Rynkiem funduszy zawładnęła Arka

{Bernard Waszczyk} analityk | Open Finance

Prezentujemy autorski ranking funduszy inwestycyjnych uwzględniający ich dokonania w ostatnich trzech latach. To użyteczne narzędzie pozwoli skonstruować najlepszy dla siebie portfel inwestycyjny.

Oferta funduszy inwestycyjnych jest bardzo bogata i zawsze pojawia się pytanie, który wybrać. Pierwszym działaniem jest możliwie jak najbardziej precyzyjne ustalenie indywidualnej skłonności do ryzyka, horyzontu inwestycyjnego oraz celu oszczędzania - bo to determinuje w jakich proporcjach i w jakie kategorie funduszy powinniśmy zainwestować. Kolejnym krokiem jest wybór konkretnych produktów, co może rodzić pewne trudności, bowiem w każdej z kategorii jest zazwyczaj po kilkanaście, a nawet po kilkadziesiąt propozycji. W gąszczu ofert łatwo można się pogubić, dlatego stworzyliśmy rating, który - mamy taką nadzieję - ułatwi wykonanie tego kolejnego kroku.

Co i jak ocenialiśmy?
W przygotowanym zestawieniu oceniliśmy fundusze utworzone na mocy polskiego prawa i zarządzane przez licencjonowane przez Komisje Nadzoru Finansowego towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI). Wyodrębniliśmy pięć podstawowych kategorii, w zależności od deklarowanych strategii inwestycyjnych, czyli: akcji, mieszane, stabilnego wzrostu, obligacji i rynku pieniężnego. Uwzględniliśmy fundusze, które działały w okresie od początku lutego 2005 do końca stycznia bieżącego roku, czyli przez ostatnich, pełnych 36 miesięcy. Pominęliśmy w ten sposób znaczną część funduszy, które powstały w trakcie trzech ostatnich lat, a było ich nie mało. Wiele z nich to bardzo wartościowe produkty, które być może kiedyś będą liderami tego rankingu. Wybraliśmy jednak ten okres, kierowani przede wszystkim chęcią oceny długoterminowych wyników funduszy. Byłby on jeszcze dłuższy, ale wraz z cofaniem się w przeszłość liczebność funduszy niebezpiecznie się kurczy. Ocenialiśmy sześć elementów: stopę zwrotu, dwa parametry pozwalające określić ryzyko - wskaźnik Sharpe`a i odchylenie standardowe oraz trzy związane bezpośrednio z ofertą TFI - liczbę wszystkich funduszy, liczbę funduszy inwestujących za granicą i obecność funduszu parasolowego. Poszczególne elementy punktowaliśmy w skali od 1 do 5, z jednym wyjątkiem - TFI z "parasolem" otrzymywało 5, a bez niego 0 punktów. W przypadku funduszy rynku pieniężnego - ze względu na znikomy poziom ryzyka - wskaźnika Sharpe`a nie liczyliśmy. Każdemu z ocenianych elementów przypisano też odpowiednią wagę, która ulega zmianie w zależności od kategorii, ale przeciętnie do wyniku końcowego zalicza się: 60 proc. oceny za stopę zwrotu, 30 proc. oceny za ryzyko i 10 proc. za ofertę TFI. W ten sposób otrzymaliśmy ostateczną punktację, która może przybierać wartości w zakresie od 1 do 5. Aby jeszcze uprościć jej odczytanie, przyznaliśmy funduszom gwiazdki/rating, w ilości odpowiednio: za 1-1,99 pkt - jedną, za 2-2,99 pkt - dwie, za 3-3,99 pkt - trzy i za 4-5 pkt - cztery.

Zyski to nie wszystko
Co jak co, ale nie ma lepszej reklamy dla funduszu jak zyski wypracowane w przeszłości. Dlatego w niemal dwóch trzecich to stopa zwrotu odpowiada za rating przyznany funduszowi. Ponieważ jednak fundusze generalnie nie gwarantują osiągnięcia celu inwestycyjnego, nie można też zakładać, że fundusz najlepszy w swojej kategorii w przeszłości, pozostanie liderem w przyszłości. Warto zatem wzbogacić zakres oceny o dodatkowe parametry, określające stopień ryzyka, z jakim wiązało się osiągnięcie przez fundusz danego wyniku. Wskaźników takich jest sporo. My zastosowaliśmy dwa wspomniane już wyżej, czyli wskaźnik Sharpe`a oraz odchylenie standardowe.

William Forsyth Sharpe jest amerykańskim ekonomistą, laureatem Nagrody Nobla z 1990 roku za pionierskie prace nad teorią finansów i finansowaniem przedsiębiorstw. Opracowany przez niego wskaźnik pozwala wyliczyć względne ryzyko związane z inwestycją w fundusz. Oblicza się go jako stosunek średniej dodatkowej stopy zwrotu (różnica między stopą zwrotu funduszu a stopą zwrotu wolną od ryzyka, czyli np. zastosowaną przez nas rentownością 52-tygodniowych bonów skarbowych) do jej zmienności względem rynku pod postacią odchylenia standardowego dodatkowych stóp zwrotu. Im większa wartość tego wskaźnika, tym mniejsze ryzyko cechuje dany fundusz, przy jednoczesnym maksymalizowaniu potencjalnego zysku.

