Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiazku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

DZIAL VI

Sluzba zastepcza

Art. 189. 1. Poborowi przeznaczeni do zasadniczej sluzby wojskowej, zasadniczej sluzby w obronie cywilnej lub przeszkolenia wojskowego, ktorzy nie korzystaja z odroczenia sluzby wojskowej, moga, ze wzgledu na przekonania religijne albo wyznawane zasady moralne, wystepowac do powiatowej komisji poborowej z pisemnymi wnioskami o skierowanie ich do odbycia sluzby zastepczej.

2. Sluzba zastepcza polega na wykonywaniu w czasie pokoju prac na rzecz ochrony srodowiska, sluzby zdrowia, opieki spolecznej, gospodarki wodnej, ochrony przeciwpozarowej, budownictwa mieszkaniowego, lacznosci oraz innych zakladow uzytecznosci publicznej.

3. W ramach sluzby zastepczej poborowi moga wykonywac prace na korzysc panstwowych jednostek organizacyjnych oraz przedsiebiorcow, w ktorych Skarb Panstwa posiada co najmniej 50% udzialow.

4. Poborowi moga na wlasna prosbe wykonywac prace na rzecz jednostek organizacyjnych kosciolow i innych zwiazkow wyznaniowych o uregulowanej sytuacji prawnej, samorzadu terytorialnego i fundacji. [Z dniem 1 stycznia 2004 r. w ust. 4 kropke zastepuje sie przecinkiem i dodaje sie wyrazy "a takze w organizacjach pozytku publicznego w rozumieniu przepisow o dzialalnosci pozytku publicznego i o wolontariacie, z wyjatkiem pracy na rzecz dzialalnosci gospodarczej prowadzonej przez te organizacje."]

5. Minister wlasciwy do spraw pracy ustala, w drodze decyzji administracyjnych, pracodawcow, u ktorych poborowi moga odbywac sluzbe zastepcza, oraz okresla stanowiska pracy, na ktorych beda odbywac te sluzbe.

6. Czas trwania sluzby zastepczej wynosi dwadziescia jeden miesiecy, a dla absolwentow szkol wyzszych - dziewiec miesiecy.

Art. 190. 1. Poborowy moze zlozyc wniosek, o ktorym mowa w art. 189 ust. 1, bezposrednio w dniu stawienia sie przed powiatowa komisja poborowa albo najpozniej w dniu doreczenia mu karty powolania do odbycia zasadniczej sluzby wojskowej, zasadniczej sluzby w obronie cywilnej lub przeszkolenia wojskowego - za posrednictwem wojskowego komendanta uzupelnien. Wniosek wymaga uzasadnienia.

2. Do czasu podjecia przez komisje poborowa ostatecznego orzeczenia w sprawie wniosku, o ktorym mowa w art. 189 ust. 1, poborowy nie podlega powolaniu do sluzby.

Art. 191. 1. Poborowych, ktorych wnioski zostaly rozpatrzone pozytywnie, kieruje do odbycia sluzby zastepczej dyrektor wojewodzkiego urzedu pracy, wlasciwy ze wzgledu na miejsce pobytu stalego (zamieszkania) lub pobytu czasowego trwajacego ponad dwa miesiace. Przepis art. 46 ust. 3, a w stosunku do poborowych bedacych absolwentami szkol wyzszych przepis art. 93 ust. 2 stosuje sie odpowiednio.

2. Poborowych kieruje sie do odbycia sluzby zastepczej w miare mozliwosci do pracodawcy majacego siedzibe w poblizu ich miejsca pobytu stalego (zamieszkania) lub pobytu czasowego trwajacego ponad dwa miesiace.

3. Skierowanie nastepuje za pomoca karty skierowania do sluzby zastepczej.

4. Dyrektor wojewodzkiego urzedu pracy zawiera ze wskazanymi przez ministra wlasciwego do spraw pracy pracodawcami umowy o wykonywanie pracy przez poborowych skierowanych do odbycia u nich sluzby zastepczej.

5. Minister wlasciwy do spraw pracy okresli, w drodze rozporzadzenia, wzor umowy i wzor karty skierowania do sluzby zastepczej; we wzorze umowy powinno byc wyszczegolnione miejsce i stanowisko pracy poborowego oraz przyczyny rozwiazania umowy. Wzor karty skierowania do sluzby zastepczej powinien zawierac termin i miejsce stawienia sie do pelnienia tej sluzby, a takze pouczenie o skutkach uchylania sie od obowiazku sluzby zastepczej, o postepowaniu w przypadku utraty karty skierowania oraz o postepowaniu w razie niemoznosci stawienia sie poborowego do sluzby zastepczej z przyczyn zdrowotnych.

6. Dniem skierowania do sluzby zastepczej jest okreslony w karcie skierowania dzien stawienia sie do tej sluzby.

7. Poborowi, o ktorych mowa w ust. 1, sa obowiazani stawic sie do odbycia sluzby zastepczej w terminie i miejscu okreslonych w karcie skierowania. Przepis art. 61 ust. 2 stosuje sie odpowiednio.

8. Pracodawca, u ktorego ma byc odbywana sluzba zastepcza, jest obowiazany przyjac poborowego i zapewnic mu warunki wykonywania wskazanego rodzaju pracy.

Art. 192. 1. Nadzor nad odbywaniem sluzby zastepczej sprawuje minister wlasciwy do spraw pracy.

2. Minister wlasciwy do spraw pracy, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, moze skracac czas trwania sluzby zastepczej.

3. Minister wlasciwy do spraw pracy moze w szczegolnie uzasadnionych przypadkach zawieszac poborowym odbywanie sluzby zastepczej.

