PORADNIK "RZECZPOSPOLITEJ" - ZUS BEZ TAJEMNIC

SPIS TRESCI

 

(data wydania: 13.09.2004)
Poradnik przygotowali: Maria Brzezinska i Stanislaw Majkowski

patrz tez inne czesci poradnika


Kto zatrudnia, ten placi skladki


Jak ubezpieczyc pracownika, menedzera lub osoby zatrudnione na podstawie umow cywilnoprawnych? Jak obliczac skladki ubezpieczeniowe?

W poradniku omawiamy zasady obejmowania ubezpieczeniami spolecznymi pracownikow, osoby swiadczace prace na podstawie kontraktow menedzerskich i roznych umow cywilnych oraz pracownikow dorabiajacych do swoich podstawowych dochodow z tytulu zatrudnienia.

Z ubezpieczeniem spolecznym wiaze sie koniecznosc ustalania wysokosci i oplacania skladek, dlatego wazne sa tez informacje o trybie obliczania i oplacania skladek na ubezpieczenia spoleczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych.

Ponadto w poradniku podajemy m.in.:

  • aktualne stopy procentowe skladek,
  • skladniki przychodu wylaczone z podstawy wymiaru skladek,
  • wysokosc kwoty ograniczenia podstawy w biezacym roku,
  • zasady finansowania skladek oplacanych za pracownikow niepelnosprawnych,
  • zasady ustalania skladek za pracujacych emerytow i rencistow oraz osoby wykonujace prace na podstawie kilku roznych umow.

W poradniku, ktory ukaze sie w najblizsza srode, przedstawimy zakres i zasady sporzadzania dokumentacji wymaganej w zwiazku z ubezpieczeniem i oplacaniem skladek.

Jutro napiszemy o skladkach ZUS od jednoosobowej firmy

Definicja

Pracodawca jest platnikiem skladek za pracownikow, w tym rowniez przebywajacych na urlopie wychowawczym albo pobierajacych zasilek macierzynski (z wyjatkiem tych, ktorym wyplaca zasilek Zaklad Ubezpieczen Spolecznych). Pracodawca musi rowniez zglaszac do ubezpieczen i rozliczac skladki za osoby podlegajace ubezpieczeniom spolecznym i/lub zdrowotnemu, zatrudnione na innej podstawie niz stosunek pracy.

Podstawa prawna: ustawa z 13 pazdziernika 1998 r. o systemie ubezpieczen spolecznych


SPIS TRESCI:


Ubezpieczenia spoleczne pracownikow

Zatrudniony zawsze ubezpieczony

Pracownik na podstawie umowy o prace jest obowiazkowo objety wszystkimi rodzajami ubezpieczen spolecznych, czyli emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowych, a takze ubezpieczeniem zdrowotnym, nawet jesli ma juz ustalone prawo do emerytury lub renty, jest uczniem lub studentem, lub tez obok stosunku pracy ma jeszcze inne tytuly do ubezpieczenia.

Wyjatki od zasady

Od umowy o dzielo zawartej do konca czerwca 2004 r. z wlasnym pracownikiem majacym ustalone prawo do emerytury lub renty lub zawartej przez takiego pracownika z innym podmiotem, lecz wykonywanej na rzecz wlasnego pracodawcy, nie nalicza sie skladek na ubezpieczenia spoleczne i ubezpieczenie zdrowotne. Od zawartych od 1 lipca tego roku nalezy te skladki oplacac.

Nie traktuje sie jako zawartej z wlasnym pracownikiem umowy cywilnoprawnej, ktorej strona jest pracownik przebywajacy na urlopie bezplatnym, wychowawczym czy pobierajacy zasilek macierzynski. Jesli jest to umowa o dzielo, to jej wykonawca nie podlega ubezpieczeniom spolecznym. Jesli umowe zlecenia, podlega on ubezpieczeniom jako zleceniobiorca.

Wazne!

Pracownik podlega ubezpieczeniom spolecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu od dnia nawiazania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.

Co jest podstawa wymiaru skladek

Podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne pracownikow jest przychod w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osob fizycznych osiagany z tytulu zatrudnienia w ramach stosunku pracy.

W tej podstawie wymiaru nie uwzglednia sie wynagrodzenia za czas niezdolnosci do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w zwiazku z choroba zakazna oraz zasilkow.

Przychodem ze stosunku pracy sa wszelkiego rodzaju wyplaty pieniezne oraz wartosc pieniezna swiadczen w naturze badz ich ekwiwalenty, bez wzgledu na zrodlo finansowania tych wyplat (art. 12 ust.1 updf).

W szczegolnosci chodzi o: wynagrodzenie zasadnicze, wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, roznego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i inne kwoty, niezaleznie od tego, czy ich wysokosc ustalono z gory. Takze o swiadczenia pieniezne ponoszone za pracownika, jak tez wartosc innych swiadczen nieodplatnych lub czesciowo odplatnych.

Przychod pracownika to suma wyplat dokonanych w danym miesiacu. Dla celow ubezpieczeniowych nie ma wiec znaczenia, za jaki zalegly miesiac - poczawszy od stycznia 1999 r. - wyplacono wynagrodzenie w danym miesiacu. Do podstawy wymiaru skladek za np. sierpien przyjmuje sie wiec wszystkie przychody wyplacone lub postawione do dyspozycji pracownika od 1 do 31 sierpnia.

