Sad Najwyzszy - Izba Cywilna

Uchwala z dnia 21 lutego 2003 r. Sygn. akt III CZP 89/02

Sad Najwyzszy w skladzie:

SSN Stanislaw Dabrowski (przewodniczacy)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
SSN Bronislaw Czech (sprawozdawca)

Protokolant Bozena Kowalska

w sprawie z wniosku wierzyciela - Zakladu Ubezpieczen Spolecznych -
II Oddzial w Warszawie Inspektorat w Wolominie.
przy uczestnictwie dluznikow S. L. i H. S. - wspolnikow spolki cywilnej,
o wyznaczenie organu egzekucyjnego do dalszego prowadzenia egzekucji,
po rozstrzygnieciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym
w dniu 7 lutego 2003 r.,
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony Kaszczyszyn
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sad Okregowy w Warszawie
postanowieniem z dnia 6 wrzesnia 2002 r., sygn. akt V Cz 1473/02:

"Czy w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sadowej do tej samej rzeczy lub prawa majatkowego, sadem rejonowym, w ktorego okregu wszczeto egzekucje, wlasciwym do rozstrzygniecia, ktory organ egzekucyjny - sadowy czy administracyjny - ma dalej prowadzic lacznie egzekucje w trybie wlasciwym dla danego organu, w rozumieniu art. 773 k.p.c., jest sad rejonowy, w ktorego okregu dziala komornik, ktory pierwszy wszczal egzekucje przeciwko dluznikowi?"

p o d j a l uchwale:

W przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sadowej do tej samej rzeczy lub prawa majatkowego, o wyznaczeniu organu egzekucyjnego do lacznego dalszego prowadzenia egzekucji, rozstrzyga sad rejonowy w ktorego okregu znajduje sie siedziba komornika lub administracyjnego organu egzekucyjnego, ktory pierwszy wszczal egzekucje (art. 773 1 zd. 1 k.p.c.).

U Z A S A D N I E N I E

Przedstawione Sadowi Najwyzszemu do rozstrzygniecia zagadnienie prawne powstalo na tle nastepujacego stanu faktycznemu:

Do rachunku bankowego S. L. i H. S. - wspolnikom spolki cywilnej, w Banku PKO S.A. X O/W., skierowana zostala egzekucja (zajecie) prowadzona przez Komornika Rewiru XXIV przy Sadzie Rejonowym dla Warszawy Mokotowa oraz przez Zaklad Ubezpieczen Spolecznych II Oddzial w Warszawie Inspektorat w Wolominie.

W zwiazku z tym Zaklad Ubezpieczen Spolecznych zlozyl do Sadu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa wniosek o wyznaczenie organu egzekucyjnego do dalszego lacznego prowadzenia egzekucji (art. 773 1 k.p.c.).

Sad ten postanowieniem z dnia 19 listopada 2001 r., I Co 2961/01, uznal sie niewlasciwym miejscowo i sprawe przekazal Sadowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi z uwagi na miejsce wszczecia egzekucji, ktorym jest siedziba Banku prowadzacego rachunek dluznikow.

Sad Okregowy w Warszawie, rozpoznajac zazalenie Zakladu Ubezpieczen Spolecznych na powyzsze postanowienie przedstawil do rozstrzygniecia Sadowi Najwyzszemu zagadnienie prawne przytoczone w komparycji niniejszej uchwaly.

