie powstania zycia na Ziemi. Struktura i funkcje bialek, kwasow nukleinowych, lipidow i weglowodanow. Zaleznosci miedzy budowa a funkcja biologiczna zwiazkow. Budowa i funkcje blon biologicznych. Metabolizm energetyczny. Enzymy i koenzymy. Regulacja podstawowych szlakow metabolicznych. Fotosynteza i inne procesy anaboliczne. Hormony. Elementy immunologii. Wykorzystanie metod biotechnologicznych w ochronie srodowiska.

C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE

1. Ekologia

Organizacja systemow ekologicznych. Srodowisko, siedlisko, biotop, nisza ekologiczna. Relacja organizm - srodowisko, czynniki ograniczajace, adaptacja do srodowiska, skale ekologiczne organizmow. Populacja: liczebnosc, struktura demograficzna, struktura przestrzenna, dynamika, rozprzestrzenianie sie populacji. Strategie zyciowe. Ekosystem: skladniki, produkcja pierwotna i wtorna, lancuchy i sieci troficzne, obieg materii. Przeplyw energii, budzet energetyczny. Dynamika ekosystemow. Roznorodnosc i typologia ekosystemow. Fitocenoza w ekosystemie, klasyfikacja fitosocjologiczna. Cykle biogeochemiczne. Uklady ponadekosystemowe. Glowne biomy swiata. Ekofizjologia.

2. Mikrobiologia

Miejsce drobnoustrojow w swiecie organizmow zywych. Charakterystyka wybranych grup drobnoustrojow, kryteria podzialu. Budowa i funkcjonowanie komorki bakteryjnej. Wzrost i rozwoj bakterii. Procesy metaboliczne bakterii i mechanizmy ich regulacji. Wirusy bakteryjne, zwierzece i roslinne. Rola bakterii w obiegu pierwiastkow w przyrodzie. Heterotrofia i autotrofia w swiecie drobnoustrojow. Diagnostyka drobnoustrojow. Udzial bakterii w metabolizmie zwiazkow siarki, azotu i wegla. Mikroorganizmy patogenne dla roslin, zwierzat i ludzi. Metody ochrony przed patogenami. Udzial drobnoustrojow w oczyszczaniu srodowiska.

3. Geologia, geomorfologia i gleboznawstwo

Wiadomosci o Ziemi: pozycja w Ukladzie Slonecznym, wlasciwosci geofizyczne, budowa, sklad chemiczny - mineraly i skaly, kontynenty i oceany. Czas geologiczny. Procesy geologiczne i ich rola w powstawaniu skal: zasada aktualizmu geologicznego, wulkanizm, plutonizm, metamorfizm. Procesy egzogeniczne: eoliczne, fluwialne i zachodzace w srodowisku morskim, zlodowacenia, wietrzenie, kras. Geomorfologiczna charakterystyka roznych obszarow Polski: typowe formy morfologiczne i ich geneza, rola ewolucji stoku w ksztaltowaniu rzezby. Antropogeniczne przeksztalcenia litosfery. Czynniki glebotworcze i ich wplyw na powstawanie gleb. Przemiany materii organicznej w glebach, prochnica, substancje humusowe. Woda w glebie i jej dostepnosc dla organizmow. Wlasciwosci fizyczne gleb i ich znaczenie w ksztaltowaniu siedliska roslin oraz edafonu. Sorpcja glebowa i transport substancji (zanieczyszczen) w glebach. Procesy glebotworcze, naturalne i antropogeniczne ciagi ewolucyjne gleb. Systematyka gleb Polski i swiata. Waloryzacja uzytkowa, zyznosc i urodzajnosc gleb. Wplyw dzialalnosci czlowieka na gleby, formy przeksztalcen, degradacja. Rekultywacja gleb.

