Monitoring pracownikow

{Monika Wojciechowska-Szac} {Grzegorz Kotarba} wspolnicy z kancelarii Wojciechowska$Kotarba

Dopuszczalnosc stosowania monitoringu wobec pracownikow, nalezy rozpatrywac przede wszystkim w aspekcie prawa do prywatnosci i ochrony dobr osobistych. Przejawem tego prawa jest miedzy innymi wolnosc komunikowania sie obejmujaca tajemnice korespondencji i wszelkiego rodzaju kontakty miedzyosobowe. Zapewnia to przede wszystkim art. 49 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Choc prawo do prywatnosci nie zawiera sie wprost w definicji dobr osobistych, okreslonych w art.23 kodeksu cywilnego), przyjmuje sie, iz jest to otwarty katalog, obejmujacy takze dobra osobiste zwiazane ze sfera zycia prywatnego, rodzinnego, ze sfera intymnosci. Pracodawca chcac stosowac monitoring wobec pracownikow, nie moze zapominac o prawach podstawowych kazdego czlowieka, o ktorych mowa powyzej, niezaleznie od sposobu lub formy prowadzenia monitoringu i uzytych narzedzi.

Kamery
Zachecajacy dla pracodawcow jest monitoring pracownikow prowadzony przy pomocy kamer. Czy jest on dopuszczalny w swietle obowiazujacego prawa? Brak jest przepisow oraz orzecznictwa w zakresie stosowania kamer w miejscu pracy, a to utrudnia sformulowanie jednoznacznego stanowiska. Nie ma wprost zakazu do podejmowania tego typu dzialan, jednak w literaturze przyjmuje sie, iz nalezy brac pod uwage kilka regul:

1. nie wolno instalowac kamer w miejscach, gdzie pracownik moze zasadnie oczekiwac zachowania swojej prywatnosci np. w przebieralni, toalecie;
2. o monitorowaniu nalezy uprzedzic osoby, ktore moga sie znalezc w zasiegu kamer - zasady powinien okreslac regulamin pracy lub umowa o prace;
3. dokonane zapisy (tasmy) moga byc przechowywane jedynie na czas niezbedny dla celow monitorowania i w warunkach zabezpieczajacych je przed dostepem osob niepowolanych.

O tym, czy monitoring jest dopuszczalny beda decydowac okolicznosci danego przypadku. Zalezec to bedzie na przyklad od tego:
- jaki jest cel monitoringu,
- jaki jest charakter pomieszczenia, w ktorym jest kamera,
- jaka prace wykonuja pracownicy.

Monitorowanie pracownika, gdy ma to charakter staly i jest wprowadzone tylko i wylacznie w interesie pracodawcy, aby kontrolowac na przyklad wydajnosc pracy, moze zostac zakwalifikowane jako naruszenie prawa do prywatnosci pracownika.

Poczta elektroniczna
Z uwagi na nierozerwalny zwiazek korespondencji sluzbowej ze stosunkiem pracy, taka korespondencja moze podlec kontroli pracodawcy. Moze byc jednak kontrolowana tylko korespondencja sluzbowa, o ile prowadzona jest ze sluzbowej skrzynki poczty elektronicznej. W przeciwnym wypadku pracodawca moze narazic sie na zarzut naruszenia dobr osobistych i roszczenia o naprawienie szkody i o zadoscuczynienie, a takze na odpowiedzialnosc karna dotyczaca uzyskania bez uprawnienia informacji nie przeznaczonej dla pracodawcy - to jest o przestepstwo z art. 267 § 1 kodeksu karnego.

Wprowadzenie kontroli poczty elektronicznej, naszym zdaniem, powinno byc poprzedzone poinformowaniem o tym pracownikow na przyklad poprzez wprowadzenie stosownych postanowien w regulaminie pracy lub w umowach o prace. Taka informacja znajdujaca sie w regulaminie badz umowie daje szanse, aby pracodawca uchronil sie przed zarzutami naruszenia dobr osobistych, czy ingerowania w prywatna sfere zycia pracownika, bez jego wiedzy. Stosowne postanowienia regulujace kwestie monitoringu poczty elektronicznej moglyby zawierac takze zakaz uzywania sluzbowej skrzynki do celow prywatnych przez pracownikow, co w razie naruszenia tego zakazu moze stanowic podstawe do egzekwowania od pracownika zaprzestania naruszenia lub wyciagniecia wobec niego konsekwencji sluzbowych.

Jezeli pracodawca prowadzi kontrole sluzbowych maili i przy tym napotka prywatne, to naszym zdaniem nie ma prawa sie z nimi zapoznac. Zapoznawanie sie z prywatna korespondencja moze narazic pracodawce na zarzut naruszenia dobr osobistych i na odpowiedzialnosc karna, na ktora wskazalismy powyzej. Problemu zwiazanego z faktem, ze moze pojawic sie prywatna korespondencja w sluzbowej skrzynce, nie da sie praktycznie calkowicie wyeliminowac. Dla bezpieczenstwa pracodawca moze zakazac korzystania z poczty elektronicznej dla celow prywatnych albo nakazac oznaczanie przez pracownikow prywatnych maili w sposob pozwalajacy na jednoznaczne ich odroznianie od korespondencji prywatnej. Konkludujac, naszym zdaniem, cele i powody monitorowania pracownikow powinny byc w kazdej firmie wyraznie okreslone, a obowiazek informowania pracownikow o zakresie kontroli musi byc jasno wyrazony. Najlepsze jednak byloby stworzenie odpowiednich regulacji prawnych, ktore jasno okreslalaby mozliwosci pracodawcy i prawa pracownikow w tym zakresie. W przeciwnym wypadku materia ta moze stwarzac pole do naduzyc zarowno ze strony pracodawcow, jak i pracownikow, prowadzac takze do konfliktow i sporow miedzy nimi.

Zrodlo: gazeta Private Banking, 15 naja 2008