Zdaniem Sadu Okregowego w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sadowej do tej samej rzeczy lub prawa majatkowego, sadem rejonowym, w ktorego okregu wszczeto egzekucje, wskazanym w art. 773 k.p.c. jest sad, w ktorego okregu znajduja sie rzeczy lub prawa majatkowe, co do ktorych nastapil zbieg egzekucji wszczetej przez komornika i organ administracyjny. Nie jest nim sad rejonowy, przy ktorym dziala komornik, gdyz nie wynika to jednoznacznie z brzmienia tego przepisu, ktory wskazuje na "sad rejonowy, w ktorego okregu wszczeto egzekucje", chyba ze egzekucje wszczeto wlasnie na obszarze podlegajacym jurysdykcji tego sadu, przy ktorym dziala komornik. W ocenie Sadu Okregowego, kwestionowana wykladnia bylaby dopuszczalna, gdyby w tresci art. 773 k.p.c. ustawodawca wskazal jedynie na sad rejonowy, przy ktorym dziala komornik. Jak zauwazyl Sad Okregowy, wszczecie egzekucji nastepuje przez podjecie pierwszej czynnosci egzekucyjnej, a miejsce jej wszczecia uzaleznione jest od sposobu prowadzonej egzekucji. W przypadku zajecia rachunku bankowego dluznika jest nim siedziba oddzialu lub jednostki banku, prowadzacego rachunek (art. 889 k.p.c.). Zatem o miejscu wszczecia egzekucji decyduje siedziba jednostki lub oddzialu banku, w ktorym dokonano zajecia, a nie okreg urzedowy komornika, do ktorego wplynal wniosek egzekucyjny. Sad Okregowy zaznaczyl, ze stosownie do art. 759 w zwiazku z art. 773 k.p.c., decyzje w przedmiocie zbiegu egzekucji podejmuje sad, w ktorego okregu wszczeto egzekucje, a zatem automatyczne przyjecie, ze jest to sad rejonowy, przy ktorym dziala komornik, nie znajduje uzasadnienia w brzmieniu tego przepisu. Z tych samych wzgledow nie bedzie wlasciwy rowniez sad rejonowy, przy ktorym dziala komornik, ktory pierwszy wszczal egzekucje. Art. 773 k.p.c. wyraznie odwoluje sie do zbiegu egzekucji prowadzonej do tej samej rzeczy lub prawa majatkowego. Miejsce polozenia tych skladnikow majatkowych dla uczestnikow postepowania nie budzi zas watpliwosci, a organom egzekucyjnym ulatwia zlozenie wniosku do wlasciwego sadu, celem rozstrzygniecia w przedmiocie zbiegu egzekucji. Zbedne jest w tym wypadku - zdaniem Sadu Okregowego - ustalanie, ktory organ wszczal egzekucje wczesniej, a ktory pozniej.

Sad Najwyzszy, rozstrzygajac przedstawione zagadnienie prawne, mial na uwadze, co nastepuje:

1. U podstaw przedstawionego zagadnienia prawnego znajduje sie kwestia rozumienia uzytego w art. 773 1 zd. 1 k.p.c. sformulowania "sad powiatowy (obecnie rejonowy), w ktorego okregu wszczeto egzekucje", okreslajacego podstawe wlasciwosci miejscowej sadu w postepowaniu w wypadku zbiegu egzekucji sadowej z egzekucja administracyjna. Na tle rozumienia tego sformulowania powstaje w szczegolnosci kwestia, czy powinno ono bys rozumiane w ten sposob, ze za "sad (...), w ktorego okregu wszczeto egzekucje" uznas nalezaloby sad, w ktorego okregu dziala (ma swoj rewir) komornik (badz administracyjny organ egzekucyjny), ktory wczesniej wszczal egzekucje. Kwestia powyzsza staje sie aktualna w znacznej mierze z uwagi na przewidziane w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sadowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze zm.; zwana dalej jako: ustawa) uprawnienie wierzyciela do wyboru komornika w granicach wlasciwosci sadu apelacyjnego. Skorzystanie z tego uprawnienia powoduje bowiem, ze egzekucje prowadzi komornik inny niz komornik miejscowo wlasciwy, wskazany w przepisach szczegolnych kodeksu postepowania cywilnego (zob. np. art. 844, 880, 889 1, art. 895).

2. W ujeciu art. 773 k.p.c. zbieg egzekucji administracyjnej i egzekucji sadowej polega na tym, ze kazda z tych egzekucji zostaje skierowana do tej samej rzeczy lub prawa majatkowego. Przyjmuje sie w orzecznictwie i w literaturze przedmiotu, ze warunkami zbiegu egzekucji w rozumieniu art. 773 1 zd. 1 k.p.c. sa: identycznoss przedmiotu, do ktorego obie egzekucje sa skierowane, skierowanie egzekucji do tego przedmiotu przez oba organy egzekucyjne oraz prowadzenie egzekucji przez te organy przeciwko temu samemu dluznikowi (zob. np. uchwale Sadu Najwyzszego z dnia 25 czerwca 1997 r., III CZP 29/97, OSNC 1997, nr 11, poz. 164). W nastepstwie zbiegu egzekucji administracyjny organ egzekucyjny oraz komornik wstrzymuja czynnosci egzekucyjne na wniosek wierzyciela, dluznika lub z urzedu i przekazuja akta egzekucji administracyjnej i egzekucji sadowej sadowi rejonowemu "w ktorego okregu wszczeto egzekucje", celem rozstrzygniecia, ktory organ egzekucyjny - sadowy czy administracyjny - ma dalej lacznie prowadzis obie egzekucje w trybie wlasciwym dla tego organu.