4. Hydrologia i gospodarowanie woda

Wystepowanie i obieg wody w przyrodzie. Geneza, typologia i uwarunkowania srodowiskowe ksztaltowania sie zasobow wod podziemnych. Wystepowanie, zasilanie, rezim hydrologiczny i klasyfikacja zrodel. Systemy rzeczne: zroznicowanie sieci wod plynacych, stany wody, miary odplywu, ustroje rzeczne, nizowki, wezbrania i powodzie. Geneza, typy zasilania, termika i wahania stanow jezior naturalnych i sztucznych. Mokradla. Morza i oceany: pochodzenie, chemizm i dynamika wod, antropogeniczne zmiany w srodowisku morskim. Bilans wodny Ziemi, szczegolowy bilans wodno-gospodarczy w zlewni. Formy i zakres ingerencji czlowieka w obieg wody. Dyspozycyjne i odnawialne zasoby wodne. Retencja wody w zlewni, metody wzbogacania zasobow i ograniczania niedoborow wody. Zagrozenia powodziowe i metody przeciwdzialania. Potrzeby wodne gospodarki komunalnej i rolnictwa. Wykorzystanie wod w zegludze i energetyce. Degradacja wod powierzchniowych i podziemnych - metody przeciwdzialania, samooczyszczanie, rekultywacja. Przydatnosc wod na potrzeby komunalne i w gospodarce - normy, klasyfikacje uzytkowe. Ochrona zasobow wodnych.

5. Meteorologia i klimatologia

Podstawowe pojecia meteorologii i klimatologii. Atmosfera ziemska: budowa, wlasciwosci, dynamika i zachowanie. Ewolucja atmosfery. Bilans energetyczny ukladu Ziemia - atmosfera. Obieg ciepla i wody w atmosferze. Cyrkulacja atmosferyczna. Rozprzestrzenianie zanieczyszczen droga atmosferyczna. Zanieczyszczenia gazowe i pylowe. Zanieczyszczenia przestrzeni kosmicznej. Antropogeniczne zmiany atmosfery: efekt cieplarniany, zanik warstwy ozonowej, kwasne deszcze. Samooczyszczanie atmosfery. Czynniki i procesy klimatotworcze. Klimat roznych stref Ziemi. Zmiany klimatu Ziemi. Elementy pogody. Podstawowe urzadzenia i sprzet meteorologiczny. Meteorologia synoptyczna. Wykorzystanie wiedzy o klimacie w dzialalnosci ludzkiej: rolnictwie, urbanistyce, turystyce.

6. Toksykologia

Pojecie trucizny i klasyfikacja trucizn. Czynniki warunkujace toksycznosc substancji. Dawki. Przyczyny i rodzaje zatruc. Wchlanianie, transport, dystrybucja, nagromadzanie, biotransformacja i wydalanie trucizn. Ocena oddzialywania trucizn na organizmy: toksycznosc, toksykokinetyka i toksykodynamika. Odlegle efekty oddzialywania trucizn: mutagennosc, rakotworczosc i teratogennosc. Egzoestrogeny i egzoandrogeny. Substancje toksyczne skazajace srodowisko przyrodnicze i migrujace do roslin, zwierzat i zywnosci, pochodzace z: lekow, pestycydow, metali, zwiazkow nieorganicznych i organicznych, mas plastycznych. Biokumulacja i biomagnifikacja trucizn w lancuchu troficznym. Substancje zanieczyszczajace zywnosc podczas jej produkcji, przetwarzania i przechowywania. Ocena ryzyka zatrucia. Metody zapobiegania zatruciom.

7. Ochrona przyrody

Przyroda jako zbior roznorodnych wartosci: ekonomicznych, poznawczych (naukowych), edukacyjnych, estetycznych. Roznorodnosc biologiczna i krajobrazowa jako glowny cel ochrony. Metody ochrony przyrody w toku uzytkowania zasobow. Ochrona przyrody w Polsce - zagrozenia dla fauny i flory. Kategorie zagrozenia gatunkow wedlug klasyfikacji Miedzynarodowej Unii Zachowania Przyrody (IUCN). Miedzynarodowa klasyfikacja i funkcje obszarow chronionych (wedlug IUCN). Ochrona obszarowa: park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu. Metody ochrony biernej (scislej), czynnej (czesciowej) i krajobrazowej. Ochrona gatunkowa: scisla i czesciowa. Ochrona indywidualna: pomnik przyrody, uzytek ekologiczny, stanowisko dokumentacyjne, zespol przyrodniczo-krajobrazowy. Czynna ochrona przyrody. Zasady sporzadzania planow ochrony. Strategia ochrony przyrody Unii Europejskiej. Siec ECONET i CORINE.