Art. 193. 1. Poborowym odbywajacym sluzbe zastepcza od pracodawcy, u ktorego odbywaja sluzbe, przysluguje:

1) bezplatne calodzienne wyzywienie lub rownowaznik pieniezny, przyznawane na warunkach i w trybie okreslonym przez Rade Ministrow, w drodze rozporzadzenia, z uwzglednieniem mozliwosci wyboru przez poborowego formy swiadczenia oraz przypadkow, w ktorych wyzywienie lub rownowaznik nie przysluguja, a takze wskazaniem terminu jego platnosci,

2) bezplatne zakwaterowanie, przyznawane na warunkach i w trybie okreslonym przez Rade Ministrow, w drodze rozporzadzenia, z uwzglednieniem sytuacji, w ktorych poborowy czasowo odbywa sluzbe zastepcza w miejscowosci poza siedziba pracodawcy,

3) swiadczenie pieniezne w wysokosci odpowiadajacej stawce uposazenia zasadniczego wedlug stopnia wojskowego zolnierza odbywajacego zasadnicza sluzbe wojskowa w stopniu wojskowym szeregowego,

4) bezplatnie odziez i obuwie ochronne, odziez i obuwie robocze oraz sprzet ochrony osobistej, przyznawane stosownie do norm obowiazujacych u danego pracodawcy,

5) rownowaznik pieniezny za ubranie, przyznawany na warunkach i w trybie okreslonym przez Rade Ministrow, w drodze rozporzadzenia, z uwzglednieniem przypadkow, w ktorych rownowaznik ten nie przysluguje, oraz wskazaniem terminu jego platnosci,

6) prawo do korzystania z urzadzen socjalnych, na zasadach okreslonych dla pracownikow zatrudnionych przez tego pracodawce.

2. Wysokosc rownowaznikow pienieznych za wyzywienie i za ubranie oraz swiadczenia pienieznego, o ktorych mowa w ust. 1 pkt 1, 3 i 5, okresla minister wlasciwy do spraw pracy w porozumieniu z ministrem wlasciwym do spraw finansow publicznych, w drodze rozporzadzenia.

3. Do poborowych odbywajacych sluzbe zastepcza stosuje sie odpowiednio przepisy art. 69 i 69b.

4. Rada Ministrow moze, w drodze rozporzadzenia, przyznac poborowym odbywajacym sluzbe zastepcza inne swiadczenia, poza okreslonymi w ust. 1, w szczegolnosci takie, jakie posiadaja pracownicy zatrudnieni na podstawie przepisow prawa pracy.

5. Poborowym odbywajacym sluzbe zastepcza przysluguje w kazdym roku sluzby urlop wypoczynkowy.

6. Rownowaznik pieniezny za wyzywienie nie przysluguje za czas nieusprawiedliwionej nieobecnosci w pracy.

Art. 194. 1. Poborowi odbywajacy sluzbe zastepcza nie pozostaja w stosunku pracy z pracodawca, u ktorego odbywaja te sluzbe.

2. Do poborowych odbywajacych sluzbe zastepcza stosuje sie odpowiednio przepisy Kodeksu pracy o obowiazkach pracodawcy, obowiazkach pracownika, nagrodach i wyroznieniach, karach za naruszenie porzadku i dyscypliny pracy, o odpowiedzialnosci materialnej pracownika, czasie pracy oraz bezpieczenstwie i higienie pracy, z tym ze za wynagrodzenie pracownika uwaza sie swiadczenie pieniezne, o ktorym mowa w art. 193 ust. 1 pkt 3.

3. Poborowi odbywajacy sluzbe zastepcza nie moga pelnic funkcji kierowniczych i nie moga byc kierowani na stanowiska samodzielne.

4. Na czas odbywania sluzby zastepczej ulega zawieszeniu czlonkostwo poborowych w zwiazkach zawodowych, ktorych byli czlonkami w dniu powolania do tej sluzby. Poborowi odbywajacy sluzbe zastepcza moga zrzeszac sie i brac udzial w dzialalnosci tylko zwiazkow zawodowych istniejacych w zakladzie pracy, w ktorym odbywaja sluzbe. Poborowi nie moga pelnic funkcji zwiazkowych.

5. Poborowi odbywajacy sluzbe zastepcza moga brac udzial tylko w strajku organizowanym przez zwiazki zawodowe, ktorych sa czlonkami, albo gdy w strajku uczestnicza wszyscy pracownicy zatrudnieni przez pracodawce, u ktorego odbywaja sluzbe.

Art. 195. Poborowemu, ktory wykazuje sie wysokim zdyscyplinowaniem i dobrymi wynikami w pracy, pracodawca moze w drodze wyroznienia przyznac premie miesieczna.

Art. 196. 1. Poborowego, ktory odbyl sluzbe zastepcza, przenosi sie do rezerwy.

2. W sprawach zwalniania ze sluzby zastepczej przed jej odbyciem stosuje sie odpowiednio przepisy art. 87 ust. 2-5 oraz art. 88 i 89.

3. Poborowego, ktory nie odbyl sluzby zastepczej w pelnym wymiarze, kieruje sie do odbycia pozostalego okresu tej sluzby po ustaniu przyczyn zwolnienia, jezeli jest zdolny do sluzby wojskowej i nie zachodza okolicznosci uwzgledniane przy udzielaniu odroczenia zasadniczej sluzby wojskowej, albo przenosi sie do rezerwy.

4. Okresu nieusprawiedliwionej nieobecnosci w zakladzie pracy nie zalicza sie do czasu trwania sluzby zastepczej. Pracodawca moze jednak zaliczyc do okresu odbywania tej sluzby nieusprawiedliwiona nieobecnosc w wymiarze do trzech dni w roku, jezeli poborowy wykazal sie nastepnie wysokim zdyscyplinowaniem i dobrymi wynikami w pracy.

Art. 197. 1. skreslony

2. skreslony

3. skreslony

4. skreslony

5. skreslony

6. skreslony

7. W razie smierci poborowego odbywajacego sluzbe zastepcza, czlonkom jego rodziny przysluguja:

1) odprawa posmiertna na zasadach przewidzianych w Kodeksie pracy,

2) skreslony

Art. 198. 1. Okres odbywania sluzby zastepczej jest okresem rownorzednym z okresem zatrudnienia w rozumieniu przepisow o zaopatrzeniu emerytalnym pracownikow i ich rodzin [obecnie: przepisow o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczen Spolecznych].

2. W zakresie uprawnien osob odbywajacych sluzbe zastepcza i czlonkow ich rodzin stosuje sie odpowiednio przepisy art. 118-122, 125-132 i 136.