3. Podkreslenia na marginesie wymaga, ze zagadnienia zwiazane ze zbiegiem egzekucji sadowej i egzekucji administracyjnej do tej samej rzeczy lub prawa majatkowego zostaly uregulowane niemal w calosci w kodeksie postepowania cywilnego. W szczegolnosci w zakresie wlasciwosci sadu art. 62 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968, ze zm.,) stanowi jedynie, ze w wypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sadowej do tej samej nieruchomosci, rzeczy albo prawa majatkowego lub niemajatkowego, organ egzekucyjny (administracyjny) wstrzymuje czynnosci egzekucyjne na wniosek wierzyciela, zobowiazanego lub z urzedu i przekazuje akta egzekucji administracyjnej sadowi rejonowemu zgodnie z przepisami kodeksu postepowania cywilnego.

4. Dla okreslenia wlasciwosci miejscowej sadu w sprawie dotyczacej zbiegu egzekucji, art. 773 1 zd. 1 k.p.c. uzywa sformulowania "sad (...), w ktorego okregu wszczeto egzekucje". Jako kryterium ustalenia wlasciwosci miejscowej sadu przyjete zostalo tu zatem kryterium swoistego "umiejscowienia" egzekucji w chwili jej wszczecia. Nalezy podkreslis, ze z takim samym badz tez podobnym zabiegiem legislacyjnym przy okreslaniu wlasciwosci sadu w czesci II ksiegi II kodeksu postepowania cywilnego mozna spotkas sie takze w innych przepisach. Przykladem moze tu bys art. 781 2 zd. 2 k.p.c. (wlasciwoss miejscowa sadu w postepowaniu o nadanie klauzuli wykonalnosci tytulom egzekucyjnym innym niz wskazane w art. 781 1 k.p.c. - w wypadku, gdy nie da sie ustalis wlasciwosci ogolnej dluznika, klauzule wykonalnosci nadaje sad, w ktorego okregu ma bys wszczeta egzekucja), art. 843 1 k.p.c. (wlasciwoss miejscowa dla wytoczenia powodztwa opozycyjnego albo powodztwa o zwolnienie od egzekucji po jej wszczeciu - wlasciwym jest sad, w ktorego okregu prowadzi sie egzekucje), czy art. 926 1 zd. 2 k.p.c. (wlasciwoss miejscowa sadu okregowego dla polaczenia egzekucji toczacych sie co do kilku nieruchomosci polozonych w okregach roznych sadow rejonowych - wlasciwy jest sad okregowy przelozony nad sadem rejonowym, w ktorego okregu wszczeto pierwsza egzekucje). Zwrocis nalezy uwage takze na art. 1151 1 zd. 1 k.p.c. regulujacy wlasciwoss miejscowa w postepowaniu o stwierdzenie wykonalnosci zagranicznego orzeczenia - jezeli brak sadu okregowego, w ktorego okregu dluznik ma miejsce zamieszkania albo siedzibe, wowczas wlasciwy jest sad okregowy, w ktorego okregu ma bys prowadzona egzekucja.

5. Na tle przywolanych przepisow kodeksu postepowania cywilnego wypowiadane sa w literaturze rozne poglady co sposobu rozumienia uzywanych w nich kryteriow jako podstaw wlasciwosci miejscowej sadu.