Skladki od swiadczen w naturze

Wartosc pieniezna swiadczen w naturze ustala sie w wysokosci ekwiwalentu pienieznego okreslonego w przepisach o wynagradzaniu, a w razie ich braku:

  • jezeli przedmiotem swiadczen sa rzeczy lub uslugi wchodzace w zakres dzialalnosci gospodarczej pracodawcy - wedlug cen stosowanych wobec innych niz pracownicy odbiorcow,
  • jezeli przedmiotem swiadczen sa rzeczy lub uslugi zakupione przez pracodawce - wedlug cen ich zakupu,
  • jezeli przedmiotem swiadczenia jest udostepnienie lokalu mieszkalnego: lokatorskiego i wlasnosciowego - w wysokosci czynszu obowiazujacego dla tego lokalu w danej spoldzielni mieszkaniowej; komunalnego - w wysokosci czynszu wyznaczonego dla tego lokalu przez gmine; wlasnosciowego, z wylaczeniem lokali spoldzielczych typu wlasnosciowego oraz domow stanowiacych wlasnosc prywatna - w wysokosci czynszu okreslonego wedlug zasad i stawek dla mieszkan komunalnych na danym terenie, a w miastach w danej dzielnicy; lokalu w hotelu - w wysokosci kosztu udokumentowanego rachunkami wystawionymi przez hotel.

Jezeli zaklad wynajmuje mieszkanie, ktore udostepnia pracownikowi, do podstawy wymiaru skladek nie bedzie wliczany faktyczny koszt, lecz obowiazujacy czynsz.

Wazne dla matek

Urlop wychowawczy lub zasilek macierzynski jest tytulem do ubezpieczenia emerytalnego i rentowego, jesli osoby z nich korzystajace nie maja ustalonego prawa do emerytury lub renty ani innych tytulow rodzacych obowiazek ubezpieczenia. Osoby przebywajace na urlopie wychowawczym sa rowniez objete ubezpieczeniem zdrowotnym, jesli nie podlegaja temu obowiazkowi z innego tytulu.

Skladki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne osob na urlopach wychowawczych finansuje w calosci budzet panstwa. Pracodawca, ktory wyplaca zasilek macierzynski lub udzielil urlopu wychowawczego, sporzadza jedynie dokumenty ubezpieczeniowe, w ktorych wykazuje nalezne skladki - nie dokonuje natomiast wplat skladek do ZUS.

Wysokosc skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oblicza sie od: kwoty zasilku macierzynskiego (brutto) dla osob na zasilkach macierzynskich oraz kwoty swiadczenia pielegnacyjnego (420 zl) dla osob na zasilkach wychowawczych (wskazana podstawa obowiazuje od 1 maja ). Skladke na ubezpieczenie zdrowotne osob na urlopach wychowawczych oblicza sie rowniez od kwoty swiadczenia pielegnacyjnego.

Jakie sa ograniczenia podstawy wymiaru

W celu ustalenia limitu sumuje sie co miesiac narastajaco od poczatku roku wszystkie podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z wszystkich tytulow ubezpieczenia. Uwzglednia sie zatem wszystkie przychody wyplacone lub postawione do dyspozycji pracownika od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku (rowniez podstawy wykazywane w okresie pobierania zasilku macierzynskiego lub przebywania na urlopie wychowawczym). Bez znaczenia jest przy tym, ze wskutek klopotow finansowych czesc np. grudniowej pensji pracodawca wyplacil dopiero w nastepnym miesiacu. Otrzymane w styczniu zalegle wynagrodzenie to przychod za zeszly rok.

Pracodawca musi zaprzestac obliczac i przekazywac skladki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, gdy pracownik przekroczy roczna podstawe wymiaru. Jezeli pracownik ma jeszcze innych platnikow, jest zobowiazany zawiadomic pracodawce i tych platnikow o przekroczeniu kwoty rocznej podstawy wymiaru skladek. Za skutki blednego zawiadomienia odpowiada ubezpieczony.

BARIERA DLA PODSTAWY

Podstawa wymiaru skladek emerytalnych i rentowych nie moze byc wyzsza w danym roku od 30-krotnosci przecietnego miesiecznego wynagrodzenia (w 2004 r. od 68 700 zl). Gdy przychod przekroczy te kwote, od nadwyzki tych skladek sie nie placi.

Ograniczenie kwoty rocznej podstawy wymiaru skladek nie dotyczy pozostalych skladek, co oznacza, ze po przekroczeniu kwoty 68 700 zl nadal nalezy obliczac i przekazywac skladki na ubezpieczenie chorobowe, wypadkowe, zdrowotne, FP i FGSP.

Na ubezpieczenie zdrowotne

Podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenie zdrowotne stanowi podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z uwzglednieniem wynagrodzen za czas niezdolnosci do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w zwiazku z choroba zakazna, bez ograniczenia do 30-krotnosci. Niezaleznie od powyzszego pomniejsza sie ja o kwoty skladek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowane przez pracownika i potracone przez pracodawce.

Skladki na pozostale fundusze

Skladka na FP jest finansowana ze srodkow pracodawcy. Wynosi 2,45 proc. podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania limitu 30-krotnosci. Pracodawca oplaca te skladki od pracownikow, ktorych przychod z pracy (oczywiscie tylko ten stanowiacy podstawe wymiaru skladek) w przeliczeniu na okres miesiaca jest rowny co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu.

RODZAJE SKlADEK I ZRODLA ICH FINANSOWANIA

Oprocz skladek na ubezpieczenia spoleczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracownika oplaca sie rowniez skladke na Fundusz Pracy (FP) i Fundusz Gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych (FGSP).

Skladke na ubezpieczenie emerytalne (19,52 proc. podstawy wymiaru) i ubezpieczenia rentowe (13 proc. podstawy wymiaru) finansuja w rownych czesciach pracownik i pracodawca. Skladke na ubezpieczenie chorobowe (2,45 proc. podstawy wymiaru) finansuje z wlasnych srodkow pracownik, a skladke na ubezpieczenie wypadkowe, ktorej wysokosc jest zroznicowana - np. platnicy majacy nie wiecej niz 9 ubezpieczonych placa 1,93 proc. - finansuje pracodawca. On takze finansuje skladki na FP i FGSP.