8. Problematyka prawna i ekonomiczna ochrony srodowiska

Miedzynarodowe standardy ochrony srodowiska. Podstawowe akty prawne dotyczace srodowiska obowiazujace w Polsce, Unii Europejskiej i na swiecie. Miedzynarodowe, narodowe, regionalne i lokalne instytucje odpowiedzialne za ochrone srodowiska. Odpowiedzialnosc karna, cywilna, administracyjna i karno-administracyjna za naruszanie stanu srodowiska. Zasady postepowania sadowego w przypadkach naruszania regulacji prawnych dotyczacych srodowiska. Srodowiskowe koszty zewnetrzne. Bezposrednie (administracyjno-prawne), ekonomiczne, organizacyjne oraz planistyczno-informacyjne metody i instrumenty ochrony srodowiska i zarzadzania srodowiskowego. Podstawowe instrumenty ekonomiczne ochrony srodowiska w Polsce i innych krajach, ze szczegolnym uwzglednieniem Unii Europejskiej. Zanieczyszczenie i ochrona srodowiska a wzrost gospodarczy. Aspekty ekologiczne, ekonomiczne i spoleczne zrownowazonego rozwoju. Instrumenty prawno-administracyjne i ekonomiczne gospodarowania zasobami naturalnymi. Polityka ekologiczna w gospodarce rynkowej. Finansowanie przedsiewziec w zakresie ochrony srodowiska.

9. Technologie stosowane w ochronie srodowiska

Zrodla zanieczyszczen powietrza atmosferycznego (energetyka, przemysl, motoryzacja). Pierwotne i wtorne metody zapobiegania zanieczyszczaniu atmosfery. Ograniczanie emisji zanieczyszczen. Alternatywne zrodla energii. Pobor oraz sposoby oczyszczania wod powierzchniowych i podziemnych. Uzdatnianie wody do celow komunalnych oraz przemyslowych. Charakterystyka, klasyfikacja, sklad i wlasciwosci sciekow. Mechaniczne, biologiczne i chemiczne oczyszczanie sciekow. Technologie oczyszczania sciekow komunalnych i przemyslowych. Zrodla, charakterystyka i klasyfikacja odpadow. Oddzialywanie odpadow na srodowisko. Zasady postepowania z odpadami: gromadzenie (selektywna zbiorka, segregacja), wykorzystanie do celow przemyslowych (ponowne uzycie, recykling, utylizacja energetyczna, materialowa i surowcowa) i rolniczych (rekultywacja i nawozenie gruntow, kompostowanie), unieszkodliwianie, deponowanie. Postepowanie z odpadami niebezpiecznymi (systemy zintegrowane). Zapobieganie powstawaniu odpadow - technologie niskoodpadowe i bezodpadowe.

10. Monitoring srodowiska

Cele i zasady monitoringu, monitorowanie kompleksowe. Systemy i techniki pomiarowe w monitoringu srodowiska. Podstawowe wskazniki i dopuszczalne normy stanu srodowiska - powietrza, wody i gleby. Reprezentatywnosc laboratoriow, kalibracja i interkalibracja metodyk, certyfikacja materialow odniesienia, archiwizacja prob, banki gatunkow i materialow srodowiskowych. Monitoring powietrza, wod podziemnych i powierzchniowych oraz osadow, gleby i gruntow. Monitoring skazen promieniotworczych. Ocena stanu srodowiska na podstawie wystepowania specyficznych gatunkow oraz zmian ilosciowych skladnikow biocenozy. Gromadzenie i opracowywanie danych z monitoringu. Siec monitoringu polskiego - powiazania z monitoringiem europejskim i swiatowym.

