Wybierz spółkę

Inarda Bielińska - Radca prawny w kancelarii Gessel

Na jaką spółkę warto się zdecydować, zakładając własną działalność gospodarczą? Która jest najbardziej korzystna dla przedsiębiorcy? Jak wyglądają rozstrzygnięcia podatkowe?

Spółki osobowe, a już szczególnie osobowe spółki handlowe, tj. spółka jawna, komandytowa, partnerska oraz komandytowo-akcyjna, stały się popularnym sposobem prowadzenia działalności gospodarczej. Wynika to zarówno z uporządkowania i uaktualnienia stanu prawnego wraz z wejściem w życie Kodeksu spółek handlowych w 2001 r., a także z wprowadzenia liniowej stawki 19 proc. w podatku dochodowym od osób fizycznych, która znajduje zastosowanie dla wspólników spółek osobowych będących osobami fizycznymi. W efekcie, coraz częściej wykorzystywane są spółki osobowe, również dla transakcji będących dotąd zarezerwowanymi dla spółek kapitałowych (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółka akcyjna). Warto dodać, że podstawową cechą spółek osobowych, przemawiającą przeciwko wykorzystaniu tych podmiotów w transakcjach, w których angażuje się na wysokie kwoty, jest kwestia odpowiedzialności wspólników spółki osobowej. Zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych, również innych przepisów (na przykład Ordynacja podatkowa), za zobowiązania (w tym podatkowe) spółki osobowej odpowiadają wspólnicy całym swoim majątkiem.

Spółka komandytowa - jeszcze jedno wyjście
Mając to na uwadze, częstym rozwiązaniem jest korzystanie z konstrukcji spółki komandytowej, która zakłada utworzenie i prowadzenie spraw spółki przez dwa rodzaje wspólników: komplementariusza oraz komandytariusza. Komplementariusz prowadzi sprawy spółki oraz ją reprezentuje, w związku z czym odpowiada za zobowiązania spółki. Komandytariusz nie jest dopuszczony do prowadzenia spraw spółki ani jej reprezentowania, natomiast odpowiada za zobowiązania spółki właściwie do wysokości sumy komandytowej. Podział na oba rodzaje wspólników pozwala dopuścić do spółki komandytowej jako komandytariuszy podmioty finansujące, których odpowiedzialność, poprzez określenie sumy komandytowej, jest ograniczona do tej sumy. Jednocześnie komplementariuszem ustanawia się podmiot, którego odpowiedzialność ograniczona jest z samej jego natury prawnej, np. spółka z o.o. Gdy doda się do tego fakt, że w przypadku spółek osobowych wysokość wkładów poszczególnych wspólników, jak i ich udziału w zysku nie podlega żadnym ograniczeniom, a przez to może być dowolnie kształtowana, przyjęcie konstrukcji spółki komandytowej wydaje się najbardziej odpowiednim rozwiązaniem w wielu wypadkach, nawet pomijając korzyści podatkowe. Należy podkreślić, że spółka osobowa może zostać przekształconą w inną spółkę handlową (zarówno osobową, jak i kapitałową), a także może być połączona ze spółką kapitałową (w tym ze spółką kapitałową, której jest wspólnikiem). Pozwala to na dalsze zmiany w strukturze właścicielskiej, w tym na przejęcie spółki kapitałowej, której udziały/akcje nabyła spółka komandytowa bezpośrednio przez wspólników spółki komandytowej.

Co z podatkiem?
Korzyści podatkowe są jednak równie istotne. W świetle przepisów ustaw o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o podatku dochodowym od osób fizycznych, na początek należy zaznaczyć, że wszystkie spółki osobowe (zarówno handlowe, jak i spółka cywilna) są transparentne dla celów podatkowych - jednostki te nie są podatnikami podatku dochodowego, a opodatkowanie dochodu osiąganego przez nie ma miejsce dopiero na poziomie wspólników. Jest to podstawowa cecha odróżniająca spółki osobowe od spółek kapitałowych, których dochód jest opodatkowany w samej spółce, jak i również w momecie jego wypłaty w formie dywidendy wspólnikowi. Natomiast w spółce osobowej przychód osiągnięty przez spółkę osobową jest alokowany na poszczególnych wspólników w takim stosunku, w jakim umowa spółki dzieli zysk pomiędzy nimi. Podobnie ustala się wysokość kosztów uzyskania przychodów u każdego wspólnika, uwzględniając jednak te wydatki, które nie mogą stanowić kosztu podatkowego u danego wspólnika. Dopiero dochód określony na podstawie tak ustalonych kwot przychodu oraz kosztów uzyskania przychodu podlega opodatkowaniu u wspólnika podatkiem dochodowym. Wspólnicy spółki osobowej, którzy są osobami prawnymi, łączą alokowany do nich dochód osiągnięty przez spółkę osobową z dochodami, które łącznie podlegają opodatkowaniu stawką liniową 19 proc. W przypadku wspólników będących osobami fizycznymi, przypisane im dochody spółki osobowej traktowane są jako dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej. Pozwala to stosować również stawkę liniową 19 proc., pod warunkiem spełnienia przez danego wspólnika warunków wymienionych w przepisie art. 9a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W przeciwnym wypadku dochód przypisany wspólnikowi, który jest osobą fizyczną, podlega opodatkowaniu progresywną stawką podatku dochodowego od osób fizycznych 19/30/40 proc. Wśród innych zalet spółki osobowej należy przede wszystkim wymienić, że wyposażenie jej w majątek poprzez wkłady wspólników nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym bez względu na rodzaj tego wkładu. Dotyczy to również wkładów niepieniężnych (aportów), także wtedy, gdy przedmiotem wkładu nie jest przedsiębiorstwo lub zorganizowana część przedsiębiorstwa. Jest to kolejna cecha odróżniająca spółkę osobową od spółki kapitałowej, do której wniesienie wkładu niepieniężnego w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część podlega opodatkowaniu u wspólnika. Ponadto, dochód osiągnięty przez spółkę osobową może być wypłacony na rzecz wspólników właściwie w każdym momencie roku obrotowego (w formie zaliczek), z tym że wspólnicy mogą być zobowiązani do zwrotu części wypłaconego im zysku, jeżeli kwota zysku wynikająca na koniec roku obrotowego jest niższa od kwot wypłaconych "zaliczek" na poczet zysku.

Niedoskonałość spółki osobowej
Za jedną z wad spółek osobowych należy uznać kwestię finansowania takiej spółki w formie pożyczki (kredytu) przez jej wspólnika. Zgodnie z (kontrowersyjnym) stanowiskiem organów podatkowych, odsetki zapłacone przez spółkę na rzecz wspólnika będącego pożyczkodawcą (kredytodawcą), nie mogą stanowić kosztu uzyskania przychodu tego wspólnika (w części, jakiej wydatki te są przypisane temu wspólnikowi na podstawie klucza podziału zysku). W efekcie, w przypadku spółek osobowych zalecane jest finansowanie ich przez podmioty, które nie są ich wspólnikami. Jako pewną wadę spółki osobowej należy wskazać to, że w przypadku osób fizycznych wyjście z inwestycji powinno być poprzedzone przekształceniem spółki osobowej w spółkę kapitałową. Jest to wskazane z uwagi na to, że zbycie udziału w spółce niemającej osobowości prawnej podlega opodatkowaniu na zasadzie progresji podatkowej. Dopiero jej przekształcenie w spółkę kapitałową pozwoli na opodatkowanie wyjścia z inwestycji 19 proc. podatkiem dochodowym z tytułu zysków kapitałowych.

Źródło: gazeta Private Banking, nr X grudzień 2007