Art. 199. 1. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, tryb i warunki kierowania poborowych do sluzby zastepczej oraz zawierania umow z pracodawcami, warunki przyznawania i wysokosc premii miesiecznych, warunki udzielania i wysokosc urlopow wypoczynkowych i z tytulu honorowego krwiodawstwa, warunki i tryb zawieszania sluzby zastepczej oraz zwalniania z tej sluzby, a takze kierowania do odbycia pozostalego okresu tej sluzby oraz wlasciwosc organow w sprawach zwiazanych ze sluzba zastepcza.

2. Rozporzadzenie powinno uwzgledniac w szczegolnosci potrzebe wspoldzialania organow administracji rzadowej i organow samorzadu terytorialnego w zakresie kierowania poborowych do sluzby zastepczej i jej pelnienia oraz zwalniania z tej sluzby, okreslac przypadki usprawiedliwiajace niestawienie sie poborowego do sluzby w wyznaczonym terminie, wymieniac sytuacje, w ktorych poborowemu nie przysluguje premia miesieczna, a takze wskazywac przypadki, w ktorych poborowemu mozna zawiesic odbywanie sluzby zastepczej.

DZIAL VII

Swiadczenia na rzecz obrony

Rozdzial 1

Swiadczenia osobiste w czasie pokoju

Art. 200. 1. Na osoby posiadajace obywatelstwo polskie, ktore ukonczyly szesnascie, a nie przekroczyly szescdziesieciu lat zycia, moze byc nalozony obowiazek swiadczen osobistych, polegajacych na wykonywaniu roznego rodzaju prac doraznych na rzecz przygotowania obrony Panstwa oraz zwalczania klesk zywiolowych, nadzwyczajnych zagrozen srodowiska i likwidacji ich skutkow.

2. Obowiazek swiadczen osobistych moze obejmowac rowniez obowiazek uzycia posiadanych narzedzi prostych, a w stosunku do osob wykonujacych swiadczenia polegajace na doreczaniu dokumentow powolania do czynnej sluzby wojskowej oraz wezwan do wykonania swiadczen, zwanych dalej "kurierami" - takze posiadanych srodkow transportowych.

3. Obowiazek swiadczen osobistych moze byc nalozony w zwiazku z cwiczeniami wojskowymi, cwiczeniami w obronie cywilnej oraz cwiczeniami praktycznymi w zakresie powszechnej samoobrony, a takze w celu dostarczenia i obslugi przedmiotow swiadczen rzeczowych, z zastrzezeniem ust. 4.

4. W stosunku do kurierow obowiazek swiadczen osobistych moze byc nalozony tylko w celu sprawdzenia gotowosci mobilizacyjnej Sil Zbrojnych.

Art. 201. 1. Czas wykonywania swiadczen osobistych nie moze przekraczac jednorazowo dwunastu godzin, a w stosunku do kurierow oraz osob dostarczajacych i obslugujacych przedmioty swiadczen rzeczowych - czterdziestu osmiu godzin.

2. Nalozenie obowiazku wykonania swiadczenia osobistego moze nastapic najwyzej trzy razy w roku.

3. Do czasu wykonywania swiadczen osobistych, o ktorych mowa w ust. 1, wlicza sie:

1) czas dojazdu do miejsca wykonywania swiadczenia osobistego i powrotu do miejsca pobytu stalego lub pobytu czasowego trwajacego ponad dwa miesiace, nie wiecej jednak niz lacznie dwie godziny,

2) czas przeznaczony na wypoczynek, nie wiecej jednak niz osiem godzin, jezeli swiadczenie jest wykonywane dluzej niz dwanascie godzin.

Art. 202. 1. Obowiazek wykonania swiadczenia osobistego naklada wojt lub burmistrz (prezydent miasta) na wniosek wojskowego komendanta uzupelnien lub wlasciwego organu obrony cywilnej.

2. Decyzje o nalozeniu obowiazku wykonania swiadczenia osobistego dorecza sie osobie zobowiazanej i wnioskodawcy na pismie wraz z uzasadnieniem, na czternascie dni przed terminem stawienia sie do wykonania swiadczenia.

3. Od decyzji, o ktorej mowa w ust. 1, przysluguje osobie zobowiazanej i wnioskodawcy odwolanie do wojewody, w terminie 7 dni od dnia doreczenia decyzji. Decyzja ta moze byc zmieniona przez wojewode rowniez z urzedu, jezeli zostala wydana z naruszeniem przepisow prawa.

4. Decyzji, o ktorej mowa w ust. 1, nadaje sie rygor natychmiastowej wykonalnosci w terminie w niej okreslonym.

5. Osoba, na ktora nalozono obowiazek wykonania swiadczenia osobistego, jest obowiazana stawic sie do wykonania tego swiadczenia w terminie i miejscu wskazanym w decyzji.

6. Przepisy art. 60 i 61 stosuje sie odpowiednio.

7. Przepisow ust. 1-5 nie stosuje sie do kurierow.

Art. 203. 1. Decyzje o przeznaczeniu osoby do funkcji kuriera wydaje wojt lub burmistrz (prezydent miasta), na wniosek wojskowego komendanta uzupelnien.

2. Decyzje, o ktorej mowa w ust. 1, dorecza sie osobie przeznaczonej oraz wojskowemu komendantowi uzupelnien na pismie wraz z uzasadnieniem.

3. Od decyzji, o ktorej mowa w ust. 1, przysluguje osobie przeznaczonej i wojskowemu komendantowi uzupelnien odwolanie do wojewody, w terminie czternastu dni od dnia doreczenia decyzji. Decyzja ta moze byc zmieniona przez wojewode rowniez z urzedu, jezeli zostala wydana z naruszeniem przepisow prawa.

4. Kurier, wobec ktorego wydano ostateczna decyzje o przeznaczeniu go do tej funkcji, moze byc - na wniosek wojskowego komendanta uzupelnien - wzywany przez wojta lub burmistrza (prezydenta miasta) do wykonania swiadczenia osobistego polegajacego na doreczeniu dokumentow, o ktorych mowa w art. 200 ust. 2.