11. Zagrozenia cywilizacyjne dla srodowiska i zrownowazony rozwoj

Zasoby przyrody, twory przyrody, srodowisko przyrodnicze. Skala problemow srodowiskowych: lokalne, regionalne, globalne. Globalne przyczyny zmian i zagrozenia dla srodowiska: przyrost demograficzny, wzrost konsumpcji, powszechna urbanizacja, systemy ekonomiczne i modele zycia, zbrojenia, wojny. Model spoleczenstwa konserwacyjnego i konsumpcyjnego. Globalne problemy srodowiskowe: zmiany klimatu, ubytek lasow tropikalnych, zanik roznorodnosci biologicznej, pustynnienie, zanieczyszczenie pedosfery, wod i atmosfery. Ogolne zasady gospodarowania zasobami odnawialnymi i nieodnawialnymi. Idea zrownowazonego rozwoju - ekologiczne warunki korzystania z zasobow Ziemi. Polityka ekologiczna panstwa.

12. Ocena oddzialywania na srodowisko

Zasady i przepisy polskie i miedzynarodowe dotyczace ocen oddzialywania na srodowisko (OOS). Kategorie uciazliwosci inwestycji i obiektow istniejacych. Rola inwestora i sluzb ochrony srodowiska w procedurze OOS. Zasady negocjacji sozotechnicznych. Wartosciowosc lokalizacyjna i technologiczna. Procedury kwalifikacyjne i obliczeniowe. Systemy oceny oddzialywan maksymalnych. Operaty OOS dla wybranych galezi przemyslu, przedsiewziec komunikacyjnych, budowlanych i innych. Zasady opracowywania operatow OOS. Zasady wydawania decyzji zobowiazujacych do przestrzegania OOS. Wspomaganie decyzji polityczno-gospodarczych procedura OOS.

13. Planowanie przestrzenne

Zasady gospodarowania przestrzenia i jej zasobami. Realizacja idei zrownowazonego rozwoju w gospodarce przestrzennej. Planowanie przestrzenne jako narzedzie gospodarki przestrzennej. Prawne, przyrodnicze, kulturowe, spoleczne i gospodarcze uwarunkowania planowania przestrzennego. Glowne dokumenty planistyczne sporzadzane na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym - ich tresc i forma oraz znaczenie dla gospodarki przestrzennej. Procedury tworzenia dokumentow planistycznych - zasady ich opiniowania, uzgadniania i zatwierdzania. Rola partycypacji spolecznej w procedurze planowania przestrzennego. Zasady opracowywania planow - dokumentow planistycznych. Zadania i metodyka studiow przyrodniczych i opracowan fizjograficznych sporzadzanych na potrzeby planowania przestrzennego. Skutki prawne ustanowienia planu zagospodarowania przestrzennego.

VII. ZALECENIA

Przynajmniej 60% zajec powinno byc realizowanych w formie cwiczen audytoryjnych, laboratoryjnych badz terenowych.

STUDIA ZAWODOWE

I. WYMAGANIA OGOLNE

Studia zawodowe na kierunku ochrona srodowiska trwaja 3 lata (6 semestrow). Laczna liczba godzin zajec wynosi okolo 2.200, w tym 1.395 godzin okreslonych w standardach nauczania.

II. SYLWETKA ABSOLWENTA

Absolwenci (otrzymuja tytul licencjata) powinni posiadac podstawowa wiedze i umiejetnosc z zakresu nauk matematyczno-przyrodniczych i nauk o ziemi, oddzialywania czlowieka na srodowisko, toksykologii, kontroli i ksztaltowania srodowiska, poglebione w wybranej specjalnosci: analitycznej, biologiczno-ekologicznej, chemiczno-technologicznej, rolniczej, prawno-ekonomicznej itp. Nabyte umiejetnosci powinny umozliwic absolwentom podjecie pracy w przemysle, rolnictwie, laboratoriach badawczych i kontrolnych, administracji, placowkach sluzby zdrowia oraz instytucjach zajmujacych sie szeroko rozumiana ochrona srodowiska, w tym: zintegrowanym zarzadzaniem srodowiskowym. Moga tez oni podejmowac prace w szkolnictwie po spelnieniu okreslonych odrebnymi przepisami wymagan.