W kontekscie przedmiotowego zagadnienia prawnego wypada wskazas na ogolne rozwazania co do wlasciwosci miejscowej sadu w postepowaniu egzekucyjnym zawarte w uzasadnieniu uchwaly Sadu Najwyzszego z dnia 18 kwietnia 2000 r., III CZP 5/00 (OSP 2000, nr 11, poz. 165). Sad Najwyzszy dokonal, w slad za doktryna, podzialu funkcji sadu w postepowaniu egzekucyjnym, podnoszac, ze sad wystepuje w tym postepowaniu jako organ egzekucyjny dokonujacy czynnosci egzekucyjnych (np. w art. 1049-1051 k.p.c.) lub jako sad egzekucyjny, wykonujacy czynnosci, ktore nie zmierzaja bezposrednio do realizacji tytulu wykonawczego (np. art. 767, 768, 821, 914 k.p.c.). W wypadku zbiegu egzekucji (art. 773 k.p.c.) sad orzeka jako sad egzekucyjny. W odniesieniu do pelnienia funkcji sadu egzekucyjnego Sad Najwyzszy stwierdzil ogolnie, ze kodeks postepowania cywilnego nie zawiera zadnych przepisow o wlasciwosci miejscowej. Zarowno w stanie prawnym obowiazujacym przed wejsciem w zycie ustawy i przewidzianego w jej art. 8 prawa wyboru komornika, jak i w obecnym stanie prawnym, a wiec po wejsciu w zycie ustawy, w swietle art. 758 i art. 759 k.p.c. nalezy przyjmowas, zdaniem Sadu Najwyzszego, wyrazonym w tym orzeczeniu, ze - wobec braku jednoznacznego uregulowania miejscowej wlasciwosci sadu egzekucyjnego - istniejaca pomiedzy tym sadem a komornikiem wiez procesowa powoduje, iz sadem egzekucyjnym jest zawsze sad, przy ktorym dziala komornik prowadzacy egzekucje. W wypadku prowadzenia egzekucji przez komornika wlasciwego wedlug ustawy sadem egzekucyjnym jest wiec sad, w ktorego okregu tenze komornik dziala, zas w wypadku dokonania przez wierzyciela wyboru komornika na podstawie art. 8 ustawy, sadem takim bedzie sad, w ktorego okregu dziala wybrany komornik. Przyjmujac trafnoss zalozenia Sadu Najwyzszego, ze sad orzekajacy w przypadku zbiegu egzekucji jest sadem egzekucyjnym, a nie organem egzekucyjnym, mozna by wiec probowas twierdzis, iz wlasciwoss miejscowa tego sadu powinna bys ustalana jako wlasciwoss funkcyjna dla komornika wybranego przez wierzyciela do prowadzenia egzekucji. Oznaczaloby to, ze sadem egzekucyjnym orzekajacym w przypadku zbiegu egzekucji powinien bys sad, w ktorego okregu dziala komornik prowadzacy egzekucje, niezaleznie od tego czy jest to komornik wlasciwy z mocy przepisow kodeksu postepowania cywilnego, czy tez wybrany przez wierzyciela na podstawie art. 8 ustawy.

6. Na tle art. 773 1 zd. 1 k.p.c. rozwazania wymagaja trzy warianty rozumienia okreslenia: sad rejonowy "w ktorego okregu wszczeto egzekucje", wedle ktorych sadem takim jest: a/ sad, w ktorego okregu znajduje sie rzecz lub prawo majatkowe, do ktorego skierowane zostaly egzekucja sadowa i egzekucja administracyjna, b/ sad, w ktorego okregu ma siedzibe organ egzekucyjny (administracyjny lub komornik), ktory pierwszy wszczal egzekucje; gdy idzie o komornika - to niezaleznie od tego, czy jest to komornik wlasciwy z mocy przepisow kodeksu postepowania cywilnego do prowadzenia danej egzekucji, czy tez wybrany przez wierzyciela w trybie art. 8 ustawy, c/ sad, w ktorego okregu dziala komornik wlasciwy do przeprowadzenia danej egzekucji wedlug przepisow kodeksu postepowania cywilnego, niezaleznie od tego, czy ten wlasnie komornik, czy tez komornik wybrany przez wierzyciela w trybie art. 8 ustawy w rzeczywistosci prowadzi egzekucje z rzeczy lub prawa majatkowego, co do ktorych nastapil zbieg z egzekucja administracyjna. Wymienione warianty wymagaja oceny.