Z kolei odchylenie standardowe to popularna miara statystyczna, mówiąca o tym, jak szeroko wartości jakiejś wielkości (np. wyceny jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych) są rozrzucone wokół jej średniej. Im mniejsza wartość odchylenia tym obserwacje bardziej skupione wokół średniej. W przypadku funduszy, im większe odchylenie, tym większe ryzyko.

Zwycięzcy i pokonani
Zdecydowanym liderem wśród TFI jest bez wątpienia BZ WBK AIB TFI, zarządzające rodziną funduszy Arka. Produkty tego towarzystwa zajęły medalowe miejsca we wszystkich pięciu branych pod uwagę kategoriach, zajmując najwyższe lokaty wśród funduszy akcji i mieszanych, a także wśród funduszy stabilnego wzrostu, gdzie liderem był subfundusz Lukas Stabilnego Wzrostu, który jest tzw. funduszem white label, co oznacza, że Lukas Bank zamiast tworzyć własne TFI, zlecił BZ WBK AIB TFI utworzenie i zarządzanie funduszem skrojonym zgodnie z zapotrzebowaniem tego banku i dostępnego wyłącznie dla jego klientów.

W przypadku funduszy mieszanych Arka BZ WBK Zrównoważony FIO zdeklasował rywali, jako jedyny pokonując ustalony przez nas benchmark tej grupy (50 proc. zmiana WIG + 50 proc. średnia rentowność 52-tygodniowych bonów skarbowych) i wypracowując ponad 72,5 proc. zysku! (następny pod względem wysokości stopy zwrotu, subfundusz UniKorona Zrównoważony, dał zarobić "tylko" 42,4 proc.). Dzięki tak dobremu wynikowi fundusz Arki jako jedyny otrzymał najwyższy rating - cztery gwiazdki, podczas gdy kolejne fundusze otrzymały co najwyżej dwie. Wśród funduszy agresywnych punktowa przewaga funduszu Arka BZ WBK Akcji nie jest już tak duża, wskaźniki opisujące ryzyko są na podobnym poziomie, a stopa zwrotu nawet nie jest najwyższa w kategorii (103,4 proc. wobec 108,7 proc. wypracowanych przez Legg Mason Akcji), jednak bogatsza oferta produktowa BZ WBK AIB TFI przechyliła szalę na jego korzyść.

W kategorii funduszy stabilnego wzrostu pierwsze miejsce zajmuje wspominany już subfundusz Lukas Stabilnego Wzrostu, a na kolejnym plasuje się Arka Stabilnego Wzrostu - obydwa zarządzane przez tę samą firmę. I choć ten drugi ma nieznacznie wyższą stopę zwrotu, to jednak o prowadzeniu Lukasa zdecydowało niższe odchylenie standardowe, czyli mniejsza zmienność, oraz fakt, że Lukas FIO to fundusz parasolowy.

Klarowna jest sytuacja funduszy obligacji. Prowadzi Pioneer Obligacji Plus, który pomimo trzeciej co do wysokości stopy zwrotu (18,1 proc. tuż za funduszami AIG - 20 proc. i Arka - 19,9 proc.), otrzymał niemal maksymalne noty we wszystkich ocenianych elementach. Można powiedzieć, że to fundusz wzorcowy, zwłaszcza w porównaniu z funduszami z drugiego bieguna, czyli Legg Mason, DWS, SEB, Skarbiec czy PKO/Credit Suisse, które otrzymały najniższy rating. W grupie funduszy rynku pieniężnego - poza stopą zwrotu - baczną uwagę zwróciliśmy na odchylenie standardowe (nie liczyliśmy wskaźnika Sharpe`a, ze względu na znikome ryzyko). Fundusze rynku pieniężnego są rekomendowane jako alternatywa dla tradycyjnych lokat bankowych, za wyborem funduszu powinny więc przemawiać przede wszystkim wyniki uzupełnione o jak najniższą zmienność, czyli odchylenie standardowe. To pozwala na zyskanie pewności, że nasze pieniądze są dobrze chronione przed utratą wartości na skutek rosnącej inflacji. Liderami tej klasyfikacji są fundusze obwarowane dość sporymi limitami minimalnych wpłat (UniWibid SFIO - 100.000 zł, KBC Gamma SFIO - 1.000.000 zł, Idea Premium SFIO - 10.000 zł, DWS Polska FIO Płynna Lokata Plus - 50.000 zł). Fundusze te przyniosły najwyższe stopy zwrotu, co w zapewne sporym stopniu zawdzięczają relatywnie niskim opłatom za zarządzanie.

Źródło: gazeta Private Banking, nr XIII marzec 2008