III. GRUPY PRZEDMIOTOW I MINIMALNE OBCIAZENIA GODZINOWE

A. PRZEDMIOTY KSZTALCENIA OGOLNEGO 210

B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 345

C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 510

D. PRZEDMIOTY SPECJALIZACYJNE I SPECJALNOSCIOWE 330

Razem: 1.395

IV. PRAKTYKI

Forme, zakres i czas trwania praktyki okresla uczelnia, uwzgledniajac wymagania w tym zakresie organu przyznajacego uprawnienia zawodowe zwiazane z ukonczeniem okreslonej specjalizacji.

V. PRZEDMIOTY W GRUPACH I MINIMALNE OBCIAZENIA GODZINOWE

A. PRZEDMIOTY KSZTALCENIA OGOLNEGO 210

1. Jezyk obcy 120

2. Przedmiot humanistyczny (etyka, filozofia przyrody, socjologia,

psychologia, kultura jezyka, historia i kultura regionu,

wiedza o sztuce, ochrona wlasnosci intelektualnej, zasady

bezpieczenstwa, edukacja ekologiczna i zdrowotna lub inny do wyboru) 30

3. Wychowanie fizyczne 60

B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE 345

1. Matematyka i statystyka 45

2. Fizyka 45

3. Informatyka 45

4. Chemia i biochemia 105

5. Biologia i mikrobiologia 105

C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE 510

1. Ekologia 45

2. Geologia, geomorfologia i gleboznawstwo 60

3. Hydrologia i gospodarowanie woda 60

4. Meteorologia i klimatologia 60

5. Toksykologia 45

6. Prawodawstwo i ekonomia ochrony srodowiska 60

7. Technologie stosowane w ochronie srodowiska 75

8. Monitoring srodowiska 30

9. Ochrona przyrody, zagrozenia cywilizacyjne i zrownowazony rozwoj 75

10. Ocena oddzialywania na srodowisko 30

D. PRZEDMIOTY SPECJALIZACYJNE I SPECJALNOSCIOWE 330

VI. TRESCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTOW

B. PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

1. Matematyka i statystyka

Definicja i podstawowe wlasnosci funkcji (ciaglosc, granica i ekstrema funkcji). Przyklady zaleznosci funkcyjnych w przyrodzie. Rownania i uklady rownan. Ciagi i szeregi liczbowe. Rachunek rozniczkowy i calkowy funkcji jednej zmiennej. Elementy geometrii analitycznej, elementy rachunku prawdopodobienstwa. Podstawy statystyki. Zasady opracowania danych empirycznych. Znaczenie i zastosowanie metod statystycznych w badaniach srodowiskowych.

2. Fizyka

Podstawowe zjawiska i procesy fizyczne wystepujace w przyrodzie. Podstawy mechaniki klasycznej. Elementy termodynamiki fenomenologicznej. Elementy hydromechaniki. Grawitacja. Fizyka atmosfery. Elementy akustyki, halas. Elektryczne i magnetyczne wlasciwosci materii. Fale elektromagnetyczne. Elementy optyki falowej i geometrycznej. Podstawy mechaniki kwantowej. Spektroskopia atomowa i molekularna. Elementy fizyki jadrowej. Promieniotworczosc naturalna i sztuczna. Promieniowanie sloneczne. Promieniowanie kosmiczne. Ochrona przed promieniowaniem.

3. Informatyka

Funkcjonowanie komputera i urzadzen peryferyjnych. Obsluga komputerow osobistych. Systemy jednego i wielu uzytkownikow. Systemy operacyjne. Lokalne sieci komputerowe. Poczta elektroniczna. Internet. Programy uzytkowe: edytory tekstow, programy do przygotowywania prezentacji, pakiety obliczeniowe i statystyczne, arkusze kalkulacyjne, bazy danych. GIS - geograficzny system informacyjny.