7,75 proc. skladki na ubezpieczenie zdrowotne, ktora w 2004 r. wynosi 8,25 proc. podstawy wymiaru, odlicza sie z zaliczki na podatek dochodowy od osob fizycznych, pozostale 0,5 proc. z dochodu pracownika. Jezeli skladka na ubezpieczenie zdrowotne jest wyzsza od zaliczki na podatek dochodowy od osob fizycznych, zostaje obnizona do wysokosci tej zaliczki.

Jezeli praca jest wykonywana przez czesc miesiaca z powodu:

  • rozpoczecia lub zakonczenia umowy w trakcie miesiaca,
  • pobierania przez czesc miesiaca wynagrodzenia za chorobe od pracodawcy (art. 92 k. p.) lub zasilku chorobowego,
  • korzystania przez czesc miesiaca z urlopu bezplatnego lub innej nieobecnosci bez prawa do wynagrodzenia, nalezy ustalic podstawe wymiaru skladek w przeliczeniu na pelny miesiac. Jesli okaze sie, ze przychod wynosi co najmniej tyle, ile minimalne wynagrodzenie, trzeba oplacic skladki na FP.

W praktyce zatem skladke na FP zawsze trzeba potracic od zatrudnionego w pelnym wymiarze czasu pracy.

Jezeli pracownik uzyskuje przychody z roznych zrodel, to uwzglednia sie laczna podstawe wymiaru skladek z wszystkich tytulow. Gdy wiec osoba na niepelnym etacie otrzymuje 500 zl wynagrodzenia, pracodawca nie odprowadza skladki na FP. Jezeli jednak ma on tez pol etatu z 500 zl pensji w innym podmiocie, to obowiazek taki juz powstaje, gdyz podstawa przekroczyla minimalne wynagrodzenie. Zatem pracodawca zatrudniajacy pracownika na czesc etatu za mniej niz minimalne wynagrodzenie, powinien uzyskac od niego informacje, czy podlega obowiazkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytulow.

Wazne!

Pracodawcy, u ktorych pracuja osoby w okresie odbywania kary pozbawienia wolnosci lub tymczasowego aresztowania za okres od 1 czerwca br., powinni za nie oplacac skladke na Fundusz Pracy, jesli ich przychod stanowiacy podstawe wymiaru wynosi co najmniej 50 proc. minimalnego wynagrodzenia za prace.

Skladki na FGSP za zatrudnionych w zwiazku z prowadzona dzialalnoscia gospodarcza musza oplacac pracodawcy, z wyjatkiem zakladow budzetowych i gospodarstw pomocniczych jednostek budzetowych. Nie dotyczy to pracodawcow niewyplacalnych, zakladow pracy chronionej, zakladow aktywnosci zawodowej i tych, ktorych upadlosc lub likwidacje wylaczaja odrebne przepisy.

Skladka na FGSP wynosi 0,15 proc. i jest finansowana ze srodkow pracodawcy. Podstawe jej wymiaru stanowi podstawa wymiaru skladki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania limitu 30-krotnosci.

Definicja

Dla celow ubezpieczeniowych za pracownika uwaza sie osobe pozostajaca w stosunku pracy oraz osobe wykonujaca prace na podstawie umowy:

  • zlecenia lub innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorej stosuje sie przepisy o zleceniu,
  • agencyjnej,
  • o dzielo,

jezeli zostaly zawarte z wlasnym pracodawca lub praca na podstawie tych umow jest wykonywana na rzecz takiego pracodawcy.

O wylaczeniach przychodow pracownika z podstawy wymiaru skladek czytaj nizej

ODREBNE ZASADY DLA NIEPELNOSPRAWNYCH

MARIA BRZEZINSKA
GLOWNY SPECJALISTA W DEPARTAMENCIE UBEZPIECZEN I SKLADEK CENTRALI ZUS

W zakladach zatrudniajacych mniej niz 25 osob w przeliczeniu na pelny wymiar czasu pracy pracownikom o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepelnosprawnosci:

  • czesc wynagrodzenia odpowiadajaca skladce naleznej od zatrudnionego na ubezpieczenie emerytalne finansuje Panstwowy Fundusz Rehabilitacji Osob Niepelnosprawnych (PFRON),
  • czesc kosztow osobowych pracodawcy, odpowiadajaca naleznej skladce na ubezpieczenie emerytalne od pracodawcy, finansuje budzet panstwa.

W zakladach zatrudniajacych co najmniej 25 pracownikow w przeliczeniu na pelny etat, gdzie wskaznik niepelnosprawnych w stosunku do zatrudnionych ogolem wynosi co najmniej 6 proc.:

  • czesc wynagrodzenia odpowiadajaca naleznej skladce od pracownika na ubezpieczenie emerytalne oraz czesc kosztow osobowych pracodawcy odpowiadajaca naleznej od pracodawcy skladce na ubezpieczenie emerytalne - zaliczonym do znacznego i umiarkowanego stopnia niepelnosprawnosci finansuje PFRON,
  • czesc kosztow osobowych pracodawcy odpowiadajaca naleznej skladce na ubezpieczenie wypadkowe - zaliczonym do lekkiego stopnia niepelnosprawnosci finansuje PFRON.

W zakladach pracy chronionej i aktywizacji zawodowej zatrudnionym niepelnosprawnym zaliczonym do znacznego, umiarkowanego i lekkiego stopnia niepelnosprawnosci, a takze legitymujacym sie orzeczeniem o niepelnosprawnosci wydanym przed ukonczeniem 16. roku zycia:

  • czesc wynagrodzenia odpowiadajaca naleznej skladce pracownika na ubezpieczenia emerytalne i chorobowe finansuje PFRON,
  • czesc kosztow osobowych pracodawcy, odpowiadajaca naleznej skladce na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracodawcy finansuje budzet panstwa, a w czesci odpowiadajacej naleznej skladce na ubezpieczenie wypadkowe finansuje PFRON.