5. Wezwanie, o ktorym mowa w ust. 4, moze zobowiazywac do wykonania swiadczenia okreslonego w ust. 4 w trybie natychmiastowego stawiennictwa.

6. Od wezwania, o ktorym mowa w ust. 4, odwolanie nie przysluguje.

7. Kurier, o ktorym mowa w ust. 4, jest obowiazany stawic sie do wykonania swiadczenia osobistego w terminie i miejscu wskazanym w wezwaniu.

8. Przepisy art. 60 i 61 stosuje sie odpowiednio.

Art. 204. 1. Za wykonanie swiadczenia osobistego przysluguje ryczalt godzinowy w wysokosci 1/178 kwoty minimalnego wynagrodzenia za prace obowiazujacego w grudniu roku poprzedniego, ustalanego na podstawie odrebnych przepisow, za kazda godzine czasu, o ktorym mowa w art. 201 ust. 1 i 3, z zastrzezeniem ust. 2 i 3.

2. Jezeli swiadczenie osobiste jest wykonywane przez pracownika w czasie pracy i pracodawca nie wyplacil wynagrodzenia za czas pracy opuszczony z powodu swiadczenia osobistego, osobie wykonujacej swiadczenie przysluguje za opuszczony czas pracy naleznosc pieniezna - zamiast ryczaltu, o ktorym mowa w ust. 1, w wysokosci odpowiadajacej utraconemu wynagrodzeniu za prace. Naleznosc te wyplaca sie na podstawie zaswiadczenia pracodawcy.

3. Jezeli swiadczenie osobiste jest wykonywane przez pracownika w czasie urlopu wypoczynkowego, osobie wykonujacej swiadczenie przysluguje za czas wykonywania swiadczenia, rowny sredniemu dziennemu wymiarowi czasu pracy, naleznosc pieniezna, zamiast ryczaltu, o ktorym mowa w ust. 1, obliczona wedlug zasad obowiazujacych przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. Naleznosc te wyplaca sie na podstawie zaswiadczenia pracodawcy.

4. Ryczalt i naleznosc, o ktorych mowa w ust. 1-3, wyplaca jednostka organizacyjna, na ktorej rzecz jest wykonywane swiadczenie osobiste.

5. Osobom wykonujacym swiadczenia osobiste przysluguje bezplatne wyzywienie, na zasadach okreslonych przez Rade Ministrow w drodze rozporzadzenia.

6. Koszty przejazdu do miejsca wykonywania swiadczenia osobistego i powrotu do miejsca pobytu stalego lub pobytu czasowego trwajacego ponad dwa miesiace ponosi jednostka organizacyjna, na ktorej rzecz jest wykonywane swiadczenie.

Art. 205. 1. Pracodawca jest obowiazany zwolnic (usprawiedliwic nieobecnosc w pracy) pracownika na czas niezbedny do wykonywania swiadczenia osobistego, okreslony w decyzji, o ktorej mowa w art. 202 ust. 1.

2. Czas zwolnienia od pracy (nieobecnosci w pracy) z powodu wykonywania swiadczenia osobistego wlicza sie do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnien pracowniczych.

Art. 206. 1. Osobom wykonujacym swiadczenia osobiste, ktore zachorowaly lub doznaly uszczerbku na zdrowiu podczas lub w zwiazku z wykonywaniem tych swiadczen albo w bezposredniej drodze do miejsca ich wykonywania lub w drodze powrotnej, przysluguje prawo do bezplatnego korzystania ze swiadczen publicznych zakladow opieki zdrowotnej.

2. Ministrowie Obrony Narodowej oraz wlasciwy do spraw zdrowia okreslaja, w drodze rozporzadzenia, zasady korzystania ze swiadczen przewidzianych w ust. 1 oraz zakres i tryb ich udzielania.

3. Osobom, ktore doznaly uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku powstalego podczas lub w zwiazku z wykonywaniem swiadczen osobistych albo w bezposredniej drodze do miejsca wykonywania tych swiadczen lub w drodze powrotnej, oraz czlonkom rodzin osob zmarlych wskutek takiego wypadku przysluguja swiadczenia na zasadach i w trybie przewidzianym dla pracownikow w przepisach o swiadczeniach z tytulu wypadkow przy pracy i chorob zawodowych, z tym ze prawo do swiadczen ustala i swiadczenia wyplaca Zaklad Ubezpieczen Spolecznych.

Art. 207. Rada Ministrow okresla, w drodze rozporzadzenia, tryb planowania i nakladania obowiazku swiadczen osobistych oraz ich wykonywania, zadania i wlasciwosc organow w tych sprawach, kategorie osob zwolnionych z tego obowiazku, a takze tryb wyplacania ryczaltu i naleznosci pienieznych za wykonanie swiadczen osobistych.

Rozdzial 2

Swiadczenia rzeczowe w czasie pokoju

Art. 208. 1. Na urzedy i instytucje panstwowe oraz przedsiebiorcow i inne jednostki organizacyjne, a takze osoby fizyczne moze byc nalozony obowiazek swiadczen rzeczowych, polegajacych na oddaniu do uzywania posiadanych nieruchomosci i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Panstwa.

2. Swiadczenia rzeczowe moga byc wykonywane na rzecz Sil Zbrojnych, jednostki organizacyjnej obrony cywilnej oraz panstwowych jednostek organizacyjnych wykonujacych zadania dla potrzeb obrony Panstwa a takze zwalczania klesk zywiolowych, nadzwyczajnych zagrozen srodowiska i likwidacji ich skutkow.

3. Przepisu ust. 1 nie stosuje sie do zakwaterowania przejsciowego Sil Zbrojnych.

4. Rada Ministrow okresla, w drodze rozporzadzenia, nieruchomosci i rzeczy ruchome, ktore nie moga byc przedmiotem swiadczen rzeczowych.