4. Chemia i biochemia

Budowa materii i podstawowe pojecia chemii. Systematyka i wlasciwosci pierwiastkow. Powstawanie, wlasciwosci i zastosowanie polaczen nieorganicznych, koordynacyjnych i metaloorganicznych. Oznaczanie i wykrywalnosc substancji. Metody rozdzialu substancji. Klasyczne i instrumentalne metody analizy chemicznej. Zastosowanie mechaniki kwantowej i termodynamiki statystycznej w chemii. Termodynamika chemiczna procesow odwracalnych i nieodwracalnych. Charakterystyka i wlasciwosci faz. Rownowagi fazowe. Roztwory. Procesy sorpcji. Uklady koloidalne. Kinetyka chemiczna. Kataliza. Przewodnictwo roztworow. Elektroliza. Ogniwa. Korozja. Zastosowania spektroskopii elektronowej, oscylacyjnej i magnetycznego rezonansu jadrowego w chemii. Przeglad, charakterystyka i wlasciwosci wybranych polaczen organicznych. Reaktywnosc zwiazkow organicznych. Polaczenia chemiczne wystepujace w przyrodzie (tluszcze, cukry, sterydy, witaminy, barwniki). Relacje pomiedzy struktura a wlasciwosciami i aktywnoscia biologiczna polaczen. Molekularne aspekty powstania zycia, procesow ewolucyjnych i funkcjonowania organizmow. Struktura i funkcje weglowodanow, lipidow, bialek i kwasow nukleinowych. Budowa i funkcje blon biologicznych. Enzymy i koenzymy. Hormony. Regulacja podstawowych szlakow metabolicznych. Metabolizm energetyczny. Fotosynteza i inne procesy anaboliczne.

5. Biochemia i mikrobiologia

Poziomy organizacji zycia. Biologiczne pojecie gatunku. Procesy ewolucyjne. Podstawy genetyki. Przeglad systematyczny i charakterystyka biologiczna wazniejszych grup taksonomicznych roslin i zwierzat ze szczegolnym uwzglednieniem gatunkow wymierajacych, zagrozonych, objetych ochrona oraz pelniacych funkcje bioindykacyjne. Miejsce i rola zwierzat w lancuchu pokarmowym. Geografia roslin i zwierzat. Charakterystyka wybranych grup drobnoustrojow (wirusow, bakterii, grzybow, glonow oraz pierwotniakow). Procesy metaboliczne mikroorganizmow oraz mechanizmy ich regulacji. Rola drobnoustrojow w cyklach biogeochemicznych. Mikroorganizmy patogenne dla roslin, zwierzat i ludzi. Znaczenie drobnoustrojow w oczyszczaniu srodowiska. Elementy biotechnologii.

C. PRZEDMIOTY KIERUNKOWE

1. Ekologia

Organizacja, roznorodnosc i typologia ekosystemow. Srodowisko, siedlisko, biotop, nisza ekologiczna. Relacje organizm - srodowisko, adaptacja do srodowiska, skale ekologiczne organizmow. Liczebnosc, struktura demograficzna, struktura przestrzenna oraz dynamika rozprzestrzeniania sie populacji. Skladniki, produkcja pierwotna i wtorna, lancuchy i sieci troficzne oraz obieg materii i przeplyw energii w ekosystemach. Dynamika ekosystemow. Fitocenoza w ekosystemie. Cykle biogeochemiczne. Uklady ponadekosystemowe. Glowne biomy swiata. Ekofizjologia.

2. Geologia, geomorfologia i gleboznawstwo

Pozycja Ziemi w Ukladzie Slonecznym, jej budowa, wlasciwosci geofizyczne i sklad chemiczny (mineralogiczny). Kontynenty i oceany. Czas geologiczny. Procesy geologiczne i ich rola w powstawaniu skal. Procesy egzogeniczne. Geomorfologiczna charakterystyka roznych obszarow Polski. Antropogeniczne przeksztalcenia litosfery. Procesy glebotworcze i powstawanie gleb. Przemiany materii organicznej w glebach. Woda w glebie - jej dostepnosc dla organizmow. Znaczenie gleb w ksztaltowaniu siedliska roslin oraz edafonu. Sorpcja i transport substancji (zanieczyszczen) w glebach. Systematyka gleb Polski i swiata. Waloryzacja uzytkowa, zyznosc i urodzajnosc gleb. Oddzialywanie czlowieka na gleby. Degradacja i rekultywacja gleb.

