Inwestowanie w surowce

{Michal Zabczynski} Private Banker | Noble Bank

Dobrze pamietac, ze niezaleznie od sposobu inwestowania w koszyku powinno znalezc sie co najmniej kilka surowcow. Inwestycja tylko w jeden moze okazac sie zlotym strzalem, ale i niewypalem, jesli akurat popyt na ten surowiec spadnie lub gwaltownie zwiekszy sie jego podaz.

Wzrost cen surowcow zazwyczaj negatywnie odbija sie na wartosci portfela przecietnego Kowalskiego. Rosnace ceny np. ropy naftowej skutkuja wiekszymi wydatkami na paliwo, coraz wyzsze ceny gazu prowadza do wyzszych rachunkow za ogrzewanie, a bijace kolejne rekordy zloto sprawia, ze wizyta u jubilera pociaga za soba koniecznosc przygotowania wiekszej ilosci gotowki. Jednakze na trendach panujacych na rynku surowcow mozna rowniez zarabiac. Co wiecej, zdaniem wielu analitykow i inwestorow, zarabianie na surowcach jest duzo prostsze niz na rynku akcji czy walutowym. Dzieje sie tak glownie z powodu wiekszego znaczenia czynnikow fundamentalnych oraz trwalosci trendow wystepujacych na tym rynku. Surowce, w szczegolnosci metale szlachetne, uwazane sa rowniez za bardzo dobre narzedzie ochrony przed inflacja. Z tych powodow inwestycja w surowce moze stanowic doskonale uzupelnienie portfela inwestora.

Ropa i nie tylko
Surowce naleza do segmentu towarow (ang. commodities), ktorego zroznicowanie jest duzo wieksze niz mogloby sie pierwotnie wydawac. Znajdziemy tu m.in. surowce energetyczne (ropa naftowa, gaz ziemny, wegiel, ruda uranu), metale przemyslowe (miedz, cynk, olow, ruda zelaza, nikiel, aluminium), metale szlachetne (zloto, srebro, platyna, pallad), a takze zywnosc (pszenica, soja, kukurydza, rzepak, kakao). Ceny surowcow kwotowane sa w dolarze amerykanskim, stad tez czesto zmiany na rynku walutowym maja swoje odbicie na rynku surowcow. Ewidentnym tego przykladem moze byc ostatnio obserwowana tendencja w oslabianiu sie dolara, ktora pomogla cenom surowcow poszybowac na wyzsze poziomy. Inne zaleznosci zauwazalne sa rowniez miedzy cenami zlota i dolara - odwrot inwestorow od amerykanskiej waluty dobrze wrozy cenie zlota, z kolei np. wzrost ceny ropy naftowej czesto skutkuje umocnieniem sie norweskiej korony.

Od czego zalezy cena?
Wracajac jednak do czynnikow fundamentalnych, ktore w przypadku surowcow maja najwieksze znaczenie, nalezaloby przede wszystkim wskazac na nastepujace kwestie. Ceny surowcow ksztaltuje glownie wielkosc popytu na nie, ktora jest pochodna procesow gospodarczych oraz demograficznych. W ostatnich latach bardzo duza czesc tego popytu skupiona jest w szybko rozwijajacych sie gospodarkach azjatyckich, szczegolnie chinskiej oraz indyjskiej. Taki stan rzeczy uzasadnia np. gwaltowny wzrost cen surowcow przemyslowych w ostatnich latach. Ceny surowcow sa wiec uzaleznione od panujacej koniunktury gospodarczej, co niejako przeczy czesto przytaczanym stwierdzeniom, ze ceny surowcow sa niezalezne np. od koniunktury gieldowej. Jest to jedynie czesciowo prawda. Roznica polega na tym, ze w przypadku surowcow obserwowane cykle sa bardziej rozciagniete w czasie. Pojawienie sie ozywienia gospodarczego i wiekszego popytu nie moze byc natychmiast zrekompensowane skokowym wzrostem podazy, poniewaz poszerzenie mocy wydobywczych, zmiany technologii czy znalezienie nowych zloz nie moze odbyc sie skokowo. Tak opisany czynnik podazowy ma w przypadku surowcow jeszcze inne znaczenie. Ekonomia skali, ktora praktycznie we wszystkich dziedzinach produkcji prowadzi do obnizenia kosztow jednostkowych, w przypadku surowcow dziala w przeciwnym kierunku. Wieksze wydobycie oznacza czesto koniecznosc siegania do mniej dostepnych zloz badz wykorzystywania bardziej zaawansowanych technologii. Posuniecie sie do takich srodkow niejednokrotnie oplacalne jest tylko przy pewnej wyzszej cenie surowca. Oprocz gry podazy i popytu istnieje jeszcze szereg innych czynnikow. Czesto wymienia sie tu sytuacje geopolityczna, warunki pogodowe (wplywajace na ceny plodow rolnych, ale w przypadku huraganow rowniez na ceny ropy), informacje o odkryciach nowych zloz czy tez np. dzialania kartelowe stosowane przez OPEC. Nie bez znaczenia pozostaje takze sytuacja na rynku walutowym, o ktorej wspomniano juz powyzej.