5. Rada Ministrow okresli, w drodze rozporzadzenia, dla wykonania niezbednych swiadczen rzeczowych:

1) rodzaj i liczbe nieruchomosci, ktore moga byc w tym celu w uzytkowaniu w danym roku kalendarzowym,

2) rodzaj i liczbe rzeczy ruchomych, jakie w danym roku kalendarzowym moga byc w tym celu pobrane,

uwzgledniajac w szczegolnosci potrzeby zwiazane z prowadzeniem poboru, przeprowadzaniem cwiczen wojskowych, w tym organizowanych z zastosowaniem natychmiastowego stawiennictwa zolnierzy rezerwy i sprawdzaniem gotowosci mobilizacyjnej Sil Zbrojnych.

Art. 209. 1. Czas wykonywania swiadczen rzeczowych nie moze przekraczac jednorazowo w przypadku pobrania przedmiotu swiadczenia:

1) w celu sprawdzenia gotowosci mobilizacyjnej Sil Zbrojnych - czterdziestu osmiu godzin,

2) w zwiazku z cwiczeniami wojskowymi - siedmiu dni,

3) w zwiazku z cwiczeniami w obronie cywilnej lub cwiczeniami praktycznymi w zakresie powszechnej samoobrony - dwudziestu czterech godzin.

2. Nalozenie obowiazku swiadczenia rzeczowego moze nastapic najwyzej trzy razy w roku, z tym ze w wymiarze okreslonym w ust. 1 pkt 2 - tylko jeden raz.

3. Do czasu wykonywania swiadczen rzeczowych, o ktorym mowa w ust. 1, wlicza sie czas niezbedny do dostarczenia przedmiotu swiadczenia do wskazanego miejsca oraz jego powrotu do miejsca postoju (przechowywania), nie wiecej jednak niz dwie godziny.

4. Ograniczenie, o ktorym mowa w ust. 1, nie dotyczy uzywania nieruchomosci udostepnianych na czas przeprowadzenia rejestracji przedpoborowych oraz poboru.

5. Ograniczen, o ktorych mowa w ust. 1 i 2 oraz w art. 210 i 211, nie stosuje sie do uzywania nieruchomosci i rzeczy ruchomych udostepnionych w celu zwalczania klesk zywiolowych, nadzwyczajnych zagrozen srodowiska i likwidacji ich skutkow.

Art. 210. 1. Decyzje o przeznaczeniu nieruchomosci lub rzeczy ruchomej na cele swiadczen rzeczowych wydaje wojt lub burmistrz (prezydent miasta) na wniosek wojskowego komendanta uzupelnien lub wlasciwego organu obrony cywilnej.

2. Decyzje, o ktorej mowa w ust. 1, dorecza sie posiadaczowi nieruchomosci lub rzeczy ruchomej oraz wnioskodawcy na pismie wraz z uzasadnieniem.

3. Od decyzji, o ktorej mowa w ust. 1, przysluguje posiadaczowi nieruchomosci lub rzeczy ruchomej oraz wnioskodawcy odwolanie do wojewody, w terminie czternastu dni od dnia doreczenia decyzji. Decyzja ta moze byc zmieniona przez wojewode rowniez z urzedu, jezeli zostala wydana z naruszeniem przepisow prawa.

Art. 211. 1. Posiadacz nieruchomosci lub rzeczy ruchomej, wobec ktorego wydano ostateczna decyzje o przeznaczeniu nieruchomosci lub rzeczy ruchomej na cele swiadczen rzeczowych, moze byc, na wniosek wojskowego komendanta uzupelnien lub wlasciwego organu obrony cywilnej, wezwany przez wojta lub burmistrza (prezydenta miasta) do wykonania tego swiadczenia.

2. Wezwanie, o ktorym mowa w ust. 1, dorecza sie na czternascie dni przed terminem wykonania swiadczenia, z wyjatkiem przypadkow, w ktorych wykonanie swiadczenia nastepuje w celu sprawdzenia gotowosci mobilizacyjnej Sil Zbrojnych.

3. Od wezwania, o ktorym mowa w ust. 1, odwolanie nie przysluguje.

4. Wezwaniu, o ktorym mowa w ust. 1, nadaje sie rygor natychmiastowej wykonalnosci w terminie w nim okreslonym.

5. Posiadacz, o ktorym mowa w ust. 1, jest obowiazany oddac do uzywania przedmiot swiadczenia w terminie i miejscu wskazanym w wezwaniu.

6. Przepisy art. 60 i 61 stosuje sie odpowiednio.

Art. 212. 1. Posiadacze nieruchomosci i rzeczy ruchomych, wobec ktorych wydano ostateczna decyzje o przeznaczeniu tych nieruchomosci i rzeczy ruchomych na cele swiadczen rzeczowych, sa obowiazani informowac wojta lub burmistrza (prezydenta miasta) o rozporzadzeniu ta nieruchomoscia lub rzecza ruchoma.

2. Terenowe organy administracji rzadowej oraz organy samorzadu terytorialnego sa obowiazane, na zadanie wojskowych komendantow uzupelnien lub wlasciwych organow obrony cywilnej, informowac je, wedlug posiadanych ewidencji, o stanie nieruchomosci i rzeczy ruchomych mogacych byc przedmiotem swiadczen rzeczowych.

Art. 213. 1. Posiadacz przedmiotu swiadczenia wezwany do wykonania swiadczenia jest obowiazany oddac go do uzywania w stanie przydatnym do uzytku wraz z dotyczacymi go dokumentami.

2. Bioracy przedmiot swiadczenia jest obowiazany uzywac go w sposob odpowiadajacy jego wlasciwosciom i przeznaczeniu. Bioracy ponosi zwykle koszty i inne ciezary zwiazane z utrzymaniem przedmiotu swiadczenia, a poczynione przez niego wydatki lub naklady na przedmiot swiadczenia nie podlegaja zwrotowi.

3. Bioracy przedmiot swiadczenia jest odpowiedzialny za jego utrate lub uszkodzenia oraz za szkody wynikle z uzywania go w sposob sprzeczny z jego wlasciwosciami lub przeznaczeniem.

4. Bioracy jest obowiazany zwrocic posiadaczowi przedmiot swiadczenia w stanie niepogorszonym. Bioracy nie ponosi odpowiedzialnosci za zuzycie przedmiotu swiadczenia bedace nastepstwem prawidlowego uzywania.