7. Trzeci z wymienionych wariantow trzeba odrzucis, albowiem odwoluje sie on do wykladni sprzecznej z art. 773 1 zd. 1 k.p.c. w ktorym uzyto okreslenia: sad rejonowy "w ktorego okregu wszczeto egzekucje".

8. Nie nalezy takze przyjmowas wariantu pierwszego. Jak juz byla o tym mowa powyzej, zbieg egzekucji sadowej i egzekucji administracyjnej w ujeciu art. 773 k.p.c. polega na tym, ze komornik oraz administracyjny organ egzekucyjny kieruja czynnosci egzekucyjne do tej samej rzeczy lub prawa majatkowego. Prima facie mozna by wiec przypuszczas, ze sadem wlasciwym do rozstrzygniecia o tym, ktory z organow egzekucyjnych - komornik czy administracyjny organ egzekucyjny - ma dalej lacznie prowadzis obie egzekucje z danej rzeczy lub prawa majatkowego, powinien bys wlasnie ten sad, w ktorego okregu znajduje sie ta rzecz lub to prawo majatkowe. Przypuszczenie takie mogloby sie wydawas tym bardziej oczywiste, ze sad, w ktorego okregu polozona jest rzecz lub "znajduje sie" prawo majatkowe, w stosunku do ktorych nastapil zbieg egzekucji sadowej i egzekucji administracyjnej, moglby bys uznany za sad, ktory jest "najblizszy" miejscu rzeczywistego prowadzenia obu egzekucji.

Przeciwko takiemu stanowisku przemawiaja dwa istotne argumenty.

Po pierwsze, ustawodawca uzyl w art. 773 1 zd. 1 k.p.c. zwrotu "sad (...), w ktorego okregu wszczeto egzekucje", a nie sformulowania "sad (...), w ktorego okregu znajduje sie rzecz lub prawo, do ktorych skierowane zostaly egzekucja sadowa i egzekucja administracyjna". Gdyby zamierzeniem ustawodawcy bylo okreslenie wlasciwosci miejscowej sadu do orzekania w przedmiocie zbiegu egzekucji w ten sposob, iz mialby to bys sad, w ktorego okregu znajduje sie rzecz lub prawo majatkowe, w stosunku do ktorych nastapil zbieg egzekucji, to zawarlby w art. 773 1 zd. 1 k.p.c. odpowiednie sformulowanie wyraznie na to wskazujace. W tym kontekscie warto zwrocis uwage na fakt, ze w tych przypadkach, w ktorych ustawodawca miejsce polozenia rzeczy lub prawa majatkowego, do ktorych kierowana ma bys egzekucja, chcial podniess do rangi okolicznosci uzasadniajacej wlasciwoss miejscowa w postepowaniu egzekucyjnym (sadu albo komornika), wyraznie wskazal na to w odnosnych przepisach kodeksu postepowania cywilnego (zob. np. art. 844 1 k.p.c., art. 895 1 zd. 2, art. 921 1).

Po drugie, przyjecie, ze sadem, w ktorego okregu wszczeto egzekucje, w rozumieniu art. 773 1 zd. 1 k.p.c. powinien bys sad, w ktorego okregu znajduje sie rzecz lub prawo majatkowe, co do ktorych nastapil zbieg egzekucji sadowej i egzekucji administracyjnej, prowadziloby do prostych wnioskow w zakresie okreslenia sadu wlasciwego miejscowo do orzekania w przedmiocie zbiegu egzekucji tylko w odniesieniu do tych wypadkow, gdy egzekucja kierowana bylaby do ruchomosci albo nieruchomosci, gdyz tylko wowczas umiejscowienie owych rzeczy nie rodziloby - z uwagi na ich fizykalna postas - wiekszych problemow. W odniesieniu natomiast do praw majatkowych sprawa nie przedstawialaby sie juz tak prosto - niezbednym byloby tu siegniecie do budzacych watpliwosci koncepcji doktrynalnych co do umiejscowienia wierzytelnosci, udzialow, akcji czy innych praw majatkowych. Koniecznym mogloby tu sie okazas zatem sieganie po kryteria pozanormatywne (nie przewidziane wyraznie w przepisach prawa). Ponadto budzacy watpliwosci zwrot "sad (...),w ktorego okregu wszczeto egzekucje" zastapiony zostalby jedynie inna formula, wywolujaca w szeregu wypadkow nie mniejsze watpliwosci.

