Od kilku lat w Polsce funkcjonuje nowy, trójfilarowy system emerytalny, w którym poza obowiązkowymi składami, wprowadzono możliwość dobrowolnego oszczędzania na emeryturę. Warto sprawdzić z czego składać się będzie nasze przyszłe świadczenie oraz ile moglibyśmy uzbierać, oszczędzając w ramach programów dodatkowych. One bowiem mogą wypracować znaczną część naszej emerytury.

Nowy system emerytalny obowiązuje od 1999 r. Jego podstawową cechą jest struktura oparta na trzech filarach. Poza instytucją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który gromadzi składki w ramach pierwszego z nich, wprowadzono powszechne towarzystwa emerytalne. Ich głównym zadaniem jest inwestowanie pieniędzy na rynkach kapitałowych za pośrednictwem otwartych funduszy emerytalnych. Towarzystwa tworzą drugi filar polskiego systemu emerytalnego - podobnie jak w przypadku pierwszego, przynależność do filaru drugiego jest obowiązkowa.

Kolejny, trzeci filar, został zaprojektowany jako uzupełnienie poprzednich dwóch. Zalicza się do niego tzw. pracownicze programy emerytalne (PPE), indywidualne konta emerytalne (IKE) oraz inne formy oszczędnościowe, np. fundusze inwestycyjne. Ta część inwestycji emerytalnej jest dobrowolna i uzależniona od dodatkowych pieniędzy przyszłego emeryta.

Po wejściu w życie nowego systemu emerytalnego powszechna była opinia, że dzięki niemu przyszłe emerytury będą wyższe. Wrażenie potęgowały reklamy towarzystw emerytalnych, które obiecywały przystępującym zasobną jesień życia. Tymczasem według wstępnych szacunków, wysokość naszej emerytury może wynosić ok. 50-60 proc. ostatniego wynagrodzenia. Niewykluczone oczywiście, że wskaźnik ten się zmieni - w końcu nowy system funkcjonuje dopiero od kilku lat. Jeśli jednak stać nas na to, aby oszczędzać, warto podejść do tego poważnie. Im szybciej zaczniemy, tym mniej będzie nas to obciążać.

Jak uzbierać milion na emeryturę - plan dla 25-, 30- i 40-latka

* zakładana stopa zwrotu 9 proc. średniorocznie

Pod hasłem "trzeci filar" kryje się kilka finansowych propozycji.

Wspomniane już pracownicze programy emerytalne zostały pomyślane jako zorganizowana, zbiorowa forma oszczędzania na emeryturę. Program może utworzyć jeden lub dwóch pracodawców prowadzących działalność nieprzerwanie od trzech lat i zatrudniających przynajmniej trzech pracowników. Wypłata zgromadzonych środków następuje po ukończeniu przez uczestnika 70 roku życia (istnieją wyjątki).

PPE składają się z dwóch rachunków. Pierwszy to rachunek składek podstawowych, finansowany przez pracodawcę w kwocie ustalonej w umowie zakładowej (nie więcej niż 7 proc. wynagrodzenia brutto), drugi to rachunek składek dodatkowych, opłacany przez pracownika w kwocie określonej  w umowie zakładowej.

Kolejną propozycją są wprowadzone w 2004 r. indywidualne konta emerytalne (IKE), których podstawową zaletą jest możliwość uniknięcia 19-proc. podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) wypracowanych w czasie opłacania programu. Minusem rozwiązania jest jednak ograniczenie rocznych wpłat na konto do 150 proc. prognozowanego średniego wynagrodzenia na dany rok.  Zgodnie z projektem ustawy budżetowej na 2006 r. prognozowane przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce rynkowej wyniesie 2 452 zł. Oznacza to, że w ciągu 2006 r. na IKE będzie można wpłacić maksymalnie 3 678 zł.

Oferta dostępna jest w towarzystwach funduszy inwestycyjnych, towarzystwach ubezpieczeniowych, bankach i biurach maklerskich.

Programy emerytalne nie cieszą się dużą popularnością. Do tej pory w Polsce zarejestrowano 1 tys. pracowniczych programów emerytalnych, z których aktualnie funkcjonuje 807. Nie lepiej wygląda statystyka indywidualnych kont emerytalnych. Na koniec listopada 2005 r. otwartych było ponad 311 tys. rachunków. Według wstępnych założeń twórców systemu, z oferty miało skorzystać nawet kilka milionów Polaków…

Pieniądze z przeznaczeniem na emeryturę możemy zainwestować również w inne instrumenty finansowe. Najłatwiej skorzystać z funduszy inwestycyjnych lub gotowych programów systematycznego oszczędzania, proponowanych także przez TFI. Zwiększą one wysokość emerytury z dwóch obowiązkowych filarów.

Ile może być warta dodatkowa inwestycja emerytalna w ramach III filaru

* zakładana stopa zwrotu 9 proc. średniorocznie

Oszczędzając co miesiąc kilkaset złotych, w przyszłości będziemy mogli wypłacać miesięcznie nawet kilka tysięcy złotych dodatkowej emerytury.

Znajomość systemu emerytalnego nie jest wymagana, ale im więcej będziemy wiedzieć o zasadach nim rządzących, tym większe prawdopodobieństwo, że nasza przyszła emerytura będzie wyższa. Pokazuje to przykład III filaru emerytalnego, który w Polsce  - mimo zabiegów takich jak choćby wprowadzenie indywidualnych kont emerytalnych - wciąż jest mało znany. Warto pamiętać o prognozach - emerytura gromadzona tylko w dwóch filarach może niektórych rozczarować.

Spotkanie w doradcą Open Finance