5. Bioracy przedmiot swiadczenia jest odpowiedzialny za szkody wynikle z niezwrocenia go w terminie oraz z tytulu napraw wykonywanych po tym terminie wskutek uszkodzen powstalych w czasie uzywania go przez bioracego.

6. Roszczenia posiadacza przeciwko bioracemu, o ktorych mowa w ust. 3-5, przedawniaja sie z uplywem roku od dnia zwrotu przedmiotu swiadczenia.

Art. 214. 1. Za uzywanie przedmiotu swiadczenia rzeczowego przysluguje jego posiadaczowi ryczalt w wysokosci odpowiadajacej szkodzie poniesionej wskutek jego dostarczenia oraz stawce jego amortyzacji.

2. Ryczalt za uzywanie przedmiotu swiadczenia rzeczowego wyplaca jednostka organizacyjna, na ktorej rzecz swiadczenie zostalo wykonane.

Art. 215. Rada Ministrow okresla, w drodze rozporzadzenia:

1) szczegolowe zasady i tryb planowania oraz nakladania obowiazku swiadczen rzeczowych i ich wykonywania,

2) tryb zadania i skladania informacji, o ktorych mowa w art. 212,

3) tryb dochodzenia roszczen, o ktorych mowa w art. 213, z dopuszczeniem drogi postepowania sadowego,

4) ryczalty za uzywanie poszczegolnych rodzajow przedmiotow swiadczen rzeczowych.

Rozdzial 3

Swiadczenia w razie ogloszenia mobilizacji i w czasie wojny

Art. 216. 1. W razie ogloszenia mobilizacji i w czasie wojny osoby podlegajace obowiazkowi swiadczen osobistych (art. 200 ust. 1) moga byc w kazdym czasie powolane do wykonania w ramach tego obowiazku roznego rodzaju prac doraznych na rzecz Sil Zbrojnych, obrony cywilnej lub panstwowych jednostek organizacyjnych wykonujacych zadania dla potrzeb obrony Panstwa.

2. Czas wykonywania swiadczen osobistych nie moze przekraczac jednorazowo siedmiu dni.

Art. 217. 1. W razie ogloszenia mobilizacji i w czasie wojny urzedy i instytucje panstwowe, przedsiebiorcy i inne jednostki organizacyjne, organizacje spoleczne oraz osoby fizyczne moga byc zobowiazane do wykonania swiadczen rzeczowych, polegajacych na oddaniu posiadanych nieruchomosci i rzeczy ruchomych do uzywania przez Sily Zbrojne, jednostki organizacyjne obrony cywilnej lub panstwowe jednostki organizacyjne wykonujace zadania dla potrzeb obrony Panstwa.

2. Przedmioty swiadczen rzeczowych podlegaja zwrotowi po ustaniu potrzeby ich uzywania.

Art. 218. Dobra kulturalne objete ochrona specjalna w rozumieniu Konwencji Haskiej z dnia 14 maja 1954 r. o ochronie dobr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego (Dz. U. z 1957 r. Nr 46, poz. 212) nie moga byc przedmiotem swiadczen rzeczowych. Dobra kulturalne korzystajace w rozumieniu tej konwencji z ochrony ogolnej moga byc przedmiotem swiadczen rzeczowych jedynie za zgoda wlasciwego organu sluzby konserwatorskiej.

Art. 219. 1. Obowiazek swiadczen osobistych i rzeczowych naklada wojt lub burmistrz (prezydent miasta).

2. Rada Ministrow okresla, w drodze rozporzadzenia, kategorie osob zwolnionych od obowiazku swiadczen osobistych, nieruchomosci i rzeczy ruchome, ktore nie moga byc przedmiotami swiadczen rzeczowych, zasady i tryb nakladania obowiazku swiadczen osobistych i rzeczowych oraz ich wykonywania, obowiazki i uprawnienia uzytkownikow przedmiotow swiadczen rzeczowych oraz uprawnienia osob wykonujacych swiadczenia osobiste, zasady i tryb odplatnosci za uzywanie przedmiotow swiadczen rzeczowych oraz ustalania i wyplacania odszkodowan za szkody w nich powstale.

Art. 220. Osobom obowiazanym do wykonywania swiadczen osobistych i czlonkom ich rodzin przysluguja uprawnienia okreslone w art. 206.

Rozdzial 4

Swiadczenia szczegolne

Art. 221. 1. Terenowe organy administracji rzadowej, instytucje panstwowe, organy samorzadu terytorialnego oraz przedsiebiorcy i inne jednostki organizacyjne moga byc zobowiazane do odplatnego:

1) dostosowania posiadanych nieruchomosci i rzeczy ruchomych do potrzeb obrony Panstwa, w sposob niezmieniajacy ich wlasciwosci i przeznaczenia,

2) przystosowania budowanych (przebudowywanych i rozbudowywanych) obiektow budowlanych oraz wytwarzanych rzeczy ruchomych do potrzeb obrony Panstwa, w sposob niezmieniajacy ich wlasciwosci i przeznaczenia,

3) gromadzenia, przechowywania i konserwacji przedmiotow niezbednych do wykonania czynnosci, o ktorych mowa w pkt 1 i 2.

2. Terenowe organy administracji rzadowej, instytucje panstwowe, organy samorzadu terytorialnego oraz przedsiebiorcy i inne jednostki organizacyjne moga byc zobowiazane do odplatnego wykonania zadan mobilizacyjnych na rzecz Sil Zbrojnych.

3. Obowiazki i zadania, o ktorych mowa w ust. 1 i 2, sa finansowane z budzetu panstwa.

Art. 222. 1. Rada Ministrow, w drodze rozporzadzenia, okresla organy wlasciwe do nakladania obowiazkow i zadan, o ktorych mowa w art. 221 ust. 1 i 2.

2. W sprawach, o ktorych mowa w ust. 1, stosuje sie przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego.

3. Wykonanie obowiazku lub zadania nastepuje na podstawie umowy zawartej z wykonawca przez wlasciwy organ.

Art. 223. 1. (skreslony).