3. Hydrologia i gospodarowanie woda

Wystepowanie i obieg wody w przyrodzie. Geneza, typologia i uwarunkowania srodowiskowe ksztaltowania sie zasobow wod podziemnych. Systemy rzeczne - sieci wod plynacych, stany wod, miary odplywu, nizowki, wezbrania i powodzie. Jeziora naturalne i sztuczne - geneza, typy, zasilania, termika i wahania stanow. Mokradla. Morza i oceany - pochodzenie, chemizm i dynamika wod. Bilans wodny Ziemi. Dyspozycyjne i odnawialne zasoby wodne. Integracja czlowieka w obieg wody - wzbogacanie zasobow, ograniczanie niedoborow, zapobieganie powodziom. Potrzeby gospodarki komunalnej, przemyslu i rolnictwa. Klasyfikacja (normy) i przydatnosc wod uzytkowych. Wykorzystanie wod w zegludze. Ochrona zasobow wodnych. Degradacja wod - przeciwdzialanie, samooczyszczanie, rekultywacja.

4. Meteorologia i klimatologia

Atmosfera ziemska - ewolucja, budowa, wlasciwosci, dynamika i zachowanie. Bilans energetyczny ukladu Ziemia - atmosfera. Obieg ciepla i wody w atmosferze. Zanieczyszczenia i samooczyszczanie atmosfery. Rozprzestrzenianie zanieczyszczen droga atmosferyczna. Antropogeniczne zmiany atmosfery - efekt cieplarniany, zanik warstwy ozonowej, kwasne deszcze. Czynniki i procesy klimatotworcze. Klimat roznych stref Ziemi. Zmiany klimatu. Elementy opisu pogody. Meteorologia synoptyczna. Wykorzystanie wiedzy o klimacie w rolnictwie, urbanistyce, turystyce.

5. Toksykologia

Definicja i klasyfikacja trucizn. Dawki. Przyczyny i rodzaje zatruc. Wchlanianie, transport, dystrybucja, nagromadzanie, biotransformacja i wydalanie trucizn. Ocena oddzialywania trucizn na organizmy. Odlegle efekty oddzialywania trucizn - mutagennosc, rakotworczosc i teratogennosc. Substancje toksyczne skazajace srodowisko przyrodnicze i migrujace do roslin, zwierzat i zywnosci. Biokumulacja i biomagnifikacja trucizn w lancuchu troficznym. Substancje mogace zanieczyszczac zywnosc. Ocena ryzyka zatrucia. Zapobieganie zatruciom.

6. Prawodawstwo i ekonomia ochrony srodowiska

Podstawowe akty prawne dotyczace srodowiska obowiazujace w Polsce, Unii Europejskiej i na swiecie. Miedzynarodowe, narodowe, regionalne i lokalne instytucje odpowiedzialne za ochrone srodowiska. Odpowiedzialnosc karna, cywilna, administracyjna i karno-administracyjna za naruszanie stanu srodowiska. Srodowiskowe koszty zewnetrzne. Bezposrednie (administracyjno-prawne), ekonomiczne, organizacyjne oraz planistyczno-informacyjne metody i instrumenty ochrony srodowiska i zarzadzania srodowiskowego w Polsce, Unii Europejskiej i na swiecie. Ochrona srodowiska a wzrost gospodarczy. Aspekty ekologiczne, ekonomiczne i spoleczne zrownowazonego rozwoju. Polityka ekologiczna w gospodarce rynkowej. Finansowanie przedsiewziec w zakresie ochrony srodowiska.