Wazne!

Skladki na ubezpieczenia spoleczne na wniosek pracodawcy przez rok sa finansowane przez budzet panstwa i PFRON za okresy miesieczne. Wniosek sklada sie poprzez wpisanie w polu 03 bloku III deklaracji rozliczeniowej DRA odpowiedniego kodu wniosku. Po uplywie roku pracodawca moze zlozyc wniosek na kolejne okresy roczne.

Wynagrodzenie dla platnika

Zatrudniam okolo 200 pracownikow, dla ktorych ustalam uprawnien do zasilkow chorobowych oraz je wyplacam. Czy za te czynnosci nalezy mi sie jakies wynagrodzenie?

Tak. Z art. 3 ust. 2 ustawy z 13 pazdziernika 1998 r. o systemie ubezpieczen spolecznych wynika, ze platnicy skladek, a sa nimi glownie pracodawcy, za wykonywanie zadan zwiazanych z ustalaniem prawa do swiadczen z ubezpieczenia chorobowego, ich wysokosci oraz wyplata maja prawo do wynagrodzenia. Jego wysokosc zostala ustalona w rozporzadzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z 14 grudnia 1998 r. w tej sprawie, opublikowanym w Dz. U. nr 153, poz. 1005, na 0,1 proc. kwoty prawidlowo wyplaconych swiadczen. Przypomnijmy, ze z ubezpieczenia w razie choroby i macierzynstwa wyplacane sa zasilki chorobowe, macierzynskie, opiekuncze i wyrownawcze oraz swiadczenia rehabilitacyjne. Platnik skladek jest uprawniony do potracenia naleznego mu wynagrodzenia z przekazywanych skladek. Przeprowadzenie tej operacji dokumentuje w deklaracji rozliczeniowej skladanej w ZUS za miesiac, w ktorym dokonal wyplaty tych swiadczen.

Reklamacje w ZUS

Czesc moich pracownikow otrzymala juz informacje o kwotach skladek zapisanych na ich kontach w ZUS za ubiegly rok. Niektorzy z nich uwazaja, ze zaplacili wiecej, co znajduje potwierdzenie w mojej dokumentacji. Gdzie i jak mozna wyjasnic powstale roznice?

Watpliwosci nalezy wyjasniac w placowkach ZUS, ktore przekazaly ubezpieczonym wymienione informacje. Wykaz placowek ZUS zawarty jest w Internecie na stronie www.zus.pl. Pewne wyjasnienia mozna tez uzyskac pod numerem 0 801 400 400 w godz. 8-15. Zgloszenie reklamacji jest niezbedne, gdy:

  • ubezpieczony, za ktorego w 2003 r. byly oplacane skladki emerytalne, nie dostal informacji,
  • ZUS podal nieprawidlowe dane identyfikacyjne ubezpieczonego lub niewlasciwy adres,
  • brakuje skladki za wskazany miesiac,
  • nieprawidlowa jest wysokosc skladki za wskazany miesiac,
  • ubezpieczony otrzymal wiecej niz jedna informacje o stanie swojego konta.

Wprawdzie reklamacja moze byc zlozona w dowolnej formie pisemnej, ale wskazane jest skorzystanie z drukow ZUS ZRU, ktore mozna otrzymac w placowkach ZUS lub wydrukowac ze strony www.mojaskladka.zus.pl

Ubezpieczenie zleceniobiorcow i menedzerow

Na zleceniu jak w pracy

Osoba wykonujaca prace na podstawie umowy zlecenia (lub innej umowy o swiadczenie uslug, do ktorej zastosowanie maja przepisy dotyczace umowy zlecenia) podlega obowiazkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i zdrowotnemu od dnia wskazanego w umowie jako data rozpoczecia do jej zakonczenia.

Ubezpieczeniu wypadkowemu podlega, jesli przystapi do tych ubezpieczen i wykonuje prace w siedzibie lub miejscu prowadzenia dzialalnosci zleceniodawcy.

Ubezpieczenie chorobowe jest dla zleceniobiorcy dobrowolne.

Zleceniobiorcy bedacy studentami lub uczniami gimnazjow, szkol ponadgimnazjalnych lub ponadpodstawowych nie podlegaja ubezpieczeniom spolecznym i zdrowotnemu do ukonczenia 26 lat.

Osoby majace juz ustalone prawo do emerytury lub renty wykonujace prace na podstawie umowy zlecenia (chodzi o umowy zawarte od 14 stycznia 2000 r.) tez podlegaja obowiazkowym ubezpieczeniom spolecznym i zdrowotnemu.

W obrocie funkcjonuja jeszcze umowy zlecenia zawarte z emerytem lub rencista przed 14 stycznia 2000 r. (przed zmiana ustawy o systemie ubezpieczen spolecznych). Ubezpieczenia spoleczne od tych umow sa dobrowolne. I od wczesniejszych, i od pozniejszych koniecznie trzeba odprowadzic skladke zdrowotna.

Jezeli z umowy zlecenia wynika, ze jest ona wykonywana nieodplatnie, zleceniobiorca nie podlega ubezpieczeniom spolecznym.

Osoby zatrudniane na tzw. kontraktach menedzerskich majacych charakter umow zlecenia dla celow ubezpieczen spolecznych traktowani sa tak samo jak zleceniobiorcy.

Samoistna umowa o dzielo (niezawarta z wlasnym pracodawca) nie stanowi tytulu do ubezpieczen spolecznych i zdrowotnego.