2. Rada Ministrow okresla, w drodze rozporzadzenia, zasady i tryb nakladania i wykonywania obowiazkow i zadan, o ktorych mowa w art. 221 ust. 1 i 2, zasady odplatnosci za ich wykonanie oraz zasady przeprowadzania przez wlasciwe organy kontroli ich wykonywania.

DZIAL VIII

Przepisy karne, przejsciowe i koncowe

Rozdzial 1

Przepisy karne

Art. 224. Kto wbrew obowiazkom wynikajacym z ustawy lub przepisow wydanych na jej podstawie:

1) nie zglasza sie do rejestracji albo nie stawia sie przed komisja lekarska lub komisja poborowa w okreslonym terminie i miejscu albo nie przedstawia dokumentow, ktorych przedstawienie zostalo nakazane,

2) nie zglasza sie w celu uregulowania stosunku do powszechnego obowiazku obrony,

3) nie zglasza sie w okreslonym terminie i miejscu na wezwanie wlasciwych organow w sprawach dotyczacych powszechnego obowiazku obrony oraz odmawia poddania sie badaniom lekarskim,

3a) nie zawiadamia wojskowego komendanta uzupelnien wlasciwego ze wzgledu na miejsce pobytu stalego (zamieszkania) lub pobytu czasowego trwajacego ponad dwa miesiace pracownika o jego zatrudnieniu i zwolnieniu oraz o kwalifikacjach i zajmowanym stanowisku,

3b) nie zawiadamia wojskowego komendanta uzupelnien wlasciwego ze wzgledu na miejsce pobytu stalego (zamieszkania) lub pobytu czasowego trwajacego ponad dwa miesiace studenta (ucznia) o przyjeciu go do szkoly, skresleniu z listy studentow (uczniow), wydaleniu, udzieleniu mu urlopu w nauce oraz o ukonczeniu przez niego studiow (nauki),

4) nie dopelnia w okreslonym terminie wojskowego obowiazku meldunkowego,

5) zmienia miejsce pobytu bez uzyskania zezwolenia dowodcy jednostki wojskowej,

6) opuszcza terytorium Panstwa lub przebywa za granica bez zezwolenia organow wojskowych,

podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolnosci.

Art. 225. 1. Kto bez usprawiedliwionej przyczyny:

1) bedac zolnierzem rezerwy nie zglasza sie w okreslonym terminie i miejscu na cwiczenia wojskowe trwajace do dwudziestu czterech godzin,

2) bedac przeznaczony do szkolenia poborowych lub cwiczen w obronie cywilnej nie zglasza sie w okreslonym terminie i miejscu do tej sluzby,

3) posiadajac przydzial organizacyjno-mobilizacyjny do jednostki przewidzianej do militaryzacji nie zglasza sie w okreslonym terminie i miejscu do odbycia cwiczen w tej jednostce,

podlega karze aresztu do 30 dni albo karze grzywny.

2. Tej samej karze podlega, kto:

1) uporczywie uchyla sie od wykonywania polecen sluzbowych w czasie odbywania szkolenia poborowych lub cwiczen w obronie cywilnej albo w czasie odbywania cwiczen w jednostkach przewidzianych do militaryzacji,

2) w czasie odbywania cwiczen w jednostce przewidzianej do militaryzacji samowolnie opuszcza wyznaczone miejsce przebywania.

Art. 226. Kto uporczywie uchyla sie od wykonania obowiazkow w zakresie powszechnej samoobrony ludnosci,

podlega karze grzywny.

Art. 227. 1. Kto wbrew obowiazkom wynikajacym z ustawy lub przepisow wydanych na jej podstawie:

1) uchyla sie od wykonania obowiazku swiadczenia osobistego lub rzeczowego,

2) nie zawiadamia wlasciwego organu o rozporzadzeniu nieruchomoscia lub rzecza ruchoma przeznaczona na cele swiadczen rzeczowych,

podlega karze aresztu do 30 dni albo karze grzywny.

2. Tej samej karze podlega, kto umyslnie utrudnia lub uniemozliwia wykonanie swiadczenia osobistego lub rzeczowego.

Art. 228. Kto w celu trwalego uchylenia sie od obowiazku sluzby wojskowej albo innej sluzby przewidzianej w ustawie dopuszcza sie czynu okreslonego w art. 224,

podlega karze pozbawienia wolnosci do lat 2.

Art. 229.235. (utracily moc).

Art. 236. Kto bedac przeznaczony do szkolenia poborowych lub cwiczen w obronie cywilnej uchyla sie od ich odbywania,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolnosci albo pozbawienia wolnosci do roku.

Art. 237. (utracil moc).

Art. 238. (utracil moc).

Art. 239. Obywatel polski, ktory - w celu uchylenia sie od obowiazku sluzby wojskowej lub innej sluzby przewidzianej w ustawie - w czasie mobilizacji lub wojny przebywajac czasowo za granica nie zglasza niezwlocznie swego adresu w najblizszym polskim urzedzie konsularnym (przedstawicielstwie dyplomatycznym) lub nie spelnia wydanych przez ten urzad (przedstawicielstwo) nakazow dotyczacych wykonania obowiazku sluzby,

podlega karze pozbawienia wolnosci do lat 3.

Art. 240. Kto w czasie mobilizacji lub wojny bedac powolany do czynnej sluzby wojskowej nie zglasza sie do tej sluzby w okreslonym terminie i miejscu,

podlega karze pozbawienia wolnosci na czas nie krotszy od lat 2.

Art. 241. 1. Kto w czasie mobilizacji lub wojny w celu trwalego uchylenia sie od obowiazku sluzby wojskowej:

1) nie zglasza sie do rejestracji albo nie stawia sie przed komisja lekarska lub komisja poborowa w okreslonym terminie i miejscu albo nie przedstawia dokumentow, ktorych przedstawienie zostalo nakazane,

2) nie zglasza sie w celu uregulowania stosunku do powszechnego obowiazku obrony,

3) nie zglasza sie w okreslonym terminie i miejscu na wezwanie wlasciwych organow w sprawach dotyczacych powszechnego obowiazku obrony,

4) nie dopelnia w okreslonym terminie wojskowego obowiazku meldunkowego,

5) zmienia miejsce pobytu bez uzyskania zezwolenia dowodcy jednostki wojskowej,

6) opuszcza terytorium Panstwa lub przebywa za granica bez zezwolenia organow wojskowych,

7) powoduje u siebie lub dopuszcza, by kto inny spowodowal u niego, uszkodzenie ciala lub rozstroj zdrowia,

8) wprowadza w blad wlasciwy organ,

9) bedac powolany do czynnej sluzby wojskowej nie zglasza sie do tej sluzby w okreslonym terminie i miejscu,

podlega karze pozbawienia wolnosci na czas nie krotszy od lat 5.