7. Technologie stosowane w ochronie srodowiska

Zrodla zanieczyszczen powietrza atmosferycznego. Sposoby ograniczania emisji zanieczyszczen. Metody pobierania oraz oczyszczania i uzdrawiania wod powierzchniowych i podziemnych do celow komunalnych oraz przemyslowych. Charakterystyka, klasyfikacja, sklad i wlasciwosci sciekow. Mechaniczne, biologiczne i chemiczne oczyszczanie sciekow komunalnych oraz przemyslowych. Zrodla, charakterystyka i klasyfikacja odpadow. Oddzialywanie odpadow na srodowisko. Zasady postepowania z odpadami - gromadzenie, wykorzystanie do celow przemyslowych i rolniczych, unieszkodliwianie, deponowanie. Postepowanie z odpadami niebezpiecznymi. Technologie niskoodpadowe i bezodpadowe.

8. Monitoring srodowiska

Cele i zasady monitoringu srodowiska. Podstawowe wskazniki zanieczyszczenia oraz normy okreslajace stan powietrza, wody i gleby. Reprezentatywnosc laboratoriow, kalibracja i interkalibracja metodyk, certyfikacja materialow odniesienia, archiwizacja prob, banki gatunkow i materialow srodowiskowych. Monitoring chemiczny i biologiczny powietrza, wod podziemnych i powierzchniowych oraz osadow, gleby i gruntow. Polska siec monitoringu w powiazaniu z monitoringiem europejskim i swiatowym.

9. Ochrona przyrody, zagrozenia cywilizacyjne i zrownowazony rozwoj

Przyroda jako zbior wartosci poznawczych, edukacyjnych, estetycznych i ekonomicznych. Cele ochrony przyrody. Kategorie zagrozenia gatunkow. Miedzynarodowa klasyfikacja i funkcje obszarow chronionych. Ochrona obszarowa, gatunkowa i indywidualna. Bierne i czynne metody ochrony przyrody. Strategia i ochrona przyrody w Polsce, Unii Europejskiej i na swiecie. Zasoby przyrody. Lokalne, regionalne i globalne zagrozenia dla srodowiska. Model spoleczenstwa konserwacyjnego i konsumpcyjnego. Globalne problemy srodowiskowe - zmiany klimatu, ubytek lasow, zanik roznorodnosci biologicznej, pustynnienie, zanieczyszczenie pedosfery, wod i atmosfery. Ogolne zasady gospodarowania zasobami odnawialnymi i nieodnawialnymi. Idea zrownowazonego rozwoju - ekologiczne warunki korzystania z zasobow Ziemi. Polityka ekologiczna panstwa.

10. Ocena oddzialywania na srodowisko

Zasady oraz przepisy polskie i miedzynarodowe dotyczace ocen oddzialywania na srodowisko (OOS). Kategorie uciazliwosci inwestycji i obiektow istniejacych. Rola inwestora i sluzb ochrony srodowiska w procedurze OOS. Zasady negocjacji sozotechnicznych. Wartosciowosc lokalizacyjna i technologiczna. Procedury kwalifikacyjne i obliczeniowe. Systemy oceny oddzialywan maksymalnych. Operaty OOS dla wybranych galezi przemyslu, przedsiewziec komunikacyjnych, budowlanych oraz zasady ich wykorzystania.

D. PRZEDMIOTY SPECJALIZACYJNE I SPECJALNOSCIOWE

Wykaz przedmiotow specjalizacyjnych i specjalnosciowych oraz ich tresci programowe ustalaja uczelnie, uwzgledniajac okreslone dla danej specjalizacji wymagania.

VII. ZALECENIA

1. Przynajmniej 60% zajec wyszczegolnionych w grupach przedmiotow B, C i D powinno byc realizowanych w formie cwiczen audytoryjnych, laboratoryjnych badz terenowych.

2. Pod nazwa przedmioty specjalizacyjne rozumie sie te, ktore przygotowuja do wykonywania zawodu (w szczegolnosci do uzyskania uprawnien zawodowych), natomiast przedmioty specjalnosciowe to te, ktore poglebiaja wyksztalcenie kierunkowe.

 

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.