ODREBNOSCI W USTALANIU SKLADEK

Podstawe wymiaru skladek emerytalnych i rentowych zleceniobiorcy stanowi przychod w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osob fizycznych, jezeli w umowie odplatnosc okreslono kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie. Gdy wynagrodzenie ustalono w inny sposob, podstawa wymiaru to zadeklarowana kwota, nie nizsza od minimalnego wynagrodzenia.

Podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenie wypadkowe zleceniobiorcow stanowi podstawa wymiaru skladek emerytalnych i rentowych bez stosowania limitu 30-krotnosci.

Natomiast podstawe wymiaru skladek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe stanowi podstawa nie wyzsza w danym miesiacu od 250 proc. przecietnego miesiecznego wynagrodzenia.

SKLADKI ZDROWOTNE

Podstawe wymiaru skladki na ubezpieczenie zdrowotne stanowi podstawa wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne bez ograniczenia do 30-krotnosci, pomniejszona o kwoty potracone przez platnikow ze srodkow ubezpieczonego zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczen spolecznych.

Obowiazkowa skladke zdrowotna placa wszyscy, ktorzy z przychodu z danego zrodla podlegaja obowiazkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniom spolecznym.

Zatem kazdy zleceniobiorca (z wyjatkiem tego, ktory umowe zlecenia wykonuje w ramach prowadzonej dzialalnosci gospodarczej oraz studenta i ucznia, ktory nie ukonczyl 26 lat) podlega co najmniej ubezpieczeniu zdrowotnemu i w konsekwencji powinien miec oplacana skladke zdrowotna.

DOBROWOLNE UBEZPIECZENIE CHOROBOWE

Zgloszenie do ubezpieczenia chorobowego zalezy od woli zleceniobiorcy. Jezeli zlozy wniosek w terminie przewidzianym do ubezpieczen obowiazkowych - to zostanie objety tym ubezpieczeniem od dnia wskazanego we wniosku.

Natomiast jesli dopiero po pewnym czasie zdecyduje sie przystapic do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, zostanie nim objety nie wczesniej niz od dnia, w ktorym wniosek zostal zlozony.

SKLADKA NA FUNDUSZE POZAUBEZPIECZENIOWE

Za zleceniobiorce nalezy oplacac skladke na Fundusz Pracy, jezeli obowiazkowo podlega on ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a podstawa wymiaru z umowy lub podstawa wymiaru ze wszystkich obowiazkowych tytulow wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie. Jezeli jest nizsza, za zleceniobiorce nie oplaca sie skladki na FP.

Te skladki platnicy (zleceniodawcy) odprowadzaja, pod warunkiem ze zleceniobiorcy sa objeci obowiazkowymi ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi.

Natomiast skladki na Fundusz Gwarantowanych Swiadczen Pracowniczych musza oplacac pracodawcy za zatrudnionych. Mowi o tym art. 2 ust. 1 ustawy z 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczen pracowniczych w razie niewyplacalnosci pracodawcy. Ustawe te stosuje sie odpowiednio do osob wykonujacych prace zarobkowa na innej podstawie niz stosunek pracy, jezeli z tego tytulu podlegaja obowiazkowo ubezpieczeniom spolecznym. W zwiazku z tym skladki na FGSP trzeba rowniez uiszczac za zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych (zlecenia, agencyjne). Nie robi sie tego natomiast za zleceniobiorce objetego ubezpieczeniami dobrowolnymi.

WYLACZENIA Z PODSTAWY

Liczne wylaczenia przychodow pracownika z podstawy wymiaru skladek wymienione sa w rozporzadzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegolowych zasad ustalania podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Odszkodowania, odprawy i rekompensaty

  • odprawy pieniezne przyslugujace w zwiazku z przejsciem na emeryture lub rente,
  • odprawy, odszkodowania i rekompensaty wyplacane w zwiazku z rozwiazaniem lub wygasnieciem stosunku pracy, w tym z tytulu: wygasniecia lub rozwiazania stosunku pracy z przyczyn lezacych po stronie zakladu pracy, nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o prace lub jej rozwiazania bez wypowiedzenia, skrocenia okresu jej wypowiedzenia oraz niewydania w terminie lub wydania niewlasciwego swiadectwa pracy,
  • odszkodowania wyplacone bylym pracownikom po rozwiazaniu stosunku pracy na podstawie umowy o zakazie konkurencji,
  • odszkodowania za utrate lub uszkodzenia w zwiazku z wypadkiem przy pracy przedmiotow osobistego uzytku oraz przedmiotow niezbednych do wykonywania pracy - nalezne od pracodawcy na podstawie art. 237 (1) § 2 kodeksu pracy.

Nagrody

  • nagrody ministra gospodarki za szczegolne osiagniecia w eksporcie,
  • nagrody za wyniki sportowe, wyplacane przez kluby sportowe i polskie zwiazki sportowe, oraz za wybitne osiagniecia sportowe lub w pracy zawodowej w dziedzinie kultury fizycznej, wyplacane ze srodkow budzetowych,
  • nagrody jubileuszowe (gratyfikacje), ktore zgodnie z obowiazujacymi u pracodawcy przepisami placowymi przysluguja nie czesciej niz co 5 lat.