2. Tej samej karze podlega, kto w czasie mobilizacji lub wojny powoduje u innej osoby uszkodzenie ciala lub rozstroj zdrowia albo wprowadza w blad wlasciwy organ w celu uzyskania dla niej zwolnienia od obowiazku sluzby wojskowej lub odroczenia tej sluzby.

Art. 242. 1. Kto, w czasie mobilizacji lub wojny, wbrew obowiazkom wynikajacym z ustawy lub przepisow wydanych na jej podstawie:

1) uchyla sie od wykonania obowiazku swiadczenia osobistego lub rzeczowego,

2) nie zawiadamia wlasciwego organu o rozporzadzeniu nieruchomoscia lub rzecza ruchoma przeznaczona na cele swiadczen rzeczowych,

podlega karze pozbawienia wolnosci do lat 3.

2. Tej samej karze podlega, kto w czasie mobilizacji lub wojny utrudnia lub uniemozliwia wykonanie swiadczenia osobistego lub rzeczowego.

Art. 243. 1. W sprawach o czyny okreslone w art. 224-242, jezeli czyn polega na nieuczynieniu zadosc obowiazkowi stawienia sie do sluzby lub zgloszenia do wlasciwego organu, przedawnienie scigania i wyrokowania biegnie od chwili uczynienia zadosc temu obowiazkowi lub od chwili, w ktorej na sprawcy obowiazek przestal ciazyc.

2. Przedawnienie scigania i wyrokowania w sprawach o czyny okreslone w art. 228 oraz 237-241 nie biegnie w czasie samowolnego przebywania sprawcy za granica.

Art. 244. 1. W czasie mobilizacji lub wojny osoby pelniace sluzbe w obronie cywilnej lub w jednostkach zmilitaryzowanych albo do niej powolane ponosza odpowiedzialnosc karna za przestepstwa popelnione w zwiazku z ta sluzba, wedlug przepisow odnoszacych sie do zolnierzy w czynnej sluzbie wojskowej.

2. Sprawy o przestepstwa okreslone w ust. 1 naleza do wlasciwosci sadow wojskowych.

3. W rozumieniu przepisow karnych w czasie mobilizacji lub wojny:

1) niezgloszenie sie do sluzby w obronie cywilnej lub w jednostkach zmilitaryzowanych w okreslonym terminie i miejscu jest rownoznaczne z niezgloszeniem sie do pelnienia sluzby wojskowej,

2) obowiazek sluzby w obronie cywilnej i w jednostkach zmilitaryzowanych jest rownoznaczny z obowiazkiem sluzby wojskowej,

3) sluzba w obronie cywilnej i w jednostkach zmilitaryzowanych jest rownoznaczna z czynna sluzba wojskowa,

4) niewykonanie lub odmowa wykonania polecenia przelozonego, wydanego w sprawach sluzbowych osobie pelniacej sluzbe w obronie cywilnej lub w jednostce zmilitaryzowanej, jest rownoznaczna z niewykonaniem lub odmowa wykonania rozkazu.

Art. 245. Sprawy o przestepstwa okreslone w art. 230 oraz 237-241 naleza do wlasciwosci sadow wojskowych.

Rozdzial 2

Przepisy przejsciowe i koncowe

Art. 246. Przewidzianym w ustawie obowiazkom sluzby wojskowej, sluzby w obronie cywilnej i sluzby w jednostkach zmilitaryzowanych oraz swiadczen osobistych nie podlegaja osoby pelniace sluzbe wojskowa z mocy szczegolnego obowiazku okreslonego w przepisach o sluzbie wojskowej zolnierzy zawodowych.

Art. 247. 1. W czasie obowiazywania stanu wojennego stosuje sie w zakresie obowiazku sluzby wojskowej, sluzby w obronie cywilnej i sluzby w jednostkach zmilitaryzowanych oraz swiadczen na rzecz obrony przepisy obowiazujace w czasie wojny, jezeli Prezydent wprowadzajac stan wojenny nie postanowi inaczej.

2. W czasie obowiazywania stanu wyjatkowego stosuje sie w zakresie obowiazku sluzby w jednostkach zmilitaryzowanych oraz w zakresie swiadczen na rzecz obrony przepisy obowiazujace w czasie wojny, jezeli organ wprowadzajacy stan wyjatkowy nie postanowi inaczej.

Art. 248. (skreslony).

Art. 249. 1. Traca moc wszelkie dotychczasowe przepisy dotyczace przedmiotow unormowanych w ustawie.

2. W szczegolnosci traca moc:

1) ustawa z dnia 30 stycznia 1959 r. o powszechnym obowiazku wojskowym (Dz. U. z 1963 r. Nr 20, poz. 108),

2) ustawa z dnia 26 lutego 1951 r. o terenowej obronie przeciwlotniczej (Dz. U. Nr 14, poz. 109),

3) dekret z dnia 24 czerwca 1953 r. o dostarczaniu srodkow transportowych dla potrzeb obrony Panstwa (Dz. U. z 1953 r. Nr 34, poz. 142 i z 1956 r. Nr 58, poz. 270),

4) rozporzadzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 pazdziernika 1934 r. o swiadczeniach osobistych (Dz. U. z 1939 r. Nr 55, poz. 354),

5) ustawa z dnia 30 marca 1939 r. o komunikacjach w sluzbie obrony Panstwa (Dz. U. Nr 29, poz. 195 z pozniejszymi zmianami),

6) ustawa z dnia 30 marca 1939 r. o powszechnym obowiazku swiadczen rzeczowych (Dz. U. Nr 30, poz. 200).

 

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.