9. Trafny jest natomiast wariant drugi. Przyjmujac zalozenie, zgodnie z ktorym sad wyznaczajacy organ egzekucyjny do dalszego lacznego prowadzenia egzekucji w razie zbiegu egzekucji o ktorym mowa w art. 773 1 zd. 1 k.p.c., dziala jako sad egzekucyjny, a nie jako organ egzekucyjny dokonujacy czynnosci egzekucyjnych, oraz majac na wzgledzie wystepujaca niewatpliwie w przepisach kodeksu postepowania cywilnego prawidlowoss, iz wlasciwoss miejscowa sadu egzekucyjnego jest wlasciwoscia pochodna od wlasciwosci miejscowej dzialajacego w okregu tegoz sadu komornika - trzeba uznas, ze sadem, w ktorego okregu wszczeto egzekucje w rozumieniu powolanego przepisu powinien bys ten sad rejonowy, w ktorego okregu dziala (ma swoj rewir) komornik sadowy lub administracyjny organ egzekucyjny, ktory pierwszy wszczal egzekucje do rzeczy lub prawa majatkowego, do ktorych egzekucje skierowal rowniez drugi wymieniony organ egzekucyjny.

Na rzecz przyjecia takiego stanowiska przemawia rowniez ustawowe rozstrzygniecie przypadku dotyczacego zbiegu egzekucji prowadzonych przez roznych komornikow, a skierowanych do tych samych rzeczy, wierzytelnosci lub praw; w takiej sytuacji - wedlug art. 7731 1 k.p.c. dalsza egzekucje prowadzi komornik, ktory pierwszy wszczal egzekucje, ale nie stosuje sie tego do egzekucji z nieruchomosci ( 2)

Kryterium pierwszenstwa wszczecia egzekucji jest latwe do uchwycenia. Art. 805 1 k.p.c. stanowi bowiem, ze przy pierwszej czynnosci egzekucyjnej dorecza sie dluznikowi zawiadomienie o wszczeciu egzekucji, z podaniem tresci tytulu wykonawczego i wymienieniem sposobu egzekucji. Przez pierwsza czynnoss egzekucyjna wedlug tego przepisu rozumie sie pierwsza czynnoss organu egzekucyjnego podjeta wobec dluznika. Bedzie to np. przy egzekucji swiadczen pienieznych zajecie okreslonych skladnikow jego majatku (845 1, art. 881, 889 1 pkt 1, art. 896 1), przy egzekucji swiadczen niepienieznych - np. odebranie dluznikowi rzeczy ruchomej w egzekucji o wydanie ruchomosci (art. 1041), doreczenie dluznikowi wezwania do dobrowolnego wykonania obowiazku wydania nieruchomosci lub statku i oproznienia pomieszczenia (art. 1046).

Przedstawione zagadnienie prawne dotyczy jedynie wlasciwosci miejscowej sadu rejonowego powolanego do wydania postanowienia w przedmiocie wyznaczenia organu egzekucyjnego do dalszego lacznego prowadzenia egzekucji w sytuacji z art. 773 1 k.p.c., nie dotyczy natomiast kryteriow tego wyznaczenia (np. stanu zaawansowania kazdego z postepowan, rodzaju egzekwowanych obowiazkow) i dlatego na ich temat nie wypowiada sie Sad Najwyzszy.

Z powyzszych przyczyn i zasad Sad Najwyzszy, p o d j a l uchwale jak w sentencji (art. 390 1 k.p.c. i art. 1, pkt 1, lit. "a" ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sadzie Najwyzszym, Dz.U. Nr 240, poz. 2052).

| ISO-Latin2 |   
| Rzeczpospolita | Archiwum | Serwis Ekonomiczny | Serwis Prawny | Cennik | Regulamin | Serwis WAP | Prenumerata
| Reklama | English/Deutsch | O nas | Praca i staze | Zglaszanie uwag | Kontakt |
© Copyright by Presspublica Sp. z o.o.