Jezeli trzeba wyplacic nagrode jubileuszowa wczesniej niz po uplywie 5 lat od poprzedniej, to podstawy wymiaru skladek nie stanowia rowniez nagrody wyplacane, gdy:

- pracownik nabywa prawo do nagrody w okresie krotszym niz 5 lat od nabycia prawa do poprzedniej nagrody, bo w czasie wyczekiwania na nastepna nagrode przedstawil dokumenty potwierdzajace zatrudnienie, ktore wczesniej nie byly uwzgledniane przy ustalaniu prawa do nagrody,

- nagroda jest wyplacana w dniu rozwiazania stosunku pracy, a do nabycia prawa do nastepnej brakuje mniej niz 12 miesiecy, liczac od dnia rozwiazania stosunku pracy z powodu przejscia pracownika na emeryture lub rente w zwiazku z wypadkiem przy pracy lub choroba zawodowa albo na rente inwalidzka I lub II grupy z innych przyczyn (obecnie - rente z tytulu niezdolnosci do pracy),

- nagroda przysluguje czlonkom druzyn ratowniczych w przemysle wydobywczym (z wyjatkiem specjalistow) bez wzgledu na czestotliwosc wyplaty,

- prawo do nabycia nagrody ustalila zmiana wewnetrznych przepisow. Zarowno nowe, jak i stare przepisy musza przyznawac nagrody nie czesciej niz co 5 lat, a celem zmiany nie moze byc umozliwienie wyplat wolnych od skladek,

- nagrody wyplacane, gdy do osiagniecia kolejnego 5-lecia brakuje mniej niz 12 miesiecy, a pracownik po rozwiazaniu stosunku pracy przechodzi na swiadczenie przedemerytalne.

Ryczalty i ekwiwalenty

  • wartosc swiadczen rzeczowych wynikajacych z przepisow o bezpieczenstwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te swiadczenia wyplacane zgodnie z przepisami wydanymi przez Rade Ministrow lub wlasciwego ministra,
  • ekwiwalenty pieniezne za pranie odziezy roboczej i uzywanie odziezy i obuwia wlasnego zamiast roboczego,
  • wartosc bonow, talonow, kuponow lub innych dowodow uprawniajacych do otrzymania na ich podstawie napojow bezalkoholowych, posilkow oraz artykulow spozywczych, gdy pracodawca, mimo ciazacego na nim obowiazku wynikajacego z przepisow o bezpieczenstwie i higienie pracy, nie wydaje pracownikom posilkow i napojow bezalkoholowych,
  • ekwiwalenty pieniezne za uzyte podczas pracy narzedzia, materialy lub sprzet, bedace wlasnoscia pracownika,
  • wartosc ubioru sluzbowego (umundurowania), ktorego uzywanie nalezy do obowiazkow pracownika, lub ekwiwalent pieniezny za ten ubior,
  • zwrot kosztow uzywania w jazdach lokalnych na potrzeby pracodawcy pojazdow niebedacych jego wlasnoscia - do wysokosci miesiecznego ryczaltu pienieznego albo do wysokosci nieprzekraczajacej kwoty ustalonej przy zastosowaniu stawek za 1 km przebiegu pojazdu okreslonych w odrebnych przepisach wydanych przez wlasciwego ministra - jezeli przebieg pojazdu, z wylaczeniem wyplat ryczaltu pienieznego, jest udokumentowany przez pracownika w ewidencji przebiegu pojazdu, prowadzonej wedlug zasad okreslonych w przepisach o podatku dochodowym od osob fizycznych.

Przepis ten w cytowanym brzmieniu ma zastosowanie do skladek naleznych za okres od 1 sierpnia 2004 r.

Podroze i przeniesienia sluzbowe

  • zwracane pracownikowi koszty przeniesienia sluzbowego oraz zwiazane z tym zasilki na zagospodarowanie i osiedlenie - do kwoty, ktora z tego tytulu zwolniono z podatku dochodowego, diety i inne naleznosci z tytulu podrozy sluzbowej pracownika - do wysokosci okreslonej w przepisach w sprawie wysokosci oraz warunkow ustalania naleznosci przyslugujacych zatrudnionemu w panstwowej lub samorzadowej jednostce sfery budzetowej, z tytulu podrozy sluzbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju, z tym, ze zatrudnionym na morskich statkach handlowych i rybackich z podstawy wymiaru wylacza sie rownowartosc dodatkow dewizowych w czesci odpowiadajacej 75 proc. dodatku,
  • czesc wynagrodzenia zatrudnionych za granica u polskich pracodawcow, z wylaczeniem osob wymienionych w art. 18 ust. 12 A ustawy o systemie ubezpieczen spolecznych, w wysokosci rownowartosci diety przyslugujacej z tytulu podrozy sluzbowych poza granicami kraju za kazdy dzien pobytu, okreslonej w przepisach w sprawie wysokosci oraz warunkow ustalania naleznosci przyslugujacych pracownikowi zatrudnionemu w panstwowej lub samorzadowej jednostce sfery budzetowej z tytulu podrozy sluzbowej poza granicami kraju, z tym, ze tak ustalony miesieczny przychod stanowiacy podstawe wymiaru skladek nie moze byc nizszy od kwoty przecietnego wynagrodzenia, o ktorym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy (w 2004 r. kwota ta wynosi 2290 zl),
  • dodatek za rozlake wyplacany pracownikom czasowo przeniesionym oraz strawne - do wysokosci diet z tytulu podrozy sluzbowej na obszarze kraju, okreslonych w przepisach w sprawie wysokosci oraz warunkow ustalania naleznosci przyslugujacych pracownikowi zatrudnionemu w panstwowej lub samorzadowej jednostce sfery budzetowej z tytulu podrozy sluzbowej na obszarze kraju.