Jakie perspektywy?
Rynek surowcow przez ostatnich piec lat, glownie z powodu polepszajacej sie koniunktury swiatowej oraz wzrostu popytu ze strony krajow rozwijajacych sie (szczegolnie Chin) notowal pokazne wzrosty. W ostatnim czasie czynniki te wspierane byly dodatkowo przez slabnaca walute amerykanska. Dla przykladu ropa na przestrzeni ostatnich pieciu lat zdrozala o 280 proc., miedz i nikiel - ok. 300 proc., cynk - 250 proc., platyna oraz zloto - 150 proc. Wyniki te niejednokrotnie przewyzszaja stopy zwrotu z rynku akcji. Na pierwszy rzut oka mozna by sie spodziewac, ze ukoronowaniem takich wzrostow powinna byc przynajmniej pewna korekta, jesli nie odwrocenie trendu. To jednak tylko pierwsze wrazenie, nie uwzgledniajace czynnikow fundamentalnych. Patrzac na wykresy korekta trendu na niektorych surowcach byla w ostatnim czasie obserwowana. Nikiel stracil przez ostatnie 12 miesiecy 20 proc., cynk 43 proc. (te dwa glownie wskutek rosnacych ostatnio zapasow), a miedz notuje ceny na poziomie sprzed roku. Jakie sa wiec dalsze perspektywy? Zdania sa jak zwykle podzielone. Jest wiele czynnikow, ktore przemawiaja za dalszym umacnianiem sie cen surowcow. Przede wszystkim liczy sie wzrost gospodarczy, dzis w skali swiatowej szacowany na 5 proc. i prognozowany do utrzymania sie na porownywalnym poziomie w ciagu kilku najblizszych lat, glownie dzieki wciaz bardzo szybkiemu rozwojowi gospodarek azjatyckich, ktore kreuja ogromny popyt na kazdy rodzaj surowcow. W przypadku surowcow energetycznych liczy sie postepujace coraz wieksze zapotrzebowanie na energie w skali swiatowej. Obecnie zuzywa sie 85 mln barylek ropy naftowej dziennie, a szacuje sie, ze wykorzystanie wzrosnie do 115 mln w roku 2015. Poki co, zastosowanie alternatywnych zrodel energii odbywa sie na reclatywnie mala skale, a wynika to z faktu, ze jest to zbyt drogie w stosunku do konwencjonalnych metod. Sytuacje mogloby zmienic usprawnienie technologii lub... wzrost cen tradycyjnych surowcow. Jednoczesnie, ze wzgledu na ograniczone zasoby surowcow ceny beda wzrastac w sposob naturalny w miare wyczerpywania sie konkretnych zloz, dodatkowo wspierane przez zapowiedzi zmniejszania dziennej ilosci wydobycia, gdyz w interesie wiekszosci krajow dysponujacych zasobami bedzie utrzymanie cen na korzystnych dla siebie poziomach. Wzrost zapotrzebowania na metale nieszlachetne wiaze sie ze zwiekszajaca sie w skali swiata produkcja dobr zaawansowanych technologicznie i wysoko przetworzonych. Przykladem moze tu byc wykorzystanie platyny w katalizatorach nowoczesnych silnikow diesla. Wzrost popytu na tego typu dobra mozna uswiadomic sobie znow przez pryzmat krajow typu Chiny czy Indie, gdzie na razie dopiero niewielka czesc spoleczenstw weszla w faze konsumpcji (populacja tych dwoch krajow stanowi jedna trzecia populacji globu). Metale szlachetne z kolei (glownie zloto) maja szanse na dalsze wzrosty glownie ze wzgledu na oslabienie sie dolara i szukanie w nich srodka ochrony wartosci kapitalu. Z drugiej strony kreacja zamoznosci na swiecie powoduje narastanie popytu konsumpcyjnego. Jest to szczegolnie widoczne w krajach ceniacych estetyczne walory tych kruszcow, szczegolnie w Indiach. Nie bez znaczenia pozostaje rowniez fakt ostatniego zezwolenia na detaliczny obrot zlotem w Chinach. Z czynnikow mogacych dzialac w przeciwnym kierunku nalezaloby wskazac mozliwosc powrotu inwestorow do dolara i jego umocnienie sie. Rowniez ze wzgledu na fakt, iz hossa trwa juz nieprzerwanie od 6 lat, mozna mowic o sporym nadrobieniu niedoborow w mocach wydobywczych i przetworczych oraz powstawaniu zapasow. Taka sytuacja miala miejsce w tym roku na rynkach niklu i cynku. Z drugiej strony niewystarczajaca produkcja i szybki wzrost popytu windowal w tym samym czasie ceny cyny w ekspresowym tempie. Pozostaje zatem pytanie, czy narastanie popytu w przyszlosci w dalszym ciagu bedzie wyprzedzalo dostepne poziomy eksploatacji. To w glownej mierze zalezec bedzie od stanu swiatowej gospodarki oraz koniunktury na dwoch najwiekszych rynkach azjatyckich. Poki co, o te dwie rzeczy mozna byc na razie dosc spokojnym.