Swiadczenia przyslugujace na podstawie przepisow placowych obowiazujacych u pracodawcy

  • skladniki wynagrodzenia, do ktorych pracownik ma prawo podczas pobierania wynagrodzenia za chorobe od pracodawcy, zasilku chorobowego, macierzynskiego, opiekunczego, swiadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ukladow zbiorowych pracy lub przepisow placowych. Takie zwolnienie dotyczy zatem np. dodatku za wysluge lat, jesli pracownik otrzymuje go podczas choroby. Skladniki te stanowia podstawe wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres, kiedy pracownik swiadczy prace, ale nie za czas choroby,
  • dodatki uzupelniajace 70- lub 80-proc. zasilek chorobowy wyplacane przez pracodawcow - do kwoty nieprzekraczajacej, lacznie z tym zasilkiem, 100 proc. przychodu pracownika stanowiacego podstawe wymiaru skladek,
  • wynikajace z ukladow zbiorowych pracy, regulaminow wynagradzania lub innych przepisow placowych korzysci materialne z bezplatnych lub czesciowo odplatnych przejazdow srodkami lokomocji,
  • korzysci materialne wynikajace z ukladow zbiorowych pracy, regulaminow wynagradzania lub innych przepisow placowych, polegajace na uprawnieniu do zakupu po cenach nizszych od detalicznych niektorych artykulow, przedmiotow lub uslug,
  • dodatkowe swiadczenia niemajace charakteru deputatu przyznawane na podstawie przepisow szczegolnych - kart branzowych lub ukladow zbiorowych pracy, tj. ekwiwalent pieniezny z tytulu zwrotu kosztow przejazdow urlopowych, swiadczenia na pomoce naukowe dla dzieci, swiadczenia przyznawane z tytulu uroczystych dni, jak tradycyjne barborkowe, z wyjatkiem nagrod pienieznych z tytulu uroczystych dni,
  • swiadczenia przyznane - zgodnie z odrebnymi przepisami - na podnoszenie kwalifikacji zawodowych i wyksztalcenia ogolnego pracownikow, z wylaczeniem tych za czas urlopu szkoleniowego oraz zwolnienia z czesci dnia, przyslugujace podejmujacym nauke lub podnoszacym kwalifikacje zawodowe w formach pozaszkolnych.

Swiadczenia rzeczowe

  • wartosc finansowanych przez pracodawce posilkow udostepnianych do spozycia bez prawa do ekwiwalentu z tego tytulu - do wysokosci nieprzekraczajacej miesiecznie kwoty 190 zl,
  • swiadczenia w naturze w postaci dzialki gruntu.

Swiadczenia socjalne i zapomogi

  • swiadczenia finansowane ze srodkow przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakladowego funduszu swiadczen socjalnych bez wzgledu na ich wysokosc oraz przedmiot. Wylaczone beda zatem np. bony towarowe przyznawane w ramach zakladowego funduszu swiadczen socjalnych,
  • swiadczenia z funduszu utworzonego na cele socjalno-bytowe na podstawie ukladu zbiorowego pracy w zakladzie, ktory nie tworzy ZFSS, do wysokosci odpisu podstawowego na ten fundusz,
  • swiadczenia urlopowe do wysokosci nieprzekraczajacej rocznie odpisu podstawowego,
  • zapomogi losowe w przypadku klesk zywiolowych, indywidualnych zdarzen losowych lub dlugotrwalej choroby,
  • naleznosci obliczone od wielkosci efektow uzyskanych przez zastosowanie pracowniczego projektu wynalazczego i za dokumentacje dostarczona bezumownie przez tworce projektu, przydatna do stosowania projektu oraz nagrody za wynalazczosc, prace badawcze i wdrozeniowe. Sa wylaczone z podstawy wymiaru od 31 maja 1999 r. Gdy wiec przekazanie pracodawcy praw do korzystania z wynalazku nastapilo miedzy 1 stycznia a 30 maja 1999 r., taki przychod jest oskladkowany, a gdy po 30 maja 1999 r. - wolny od skladek.

Inne przychody

  • srodki otrzymywane w zakladach pracy chronionej i zakladach aktywizacji zawodowej na rehabilitacje zawodowa, spoleczna oraz lecznicza osob niepelnosprawnych na podstawie odrebnych przepisow, z zakladowego funduszu rehabilitacji osob niepelnosprawnych albo z zakladowego funduszu aktywnosci, oprocz wynagrodzen finansowanych ze srodkow tych funduszy,
  • finansowane przez pracodawce skladki na grupowe ubezpieczenia na zycie pracownikow oraz koszty nabycia przez pracownikow jednostek uczestnictwa funduszy powierniczych i funduszy inwestycyjnych. Po spelnieniu wszystkich warunkow okreslonych w rozporzadzeniu pracodawca ponoszacy owe koszty ma prawo wylaczyc je z podstawy wymiaru do wysokosci nie wyzszej niz 7 proc. biezacej, przecietnej, miesiecznej podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia spoleczne przypadajacej na jednego pracownika.

W zwiazku z wejsciem w zycie przepisow ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych wylaczen z podstawy wymiaru, o ktorych mowa w § 2 ust.1 pkt 31 i 32 rozporzadzenia z 18 grudnia 1998 r. nie stosuje sie do przychodow pracownikow uzyskanych po 31 grudnia 2004 r.

Pracodawcy, ktorzy do 31 grudnia 2004 r. zloza wniosek o rejestracje pracowniczego programu emerytalnego na podstawie przepisow o pracowniczych programach emerytalnych, zachowaja prawo do dokonywania tych wylaczen do dnia, w ktorym wszczete postepowanie administracyjne zakonczy sie rejestracja programu, pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, odmowa wpisu do rejestru lub umorzeniem postepowania.

Ubezpieczenia wykonujacych zlecenie u innego pracodawcy

Dorabiajacy nie musi

Dla dorabiajacych na zleceniu pracownikow zatrudnionych u innego niz zleceniodawca pracodawcy ubezpieczenia spoleczne ze zlecenia sa dobrowolne, jezeli ich przychod ze stosunku pracy w przeliczeniu na okres miesiaca wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie. Z innego tytulu obowiazkowa jest wowczas tylko skladka zdrowotna.