Jak inwestowac?
Jak juz wspomniano, inwestycje w surowce powinny stanowic czesc portfela inwestora. Nasuwa sie wiec pytanie, w jaki sposob je tam umiescic. Metod jest kilka. Mozna mowic o zakupie wyrobow z metali szlachetnych (bizuteria, monety, numizmaty) lub kontraktow terminowych na surowce. Sposoby te, choc stosowane, sa jednak albo mniej wygodne lub po prostu niedostepne dla wiekszosci inwestorow. Dwie najbardziej dostepne metody to zakup odpowiedniego funduszu inwestycyjnego lub lokata strukturyzowana oparta na surowcach. Dobrze pamietac, ze niezaleznie od sposobu inwestowania w koszyku powinno znalezc sie co najmniej kilka surowcow. Inwestycja tylko w jeden moze okazac sie zlotym strzalem, ale i niewypalem, jesli akurat popyt na ten surowiec spadnie lub gwaltownie zwiekszy sie jego podaz (jak w powyzszych przykladach cynku czy niklu). W pierwszym wypadku fundusz najczesciej dokonuje inwestycji zarzadzanych srodkow nie w same surowce, ale spolki silnie skorelowane z rynkiem surowcow, jak np. spolki wydobywcze. Niekiedy istnieje takze opcja inwestowania w tzw. ETFy (Exchange Traded Funds). Przy inwestycji w fundusz surowcowy, istnieje zatem dodatkowe ryzyko bledu zarzadzajacego funduszem, a takze ryzyko zlego zarzadzania spolka, w ktora inwestowany jest kapital. Fundusze inwestujace w surowce moga miec charakter otwarty badz zamkniety, co umozliwia bardziej elastyczna realokacje srodkow. Jako przyklady dostepnych na polskim rynku funduszy surowcowych mozna wymienic polskie Investors Gold FIZ, Idea TFI Surowce Plus oraz zagraniczne Merrill Lynch World Mining Fund, Merrill Lynch World Gold Fund, Schroeders Alternative Solutions Commodity Fund. W przypadku lokaty strukturyzowanej inwestycja moze byc dokonywana i najczesciej wystepuje juz bezposrednio w konkretne surowce (za pomoca kontraktow terminowych - opcji). Dzieki temu mozliwe jest obnizenie kosztow oraz eliminacja ryzyka zwiazanego z zarzadzaniem. Dodatkowo w przypadku lokaty strukturyzowanej mozliwe jest wprowadzenie mechanizmu gwarantowania kapitalu (czesciowo lub calkowicie), a takze zastosowanie narzedzi wiekszej efektywnosci podatkowej. Przykladem surowcowej lokaty strukturyzowanej jest dostepna w Noble Bank lokata Kopalnia Zyskow.

STOPY ZWROTU NA RYNKU SUROWCOW (W PROC.)

Zrodlo: Stooq.pl, Dane przyblizone.

Zrodlo: gazeta Private Banking, nr XI styczen 2008