Dla dorabiajacych na podstawie umowy zlecenia, bedacych rownoczesnie pracownikami, ktorych przychod ze stosunku pracy jest nizszy od minimalnego wynagrodzenia, ubezpieczenia spoleczne i zdrowotne ze zlecenia sa obowiazkowe.

Jezeli dorabiajacy na zleceniu, bedacy rownoczesnie zatrudnionym u innego niz zleceniodawca pracodawcy, ma dodatkowo ustalone prawo do emerytury lub renty - ubezpiecza sie dobrowolnie bez wzgledu na wysokosc przychodu uzyskiwanego ze stosunku pracy. Zawsze natomiast obowiazkowa jest skladka zdrowotna.

Uczen lub student do ukonczenia 26. roku zycia zatrudniony rownoczesnie u innego niz zleceniodawca pracodawcy bez wzgledu na wysokosc przychodu uzyskiwanego ze stosunku pracy nie podlega ubezpieczeniom spolecznym i zdrowotnemu ze zlecenia.

Przedstawione zasady nie dotycza sytuacji, gdy zlecenie jest zawarte z wlasnym pracodawca lub wykonywane na jego rzecz, gdyz wowczas przychod ze zlecenia jest traktowany jak przychod ze stosunku pracy i podlega oskladkowaniu.

KILKA ZLECEN ROWNOCZESNIE

Osoba spelniajaca warunki do obowiazkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowych z kilku tytulow jest objeta nimi z tego tytulu, ktory powstal najwczesniej. Moze jednak dobrowolnie na swoj wniosek byc objeta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi takze z pozostalych, wszystkich lub wybranych tytulow lub zmienic tytul ubezpieczen. Ze wszystkich umow nalezy obowiazkowo oplacac skladke na ubezpieczenie zdrowotne.

ZLECENIE PLUS BIZNES

Zleceniobiorca prowadzacy jednoczesnie pozarolnicza dzialalnosc moze wybrac tytul obowiazkowego ubezpieczenia spolecznego. Gdy dokona wyboru, z drugiego tytulu podlega ubezpieczeniom spolecznym dobrowolnie. Z obu zrodel trzeba jednak zaplacic skladke na ubezpieczenie zdrowotne.

Jezeli umowa zlecenia lub umowa podobna jest wykonywana w ramach prowadzonej pozarolniczej dzialalnosci gospodarczej (przedmiot prowadzonej dzialalnosci jest taki sam jak przedmiot wykonywanej umowy), nie ma zbiegu tytulow. Wowczas ubezpieczony podlega obowiazkowo ubezpieczeniom spolecznym oraz zdrowotnemu z tytulu dzialalnosci gospodarczej.

Osoba, ktora wykonuje kontrakt menedzerski i rownoczesnie ma wpis do ewidencji dzialalnosci gospodarczej i w ramach dzialalnosci uzyskuje wylacznie przychody z kontraktu menedzerskiego, podlega ubezpieczeniom spolecznym jako zleceniobiorca.

Definicje

Ubezpieczenia spoleczne

Ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenia rentowe, ubezpieczenie w razie choroby i macierzynstwa (chorobowe), ubezpieczenie z tytulu wypadkow przy pracy i chorob zawodowych (wypadkowe).

Ubezpieczony

Osoba fizyczna podlegajaca co najmniej jednemu z ubezpieczen spolecznych (emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowym) i/lub ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Platnik skladek

Jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna zobowiazana do zglaszania osob wymienionych w ustawie do ubezpieczen spolecznych i oplacania skladek ubezpieczeniowych za te osoby. Platnikami skladek sa m.in. pracodawcy, jednostki wyplacajace swiadczenia socjalne, powiatowe urzedy pracy, osoby prowadzace pozarolnicza dzialalnosc itp.

Konto platnika

Konto, na ktorym ewidencjonowana jest kwota zobowiazan z tytulu skladek oraz innych skladek danego platnika zbieranych przez ZUS, kwota zaplaconych skladek, stan rozliczen oraz inne informacje dotyczace platnika skladek.

Konto ubezpieczonego

Indywidualne konto, na ktorym ewidencjonowane sa skladki oraz informacje dotyczace przebiegu ubezpieczen spolecznych danego ubezpieczonego.

Wykaz przydatnych aktow prawnych

Ustawa z 13 pazdziernika 1998 r. o systemie ubezpieczen spolecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 z pozn. zm.),

Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczen Spolecznych (Dz.U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 z pozn. zm),

Ustawa z 30 pazdziernika 2002 r. o ubezpieczeniu spolecznym z tytulu wypadkow przy pracy i chorob zawodowych (Dz.U. nr 199, poz. 1673 z pozn. zm.),

Ustawa z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. nr 45, poz. 391 z pozn. zm.),

Ustawa z 20 kwietnia 2004 r o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99, poz. 1001 z pozn. zm.),

Ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i spolecznej osob niepelnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz. 776 z pozn. zm.),

Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (Dz.U. nr 116, poz.1207),

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osob fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z pozn. zm.),

Rozporzadzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegolowych zasad ustalania podstawy wymiaru skladek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z pozn. zm.),

Rozporzadzenie ministra pracy i polityki spolecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie roznicowania stopy procentowej skladki na ubezpieczenie spoleczne z tytulu wypadkow przy pracy i chorob zawodowych w zaleznosci od zagrozen zawodowych i ich skutkow (Dz.U. nr 200, poz. 1692 z pozn. zm.).

Rozporzadzenie Rady Ministrow z dnia 30 grudnia 1998r. w sprawie szczegolowych zasad oraz trybu postepowania w sprawach rozliczania skladek, wyplaconych zasilkow z ubezpieczen chorobowego i wypadkowego, zasilkow rodzinnych, pielegnacyjnych i wychowawczych oraz kolejnosci zaliczania wplat skladek na poszczegolne fundusze (Dz.U.1998 nr 165, poz.1197, z pozn.zm.)

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.